Ogniotrwale wyprawy pieców przemy¬ slowych wszelkiego rodzaju ulegaja zcza- sem mniejszemu lub wiekszemu zniszcze¬ niu. Dotychczas nie udalo sie wytworzyc wyprawy do pieców, narazonych na dziala¬ nie ciepla w bardzo wysokich temperatu¬ rach, na dzialanie mechaniczne oraz dziala¬ nie srodków chemicznych, któraby odpo¬ wiadala W dostatecznym stopniu wszyst¬ kim wymaganiom.Udalo sie wytworzyc kamienie ognio* trwale o duzej wytrzymalosci w wysokich temperaturach, a zatem odpowiadajace wy¬ maganiom termicznym. To jednak nie wy¬ starcza. Istotne znaczenie posiada odpo¬ wiednia wytrzymalosc wyprawy pieców na dzialanie chemiczne.Materjaly ogniotrwale, calkowicie od¬ porne na dzialanie chemiczne, nie sa do¬ tychczas znane. Wiekszosc mater jalów, sto¬ sowanych do wykladania palenisk, wcho¬ dzi do' pewnego stopnia w reakcje z naj- róznorodniejszemi srodkami nadzerajace- mi. Z tegoi powodu ograniczono sie do< tego, aby wytrzymalosc materjalu na dzialanie chemiczne powiekszyc zapomoca czynników fizycznych i mechanicznych. Zwlaszcza na- dawanoi ogniotrwalej wyprawie mozliwie mala i skupiona powierzchnie styku z srod¬ kami nadzerajacemi, w celu zwiekszeniawytrzymalosci wyprawy na dzialanie che¬ miczne* Usilowania w tym kierunku nie daly dor brych rezultatów, poniewaz najbardziej sci¬ sle materjaly ogniotrwale, wytworzone na drodze ceramicznej, posiadaja porowatosc od 10 — 25%, co wystarcza, do umozliwie¬ nia czasteczkom zuzla, gazom i parom prze¬ nikania do wnetrza kamienia, czyli tak zwa¬ nego wsiakania. Zuzel przenika do kamie¬ nia na duza glebokosc, wskutek czego na¬ stepuje nawet w chemicznie bardzo odpor¬ nych materjalach calkowite zniszczenie masy kamiennej, a po krótszym lub dluz¬ szym czasie nastepuje odpryskiwanie klin¬ kierowatych czesci kamienia.Przez odlewanie stopionych na goraco mas udalo sie wytworzyc, praktycznie bio¬ rac, materjaly scisle, w których nie naste¬ powalo przenikanie do nich zuzla. Powyz¬ sze materjaly nie weszly z malemi wyjat¬ kami w uzycie i nie nadaja sie w wiek¬ szosci przypadków do celów praktycznych wskutek nadzwyczaj malej odpornosci ich na zmiany temperatury.W przeciwstawieniu do wszystkich do¬ tychczasowych doswiadczen okazalo sie nadspodziewanie, ze wyprawa piecowa z mater jalów ogniotrwalych, porowata w ca¬ lej swej masie, jak równiez i na po¬ wierzchni, wykazuje nadzwyczaj dobra wytrzymalosc, która bardzo znacznie prze¬ wyzsza wytrzymalosc kamienia skupio¬ nego, wytworzonego z tego samego mate- rjalu ogniotrwalego.Wyprawa piecowa wedlug wynalazku niniejszego nadaje sie zatem do pieców, narazonych na wysokie temperatury, zwla¬ szcza do pieców, w których dzialanie zuz¬ la oraz inne chemiczne dzialania odgry¬ waja glówna role. Wyprawa wedlug wy¬ nalazku niniejszego nie odpryskuje. Po¬ wyzsze nadspodziewane wlasciwosci za¬ obserwowano we wszelkich materjalach ogniotrwalych, zarówno o charakterze tlenków, jak np. magnezycie* krzemionce lub glince, albo mieszanin tlenków lub zwiazków tlenkowych, jak chromicie, spi¬ nelu, glinokrzemianach i t. d. Wybór ma¬ terjalu podstawowego wzglednie mas do wyrobu wyprawy pieca zalezy od tem¬ peratury, panujacej w piecu.Porowatosc kamieni ogniotrwalych lub mas, stosowanych w mysl wynalazku ni¬ niejszego, waha sie w szerokich granicach.Naogól posuwa sie porowatosc do tego stopnia, aby uzyskac materjal o dostatecz¬ nej jeszcze wytrzymalosci mechanicznej.Przy zwyklych kamieniach szamotowych otrzymuje sie doskonale wyniki przy po¬ rowatosci 33%. Tego rodzaju kamienie po¬ siadaja dostateczna wytrzymalosc mecha¬ niczna, aby mozna je bylo stosowac np. w piecach obrotowych do wypalania ce¬ mentu, piecach szybowych, paleniskach kotlowych i t. d.Mozna jednak porowatosc powiekszyc do 40 — 60% i ewentualnie jeszcze wyzej.Przy wyborze podstawowego surowca do wyrobu wyprawy pieca w mysl wyna¬ lazku niniejszego nalezy jako regule przy¬ jac, ze masy wysoce ogniotrwale z tlen¬ ków lub podobnych surowców, odpornych na dzialanie ciepla, stosuje sie w kazdym przypadku, zwlaszcza tam, gdzie wyma¬ gana jest znaczna trwalosc mechaniczna w wysokich temperaturach. Regula jest w ogólnosci, ze w razie mozliwosci dzialania srodków nadzerajacych wyprawe nalezy dobrac materjal zasadniczo w zaleznosci od rodzaju tych srodków nadzerajacych, a zatem przy srodkach nadzerajacych prze¬ waznie zasadowych stosuje sie materjal zasadowy (magnezyt lub podobny mate¬ rjal), przy srodkach zas kwasnych — ma¬ terjaly kwasne (glinke lub podobny ma¬ terjal).W piecach hutniczych, np, w piecach Siemenis-Martina, w których osady two¬ rza sie tylko, miejscami, mozna np. do bu¬ dowy sklepienia stosowac magnezyt po¬ rowaty. Odpryskiwanie, wystepujace w — 2 -zwyklych kamieniach magnezytowych, nie wystepuje w takim przypadku, nastepuje tylko stapianie sie wyprawyj' bardzo j ed- nak powolne. W piecach, wzglednie w miejscach, w których nalezy liczyc sie ze specjalnie silnem nadzeranlem kamieni przez zuzel i inne srodki, np. w obroto¬ wych piecach rurowych, mozna stosowac z korzyscia wyprawe z porowatego mate- rjalu szamotowego. W tym przypadku jest naogól korzystny ogniotrwaly materjal o sredniej wytrzymalosci na dzialanie cie¬ pla, poniewaz tworzy sie wtedy dosc moc¬ no przylegajaca warstwa osadowa, chro¬ niaca wyprawe przed dalszem zniszcze¬ niem, i odpryskiwanie warstwowe kamieni juz nie nastepuje. Tak ,np. wyprawa pieco¬ wa z porowatego kamienia szamotowego o porowatosci 45% wytrzymuje znacznie dluzej, niz wyprawa z dotychczas znanych kamieni szamotowych lulb z kamieni wyso- kowartesciowych, zawierajacych glinke o normalnej gestosci. To samo dotyczy skle¬ pien. Wyrób wyprawy pieca wedlug wy¬ nalazku niniejszego uskutecznia sie w ten sposób, ze wpierw wytwarza sie porowate kamienie ogniotrwale i uzywa ich do wy¬ robu wykladziny pieca z zastosowaniem zaprawy, równiez wypalajacej sie z wy¬ tworzeniem masy porowatej, albo tez wmu¬ rowuje kamienie niepalone, zawierajace skladniki lotne w wyzszej temperaturze i wytwarzajace w ten sposób przy wypala¬ niu wyprawe porowata. Wreszcie mozna wyprawe tworzyc z mas, iktóre przy ogrze¬ waniu wyprawy pieca tworza wykladzine porowata. Do mas dodaje sie palnych lub lotnych skladników, które ulatniaja sie przy wypalaniu. Obok stosowania palnych srodków do wytwarzania porowatosci lub zamiast tych srodków mozna równiez o- siagnac porowatosc przez odpowiednie wyregulowanie wielkosci ziarn srodków wypelniajacych. Naprzyklad stosuje sie mozliwie równomierne zmielenie cial wy¬ pelniajacych i slostmksowo mate tfosci le¬ piszcza; r Wypralwe W mytf Ypynalazku niniej- szfcgo mozna stosowac do najrózniejszych pieców i palenisk, np. do fftc&W^-kinni- czych, ceramicznych, cemenciarskich, 'Wa¬ piennych, obrotowych, szybowych, pfer- scieniowych; komorowych, - tunelowych, w paleniskach kotlowych, opaiatrycJh weglem, drzewem, torfem, mialem, olejem lab ga¬ zem albo pradem elektrycznym./''•'"Wyprawa; ^orowat&j wytworzona w sposób opisany, sluzy ponadto jako ochro¬ na przed stratami ciepla oraz przed nad- miernem ogrzaniem sie plaszcza pieca.Obmurowanie izolujace jest przytem zby¬ teczne. Ponadto obniza sie dzieki malemu ciezarowi ob jetosciowemu wykladziny znaczne koszty. Nalezy wreszcie podkre¬ slic znaczna wytrzymalosc wyprawy pie¬ ca w mysl wynalazku niniejszego na zmia¬ ny temperatury. Wyprawa pieca, wytwo¬ rzona w mysl wynalazku niniejszego, prze¬ wyzsza znacznie wszelkie inne wyprawy pod wzgledem gospodarczym. PL