Znany sposób usuwania zendry z rur, spawanych czolowo, polega na tern, ze ru¬ ry po ochlodzeniu ponizej okreslonej tem¬ peratury przepuszcza sie przez walcarke wymiarowa, przyczem zendra, wskutek ci¬ snienia walców i tarcia o pierscieniowe pro¬ wadnice wyjsciowe, odlupuje sie od rur.Okazalo sie jednak, ze takie oddzielanie zendry nie jest zadowalajace, gdyz po pew- nem zuzyciu pierscieni wyjsciowych, co zwykle zachodzi w pewnym stopniu po uplywie pewnego okresu pracy, usuwanie zendry staje sie bardzo niedokladne. Wy¬ miana pierscieni jest polaczona z zatrzy¬ mywaniem walcarki, czego sie unika, a co znów wywoluje mniej dokladne oczyszcza¬ nie rur z zendry.Aby zapobiec tej niedogodnosci, przed¬ miot obrabiany ochladza sie wedlug wyna¬ lazku ponizej okreslonej temperatury (oko¬ lo 850°C), przepuszcza sie go przez wal¬ carke wymiarowa i nastepnie opryskuje woda pod cisnieniem. Dzieki gwaltownemu ochlodzeniu goracego zelaza przy pomocy zimnej wody i pod dzialaniem strumienia wody, natryskiwanej pod Wysokiem ci¬ snieniem na powierzchnie zelaza, osiaga sie calkowite usuniecie zendry.Podczas usuwania zendry z rur wode pod cisnieniem natryskuje sie wedlug wy¬ nalazku pod takim katem wzgledem rury, zeby czesc wody mogla dostac sie przez otwór wylotowy rury do jej wnetrza.Zendre oddzielona od rury, miesza siew skrzyni z woda odplywajaca i odprowa¬ dza , d< kanalu odplywowego, % fNajlepiej jezali wodaj pod cisnieniem jest doprowadzana zapomoca samoczynnie rozrzadzanej dyszy wodnej, uruchomianej przesuwaniem sie przedmiotu obrabianego.Cisnienie wody otrzymuje sie zapomoca pompy, napedzanej zapomoca przekladni walcarki.Na rysunku przedstawiono na fig; 1 przyklad wykonania wynalazku, a na fig. 2 — czesc tegoz urzadzenia w powiekszo¬ nej podzialce, czesciowo w przekroju.Walce wymiarowe a sa umieszczone w kadlubie b walcarki wymiarowej. Rura c, podlegajaca oczyszczeniu z zendry, jest doprowadzana do walcarki po krazkach wejsciowych d, a wysuwana z niej po kraz¬ kach wyjsciowych e, znajdujacych sie po¬ za walcarka. Przed walcami wymiarowemi a znajduje sie prowadnica wejsciowa /, po¬ za temi zas walcami znajduje sie urzadze¬ nie g, sluzace do usuwania zendry, które po stronie, zwróconej ku walcom, posiada lej prowadniczy h, a po stronie przeciwle¬ glej — urzadzenia natryskowe, skladajace sie z oslony i oraz z narzadu dyszowego k.Narzad dyszowy k jest wkrecony w oslo¬ ne i w ten sposób, ze pozostaje waska pier¬ scieniowa szczelina /, której szerokosc mo¬ ze byc regulowana przez dokrecenie lub wykrecenie narzadu dyszowego k. W dol¬ nej czesci urzadzenie do usuwania zendry g posiada rure odplywowa m. W oslonie i przewód n, doprowadzajacy wode, jest przylaczony w kilku miejscach do pier¬ scieniowego obwodu szczeliny, z drugiej zas strony przewód, doprowadzajacy wode, jest polaczony z zaworem sterujacym o, uruchomianym zapomoca elektromagnesu q, którego obwód pradu jest rozrzadzany zapomoca wylacznika zderzakowego r, u- ruchomianego zapomoca dzwigni s, przy- czem dzwignia s opiera sie na prowadnicy /. Przekaznik /, wlaczony do obwodu, za¬ pobiega natychmiastowemu unieruchomie¬ niu elektromagnesu q a tern samem zaworu rozrzadczego o tak, iz z chwila wylaczenia wylacznika zderzakowego r urzadzenie na¬ tryskowe nie zostaje odrazu zatrzymane, lecz pozostaje czynne jeszcze przez pewien czas, dzieki czemu koniec rury, wysuwa¬ jac sie z urzadzenia doprowadzajacego /, podlega oczyszczeniu z zendry.Urzadzenie dziala w sposób nastepu¬ jacy.Rura c, wsuwana zapomoca krazków d do walcarki wymiarowej a, tuz przed wej¬ sciem pomiedzy walce, uderza w dzwignie 5 wylacznika zderzakowego r, która opiera sie na prowadnicy wejsciowej /, wskutek czego elektromagnes q, sterowany zapo¬ moca wylacznika zderzakowego r, zostaje wlaczony w obwód pradu i otwiera zawór rozrzadczy o. Dzieki temu woda pod ci¬ snieniem przeplywa przewodem n do pier¬ scieniowej komory / w oslonie i, wyplywa¬ jac w postaci pierscieniowego strumienia ze szczeliny, utworzonej miedzy oslona i a narzadem dyszowym k, przyczem woda uderza z wielka sila pod pewnym katem w powierzchnie rury. W ten sposób zendra, przylegajaca do rury, zostaje calkowicie usunieta. Zendra ta miesza sie w urzadze¬ niu g z wyplywajaca woda i splywa przez rure odplywowa m do kanalu osadowego, znajdujacego sie pod walcarka, i dalej do zbiornika osadowego, w którym sie osadza.Skoro koniec rury c opusci urzadzenie doprowadzajace / i wejdzie do walcarki a, dzwignia s, uruchomiajaca wylacznik zde¬ rzakowy r, opada pod dzialaniem wlasnego ciezaru w swe polozenie poczatkowe, prze¬ rywajac obwód pradu elektrycznego, przy¬ czem zawór rozrzadczy o zostaje zamknie¬ ty zapomoca elektromagnesu q, wskutek czego ustaje doplyw wody pod cisnieniem z dyszy natryskowej. Wylaczenie elektro¬ magnesu i przerwanie doplywu wody zo¬ staje opóznione zapomoca przekaznika o- pózniajacego, wlaczonego w obwód zasila¬ jacy, na taki przeciag czasu, az koniec ru- -2 ~ ,ry wysunie sie z urzadzenia natryskowego.Przy wprowadzeniu nastepnej rury rozpo¬ czyna sie ten sam szereg czynnosci od po¬ czatku.Przy czestem doprowadzaniu rur moz¬ na zrezygnowac ze sterowania wody pod cisnieniem, pozostawiajac przewód roz¬ dzielczy n w stalem polaczeniu z przewo¬ dem zasilajacym p za posrednictwem zwy¬ klego zaworu. W tym przypadku woda pod cisnieniem jest stale doprowadzana do urzadzenia, usuwajacego zendre, prze¬ rywanie zas doplywu wody przy pomocy zaworu uskutecznia sie recznie tylko wte¬ dy, gdy urzadzjenie ma byc unierucho¬ mione.Cisnienie wody mozna wytwarzac rów¬ niez zapomoca malej pompki tloczacej, na¬ pedzanej zapomoca silnika walcarki wy¬ miarowej ; dysze natryskowa zas mozna za¬ silac woda bezposrednio przez przewód rozdzielczy n, ewentualnie za posrednic¬ twem zaworu o o rozrzadzie samoczynnym.Uruchomienie zaworu rozrzadczego o moze odbywac sie równiez zapomoca inne¬ go czynnika, np. sprezonego powietrza lub wody pod cisnieniem, przyczem wylacznik zderzakowy r ma wówczas postac zaworu powietrznego lub wodnego. Wreszcie za¬ wór rozrzadczy o moze byc umieszczony zamiast wylacznika zderzakowego r i uru* chomiany bezposrednio zapomoca dzwigni zderzakowej s. PL