Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zlacze do czlonów zlobu ruchomego, w któ- rem strzemie obraca sie ponad przecznicami, przymocowanemi do konca jednego z czlo¬ nów laczonych, i zostaje zamocowane zapo- moca klina lub podobnego narzadu, wcho¬ dzacego pomiedzy przecznice. Zlacza tego rodzaju umozliwiaja w przeciwienstwie do znanych zlaczy srubowych latwe sprzeganie ze soba czlonów zlobu, jak tez rozluznianie tego sprzezenia. Jest to rzecza bardzo wazna, ze wzgledu na czeste przestawianie zlobu.Laczenie jednak zapomoca obrotowych strze¬ mion posiada równiez pewne wady. Przy sprzeganiu i rozlaczaniu czlonów powstaje tarcie pomiedzy przecznicami a klinami, na¬ stepstwem czego jest szybkie zuzycie przecz¬ nic, które sa polaczone na stale z czlonami, co utrudnia ich wymiane. Jezeli zas zastosu¬ je sie zamiast klina srube, to sruba ta ulega latwo uszkodzeniu, co powoduje koniecz^ nosc wymiany strzemienia wraz ze sruba.Wynalazek omija te wady przez zastoso¬ wanie wkladek, które przesuwaja sie po¬ miedzy przecznicami a narzadem rozpiera¬ jacym w kierunku podluznym strzemienia i sa umieszczone tak, iz nie moga wypasc.Wkladki te niwecza dzialanie tarcia, powstajacego podczas przesuwania narzadu rozpierajacego, i utrzymuja ten narzad w pewnej odleglosci od przecznic. Dzieki temu zuzywaja sie jedynie narzady rozpierajace, które mozna latwo wymienic, jak tez równie latwo wymienne wkladki.Wkladki moglyby byc przymocowane na stale do przecznic, jednak wkladki rucho¬ me posiadaja nastepujace zalety.Dzieki samoczynnemu nastawianiu sie wkladek osiaga sie równomierne rozdziele¬ nie cisnienia powierzchniowego, przyczem mozliwe jest stykanie sie wkladek i przecz¬ nic na wielkiej powierzchni nawet w tym przypadku, gdy powierzchnia styku wkla¬ dek z narzadem rozpierajacym posiada ma¬ le wymiary.Przy stosowaniu klina* jakonarzadu roz¬ pierajacego, nie byloby rzecza mozliwa obrócic strzemie wraz z klinem i nasunac na przecznice, jak tez obrócic strzemie nastep¬ nie w kierunku przeciwnym, nie usuwajac klina osiaga sie sprzezenie czlonów ze soba z zawierac luznych czesci skladowych, które wypadaja latwo przy przestawianiu zlobu. Z tego powodu zlacze powinno tworzyc nieroz¬ laczna calosc. Jezeli wiec zastosuje sie obok klina wkladki, dajace sie przesuwac w kie¬ runku podluznym strzemienia, to mozna be¬ dzie obracac strzemie ponad przecznice o- raz w kierunku przeciwnym, przyczem klin pozostaje stale w strzemieniu. Przy nie- znacznem przesuwaniu sie klina ku we¬ wnatrz zlacza wkladki pozostawiaja (dzieki przesuwaniu strzemienia ku klinowi) wolna przestrzen o takich wymiarach, iz strzemie moze byc obrócone wraz z klinem na przecz¬ nice, poczem przez nieznaczne przesuniecie klina osiaga sie sprzezenie czlonów ze soba z pozadanem napieciem. Równiez nieznaczne przesuniecie klina nazewnatrz zezwala na obrócenie zlacza jako calosci w kierunku przeciwnym. Jezeli przytem powierzchnie styku wkladek i przecznic posiadaja ksztalt dwóch luków o wspólnym srodku, którym j^st os obrotu strzemienia, to nieznaczne obluznienie klina wystarcza do umozliwienia obrotu strzemienia. Wymienione obluznienie klina moze powstac przy rozciaganiu sie strzemienia pod dzialaniem sil zewnetrznych lub wewnetrznych, albo wstrzasów podczas pracy zlobu. Nastepstwem tego byloby nie¬ pozadane rozluznienie strzemienia. Wyna¬ lazek zapobiega temu w ten sposób, iz jed¬ nej powierzchni zetkniecia sie wkladek i przecznic, albo jednej przecznicy i strzemie¬ nia lub wiekszej liczbie takich powierzchni, nadaje sie ksztalt nieco odmienny od ksztal¬ tu wymienionych luków. W tym celu odpo¬ wiedniej powierzchni nadaje sie ksztalt luku o promieniu nieco wiekszym lub nieco mniej¬ szym od promieni luków wspólsrodkowych lub tez zastepuje sie ja plaszczyzna. Przy fem wykonaniu strzemie mozna obrócic je¬ dynie w tym przypadku, jezeli klin zostanie obluzniony tak, iz otrzymany luz bedzie od¬ powiadal róznicy ksztaltów wymienionych powierzchni. Umozliwia to dokladne ozna¬ czanie dlugosci przesuwu klina, która jest konieczna do odsuniecia strzemienia od przecznic, przyczem niepozadane rozluznie¬ nie zlacza jest niemozliwe.Oprócz tego wkladki niwecza cisnienie, wywolywane przy naciaganiu klina, to zna¬ czy, iz w tym przypadku wkladki sa równo- miernie obciazone (w kierunku prostopa¬ dlym do strzemienia) zapomoca samego kli¬ na, a w przeciwnym kierunku — zapomoca narzadów, dociagajacych klin. Oba obciaze¬ nia znosza sie wzajemnie w kierunku prosto¬ padlym do strzemienia tak, iz na wkladki dzialaja jedynie sily w kierunku podluznym strzemienia, konieczne do dokonania pola¬ czenia.Na rysunku uwidocznione sa przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia w widoku zboku zlacze do czlonów zlobu, fig. 2 — zlacze to w rzucie poziomym i cze¬ sciowym przekroju, fig. 3 — w zmniejszo¬ nej podzialce i w widoku zdolu zlacze wraz ze zlobem, fig. 4 — odmiane wykonania w rzucie pionowym, fig. 5 — w rzucie pozio¬ mym i czesciowym przekroju, fig. 6 — w przekroju poprzecznym, fig. 7 — nastepna odmiane wykonania w przekroju poprzecz¬ nym, a fig. 8 — w widoku zboku.Naokolo czopa c jednej z blach a1, a2, polaczonych na stale z czlonami r*1, r2 zlo- — 2 -bu, obraca sie strzemie b o ksztalcie litery U, które jest zamocowywane zapomoca narza¬ du rozpierajacego, wsuwanego pomiedzy przecznice a1, a2 przy ustawieniu strzemienia w polozenie, w którem strzemie zachodzi ponad konce blach. Wedlug wynalazku na¬ rzad ten sklada sie z kilku czesci, a mianowi¬ cie z klina lub podobnego narzadu i z ru¬ chomych wkladek, wsuwanych pomiedzy na¬ rzad a przecznice w kierunku podluznym strzemienia.Przy wykonaniu wedlug fig. 1 i 2 narzad rozpierajacy sklada sie z klina k, dajacego sie przesuwac w kierunku przecznic a1, a2, i z plaskich wkladek /, umieszczonych po¬ miedzy klinem a przecznicami. Na po¬ wierzchni, zwróconej ku klinowi, wkladki sa odpowiednio sciete ukosnie, podczas gdy ich powierzchnie przeciwlegle oraz stykajace sie z niemi powierzchnie przecznic posiadaja ksztalt luków rf1, d2, wspólsrodkowych z czopem c. Przedni koniec klina k tworzy sworzen srubowy e, a pomiedzy nakretka g a strzemieniem b zastosowano uzebiona pod¬ kladke h, której zeby wchodza pomiedzy ha¬ czykowate wystepy i wkladek /. Wystepy te wraz z podkladka h, jak tez nasady / wkladek, zachodzace na wewnetrzna po¬ wierzchnie strzemienia, lacza wszystkie cze¬ sci zlacza tak, iz tworza one jedna calosc, wzglednie poszczególne czesci zlacza nie moga wypasc, jak dlugo nakretka g, zabez¬ pieczana zatyczka g1, nie zostaje usunieta z sworznia e. W razie obrócenia strzemienia w polozenie, uwidocznione na fig. 2, i do¬ ciagniecia klina zapomoca nakretki g, klin ten przesunie sie wzgledem wkladek wdól (na rysunku), a wiec w kierunku zaklinowa¬ nia, przyczem wkladki przesuna sie w kie¬ runku podluznym strzemienia (strzalek), a wiec w kierunku nacisku ich na przecznice a1, a2, które nie przesuwaja sie. Po sprze¬ zeniu czlonów strzemie 6 jest zabezpieczone przeciw niepozadanemu obrotowi naze- wnatrz, poniewaz jego plaska powierzchnia b1 przylega do przecznicy a2. W zlaczu po¬ wstaje luz, dostateczny do obracania strze¬ mienia nazewnatrz, jezeli klin zostanie prze¬ suniety wstecz na stosunkowo duza odleglosc w kierunku oMuznienia. Poniewaz jednak si¬ ly, dzialajace podczas pracy zlobu, umozli¬ wiaja tylko obluznienie sie zlacza, odpowia¬ dajace naturalnemu rozciaganiu sie strze¬ mienia, które to obluznienie sie jest znacz¬ nie mniejsze od obluznienia sie czesci skla¬ dowych zlacza, niezbednego do obrócenia strzemienia, strzemie wiec jest zupelnie za¬ bezpieczone.W przykladzie wykonania wynalazku we¬ dlug fig. 4 — 6 pomiedzy wkladkami t1 u- mieszczono kliny k1, przesuwane ku sobie zapomoca sworznia e1. Wkladki f1 otaczaja naksztalt kleszczy sworzen e]1, & nasady m zapobiegaja ich przesuwaniu sie wpoprzek strzemienia. Powierzchnie zetkniecia sie strzemienia 6 i przecznicy a2 posiadaja ksztalt luków o mniejszym promieniu, niz promien luku, który zakresla strzemie na¬ okolo czopa c.Zlacze, przedstawione na fig. 7 i 8, po¬ siada wkladki f2 o ksztalcie szczek, rozpie¬ rane pomiedzy przecznicami a1, a2 zapomo¬ ca trzpienia owalnego k2. Czop n sluzy do prowadzenia wkladek po wewnetrznej po¬ wierzchni strzemienia, a zatyczki o zapobie¬ gaja ich wysuwaniu sie ze strzemienia.Szczególy wynalazku moga byc oczywi¬ scie wykonane w inny sposób bez oddalania sie jednak od mysli przewodniej wynalazku niniejszego. PL