PL199182B1

PL199182B1 - Kompozycja selektywna herbicydowo oraz sposób selektywnego zwalczania chwastów i traw w uprawach roślin użytkowych

Info

Publication number: PL199182B1
Application number: PL353000A
Authority: PL
Inventors: Jutta Glock
Original assignee: Syngenta Participations Ag
Priority date: 1999-09-07
Filing date: 2000-09-05
Publication date: 2008-08-29
Also published as: DE60006547D1; HUP0202813A2; PL353000A1; AU7650400A; CN1376031A; RU2249352C2; ES2211615T3; EP1209975A1; CA2382132A1; US6962894B1; CN1198506C; US20080200336A1; CA2723014A1; CA2382132C; DE60006547T2; DK1209975T3; PT1209975E; EP1209975B1; AU762586B2; US20050164886A1

Abstract

Przedmiotem wynalazku jest kompozycja selektywna herbicydowo, zawieraj aca typowe oboj etne srodki wspoma- gaj ace oraz sk ladnik aktywny, która jako sk ladnik aktywny zawiera mieszanin e: a) herbicydowo skutecznej ilo sci zwi azku o wzorze I, w którym R 1 i R 3 oznaczaj a, ka zdy niezale znie od pozosta lego, etyl, haloetyl, etynyl, C 1 lub C 2 -alkoksyl, C 1 - lub C 2 -haloalkoksyl; R 4 i R 5 lacznie ozna- czaj a grup e Z 2 –CR 14 (R 15 )-CR 16 (R 17 )-O-CR 18 (R 19 )-CR 20 (R 21 )- (Z 2 ), w której R 14 R 15 , R 16 , R 17 , R 18 , R 19 , R 20 i R 21 oznaczaj a wodór; G oznacza wodór, -C(X 1 )-R 30 lub -C(X 2 )- X 3 -R 31 , gdzie X 1 , X 2 i X 3 oznaczaj a tlen, za s R 30 , i R 31 ozna- czaj a, ka zdy niezale znie od pozosta lych, wodór lub C 1 -C 10 alkil, lub sól lub diastereoizomer zwi azku o wzorze I, oraz b) ilo sci, która jest skuteczna dla zantagonizowania herbicydu, srodka zabezpieczaj acego o wzorze IIa, w któ- rym R 22 oznacza wodór, metal alkaliczny lub etyl, lub srod- ka zabezpieczaj acego o wzorze IIb, w którym R 23 oznacza wodór, metal alkaliczny lub etyl, pod warunkiem, ze je sli w zwi azku o wzorze I R 1 i R 3 oznaczaj a etyl, R 4 i R 5 ozna- czaj a grup e -CH 2 -CH 2 -O-CH 2 -CH 2 , oraz G oznacza wodór, to podstawnik R 22 w zwi azku o wzorze IIa jest inny ni z etyl. Przedmiotem wynalazku jest równie z sposób selektywnego zwalczania chwastów i traw w uprawach ro slin u zytkowych, polegaj acy na tym, ze traktuje si e ro sliny u zytkowe, ich nasiona lub sadzonki lub obszar uprawny, jednocze snie lub oddzielnie, a) herbicydowo skuteczn a ilo sci a herbicydu o wzorze I, b) ilo sci a, która jest skuteczna dla zantagonizo- wania herbicydu, …………………. PL PL PL PL PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest kompozycja selektywna herbicydowo oraz sposób selektywnego zwalczania chwastów i traw w uprawach roślin użytkowych. W szczególności, niniejszy wynalazek dotyczy nowych selektywnych kompozycji herbicydowych do zwalczania traw i chwastów w uprawach roślin użytkowych, zwłaszcza w uprawach zbóż, kukurydzy i sorga, które to kompozycje zawierają herbicyd i środek zabezpieczający (przeciwśrodek, antidotum) i chronią rośliny użytkowe, ale nie chwasty, przed fitotoksycznym działaniem herbicydu, a także zastosowania wymienionych kompozycji do zwalczania chwastów w uprawach roślin użytkowych.

Podczas aplikowania herbicydów rośliny uprawne mogą również ulegać poważnym uszkodzeniom wskutek czynników, jak na przykład ilość herbicydu i sposób aplikowania, gatunek rośliny uprawnej, rodzaj gleby oraz warunki klimatyczne, na przykład długość dnia, temperatura i opady. Aby przeciwdziałać tym trudnościom i innym podobnym, zaproponowano zastosowanie pewnych związków jako środków zabezpieczających, które są w stanie antagonizować szkodliwe działanie herbicydu na roślinę uprawną, tj. są zdolne do ochrony rośliny uprawnej nie pogarszając dostrzegalnie działania herbicydowego na zwalczane chwasty. Wykazano, że proponowane środki zabezpieczające często mają specyficzne działanie w odniesieniu nie tylko do roślin uprawnych, ale również i do herbicydu, a w pewnych przypadkach takż e sposobu nanoszenia, tj. specyficzny ś rodek zabezpieczają cy czę sto jest właściwy tylko do konkretnej rośliny uprawnej i konkretnej klasy herbicydów lub substancji herbicydowej konkretnego herbicydu. Na przykład WO 96/21652 i WO 99/47525 ujawniają związki, które chronią rośliny uprawne przed fitotoksycznym działaniem herbicydów, takich jak na przykład pochodne 3-hydroksy-4-arylo-5-oksopirazolinowe.

Celem wynalazku jest opracowanie selektywnych kompozycji herbicydowych, które chronią rośliny użytkowe.

Według wynalazku, kompozycja selektywna herbicydowo, zawierająca typowe obojętne środki wspomagające oraz składnik aktywny, charakteryzuje się tym, że jako składnik aktywny zawiera mieszaninę:

a) herbicydowo skutecznej ilości związku o wzorze l

w którym

R1 i R3 oznaczają, każdy niezależnie od pozostałego, etyl, haloetyl, etynyl, C1- lub C2-alkoksyl, C1- lub C2-haloalkoksyl;

R4 i R5 łącznie oznaczają grupę Z2 ^-CR14^(R15^)-CR16^(R17^)-O-CR18^(R19^)-CR20^(R21^{)- (Z}2^{), w której R}14^{, R}15^{, R}16^{, R}17^{, R}18^{, R}19^{, R}20 ^{i R}21 oznaczają wodór;

G oznacza wodór, -C(X1)-R30 lub -C(X2)-X3-R31, gdzie X1, X2 i X3 oznaczają tlen, zaś R30 i R31 oznaczają, każdy niezależnie od pozostałych, wodór lub C1-C10alkil, lub sól lub diastereoizomer związku o wzorze l, oraz

b) ilości, która jest skuteczna dla zantagonizowania herbicydu, środka zabezpieczającego o wzorze IIa

PL 199 182 B1

w którym R22 oznacza wodór, metal alkaliczny lub etyl, lub środka zabezpieczającego o wzorze IIb

w którym R23 oznacza wodór, metal alkaliczny lub etyl, pod warunkiem, że jeśli w związku o wzorze l R1 i R3 oznaczają etyl, R4 i R5 oznaczają grupę

-CH2-CH2-O-CH2-CH2, oraz G oznacza wodór, to podstawnik R22 w związku o wzorze Ila jest inny niż etyl.

Korzystnie, kompozycja zawiera również, poza adiuwantami preparatu, dodatek oleisty w postaci koncentratu oleju roślinnego złożonego z 4 komponentów: (A) od 20 do 90% wagowych estru alkilowego wyższego kwasu tłuszczowego (C4-C22), (B) od 4 do 40% wagowych surfaktanta anionowego, (C) od 2 do 20% wagowych wyższego kwasu tłuszczowego (C10-C20), i (D) do 140% wagowych względem całkowitej ilości komponentów (A) do (C), węglowodoru.

Korzystnie, (A) stanowi ester C1-C4alkilowy kwasu tłuszczowego C12-C18, (B) stanowi surfaktant anionowy typu dodecylobenzylosulfonianu, (C) stanowi kwas tłuszczowy C12-C18, oraz (D) stanowi węglowodór aromatyczny.

Według wynalazku, sposób selektywnego zwalczania chwastów i traw w uprawach roślin użytkowych, charakteryzuje się tym, że traktuje się rośliny użytkowe, ich nasiona lub sadzonki lub obszar uprawny, jednocześnie lub oddzielnie, a) herbicydowo skuteczną ilością herbicydu o wzorze I, określonego powyżej, b) ilością, która jest skuteczna dla zantagonizowania herbicydu, środka zabezpieczającego o wzorze Ila lub IIb, określonego powyżej, oraz ewentualnie c) dodatkiem zawierającym olej pochodzenia roślinnego lub jego pochodną alkilową, lub olej mineralny, lub ich mieszaninę.

Korzystnie, sposób obejmuje traktowanie upraw roślin użytkowych lub obszarów uprawnych pod rośliny użytkowe herbicydem o wzorze l w ilości od 0,001 do 2 kg/ha oraz środkiem zabezpieczającym o wzorze II w ilości od 0,001 do 0,5 kg/ha.

Korzystnie, uprawami roślin użytkowych są zboża, kukurydza i sorgo.

Nieoczekiwanie stwierdzono, że związki o wzorze IIa lub IIb są odpowiednie do ochrony roślin użytkowych przed fitotoksycznym działaniem szczególnej klasy konkretnych podstawionych herbicydów 3-hydroksy-4-arylo-5-oksopirazolinowych.

Kompozycja herbicydowa według wynalazku, poza typowymi obojętnymi środkami wspomagającymi preparaty, na przykład nośnikami, rozpuszczalnikami i środkami zwilżającymi, zawiera jako składnik aktywny mieszaninę herbicydowo skutecznej ilości herbicydu o wzorze l, oraz środka zabezpieczającego o wzorze IIa lub IIb, w ilości, która jest skuteczna dla zantagonizowania herbicydu.

Zależnie od podstawników R1, R3, R4, R5 i G, związki o wzorze l mogą występować w postaci izomerów geometrycznych i/lub optycznych oraz mieszanin izomerów (atropoizomeria), oraz w przy4

PL 199 182 B1 padku jeśli G oznacza wodór, równoważnik jonu metalu, kation sulfoniowy lub kation amoniowy/amonowy, w postaci tautomerów i mieszanin tautomerów.

Niniejszy wynalazek również obejmuje sole, które związki o wzorze l mogą tworzyć z kwasami. Odpowiednimi kwasami do tworzenia soli addycyjnych są zarówno kwasy organiczne jak i nieorganiczne. Przykładami takich kwasów są kwas solny, kwas bromowodorowy, kwas azotowy, kwasy fosforowe, kwas siarkowy, kwas octowy, kwas propionowy, kwas masłowy, kwas walerianowy, kwas szczawiowy, kwas malonowy, kwas fumarowy, organiczne kwasy sulfonowe, kwas mlekowy, kwas winowy, kwas cytrynowy i kwas salicylowy.

Związki o wzorze l, w którym G oznacza wodór, ze względu na ich kwasowość mogą być łatwo przekształcone w obecności zasad (akceptorów protonu) w odpowiednie sole (w których G oznacza równoważnik jonu metalu lub kation amoniowy/amonowy), jak ujawniono na przykład w EP-A-0 508 126. Jakikolwiek typowy akceptor protonu może być użyty jako zasada. Solami są na przykład sole metali alkalicznych, np. sole sodu i potasu; sole metali ziem alkalicznych, np. sole wapnia i magnezu; sole amoniowe/amonowe, tj. niepodstawione sole amonowe i mono- lub polipodstawione sole amoniowe, np. sole trietyloamoniowe i metyloamoniowe, lub sole z innymi organicznymi zasadami lub innymi kationami. Kationami sulfoniowymi są na przykład kationy tri(C1-C4alkilo)sulfoniowe, które mogą być otrzymane z odpowiednich soli metali alkalicznych, na przykład drogą konwersji soli, na przykład z użyciem wymieniacza jonowego.

Spośród wodorotlenków metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych stosowanych do wytwarzania soli, należy szczególnie uwzględnić na przykład wodorotlenki litu, sodu, potasu, magnezu lub wapnia, ale zwłaszcza sodu i potasu. Odpowiednie substancje do wytwarzania soli są ujawnione na przykład w WO 97/41112.

Przykładami amin odpowiednich do tworzenia soli amoniowych/amonowych, które należy uwzględnić, są amoniak, jak również pierwszorzędowe, drugorzędowe i trzeciorzędowe C1-C18-alkiloaminy, C1-C4-hydroksyalkiloaminy i C2-C4-alkoksyalkiloaminy, na przykład metyloamina, etyloamina, n-propyloamina, izopropyloamina, cztery izomeryczne butyloaminy, n-amyloamina, izoamyloamina, heksyloamina, heptyloamina, oktyloamina, nonyloamina, decyloamina, pentadecyloamina, heksadecyloamina, heptadecyloamina, oktadecyloamina, metylo-etyloamina, metylo-izopropyloamina, metylo-heksyloamina, metylo-nonyloamina, metylo-pentadecyloamina, metylo-oktadecyloamina, etylobutylo-amina, etylo-heptyloamina, etylo-oktyloamina, heksylo-heptyloamina, heksylo-oktyloamina, dimetyloamina, dietyloamina, di-n-propyloamina, diizopropyloamina, di-n-butyloamina, di-n-amyloamina, diizoamyloamina, diheksyloamina, diheptyloamina, dioktyloamina, etanoloamina, n-propanoloamina, izopropanoloamina, N,N-dietanoloamina, N-etylopropanoloamina, N-butyloetanoloamina, alliloamina, n-butenylo-2-amina, n-pentenylo-2-amina, 2,3-dimetylobutenylo-2-amina, dibutenylo-2-amina, n-heksenylo-2-amina, propylenodiamina, trimetyloamina, trietyloamina, tri-n-propyloamina, triizopropyloamina, tri-n-butyloamina, triizobutyloamina, tri-sec-butyloamina, tri-n-amyloamina, metoksyetyloamina i etoksyetylo-amina; aminy heterocykliczne, na przykład pirydyna, chinolina, izochinolina, morfolina, N-metylomorfolina, tiomorfolina, piperydyna, pirolidyna, indolina, chinuklidyna i azepina; pierwszorzędowe aminy aromatyczne, na przykład aniliny, metoksyaniliny, etoksyaniliny, o-, m- i p-toluidyny, fenylenodiaminy, benzydyny, naftyloaminy i o-, m- i p-chloroaniliny; ale zwłaszcza trietyloamina, izopropyloamina i diizopropyloamina.

Związki o wzorze l, są znane z WO 99/47525 i mogą być otrzymane przez analogie do sposobów tam ujawnionych oraz w EP-A-0 508 126.

Związki o wzorze Ila są znane z DE-A-3 939 503, zaś związki o wzorze llb są znane z DE-A-4 331 448.

Środkami zabezpieczającymi o wzorze II (tj. Ila i IIb) korzystnymi dla kompozycji według wynalazku są te, w których R22 i R23 oznaczają etyl, i są niniejszym nazywane środkami zabezpieczającymi o wzorach IIa1 i IIb1 (przykłady biologiczne). Są znane pod nazwami handlowymi mefenpir-etyl (zwią zek nr lla1) i izoksadifen-etyl (związek nr IIb1 (nazwy proponowane przez ISO).

Roślinami uprawnymi, które mogą być chronione przed szkodliwym działaniem wyżej wymienionych herbicydów przez środki zabezpieczające o wzorze II są zwłaszcza zboża, kukurydza i sorgo.

Przez uprawy należy również rozumieć te uprawy, które stały się odporne na herbicydy lub klasy herbicydów wskutek typowej hodowli lub metodami inżynierii genetycznej, na przykład IMI Maize, Poast Protected Maize (odporność na setoksydym), Liberty Link Maize, B.t./Liberty Link Maize, IMI/Liberty Link Maize, IMI/Liberty Link /B.t. Maize, Roundup Ready Maize i Roundup Ready/B.t. Maize (odporne na roundup).

PL 199 182 B1

Chwastami, które mogą być zwalczane są chwasty zarówno jednoliścienne jak i dwuliścienne, na przykład Stellaria, Nasturtium, Agrostis, Digitaria, Avena, Setaria, Sinapis, Lolium, Solarium, Echinochloa, Scirpus, Monochoria, Sagittaria, Bromus, Alopecurus, Sorghum halepense, Rottboellia, Cyperus, Abutilon, Sida, Xanthium, Amaranthus, Chenopodium, Ipomoea, Chrysanthemum, Galium, Viola i Veronica.

Obszarami uprawnymi są tereny, na których uprawiane rośliny już wzrastają, lub na których wysiano nasiona tych uprawianych roślin, a także tereny przeznaczone pod uprawę tych roślin.

Środek zabezpieczający o wzorze II (tj. o wzorze IIa lub llb), zależnie od zamierzonego zastosowania, może być stosowany do wstępnego traktowania materiału nasiennego roślin uprawnych (zaprawianie nasion lub sadzonek) lub może być wprowadzony do gleby przed lub po wysianiu. Może być aplikowany indywidualnie lub łącznie z herbicydem i ewentualnie z dodatkiem oleistym powschodowo. Traktowanie rośliny lub nasion środkiem zabezpieczającym może zatem w zasadzie być przeprowadzane niezależnie od momentu aplikowania herbicydu. Traktowanie roślin również może być przeprowadzane przez jednoczesne aplikowanie herbicydu i środka zabezpieczającego (na przykład jako mieszanina zbiornikowa). Poziom aplikowania środka zabezpieczającego w odniesieniu do herbicydu zależy zasadniczo od sposobu aplikowania. Jeśli aplikowanie polowe jest przeprowadzane z uż yciem mieszaniny zbiornikowej środka zabezpieczającego i herbicydu łącznie lub oddzielnego aplikowania środka zabezpieczającego i herbicydu, proporcja herbicydu do środka zabezpieczającego zwykle wynosi od 100:1 do 1:100, korzystnie od 1:10 do 10:1, a zwłaszcza od 1:5 do 5:1.

Podczas aplikowania polowego zwykle stosuje się od 0,001 do 5,0 kg/ha środka zabezpieczającego, korzystnie od 0,001 do 0,5 kg/ha środka zabezpieczającego.

Poziom aplikowania herbicydu zwykle wynosi od 0,001 do 2 kg/ha, ale korzystnie od 0,005 do 1 kg/ha.

Poza typowymi adiuwantami, do natryskiwania zbiornikowego mogą być wprowadzone dodatki oleiste c), obok surfaktantów i soli. W kompozycji według wynalazku stosowane ilości dodatku oleistego wynoszą na ogół od 0,01 do 2% względem mieszaniny natryskowej. Dodatek oleisty może na przykład być dodany do zbiornika natryskowego w żądanym stężeniu po przygotowaniu mieszaniny natryskowej. Odpowiednimi dodatkami oleistymi są koncentraty emulsyjne olejów mineralnych lub zwłaszcza olejów roślinnych.

Korzystne koncentraty olejów roślinnych zawierają na przykład 4 komponenty (A) od 20 do 90% wagowych estrów alkilowych wyższych kwasów tłuszczowych (C4-C22), (B) od 4 do 40% wagowych surfaktantów anionowych lub niejonowych, (C) od 2 do 20% wagowych wyższych kwasów tłuszczowych (C10-C20) i (D) do 140% wagowych węglowodorów, względem całkowitej ilości komponentów (A) do (C).

Szczególnie korzystne dodatki oleiste c) zawierają estry alkilowe wyższych kwasów tłuszczowych (C8-C22), zwłaszcza pochodne C1-C4alkilowe kwasów tłuszczowych C12-C18, na przykład estry metylowe kwasu laurowego, kwasu palmitynowego i kwasu oleinowego. Estrami tymi są laurynian metylu (CAS-11 1-82-0), palmitynian metylu (CAS-11 2-39-0) i oleinian metylu (CAS-11 2-62-9). Aplikowanie i skuteczność działania dodatków oleistych można ulepszyć łącząc je z substancjami powierzchniowo czynnymi, na przykład surfaktantami anionowymi (B). Przykłady odpowiednich anionowych surfaktantów są zestawione w WO 97/34485 na stronach 7 i 8. Korzystnymi substancjami powierzchniowo czynnymi są surfaktanty anionowe typu dodecylobenzenosulfonianu, zwłaszcza jego sól wapniowa. Stężenie substancji powierzchniowo czynnych względem całości dodatku wynosi na ogół od 1 do 30% wagowych.

Korzystne wyższe kwasy tłuszczowe (C) zawierają od 12 do 18 atomów węgla.

Dodatek rozpuszczalnika organicznego (D) do mieszaniny dodatku oleistego/surfaktanta/kwasu tłuszczowego może spowodować dalsze zwiększenie skuteczności. Odpowiednimi rozpuszczalnikami (D) są na przykład rozpuszczalniki aromatyczne, np. rodzaje Solvesso® (ESSO) lub Aromatic Solvent® (Exxon Corporation). Stężenie takich rozpuszczalników może wynosić od 10 do 80% wagowych całości ciężaru.

Dodatki oleiste tego rodzaju są ujawnione na przykład w US-A-4.834.908. Są one szczególnie korzystne dla kompozycji według wynalazku. Najbardziej korzystnym dodatkiem oleistym jest środek znany pod nazwą MERGE®.

Kompozycje według wynalazku są odpowiednie dla wszystkich metod aplikowania zwykle stosowanych w agrotechnice, łącznie z aplikowaniem przedwschodowym, aplikowaniem powschodowym i zaprawianiem nasion. Do zaprawiania nasion zwykle aplikuje się 0,001 do 10 g ś rodka zabezpiecza6

PL 199 182 B1 jącego/kg nasion, korzystnie 0,05 do 2 g środka zabezpieczającego/kg nasion. Jeśli środek zabezpieczający jest stosowany w postaci ciekłej wkrótce przed wysianiem, z pęcznieniem nasion, to korzystne jest zastosowanie roztworów środka zabezpieczającego, które zawierają składnik aktywny w stężeniu od 1 do 10000 ppm, korzystnie od 100 do 1000 ppm.

Do nanoszenia, środki zabezpieczające o wzorze II lub kombinacje tych środków z herbicydami o wzorze l i ewentualnie z dodatkami oleistymi dogodnie są przetwarzane łącznie z typowymi ś rodkami wspomagającymi technologii preparatywnej na preparaty, zwłaszcza na koncentraty emulsyjne, pasty do powlekania, roztwory do natryskiwania lub rozcieńczania, rozcieńczone emulsje, zwilżalne proszki, rozpuszczalne proszki, pyły, granulaty lub mikrokapsułki. Takie preparaty są ujawnione na przykład w WO 97/34485 na stronach 9 do 13. Preparaty są otrzymywane znanym sposobem, na przykład poprzez jednorodne mieszanie i/lub mielenie składników aktywnych z ciekłymi lub stałymi środkami wspomagającymi preparatu, zwykle rozpuszczalnikami lub stałymi nośnikami. Związki powierzchniowo czynne (surfaktanty) mogą dodatkowo być stosowane do przygotowania preparatów. Rozpuszczalniki i stałe nośniki, które są właściwe do tego celu, są ujawnione w WO 97/34485 na stronie 6.

W zależ noś ci od skł adnika aktywnego o wzorze l poddawanego preparowaniu, odpowiednimi związkami powierzchniowo czynnymi są surfaktanty niejonowe, kationowe i/lub anionowe oraz mieszaniny surfaktantów mające dobre właściwości emulgujące, dyspergujące i zwilżające. Przykłady odpowiednich surfaktantów anionowych, niejonowych i kationowych są wymienione w WO 97/34485 na stronach 7 i 8.

Ponadto, surfaktanty typowe w dziedzinie preparatywnej i ujawnione między innymi w Mc Cutcheon's Detergents i Emulsifiers Annual MC Publishing Corp., Ridgewood New Jersey, 1981, Stache, H., Tensid-Taschenbuch (Handbook of Surfactants), Carl Hanser Verlag, Monachium/Wiedeń, 1981, i M. i J. Ash, Encyklopedia of Surfactants, wol. I-III, Chemical Publishing Co., Nowy Jork, 1980-81, są odpowiednie do wytwarzania herbicydów według wynalazku.

Kompozycje herbicydowe zwykle zawierają od 0,1 do 99% wagowych, korzystnie od 0,1 do 95% wagowych mieszaniny składnika aktywnego zawierającej związek o wzorze łącznie ze związkiem o wzorze II, od 0,01 do 2% wagowych dodatku oleistego, od 1 do 99,9% wagowych stał ego lub ciekłego środka wspomagającego preparatu, oraz od 0 do 25% wagowych, korzystnie od 0,1 do 25% wagowych surfaktanta. Aczkolwiek zwykle korzystnie preparuje się produkty handlowe w postaci koncentratów, to finalny użytkownik zazwyczaj stosuje preparaty rozcieńczone.

Kompozycje mogą również zawierać dalsze składniki, takie jak środki stabilizujące, na przykład oleje roślinne lub epoksydowane oleje roślinne (epoksydowany olej kokosowy, olej rzepakowy lub olej sojowy); środki przeciwpieniące, zwykle olej silikonowy; środki konserwujące; regulatory lepkości; spoiwa; lepiszcza; jak również nawozy lub inne składniki aktywne. Rozmaite metody i techniki mogą odpowiednio być stosowane do aplikowania środków zabezpieczających o wzorze II lub kompozycji je zawierających w celu ochrony roślin uprawnych przed szkodliwym działaniem herbicydów o wzorze l, na przykład następujące:

i) Zaprawianie nasion

a) Zaprawianie nasion zwilżalnym proszkiem - preparatem związku o wzorze II poprzez wytrząsanie w naczyniu aż do równomiernego rozprowadzenia na powierzchni nasion (zaprawianie suche). Przeciętnie 1 do 500 g związku o wzorze II (4 g do 2 kg zwilżalnego proszku) zużywa się na 100 kg nasion.

b) Zaprawianie nasion koncentratem emulsyjnym związku II według metody a) (zaprawianie mokre).

c) Zaprawianie poprzez zanurzanie nasion w mieszaninie zawierającej 100-1000 ppm związku o wzorze II na 1 do 72 godzin, i jeś li stosowne dalsze suszenie (namaczanie nasion).

Korzystną metodą nanoszenia jest zaprawianie nasion lub traktowanie kiełkujących sadzonek, gdyż środek zabezpieczający jest w pełni skupiony na adresowanej uprawie. Zwykle 1 do 1000 g antidotum, korzystnie 5 do 250 g antidotum stosuje się na 100 kg nasion, jednakże, w zależności od stosowanej metody, która również dopuszcza użycie innych składników aktywnych lub składników żywieniowych, ilości mogą odchylać się poza górne lub dolne limity (zaprawianie powtórne).

ii) Aplikowanie w postaci mieszaniny zbiornikowej

Stosuje się ciekły preparat - mieszaninę antidotum i herbicydu (proporcja jednego do drugiego od 10:1 do 1:100), a poziom nanoszenia wynosi od 0,005 do 5,0 kg/ha. Taka mieszanina zbiornikowa jest aplikowana przed lub po wysianiu.

PL 199 182 B1 iii) Aplikowanie w bruzdę siewną

Związek o wzorze II aplikuje się w otwartą bruzdę, w której wysiano nasiona, w postaci koncentratu emulsyjnego, zwilżalnego proszku lub granulatu, a po przykryciu bruzdy, aplikuje się herbicyd przedwschodowo w tradycyjny sposób.

iv) Kontrolowane uwalnianie związku

Roztwór związku o wzorze II aplikuje się na mineralny, granulowany nośnik lub na granulat polimerowy (mocznik/formaldehyd), a następnie suszy. Jeśli wymagane, można nanieść powłokę (granulat powlekany), która umożliwia uwalnianie składnika aktywnego z kontrolowaną szybkością przez zdany okres czasu.

Korzystne preparaty mają zwłaszcza poniższe składy (% = procent wagowy; mieszanina związków aktywnych oznacza mieszaninę związku o wzorze l ze związkiem o wzorze II).

Koncentraty emulsyjne:

mieszanina składnik aktywnego:

surfaktant:

ciekły nośnik:

Pyły:

mieszanina składnika aktywnego: stały nośnik:

Koncentraty zawiesinowe:

mieszanina składnika aktywnego:

woda:

surfaktant:

Zwilżalne proszki:

mieszanina składnika aktywnego:

surfaktant:

stały nośnik:

Granulaty:

mieszanina składnika aktywnego stały nośnik:

do 90%, korzystnie 5 do 20% do 30%, korzystnie 10 do 20% do 94%, korzystnie 70 do 85%

0,1 do 10%, korzystnie 0,1 do 5% 99,9 do 90%, korzystnie 99,9 do 99% do 75%, korzystnie 10 do 50% do 24%, korzystnie 88 do 30% do 40%, korzystnie 2 do 30%

0,5 do 90%, korzystnie 1 do 80%

0,5 do 20%, korzystnie 1 do 15% do 95%, korzystnie 15 do 90%

0,1 do 30%, korzystnie 0,1 do 15%

99,5 do 70%, korzystnie 97 do 85%

Wynalazek zilustrowano następującymi przykładami nie ograniczającymi zakresu

Przykłady preparatów mieszanin herbicydów, i jeśli stosowne, środków zabezpieczających i dodatków oleistych (% = procent wagowy)

F1. Koncentraty emulsyjne	a)	b)	c)	d)
mieszanina składnika aktywnego	5%	10%	25%	50%
dodecylobenzenosulfonian wapnia	6%	8%	6%	8%
polioksyetylenowany olej rycynowy (36 moli tlenku etylenu)	4%	-	4%	4%
eter poliglikolowy oktylofenolu (7-8 moli tlenku etylenu)	-	4%	-	2%
cykloheksanon	-	-	10%	20%
mieszanina węglowodorów aromatycznych C9-C12	85%	78%	55%	16%

PL 199 182 B1

Poprzez rozcieńczenie takich koncentratów woda może otrzymać emulsje o dowolnym stężeniu.

F2. Roztwory	a)	b)	c)	d)
mieszanina składnika aktywnego	5%	10%	50%	90%
1-metoksy-3-(3-metoksypropoksy)-propan	-	20%	20%	-
glikol polietylenowy (MW 400)	20%	10%	-	-
N-metylo-2-pirolidon	-	-	30%	10%
mieszanina węglowodorów aromatycznych C9-C12	75%	60%	-	-

Roztwory nadają się do użycia w postaci mikrokropel.

F3. Zwilżalne proszki	a)	b)	c)	d)
mieszanina składnika aktywnego	5%	25%	50%	80%
ligninosulfonina sodu	4%	-	3%	-
laurylosiarczan sodu	2%	3%	-	4%
diizobutylonaftalenosulfonian sodu	-	6%	5%	6%
eter poliglikolowy oktylofenolu (7-8 moli tlenku etylenu)	-	1%	2%	-
silnie zdyspergowany kwas krzemowy	1%	3%	5%	10%
kaolin	88%	62%	35%	_-

Związek starannie mieszano z adiuwantami i tą mieszaninę mielono w odpowiednim młynie do
starczając zwilżalne proszki, które mogą być rozcieńczane wodą dając zawiesiny o dowolnym żąda nym stężeniu.
F4. Powlekane granulaty	a)	b)	c)
mieszanina składnika aktywnego	0,1%	5%	15%
silnie zdyspergowany kwas krzemowy	0,9%	2%	2%
nośnik nieorganiczny φ 0,1-1 mm), taki jak CaO3 lub SiO2	99,0%	93%	83%

Mieszaninę związku rozpuszcza się w chlorku metylenu, roztwór natryskuje na nośnik l roz-

puszczalnik usuwa pod próżnią.
F5. Powlekane granulaty	a)	b)	c)
mieszanina składnika aktywnego	0,1%	5%	15%
glikol polietylenowy (MW 200)	1,0%	2%	3%
silnie zdyspergowany kwas krzemowy	0,9%	1%	2%
nośnik nieorganiczny φ 0,1-1 mm), taki jak CaCO3 lub SiO2	98,0%	92%	80%

Dokładnie zmieloną substancję równomiernie naniesiono w mieszalniku na nośnik zwilżony glikolem polietylenowym. Tym sposobem otrzymuje się niepylące granulaty powlekane.

F6. Granulaty wytłaczane	a)	b)	c)	d)
mieszanina składnika aktywnego	0,1%	3%	5%	15%
ligninosulfonian sodu	1,5%	2%	3%	4%
karboksymetylcellulose	1,4%	2%	2%	2%
kaolin	97,0%	93%	90%	79%

PL 199 182 B1

Składnik aktywny zmieszano i mielono z adiuwantami, i mieszaninę zwilżano wodą. Mieszaninę

wytłaczano, a następnie suszono w strumieniu powietrza.
F7. Pyły	a)	b)	c)
mieszanina składnika aktywnego	0,1%	1%	5%
talk	39,9%	49%	35%
kaolin	60,0%	50%	60%

Pyły gotowe do użycia otrzymano poprzez zmieszanie składnika aktywnego z nośnikami l mie-

lenie w odpowiednim młynie.
F8. Koncentraty zawiesinowe	a)	b)	c)	d)
mieszanina składnika aktywnego	3%	10%	25%	50%
glikol etylenowy	5%	5%	5%	5%
eter poliglikolowy nonylofenolu (15 moli tlenku etylenu)	-	1%	2%	-
ligninosulfonian sodu	3%	3%	4%	5%
karboksymetyloceluloza	1%	1%	1%	1%
37% wodny formaldehyd	0,2%	0,2%	0,2%	0,2%
emulsja oleju silikonowego	0,8%	0,8%	0,8%	0,8%
woda	87%	79%	62%	38%

Dokładnie zmieloną substancje aktywną mieszano starannie z adiuwantami. Otrzymano tym sposobem koncentrat zawiesinowy, z którego można przygotować zawiesiny o dowolnym żądanym stężeniu.

Zazwyczaj jest bardziej praktyczne preparowanie składnika aktywnego o wzorze l i oddzielne wymieszanie drugiego składnika o wzorze II, a następnie, na krótko przed nanoszeniem, połączenie ich ze sobą w aplikatorze w żądanej proporcji, w postaci „mieszaniny zbiornikowej w wodzie.

Przykłady biologiczne

Przykłady B1, B2 i B3. Powschodowe nanoszenie mieszanin herbicydu o wzorze l, w którym R1 i R3 oznaczają -C2H5; R4 i R5 łącznie tworzą grupę Z2 -CR14(R15)-CR16(R17)-O-CR18(R19)-CR20(R21)(Z2), w której R14, R15, R16, R17, R18, R19, R20 i R21 oznaczają wodór; i G oznacza albo wodór (= herbicyd nr l2) lub (CH3)3CC(O)- (= herbicyd nr I2), ze środkiem zabezpieczającym o wzorze la, w którym R22 oznacza etyl (= środek zabezpieczający nr IIa1), lub o wzorze IIb, w którym R23 oznacza etyl (=środek zabezpieczający nr IIb1), na pszenicę i jęczmień, łącznie z 3 różnymi chwastami.

Rośliny testowe wzrastały w donicach w warunkach szklarniowych do stadium poaplikacyjnego. Jako substrat hodowlany użyto standardowej gleby. W stadium poaplikacyjnym nanoszono herbicydy, same i z domieszką środków zabezpieczających, na rośliny testowe lub na rośliny uprawne, których nasiona zaprawiano środkami zabezpieczającymi. Nanoszenie przeprowadzano z użyciem emulsji przygotowanych z 25% koncentratu emulsyjnego (przykład F1, b)) substancji testowanych z użyciem 500 l wody/ha. Poziomy nanoszenia były zgodne z optymalnym dawkowaniem określonym w warunkach polowych lub szklarniowych. Ocenę testu przeprowadzono po 9, 10, 20 i 24 dniach (100% działania = całkowite zniszczenie; 0% działania = brak działania fitotoksycznego). Uzyskane wyniki wykazują, że zastosowany środek zabezpieczający może znacznie ograniczyć uszkodzenia wywołane na roślinach uprawnych przez herbicyd o wzorze l

Przykłady działania kompozycji według wynalazku są podane w tabelach B1, B2 i B3.

PL 199 182 B1

T a b e l a B1

Powschodowe nanoszenie herbicydu nr I1, samego i w połączeniu ze środkiem zabezpieczającym nr IIa1, na pszenicę jarą, pszenicę twardą i Lolium rigidum; ocena po 9 i 20 dniach od nanoszenia (s.a. = składnik aktywny)

Roślina	Ocena [dni]	Herbicyd nr I1 [s.a. g/ha]	Herbicyd nr I1 [s.a. g/ha] 500 250 125 + środek zabezpieczający nr Ilai [s.s. g/ha]
250	125	60
125	60	30
pszenica jara	9	60	60	60	20	10	10
pszenica twarda	9	60	60	55	10	5	5
pszenica jara	20	50	40	20	15	5	0
pszenica twarda	20	45	30	20	10	0	0
Lolium rigidum	20	100	100	95	100	95	95

T a b e l a B2

Powschodowe nanoszenie herbicydu nr I1 w stężeniach 125, 60, 30 i 15 g a.i./ha, samego i w połączeniu z środkiem zabezpieczającym nr IIa1 i IIb1 at 30, 15, 8 i 4 g a.i./ha, na ozimą pszenicę i ozimy jęczmień, i również Agrostis spica-venti, Alopecurus myosuroides i Lolium rigidum; ocena po 10 dniach od nanoszenia

Roślina	Herbicyd nr I1 [s.a. g/ha]	Herbicyd nr I1 [s.a. g/ha] 125 60 30 15 + środek zabezpieczający nr IIa1 [s.a. g/ha]	Herbicyd nr I1 [s.a. g/ha] 125 60 30 15 + środek zabezpieczający nr IIb1 [s.a. g/ha]
125	60	30	15	30	15 8	4	30	15 8	4
pszenica ozima	20	10	5	0	0	0 0	0	10	5 0	0
jęczmień ozimy	0	0	0	0	0	0 0	0	0	0 0	0
Agrostis sp.	80	80	70	70	80	80 70	60	80	80 70	70
Alopecurus m.	90	80	80	50	90	90 80	80	90	80 80	70
Lolium r.	80	60	60	60	80	80 70	60	80	80 70	60

T a b e l a B3

Powschodowe nanoszenie herbicydu nr I2 w stężeniach 125, 60, 30 i 15 g a.i./ha, samego i w połączeniu ze środkiem zabezpieczającym nr IIa1 i IIb1 at 30, 15, 8 i 4 g a.i./ha, na ozimą pszenice i ozimy jęczmień, i również Agrostis spica-venti, Alopecurus myosuroides i Lolium rigidum; ocena po 10 dniach i 24 dniach od nanoszenia

Roślina	Ocena [dni]	125	Herbicyd nr I2	15	Herbicyd nr I2 [s.a. g/ha] 125 60 30 15 + środek zabezpieczający	Herbicyd nr I2 [s.a. g/ha] 125 60 30 15 + środek zabezpieczający
[s.a. 60	g/ha] 30
30	nr IIa1 [s.a. g/ha]	4	30	nr IIb1 [s.a. g/ha]	4
15	8	15	8
pszenica ozima	10	30	20	10	0	0	0	0	0	20	10	0	0
jęczmień ozimy	10	10	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
Agrostis sp.	10	90	80	70	60	90	80	80	70	80	80	70	60
Alopecurus m.	10	90	80	80	60	90	80	70	40	90	80	60	50
Lolium r.	10	80	80	70	70	80	80	70	70	80	80	70	70
pszenica ozima	24	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
jęczmień ozimy	24	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0

PL 199 182 B1

Takie same wyniki uzyskano, jeśli składnik aktywny preparowano według innych przykładów preparatów wymienionych powyżej.

Claims

1. Kompozycja selektywna herbicydowo, zawierająca typowe obojętne środki wspomagające oraz składnik aktywny, znamienna tym, że jako składnik aktywny zawiera mieszaninę:

a) herbicydowo skutecznej ilości związku o wzorze l w którym

R4 i R5 łącznie oznaczają grupę Z2

-CR14(R15)-CR16(R17)-O-CR18(R19)-CR20(R21)- (Z2), w której R14, R15, R16, R17, R18, R19, R20 i R21 oznaczają wodór;

G oznacza wodór, -C(X1)-R30 lub -C(X2)-X3-R31, gdzie X1, X2 i X3 oznaczają tlen, zaś R30, i R31 oznaczają, każdy niezależnie od pozostałych, wodór lub C1-C10alkil, lub sól lub diastereoizomer związku o wzorze l, oraz

b) ilości, która jest skuteczna dla zantagonizowania herbicydu, środka zabezpieczającego o wzorze IIa w którym R22 oznacza wodór, metal alkaliczny lub etyl, lub środka zabezpieczającego o wzorze IIb w którym R23 oznacza wodór, metal alkaliczny lub etyl, pod warunkiem, że jeśli w związku o wzorze l R1 i R3 oznaczają etyl, R4 i R5 oznaczają grupę

PL 199 182 B1

2. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera również, poza adiuwantami preparatu, dodatek oleisty w postaci koncentratu oleju roślinnego złożonego z 4 komponentów: (A) od 20 do 90% wagowych estru alkilowego wyższego kwasu tłuszczowego (C4-C22), (B) od 4 do 40% wagowych surfaktanta anionowego, (C) od 2 do 20% wagowych wyższego kwasu tłuszczowego (C10-C20), i (D) do 140% wagowych względem całkowitej ilości komponentów (A) do (C), węglowodoru.

3. Kompozycja według zastrz. 2, znamienna tym, że (A) stanowi ester C1-C4alkilowy kwasu tłuszczowego C12-C18, (B) stanowi surfaktant anionowy typu dodecylobenzylosulfonianu, (C) stanowi kwas tłuszczowy C12-C18, oraz (D) stanowi węglowodór aromatyczny.

4. Sposób selektywnego zwalczania chwastów i traw w uprawach roślin użytkowych, znamienny tym, że traktuje się rośliny użytkowe, ich nasiona lub sadzonki lub obszar uprawny, jednocześnie lub oddzielnie, a) herbicydowo skuteczną ilością herbicydu o wzorze l, określonego w zastrz. 1, b) ilością, która jest skuteczna dla zantagonizowania herbicydu, środka zabezpieczającego o wzorze IIa lub IIb, określonego w zastrz. 1, oraz ewentualnie d) dodatkiem zawierającym olej pochodzenia roślinnego lub jego pochodną alkilową, lub olej mineralny, lub ich mieszaninę.

5. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że obejmuje traktowanie upraw roślin użytkowych lub obszarów uprawnych pod rośliny użytkowe herbicydem o wzorze l w ilości od 0,001 do 2 kg/ha oraz środkiem zabezpieczającym o wzorze II w ilości od 0,001 do 0,5 kg/ha.

6. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że uprawami roślin użytkowych są zboża, kukurydza i sorgo.