PL197964B1 - Armatura - Google Patents

Abstract

1. Armatura posiadaj aca korpus i w nim element obrotowy, wykonany w szczególno sci jako sto zkowy kurek zaworu kurko- wego, tulej e umieszczon a w korpusie, s lu zac a do p lywaj acego podparcia i uszczelnienia elementu obrotowego obracanego wokó l osi obrotu za pomoc a trzpienia i ponadto posiadaj aca pokryw e, przez któr a trzpie n po laczony w jedn a cz esc z ele- mentem obrotowym jest wyprowadzony na zewn atrz i która w przestrzeni pier scieniowej posiada pier scie n naciskowy, który w wyniku utworzenia si e szczeliny pier scieniowej w kierunku promieniowym jest umieszczony w pokrywie i której jest przypo- rz adkowany element uszczelniaj acy, przylegaj acy do trzpienia, przy czym pokrywa za pomoc a p laskiej powierzchni pier scie- niowej przylega do powierzchni przylegania korpusu i jest centrowana i jest po laczona z korpusem zamkni eciem si lowym, znamienna tym, ze pokrywa (14) swoj a p lask a powierzchni a pier scieniow a (22) przede wszystkim bezpo srednio przylega do równie z p laskiej powierzchni przylegania (20) korpusu, przy czym pokrywa (14) jest po laczona za pomoc a zamkni ecia si lowego bezpo srednio z korpusem (2), a pokrywa (14) jest dok ladnie centrowana wspó losiowo wzgl edem trzpienia (12), a zatem wzgl edem osi obrotu (10) elementu obrotowego (4), mianowicie za pomoc a tulei monta zowej (60), której powierzch- nia wewn etrzna (62) przylega bez luzu do powierzchni ze- wn etrznej trzpienia (12) i która posiada srodki centruj ace (66) odpowiadaj ace srodkom centruj acym (38) pokrywy (14) i tym, ze pokrywa za pomoc a srub pokrywy (24) polaczona jest za- mkni eciem si lowym z korpusem (2). PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest armatura z pływająco podpartym elementem obrotowym, która może być wykonana w szczególności jako zawór kurkowy przelotowy, zawór kurkowy wielodrogowy i zawór kurkowy regulacyjny.

Z amerykańskiego opisu patentowego nr US 4 101 113 jest znana armatura, która w korpusie posiada element obrotowy wykonany jako stożkowy kurek zaworu kurkowego. Z elementem obrotowym w jedną część jest połączony trzpień, który jest wyprowadzony na zewnątrz przez pokrywę połączoną z korpusem armatury wykonanej jako zawór. Korpus posiada powierzchnię przylegania dla powierzchni pierścieniowej pokrywy, przy czym powierzchnia przylegania od zewnątrz w kierunku promieniowym jest otoczona przez pierścieniowy kołnierz oporowy, za pomocą którego pokrywa jest centrowana względem korpusu

Między powierzchnią zewnętrzną trzpienia i otaczającą go powierzchnią wewnętrzną pokrywy znajduje się szczelina pierścieniowa, w której jest umieszczony element uszczelniający, który z jednej strony szczelnie przylega do powierzchni wewnętrznej pokrywy i z drugiej strony do powierzchni zewnętrznej trzpienia. Element uszczelniający w kierunku osiowym jest naprężony między dwoma pierścieniami naciskowymi, przy czym jeden pierścień naciskowy przylega do powierzchni zewnętrznej trzpienia i drugi pierścień naciskowy przylega do powierzchni wewnętrznej pokrywy. Za pomocą pierścienia ustalającego zaczepionego częściowo we wspomnianej szczelinie pierścieniowej ciśnienie oddziałuje na element uszczelniający, przy czym za pomocą pierścienia oporowego umieszczonego także w szczelinie pierścieniowej następuje podparcie w kierunku osiowym na powierzchni czołowej elementu obrotowego. Ponadto jest przewidziany drugorzędny element uszczelniający w postaci tarczki membranowej lub tarczki uszczelniającej, która jest naprężona na zewnątrz między korpusem i pokrywą i wewnątrz w kierunku promieniowym zamocowana między pierścieniem oporowym i wspomnianą osiową powierzchnią elementu obrotowego. Pierścień oporowy jest wycentrowany względem trzpienia za pomocą dwóch pierścieni centrujących i posiada skierowane na zewnątrz odsadzenie pierścieniowe, przy czym względem powierzchni wewnętrznej pokrywy jest przyjęty stosunkowo duży odstęp. Korpus posiada stosunkowo miękką tuleję z tworzywa sztucznego, zwłaszcza z policzterofluoroetylenu (PCFE), która służy do pływającego podparcia elementu obrotowego i eliminuje metaliczny styk elementu obrotowego i korpusu. Element obrotowy posiada tego rodzaju otwór przelotowy, że odpowiednio do chwilowego położenia obrotowego kurka wokół osi kurka przelot może być przynajmniej częściowo otwarty lub zamknięty. Ponieważ za pomocą wspomnianej tulei mogą być kompensowane tolerancje wewnętrznych wymiarów korpusu, przy tego rodzaju pływające podpartym elemencie obrotowym lub kurku, oś obrotu lub oś kurka zwykle nie pokrywa się z osią korpusu.

Poza tym z amerykańskiego opisu patentowego nr US 4 462 458 jest znana armatura z pływająco podpartym elementem obrotowym, wykonanym jako stożkowy kurek zaworu kurkowego, z którym w jedną część jest połączony trzpień. Między pokrywą i korpusem jest naprężony element uszczelniający, który szczelnie przylega do powierzchni zewnętrznej trzpienia. Korpus posiada przyporządkowaną pokrywie powierzchnię przylegania, która jest przewidziana na zewnątrz w kierunku promieniowym do centrowania pokrywy względem korpusu za pomocą pierścieniowego kołnierza oporowego. Za pomocą pokrywy i pierścienia naciskowego jest zapewnione osiowe położenie elementu obrotowego w korpusie, przy czym ponadto siły uszczelniające są przenoszone na drugorzędny element uszczelniający, jak na przykład membrana metalowa lub membrana kształtowa. Pokrywa spoczywa częściowo na elemencie uszczelniającym i jest centrowana w korpusie za pomocą wspomnianego pierścieniowego kołnierza oporowego. Element uszczelniający znajduje się w głównym zamknięciu siłowym, przy czym ustawienie w kierunku promieniowym elementu uszczelniającego względem trzpienia zasadniczo jest określone przez pozycję pokrywy i pierścienia centrującego umieszczonego w pokrywie. W szczególności, ze względu na tuleję wykonaną ze stosunkowo miękkiego materiału i tolerancje wykonawcze należy przyjąć, że osie korpusu, elementu obrotowego i pokrywy nie pokrywają się.

Z europejskiego opisu patentowego nr EP 0 353 521 B1 jest znana tego rodzaju armatura wykonana jako zawór kurkowy przelotowy, w którego korpusie jest podparty pływająco w tulei element obrotowy wykonany jako stożkowy kurek. Wciśnięta w korpus tuleja, która jest wykonana w szczególności z PCFE (policzterofluoroetylenu) służy jako gniazdo kurka i zapobiega metalicznemu stykowi kurka i korpusu, a więc zapobiega osiadaniu kurka. Kurek lub ogólnie element obrotowy posiada tego rodzaju otwór przelotowy, że odpowiednio do chwilowego położenia obrotowego kurka wokół osi kurka przelot może być przynajmniej częściowo otwarty lub zamknięty. Wewnętrzne uszczelnienie i podparPL 197 964 B1 cie elementu obrotowego uzyskuje się za pomocą stosunkowo miękkiej tulei, która w szczególności jest wykonana jako tuleja z policzterofluoroetylenu. Ponieważ za pomocą tulei mogą być skompensowane tolerancje wewnętrznych wymiarów korpusu, przy tego rodzaju pływająco podpartym elemencie obrotowym lub kurku, oś obrotu lub oś kurka zwykle nie pokrywa się z osią korpusu. Do obracania elementu obrotowego jest z nim połączony osobny trzpień, który jest umieszczony obrotowo w łożysku w pokrywie połączonej z korpusem. Dzięki dwuczęściowemu wykonaniu trzpienia i elementu obrotowego może być kompensowane ich wzajemne przesunięcie osiowe uzależnione od konstrukcji i od wytwarzania. Powoduje to jednak znaczne dodatkowe koszty wytwarzania i montażu. Za pomocą pokrywy jest zapewnione osiowe położenie kurka w korpusie i ponadto niezbędne siły uszczelniające są przenoszone na drugorzędny element uszczelniający, jak membrany z metalu i membrany kształtowe. Pokrywa również pływająco przylega do elementu uszczelniającego i jest centrowana w korpusie, przy czym element uszczelniający znajduje się w głównym zamknięciu siłowym. Element uszczelniający zasadniczo całkowicie przylega do pokrywy, przy czym ustawienie elementu uszczelniającego w kierunku promieniowym względem trzpienia wynika z położenia pokrywy. W szczególności ze względu na tuleję wykonaną ze stosunkowo miękkiego materiału należy założyć, że osie korpusu, kurka oraz pokrywy nie pokrywają się.

Tego rodzaju zawory kurkowe przelotowe lub armatury, w celu obracania kurka lub elementu obrotowego często są wyposażone w napędy, które na wspomnianej pokrywie zwykle są zamocowane za pomocą konsoli i są centrowane względem pokrywy, w szczególności na kołnierzu centrującym. Na skutek wzajemnego przesunięcia osi między elementem obrotowym i pokrywą i/lub konsolą, i/lub napędem mogą wystąpić siły poprzeczne, które działają na element obrotowy i prowadzą do przecieków oraz przedwczesnego zużycie miękkiego uszczelnienia lub tulei i/lub drugorzędnego elementu uszczelniającego. A ponadto w następstwie zamkniętego siłowo lub kształtowo połączenia pokrywy, drugorzędnego elementu uszczelniającego i korpusu nie można wykluczyć, że siły napędowe, które mają być przeniesione wywierają negatywny wpływ na siły uszczelniające drugorzędnego elementu uszczelniającego lub drugorzędnych elementów uszczelniających i przynajmniej częściowo zmniejszają nawet siły uszczelniające, co powoduje niedopuszczalne przecieki na zewnątrz.

Ponadto z niemieckiego opisu nr 22 50 168 jest znana armatura wykonana jako zawór kurkowy, której element obrotowy jest umieszczony obrotowo w tulei korpusu wykonanej z tworzywa sztucznego. Ta tuleja z tworzywa sztucznego służy nie tylko jako gniazdo, lecz również do uszczelnienia elementu obrotowego. Element obrotowy jest wykonany jednoczęściowo z trzpieniem, który przechodzi przez pokrywę korpusu. Pokrywa korpusu jest połączona bezpośrednio z kołnierzem korpusu za pomocą płaskiej powierzchni pierścieniowej. Między pokrywą i trzpieniem nie występuje drugorzędny element uszczelniający. Przede wszystkim siły poprzeczne działające za pomocą trzpienia bezpośrednio na połączony z nim w jedną część element obrotowy mogą prowadzić do szybkiego zużycia tulei z tworzywa sztucznego powodując niedopuszczalne przecieki na zewnątrz, zwłaszcza, że na trzpieniu nie jest zastosowany żaden drugorzędny element uszczelniający.

Przedmiotem wynalazku jest armatura posiadająca korpus i w nim element obrotowy, wykonany w szczególności jako stożkowy kurek zaworu kurkowego, tuleję umieszczoną w korpusie, służącą do pływającego podparcia i uszczelnienia elementu obrotowego, obracanego wokół osi obrotu za pomocą trzpienia i ponadto posiadająca pokrywę, przez którą trzpień połączony w jedną część z elementem obrotowym jest wyprowadzony na zewnątrz. W przestrzeni pierścieniowej, armatura posiada pierścień naciskowy, który w wyniku utworzenia się szczeliny pierścieniowej w kierunku promieniowym jest umieszczony w pokrywie i której jest przyporządkowany element uszczelniający, przylegający do trzpienia. Pokrywa, za pomocą płaskiej powierzchni pierścieniowej przylega do powierzchni przylegania korpusu, jest centrowana i jest połączona z korpusem zamknięciem siłowym.

Istota wynalazku polega na tym, że pokrywa swoją płaską powierzchnią pierścieniową przede wszystkim bezpośrednio przylega do również płaskiej powierzchni przylegania korpusu, przy czym pokrywa ta jest połączona za pomocą zamknięcia siłowego bezpośrednio z korpusem i jest dokładnie centrowana współosiowo względem trzpienia, a zatem względem osi obrotu elementu obrotowego, mianowicie za pomocą tulei montażowej, której powierzchnia wewnętrzna przylega bez luzu do powierzchni zewnętrznej trzpienia. Tuleja ta posiada środki centrujące, odpowiadające środkom centrującym pokrywy, która za pomocą śrub połączona jest zamknięciem siłowym z korpusem.

Korzystnie, tuleja montażowa posiada jako środek centrujący odsadzenie pierścieniowe, które odpowiada kołnierzowi centrującemu pokrywy.

PL 197 964 B1

Dolna powierzchnia pierścieniowa pokrywy zwrócona do korpusu jest jednolicie płaska i posiada rowek pierścieniowy do uszczelnienia drugiej pokrywy, do którego szczelnie przylega dolna powierzchnia pierścieniowa pierwszej z pokryw.

Membrana kształtowa, jako drugorzędny element uszczelniający szczelnie przylega do trzpienia i tworząc trwałe połączenie pierwszej z pokryw z korpusem jest centrowana za pomocą trzpienia względem osi obrotu elementu obrotowego, przy czym membrana kształtowa zamocowana jest między pierwszą pokrywą i korpusem.

W rozwiązaniu według wynalazku, do pierścienia naciskowego pokrywy, wykonanego jako element centrujący przylega membrana kształtowa i dławnica. W kierunku promieniowym, między pierścieniem i pokrywą znajduje się szczelina pierścieniowa, a korzystnie również umieszczony jest tu element sprężysty i pierścień uszczelniający.

Wewnątrz przestrzeni pierścieniowej pokrywy umieszczony jest drugi drugorzędny element uszczelniający, w szczególności dławnica. Element ten jest elementem nastawnym za pomocą następnego pierścienia naciskowego, umieszczonego w przestrzeni pierścieniowej.

Korzystnie, drugiemu drugorzędnemu elementowi uszczelniającemu w postaci dławnicy jest przyporządkowany pierścień umożliwiający przecieki, przy czym korzystny, promieniowy otwór w pierścieniu naciskowym oraz otwór przyłączeniowy w pokrywie, stanowi połączenie w kierunku na zewnątrz.

Przedmiotem wynalazku jest również armatura posiadająca korpus i w nim element obrotowy, wykonany w szczególności jako stożkowy kurek zaworu kurkowego, tuleję umieszczoną w korpusie, służącą do pływającego podparcia i uszczelnienia elementu obrotowego, obracanego wokół osi obrotu za pomocą trzpienia i ponadto posiadająca pokrywę, przez którą trzpień połączony w jedną część z elementem obrotowym jest wyprowadzony na zewnątrz i która w przestrzeni pierścieniowej posiada pierścień naciskowy, który w wyniku utworzenia się szczeliny pierścieniowej w kierunku promieniowym jest umieszczony w pokrywie i której jest przyporządkowany element uszczelniający, przylegający do trzpienia, przy czym pokrywa za pomocą płaskiej powierzchni pierścieniowej przylega do powierzchni przylegania korpusu, jest centrowana i jest połączona z korpusem zamknięciem siłowym.

Istota wynalazku polega na tym, że pokrywa swoją płaską powierzchnią pierścieniową przede wszystkim bezpośrednio przylega do również płaskiej powierzchni przylegania korpusu. Pokrywa ta jest połączona za pomocą zamknięcia siłowego bezpośrednio z korpusem i jest dokładnie centrowana współosiowo względem trzpienia, a zatem względem osi obrotu elementu obrotowego, mianowicie za pomocą pierścienia centrującego, umieszczonego w pokrywie, który z jednej strony przylega do powierzchni zewnętrznej trzpienia i z drugiej strony do powierzchni wewnętrznej pokrywy.

Armatura według wynalazku zapewnia przy prostej i mimo to odpowiedniej do jej funkcji konstrukcji całkowicie wycentrowany lub współosiowy układ różnych części drugorzędnych względem osi pływająco podpartego elementu obrotowego przy wyeliminowaniu działających na niego sił poprzecznych. Korpus obrotowy ukształtowany w szczególności jako stożkowy kurek jest wykonany jednoczęściowo z trzpieniem w taki sposób, że centrowanie pokrywy względem osi kurka jest niezawodnie zapewnione, a mianowicie niezależnie od tego, jak oś kurka jest usytuowana względem osi korpusu. Ponadto dzięki temu jest zapewnione samoczynne centrowanie napędu względem osi kurka i ostatecznie wyeliminowanie niepożądanych sił poprzecznych. Rozstrzygające znaczenie ma to, że element uszczelniający jest zasadniczo niezależny w pomocniczym zamknięciu siłowym, które wynika wyłącznie z połączenia zamknięciem siłowym pokrywy i korpusu. Pokrywa posiada element centrujący przyporządkowany drugorzędnemu elementowi uszczelniającemu, który daje się ustawić względem trzpienia. Przy montażu armatury jest więc zapewnione centrowanie elementu uszczelniającego przylegającego do trzpienia, co powoduje, że jest wyeliminowane nierównomierne zużycie omawianego elementu uszczelniającego w poszczególnych punktach i/lub na obwodzie i jest zapewnione długotrwałe użytkowanie niezawodnie funkcjonującego uszczelnienia.

Element centrujący korzystnie jest umieszczony w wybraniu pokrywy, przy czym podparcie elementu centrującego w kierunku promieniowym wewnątrz wspomnianego wybrania w pokrywie jest zapewnione za pomocą sprężystego elementu i/lub następnego pierścienia uszczelniającego, zwłaszcza pierścienia samouszczelniającego o przekroju okrągłym. Między elementem centrującym i pokrywą, korzystnie jej walcową ścianką wewnętrzną, znajduje się szczelina pierścieniowa taka, że nie jest przewidziane bezpośrednie przyleganie elementu centrującego do pokrywy. Przeciwnie, szczelina pierścieniowa jest wypełniona sprężystym elementem i/lub pierścieniem uszczelniającym, przy czym element centrujący jest podparty pośrednio w pokrywie.

PL 197 964 B1

Element centrujący przewidziany według wynalazku posiada tego rodzaju powierzchnię oporową, że przynajmniej w kierunku promieniowym jest zapewnione podparcie drugorzędnego elementu uszczelniającego. Korpus centrujący jest wykonany w korzystny sposób jako pierścień i służy ponadto jako pierścień naciskowy dla elementu obrotowego; dzięki temu jest on dociskany w kierunku osiowym do tulei korpusu z ustalonym z góry naprężeniem montażowym. Jednocześnie pierścień wykonany jako pierścień naciskowy i działający jako element centrujący posiada więc podwójną funkcję, która przy minimalnym koszcie materiałowym i minimalnym zapotrzebowaniu miejsca zapewnia po pierwsze wciskanie pływające podpartego elementu obrotowego w tuleję w kierunku osiowym i po drugie centrowanie drugorzędnego elementu uszczelniającego.

Armatura według wynalazku, przez której korpus może płynąć strumień medium może być wykonana w szczególności jako zawór kurkowy przelotowy, zawór kurkowy wielodrogowy i zawór kurkowy regulacyjny z elementem obrotowym wykonanym w szczególności jako kurek lub kulka, lub jako zawór klapowy nastawczy, lub zawór klapowy regulacyjny, którego element obrotowy jest wykonany jako tarcza zaworu klapowego podparta pływająco w korpusie. Za pomocą elementu obrotowego można wpływać na płynący strumień medium, w szczególności może on być zamykany, dławiony lub regulowany. Odpada szczególne umieszczenie trzpienia w pokrywie oraz zmniejszają się koszty wytwarzania i koszty montażu. Między pokrywą i korpusem jest przyjęte tego rodzaju połączenie, że wszystkie części uszczelniające korzystnie znajdują się pomocniczym zamknięciu siłowym i dla celów montażowych możliwe jest swobodne przemieszczanie w kierunku promieniowym i ustawianie pokrywy i w szczególności części uszczelniających względem elementu obrotowego, przy czym w korzystny sposób pokrywa przylega za pomocą metalu do przyporządkowanej jej powierzchni przylegania korpusu. Wszystkie części uszczelniające, zwłaszcza uszczelnienia pierwszorzędne i uszczelnienia drugorzędne znajdują się w pomocniczym zamknięciu siłowym i siły od napędu nie mają na nie żadnego wpływu. Podczas montażu centrowanie pokrywy następuje w korzystny sposób za pomocą trzpienia przeprowadzonego przez otwór w pokrywie, zwłaszcza przy użyciu tulei montażowej lub za pomocą pierścienia centrującego, korzystnie przewidzianego w pokrywie w taki sposób, że oś trzpienia pokrywa się z osią obrotu elementu obrotowego lub z osią kurka. Główne zamknięcie siłowe następuje za pomocą pokrywy połączonej trwale z korpusem.

Ani pokrywa, ani korpus nie posiadają odpowiadających sobie środków centrujących, jak pierścieniowe kołnierze oporowe, powierzchnie centrujące, rowki lub temu podobne. W obszarze przylegania lub odpowiadającej mu powierzchni przylegania pokrywa korpusu jest płaska, co powoduje, że centryczne ustawienie względem osi obrotu lub osi kurka można bez trudności przeprowadzić także wtedy, gdy oś obrotu części zamykającej nie leży dokładnie na jednej linii z osią korpusu, przy czym wspomniana oś korpusu jest zdefiniowana za pomocą geometrii otworu ustalającego korpusu dla części zamykającej. Część zamykająca jest umieszczona we wspomnianej tulei z materiału miękkiego w porównaniu z materiałem korpusu i tworzy oś obrotu lub oś kurka, która zależnie od konstrukcji i wytwarzania nie musi pokrywać się ze wspomnianą osią korpusu. Za pomocą trzpienia kurka następuje w korzystny sposób centrowanie części drugorzędnych, zwłaszcza pokrywy i uszczelnień drugorzędnych, pierścienia o przekroju w kształcie litery delta, membrany kształtowej i membrany stalowej oraz części dławnicy przyporządkowanej trzpieniowi kurka. Pokrywa i tak samo wspomniane membrany kształtowe i membrany stalowe mogą być przesunięte w korzystny sposób w kierunku promieniowym na przyporządkowanych sobie powierzchniach przylegania korpusu w celu współosiowego ustawienia względem osi obrotu lub osi kurka, z którą oś trzpienia jest dokładnie współosiowa lub identyczna, przy czym części uszczelniające w korzystny sposób znajdują się w pomocniczym zamknięciu siłowym.

Przedmiot wynalazku w przykładach wykonania jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia częściowy przekrój w płaszczyźnie osiowej armatury wykonanej jako zawór kurkowy przelotowy, fig. 2 - widok z góry zaworu kurkowego przelotowego w kierunku II według fig. 1, fig. 3 - częściowy przekrój oraz widok z góry drugiego wariantu wykonania zaworu kurkowego przelotowego z dławnicą bezpieczeństwa, fig. 5 i fig. 6 przedstawiają częściowy przekrój oraz widok z góry następnego wariantu wykonania z dławnicą bezpieczeństwa i monitorowaniem przecieków i fig. 7 przedstawia częściowy przekrój zaworu kurkowego przelotowego według fig. 1 podczas montażu.

Na figurze 1 przedstawiono częściowo korpus 2 armatury wykonanej jako zawór kurkowy przelotowy z elementem obrotowym 4 wykonanym jako stożkowy kurek zaworu kurkowego, który posiada otwór przelotowy 6. W przedstawionym położeniu obrotowym elementu obrotowego 4 strumień medium może przepływać przez otwór przelotowy 6 oraz przez wnętrze 8 korpusu 2. Należy w tym miej6

PL 197 964 B1 scu wyraźnie stwierdzić, że armatura według wynalazku zamiast kurka lub elementu obrotowego może posiadać kulisty element obrotowy, element dławiący lub tarczkę zaworu klapowego i zależnie od dziedziny stosowania może być wykonana jako zawór kurkowy przelotowy, zawór kurkowy wielodrogowy, zawór kurkowy regulacyjny lub zawór kurkowy z kurkiem kulistym, lub jako zawór klapowy, lub tym podobny.

Jedynie dla uproszczenia element obrotowy 4 jest oznaczony poniżej jako część zamykająca lub kurek. Natomiast po obróceniu części zamykającej 4 wokół jej osi 10 o 90° przepływ strumienia medium jest zamknięty. Z częścią zamykającą 4 jest połączony w jedną część trzpień 12, który jest wyprowadzony na zewnątrz z korpusu 2 przez pokrywę 14. Oś trzpienia jest identyczna z osią obrotu lub z osią kurka 10. W wybraniu korpusu 16 przewidzianym dla części zamykającej 4 jest umieszczona tuleja 18 służąca do podparcia i do uszczelnienia obrotowej części zamykającej. Tuleja 18 jest wykonana w szczególności z policzterofluoroetylenu lub porównywalnego tworzywa, jest lżejsza w porównaniu ze zwykle z metalu wykonanym korpusem 2 i/lub zapewnia pływające podparcie części zamykającej 4. Przy użyciu wspomnianej tulei 18 wyeliminowany jest metaliczny styk, również celowo z metalu wykonanej części zamykającej z korpusem 2. Należy w tym miejscu stwierdzić, że oś obrotu 10 części zamykającej 4 lub kurka niekoniecznie leży na jednej linii z osią otworu w korpusie, a mianowicie w szczególności na skutek tolerancji wykonawczych. W wyniku jednoczęściowego wykonania części zamykającej 4 i trzpienia 12 w układzie kombinowanym za pomocą poniżej bliżej objaśnionego układu i wykonania, zwłaszcza pokrywy 14 oraz innych części drugorzędnych wyeliminowane są niepożądane siły poprzeczne.

Korpus 2 posiada powierzchnię przylegania 20 przyporządkowaną pokrywie 14, do której zamknięciem siłowym pokrywa 14 bezpośrednio przylega za pomocą płaskiej powierzchni pierścieniowej 22. Istotne jest przy tym to, że pokrywa, zwłaszcza podczas montażu, w kierunku promieniowym względem korpusu 2 daje się swobodnie poruszać i jest ustawiana współosiowo z osią obrotu 10 części zamykającej 4. Za pomocą śrub pokrywy przedstawionych na fig. 2 następuje po tym niezawodne połączenie wyłącznie zamknięciem siłowym metalowej pokrywy 14 bezpośrednio przylegającej do powierzchni przylegania 20 korpusu 2 i korpusu 2. Do wzajemnego ustawienia lub wycentrowania pokrywy 14 i korpusu 2 albo na korpusie 2, albo na pokrywie 14 w korzystny sposób znajdują się odsadzenia pierścieniowe, kołnierze centrujące lub tym podobne.

Między korpusem 2 i pokrywą 14 jest ponadto przewidziane uszczelnienie pokrywy 26, które celowo jest przewidziane w rowku pierścieniowym 28 korpusu 2 przylegającym do wewnątrz w kierunku promieniowym do powierzchni przylegania 20. W celu uszczelnienia części zamykającej 4 oraz trzpienia 12 jest poza tym przewidziany pierwszy drugorzędny element uszczelniający 30, który korzystnie jest wykonany jako membrana kształtowa wykonana również z policzterofluoroetylenu. Poza tym jest przewidziana membrana stalowa 31, która znajduje się między pokrywą 14 i membraną kształtową 30. Na w szczególności walcowej powierzchni zewnętrznej trzpienia 12 jest ona w korzystny sposób w kierunku promieniowym częściowo ustawiana względem trzpienia 12 za pomocą wargi przylegającej membrany kształtowej 30.

Następuje to w szczególności przy montażu pokrywy, zanim wspomniane śruby pokrywy 24 zostaną mocno dokręcone. Ze względu na zdolność do ustawienia w kierunku promieniowym membrany kształtowej 30, a więc względem w jedną część połączonej z nim części zamykającej 4, w korzystny sposób jest wyeliminowane wzajemne przesunięcie osi względem części zamykającej 4 i w szczególnie korzystny sposób są wyeliminowane wynikające w przeciwnym razie z tego siły poprzeczne i ich niekorzystne konsekwencje. W kierunku promieniowym do wewnątrz, w obszarze wargi współosiowej z trzpieniem 12, membrana kształtowa 30 jest podparta za pomocą pierścienia o przekroju w kształcie litery delta lub pierścienia w kształcie trójkąta 32, który w przedstawiony sposób jest podparty ze swej strony na górnym pierścieniowym kołnierzu oporowym części zamykającej 4.

Następnie wewnątrz pokrywy 14 w wybraniu 33, które jest wykonane jako przestrzeń pierścieniowa jest przewidziany element centrujący wykonany jako pierścień 34, który według rysunku na górze przylega do wewnętrznej części membrany kształtowej 30. Między ścianką wewnętrzną przestrzeni pierścieniowej 33 i elementu centrującego 34 znajduje się szczelina pierścieniowa 35. Korpus centrujący 34 korzystnie jest wykonany w kształcie pierścienia i służy jednocześnie jako pierścień naciskowy. Z drugiej strony, według rysunku na górze, elementowi centrującemu i pierścieniowi naciskowemu 34 jest przyporządkowany przynajmniej jeden element nastawczy 36, zwłaszcza w postaci śruby, który jest zamocowany w pokrywie 14 i jest wprawiany w ruch od strony zewnętrznej. Na obwodzie korzystnie przewidziano rozmieszczenie kilku tego rodzaju elementów nastawczych 36 lub śrub,

PL 197 964 B1 aby w razie potrzeby za pomocą pierścienia naciskowego 34 umożliwić regulację części zamykającej 4 w kierunku osiowym.

Korpus centrujący i/lub pierścień naciskowy 34 za pomocą pierścienia uszczelniającego 37 umieszczonego w szczelinie pierścieniowej 35 jest sprężyście podparty w kierunku promieniowym na korzystnie walcowej ściance wewnętrznej pokrywy 4. Element uszczelniający 30 napięty za pomocą swojego znajdującego się na zewnątrz w kierunku promieniowym obrzeża między korpusem 2 i pokrywą 4 służy do drugorzędnego uszczelnienia na zewnątrz wybrania korpusu 16, przy czym warga uszczelniająca wykonana haczykowato, znajdująca się wewnątrz w kierunku promieniowym przylega do trzpienia 12. Pomijając zamocowanie znajdujące się na zewnątrz w kierunku promieniowym drugorzędny element uszczelniający 30 nie jest podparty bezpośrednio na pokrywie 14, lecz przynajmniej w kierunku promieniowym na elemencie centrującym i/lub pierścieniu naciskowym 34. Jak widać, element centrujący posiada odpowiadającą haczykowatej wardze uszczelniającej powierzchnię oporową 39 nachyloną do osi podłużnej 10, która między innymi zapewnia w kierunku promieniowym skuteczne podparcie elementu uszczelniającego 30. Ze względu na tego rodzaju pośrednie podparcie elementu uszczelniającego 30 wykonane w kierunku promieniowym w pokrywie 4, za pomocą elementu centrującego 34 zapewnione jest współosiowe w kierunku podłużnym 10 ustawienie elementu uszczelniającego 30, zwłaszcza jego wargi uszczelniającej przylegającej do trzpienia 12.

Ponadto pokrywa 14 na swojej stronie odwróconej od korpusu 2 posiada kołnierz centrujący 38 oraz powierzchnię przylegania 40 dla bliżej tutaj nie przedstawionej konsoli napędu, która z trzpieniem 12 jest połączona za pomocą przynajmniej jednej, zwłaszcza płaskiej, osiowo-równoległej powierzchni chwytowej 42.

Na figurach 3 i 4 przedstawiono wariant wykonania zaworu kurkowego przelotowego z drugim uszczelnieniem drugorzędnym 44, które jest wykonane jako dławnica. Drugie uszczelnienie drugorzędne 44 przyporządkowane trzpieniowi 12 jest umieszczone również jak pierścień naciskowy 34 w przestrzeni pierścieniowej 46 wewnątrz pokrywy 14, który w objaśniony wyżej sposób jest połączony z korpusem 12 wyłącznie zamknięciem siłowym. Uszczelnienie drugorzędne lub dławnica 44 jest przyporządkowane drugiemu pierścieniowi naciskowemu 48, za pomocą którego przeprowadza się nastawianie lub regulację uszczelnienia drugorzędnego 44. Do tego w pokrywie 14 jest przewidziana w szczególności przynajmniej jedna śruba 50. Jak to jest widoczne w połączeniu na fig. 4, na obwodzie jest przewidziane rozmieszczenie kilku, korzystnie trzech śrub nastawczych 50, które są wprawiane w ruch od strony zewnętrznej, a więc w zależności od potrzeby umożliwiają za pomocą pierścienia naciskowego 34 regulację w kierunku osiowym części zamykającej 4 i pierwszego uszczelnienia drugorzędnego, mianowicie membrany kształtowej 30, mianowicie bez oddziaływania drugiego uszczelnienia drugorzędnego 44. Zatem do uszczelnienia w kierunku na zewnątrz istnieją trzy systemy uszczelniające, z których dwa mogą być regulowane niezależnie od siebie. Ten szczególny wariant wykonania jest uważany jako przynajmniej równoważny uszczelnieniu z mieszkiem sprężystym z regulowaną dławnicą bezpieczeństwa, tak więc spełnia wymagania bezpieczeństwa, zwłaszcza zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym zakłóceń lub TA-LUFT, lub 12 BlmSchV. Armatura według wynalazku jako uszczelnienie pierwszorzędne między korpusem 2 i częścią zamykającą posiada tuleję 18, przy czym regulacja jest możliwa za pomocą wkręta bez łba 36. Jako pierwsze uszczelnienie drugorzędne jest przewidziana wspominana membrana kształtowa 30, której regulacja następuje również za pomocą wkrętu bez łba 36. Wreszcie jako drugie uszczelnienie drugorzędne jest przewidziana dławnica 44, do regulacji której jest przewidziana śruba nastawcza 50. Podczas montażu przed zaciśnięciem pokrywy 14 za pomocą śrub pokrywy 24 na korpusie następuje także samoczynne centrowanie drugiego uszczelnienia drugorzędnego 44 względem osi obrotu 10 części zamykającej 4. Co do pozostałych elementów konstrukcyjnych i związków funkcjonalnych należy powołać się na wyżej wymienione wykonania.

Na figurach 5 i 6 przedstawiono następny wariant wykonania, który zasadniczo odpowiada wyżej objaśnionym wariantom wykonania, jednakże dodatkowo umożliwia monitorowanie przecieków. W obszarze drugiego uszczelnienia drugorzędnego 44, które znowu korzystnie jest wykonane jako dławnica jest przewidziany pierścień umożliwiający przecieki 52, który umożliwia w szczególności przepływ ewentualnych przecieków w kierunku promieniowym przez otwór 54 w pierwszym pierścieniu naciskowym 34 i doprowadza je do otworu przyłączeniowego 56 służącego do przyłączenia kontrolnego urządzenia pomiarowego. Za pomocą pierścienia uszczelniającego 58 między powierzchnią zewnętrzną pierścienia naciskowego 34 i powierzchnią wewnętrzną pokrywy 14 w korzystny sposób jest powstrzymywany wypływ przecieków na zewnątrz. Jak zaznaczono za pomocą linii kreskowej 59

PL 197 964 B1 powyżej wspomniany pierścień uszczelniający może być umieszczony alternatywnie w kierunku promieniowym na zewnątrz, w obszarze między elementem centrującym lub pierwszym pierścieniem naciskowym 34 i następnym pierścieniem naciskowym 48. W tym alternatywnym wykonaniu w celu zamocowania pierścienia uszczelniającego 59 zwrócone do siebie zewnętrzne naroża elementu centrującego lub pierścienia naciskowego 34 oraz następnego pierścienia naciskowego 48 są wykonane odpowiednio do kulistego konturu pierścienia uszczelniającego 59.

Na figurze 7 przedstawiono zawór kurkowy przelotowy podczas montażu. Według wynalazku jest przewidziane urządzenie montażowe służące do centrowania pokrywy 14 względem osi obrotu 10 elementu obrotowego 4. Urządzenie montażowe posiada tuleję montażową 60, której powierzchnia wewnętrzna 62 przylega bez luzu do powierzchni przylegania trzpienia 12. Ponadto są przewidziane środki centrujące służące do centrowania lub dokładnego współosiowego ustawienia pokrywy 14 względem trzpienia 12, a zatem względem osi obrotu 10 elementu obrotowego 4. Te środki centrujące 64 są wykonane w szczególności jako kołnierz centrujący 38 pokrywy 14 odpowiadający wspomnianemu odsadzeniu pierścieniowemu 66. Kołnierz centrujący 38 posiada więc w korzystny sposób podwójną funkcję w tym sensie, że z jednej strony jest przewidziany do centrowania pokrywy 14 względem osi obrotu 10 i z drugiej strony do centrowania wyżej wspomnianej konsoli napędu. Po wycentrowaniu pokrywy 14 na skutek dokręcenia wspomnianych śrub pokrywy wytwarza się trwałe zamknięte siłowo połączenie z korpusem 2.

W alternatywnym wykonaniu pokrywa 14 może posiadać pierścień centrujący 68, który przylega do powierzchni zewnętrznej trzpienia 12. Podczas montażu, a mianowicie przed dokręceniem wspomnianych śrub pokrywy, centrowanie pokrywy 14 następuje za pomocą pierścienia centrującego 68. Należy wyraźnie stwierdzić, że po wytworzeniu trwałego połączenia pokrywy 14, pierścień centrujący 68 w żadnym razie nie wykazuje funkcji podpierania dla trzpienia 12.

Claims (10)

1. Armatura posiaaająca korpus i w nim element obrotowy, wykonany w szcceeólności jako stożkowy kurek zaworu kurkowego, tuleję umieszczoną w korpusie, służącą do pływającego podparcia i uszczelnienia elementu obrotowego obracanego wokół osi obrotu za pomocą trzpienia i ponadto posiadająca pokrywę, przez którą trzpień połączony w jedną część z elementem obrotowym jest wyprowadzony na zewnątrz i która w przestrzeni pierścieniowej posiada pierścień naciskowy, który w wyniku utworzenia się szczeliny pierścieniowej w kierunku promieniowym jest umieszczony w pokrywie i której jest przyporządkowany element uszczelniający, przylegający do trzpienia, przy czym pokrywa za pomocą płaskiej powierzchni pierścieniowej przylega do powierzchni przylegania korpusu i jest centrowana i jest połączona z korpusem zamknięciem siłowym, znamienna tym, że pokrywa (14) swoją płaską powierzchnią pierścieniową (22) przede wszystkim bezpośrednio przylega do również płaskiej powierzchni przylegania (20) korpusu, przy czym pokrywa (14) jest połączona za pomocą zamknięcia siłowego bezpośrednio z korpusem (2), a pokrywa (14) jest dokładnie centrowana współosiowo względem trzpienia (12), a zatem względem osi obrotu (10) elementu obrotowego (4), mianowicie za pomocą tulei montażowej (60), której powierzchnia wewnętrzna (62) przylega bez luzu do powierzchni zewnętrznej trzpienia (12) i która posiada środki centrujące (66) odpowiadające środkom centrującym (38) pokrywy (14) i tym, że pokrywa za pomocą śrub pokrywy (24) połączona jest zamknięciem siłowym z korpusem (2).

2. Απόη^η według zastrz. 1, znamiennn tym, że juleja montaaowa (60) pc^^śi^c^^ jako środek centrujący odsadzenie pierścieniowe (66), które odpowiada kołnierzowi centrującemu (38) pokrywy (14).

3. Απόη^η wedługzastrz. d albo 2, znamiennn tym, że dolna powiejzchniapiejścieniowaj22) pokrywy (14) zwrócona do korpusu (2) jest jednolicie płaska.

4. Απόη^η według ζθι^ζ. d, znamienna tym, że zwrócona do pokryww j(4) powierzchnia pusu (2) posiada rowek pierścieniowy (28) do uszczelnienia pokrywy (26), do którego szczelnie przylega dolna powierzchnia pierścieniowa (22) pokrywy (14).

5. Armatura według ζθι^ζ. d, znamienna tym, że membranakkztattowa j3O0 j ako drusorzędny element uszczelniający szczelnie przylega do trzpienia (12) i tworząc t-wałe połączenie pokrywy (14) z korpusem (2) jest centrowana za pomocą trzpienia (12) względem osi obrotu (10) elementu obrotowego (4), przy czym membrana kształtowa (30) zamocowana jest między pokrywą (14) i korpusem (2).

PL 197 964 B1

6.Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że do pierścienia naciskowego (34) pokrywy (14) wykonanego jsko element cdnlzrjący przylega mgmbzsns kszisłlows (30) i dłswnics (44), przy czym w kierunku promieniowym między pierścieniem (34) i pokrywą (14) znajduje się szczelina pierścieniowa (35).

7. ArmaUjra według zaat^. 6, znamienna tym, że mięędz ρίβ^οίβηίβηη naciskowym (34) i pokrywą (14) umieszczony jesl element sprężysty i pierścień uszczelniający (37).

8. Armatora według zaas^. 1, znamienna tym, że wewnątre przees-renj pierścieniower (33, 46) pokrywy (14) umieszczony jest drugi drugorzędny element uszczelniający, w szczególności dławnica (44) i że element uszczelniający (44) jest elementem nastawnym za pomocą następnego pierścienia naciskowego (48) umieszczonego w przestrzeni pierścieniowej (46).

9. Armatora według z^^si^. 8, znamienna tym, że drzgg-zzęnemu elemmetowi uszczelniającemu w postaci dławnicy (44) jest przyporządkowany pierścień umożliwiający przecieki (52), przy czym korzystny, promieniowy otwór (54) w pierścieniu naciskowym (34) oraz otwór przyłączeniowy (56) w pokrywie stanowi połączenie w kierunku na zewnątrz.

10. Armatora posiaaaaąca i w mm element obrotowy, wykonany w szczególnoścc (ako stożkowy kurek zaworu kurkowego, tuleję umieszczoną w korpusie, służącą do pływającego podparcia i uszczelnienia elementu obrotowego obracanego wokół osi obrotu za pomocą trzpienia i ponadto posiadająca pokrywę, przez którą trzpień połączony w jedną część z elementem obrotowym jest wyprowadzony na zewnątrz i która w przestrzeni pierścieniowej posiada pierścień naciskowy, który w wyniku utworzenia się szczeliny pierścieniowej w kierunku promieniowym jest umieszczony w pokrywie i której jest przyporządkowany element uszczelniający, przylegający do trzpienia, przy czym pokrywa za pomocą płaskiej powierzchni pierścieniowej przylega do powierzchni przylegania korpusu i jest centrowana, i jest połączona z korpusem zamknięciem siłowym, zaamieaaa tym, że pokrywa (14) swoją płaską powierzchnią pierścieniową (22) przede wszystkim bezpośrednio przylega do również płaskiej powierzchni przylegania (20) korpusu, przy czym pokrywa (14) jest połączona za pomocą zamknięcia siłowego bezpośrednio z korpusem (2), a pokrywa (14) jest dokładnie centrowana współosiowo względem trzpienia (12), a zatem względem osi obrotu (10) elementu obrotowego (4), mianowicie za pomocą pierścienia centrującego (68) umieszczonego w pokrywie (14), który z jednej strony przylega do powierzchni zewnętrznej trzpienia (12) i z drugiej strony do powierzchni wewnętrznej po-