PL193702B1

PL193702B1 - Podstawione 4-benzoilopirazole, sposób ich wytwarzania, środek chwastobójczy oraz zastosowanie podstawionych 4-benzoilopirazoli

Info

Publication number: PL193702B1
Application number: PL97334546A
Authority: PL
Inventors: Regina Luise Hill; Uwe Kardorff; Michael Rack; Norbert Götz; Ernst Baumann; Deyn Wolfgang Von; Stefan Engel; Guido Mayer; Martina Otten; Joachim Rheinheimer; Matthias Witschel; Ulf Misslitz; Helmut Walter; Karl-Otto Westphalen
Original assignee: Basf Ag
Priority date: 1997-01-03
Filing date: 1997-12-19
Publication date: 2007-03-30
Also published as: EP0960100B1; CZ297520B6; JP4242454B2; ES2203832T3; DK0960100T3; CA2276463A1; EA199900612A1; KR20000062415A; DE59710430D1; AU6090898A; EP0960100A1; PT960100E; AU744201B2; UA56209C2; US6028035A; KR100523311B1; CZ239399A3; CN1106385C; PL334546A1; CN1247532A

Abstract

1. Podstawione 4-benzoilopirazole o ogólnym wzorze I w którym R 1 oznacza atom chlorowca lub -SO 2 -C 1 -C 6 -alkil; R 2 oznacza atom chlorowca lub C 1 -C 6 -alkil; R 3 oznacza atom wodoru lub C 1 -C 6 -alkil; R 4 oznacza atom wodoru, C 1 -C 6 -alkil ewentualnie podstawiony fenylem lub tienylem lub C 3 -C 6 -alkinyl; a R 5 oznacza C 1 -C 6 -alkil, oraz ich u zyteczne w rolnictwie sole. PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku są podstawione 4-benzoilopirazole, sposób ich wytwarzania, środek chwastobójczy oraz zastosowanie podstawionych 4-benzoilopirazoli.

4-Benzoilopirazole znane są z literatury, na przykład z EP-A 282944.

Jednakże właściwości chwastobójcze dotychczas znanych związków, jak również tolerancja na nie roślin uprawnych nie są w pełni zadowalające. Celem tego wynalazku było opracowanie nowych, zwłaszcza chwastobójczo skutecznych związków o polepszonych właściwościach.

Cel ten osiągnięto dzięki 4-benzoilopirazolom o wzorze I i dzięki ich działaniu chwastobójczemu. Zatem wynalazek dotyczy podstawionych 4-benzoilopirazoli o ogólnym wzorze I

w którym R¹ oznacza atom chlorowca lub -SO2-C1-C6-alkil; R² oznacza atom chlorowca lub C1-C6-alkil; R³ oznacza atom wodoru lub C1-C6-alkil; R⁴ oznacza atom wodoru, C1-C6-alkil ewentualnie podstawiony fenylem lub tienylem lub C3-C6-alkinyl; a R⁵ oznacza C1-C6-alkil, oraz ich użytecznych w rolnictwie soli.

Wynalazek dotyczy także sposobu wytwarzania określonych powyżej podstawionych 4-benzoilopirazoli o ogólnym wzorze I, który charakteryzuje się tym, że acyluje się pirazol o ogólnym wzorze II

w którym R⁵ oznacza C₁-C₆-alkil, z użyciem zaktywowanego kwasu karboksylowego o wzorze Ilia lub kwasu karboksylowego o wzorze ΙΙΙβ

w których podstawniki R¹ - R⁴ mają wyżej podane znaczenie, a L¹ oznacza ulegającą podstawieniu nukleofilowemu grupę odszczepiającą się, po czym produkt acylowania poddaje się reakcji przegrupowania, w razie potrzeby w obecności katalizatora, z wytworzeniem związków o ogólnym wzorze I.

Ponadto opracowano środki chwastobójcze zawierające związki I, wykazujące bardzo dobre działanie chwastobójcze.

Zatem wynalazek dotyczy środka chwastobójczego zawierającego substancję czynną i substancje pomocnicze stosowane do formułowania środków ochrony roślin, którego cechą jest to, że jako substancję czynną zawiera użyty w chwastobójczo skutecznej ilości co najmniej jeden określony powyżej podstawiony 4-benzoilopirazol o ogólnym wzorze I, lub jego użyteczną w rolnictwie sól.

PL 193 702 B1

Ponadto wynalazek dotyczy zastosowania określonych powyżej podstawionych 4-benzoilopirazoli o ogólnym wzorze I, lub ich użytecznych w rolnictwie soli jako herbicydów.

Przedmiotem omawianego wynalazku są również stereoizomery związków o wzorze I. Należą do nich zarówno czyste stereo-izomery, jak też ich mieszaniny.

Związki o wzorze I zawierają podwójne wiązanie węgiel-azot i dlatego występują jako izomery E lub izomery Z albo jako mieszaniny izomerów E/Z. Ponadto związki o wzorze I mogą mieć dalsze podwójne wiązania węgiel-węgiel lub węgiel-azot. Wynalazek dotyczy zarówno czystych izomerów geometrycznych, jak też ich mieszanin.

W zależności od sposobu podstawienia, związki o wzorze I mogą zawierać jedno lub większą liczbę centrów chiralności i wówczas istnieją one w postaci mieszanin enancjomerycznych lub diastereoizomerycznych. Wynalazek dotyczy zarówno czystych enancjomerów lub diastereoizomerów, jak i ich mieszanin.

Związki o wzorze I mogą występować również w postaci użytecznych w rolnictwie soli, przy czym zazwyczaj rodzaj soli nie ma znaczenia. Ogólnie odpowiednimi solami są sole z takimi kationami lub sole addycyjne z takimi kwasami, w przypadku których kationy lub aniony w nich zawarte nie wpływają ujemnie na działanie chwastobójcze związków o wzorze I.

Jako kationy stosuje się zwłaszcza jony metali alkalicznych, korzystnie litu, sodu i potasu, metali ziem alkalicznych, korzystnie wapnia i magnezu, oraz metali przejściowych, korzystnie manganu, miedzi, cynku i żelaza, oraz jon amonowy, w przypadku którego ewentualnie 1-4 atomów wodoru można zastąpić C1-C4-alkilem albo hydroksy-C1-C4-alkilem i/lub fenylem albo benzylem, a zatem korzystnie jon diizopropyloamoniowy, tetrametyloamoniowy, tetrabutyloamoniowy lub trimetylo-benzyloamoniowy, a ponadto jony fosfoniowe, jony sulfoniowe, korzystnie jony tri(C1-C4-alkilo)sulfoniowe i sulfoksoniowe, korzystnie jony tri(C1-C4-alkilo)sulfoksoniowe.

Aniony użytecznych soli addycyjnych z kwasami stanowią przede wszystkim aniony chlorkowe, bromkowe, fluorkowe, wodorosiarczanowe, siarczanowe, diwodorofosforanowe, wodorofosforanowe, azotanowe, wodorowęglanowe, węglanowe, heksafluoro-krzemianowe, heksafluorofosforanowe, benzoesan oraz aniony kwasów C1-C4-alkanokarboksylowych, korzystnie mrówczanowe, octanowe, propionianowe i maślanowe.

Określenia ugrupowań organicznych wymienionych w definicji podstawników R¹-R⁵ są zbiorczymi określeniami dla poszczególnych grup nimi objętych. Wszystkie łańcuchy węglowodorowe, to jest wszystkie alkile, alkoksyle i alkinyle mogą być prostołańcuchowe lub rozgałęzione. Określenie atom chlorowca w każdym przypadku oznacza atom fluoru, atom chloru, atom bromu lub atom jodu.

Przykładami innych znaczeń są:

- C2-C4-alkil: etyl, propyl, 1-metyloetyl, butyl, 1-metylopropyl, 2-metylopropyl i 1,1-dimetyloetyl;

- C1-C4-alkil: C2-C4-alkil jak powyżej, a także metyl;

- C2-C6-alkil: C2-C4-alkil jak powyż ej, a takż e pentyl, 1-metylobutyl, 2-metylobutyl, 3-metylobutyl,

2,2-dimetylo-propyl, 1-etylopropyl, heksyl, 1,1-dimetylopropyl, 1,2-dimetylopropyl, 1-metylopentyl, 2-metylopentyl, 3-metylopentyl, 4-metylopentyl, 1,1-dimetylobutyl, 1,2-dimetylobutyl, 1,3-dimetylobutyl,

2,2-dimetylobutyl, 2,3-dimetylobutyl, 3,3-dimetylobutyl, 1-etylobutyl, 2-etylobutyl, 1,1,2-trimetylopropyl, 1-etylo-1-metylopropyl i 1-etylo-3-metylopropyl;

- C1-C6-alkil: C2-C6-alkil jak powyżej, a także metyl;

- C1-C4-alkoksyl: metoksyl, etoksyl, propoksyl, 1-metyloetoksyl, butoksyl, 1-metylopropoksyl, 2-metylopropoksyl i 1,1-dimetyloetoksyl;

- C1-C6-alkoksyl: C1-C4-alkoksyl jak powyż ej, a takż e pentoksyl, 1-metylobutoksyl, 2-metylobutoksyl, 3-metylobutoksyl, 1,1-dimetylopropoksyl, 1,2-dimetylopropoksyl, 2,2-dimetylopropoksyl, 1-etylopropoksyl, heksoksyl, 1-metylopentoksyl, 2-metylopentoksyl, 3-metylopentoksyl, 4-metylopentoksyl, 1,1-dimetylobutoksyl, 1,2-dimetylobutoksyl, 1,3-dimetylobutoksyl, 2,2-dimetylobutoksyl, 2,3-dimetylobutoksyl, 3,3-dimetylobutoksyl, 1-etylobutoksyl, 2-etylobutoksyl, 1,1,2-trimetylopropoksyl,

1,2,2-trimetylopropoksyl, 1-etylo-1-metylopropoksyl i 1-etylo-2-me-tylopropoksyl;

- C1-C4-alkilosulfonyl (C1-C4-alkilo-S(=O)2-): metylosulfonyl, etylosulfonyl, propylosulfonyl, 1-metyloetylosulfonyl, butylosulfonyl, 1-metylopropylosulfonyl, 2-metylopropylosulfonyl i 1,1-dimetyloetylosulfonyl;

- C1-C6-alkilosulfonyl: C1-C4-alkilosulfonyl jak powyżej, a także pentylosulfonyl, 1-metylobutylosulfonyl, 2-metylobutylosulfonyl, 3-metylobutylosulfonyl, 2,2-dimetylopropylosulfonyl, 1-etylopropylosulfonyl, 1,1-dimetylopropylosulfonyl, 1,2-dimetylopropylosulfonyl, heksylosulfonyl, 1-metylopentylosulfonyl, 2-metylopentylosulfonyl, 3-metylopentylosulfonyl, 4-metylopentylosulfonyl, 1,1-dimetylobu4

PL 193 702 B1 tylosulfonyl, 1,2-dimetylobutylosulfonyl, 1,3-dimetylobutylosulfonyl, 2,2-dimetylobutylosulfonyl, 2,3-dimetylobutylosulfonyl, 3,3-dimetylobutylosulfonyl, 1-etylobutylosulfonyl, 2-etylobutylosulfonyl, 1,1,2-trimetylopropylosulfonyl, 1,2,2-trimetylopropylosulfonyl, 1-etylo-1-metylopropylosulfonyl i 1-etylo-2-metylopropylosulfonyl;

- C3-C6-alkinyl: prop-1-yn-1-yl, prop-2-yn-1-yl, but-1-yn-1-yl, but-1-yn-3-yl, but-1-yn-4-yl, but-2-yn-1-yl, pent-1-yn-1-yl, pent-1-yn-3-yl, pent-1-yn-4-yl, pent-1-yn-5-yl, pent-2-yn-1-yl, pent-2-yn-4-yl, pent-2-yn-5-yl, 3-metylobut-1-yn-3-yl, 3-metylobut-1-yn-4-yl, heks-1-yn-1-yl, heks-1-yn-3-yl, heks-1-yn-4-yl, heks-1-yn-5-yl, heks-1-yn-6-yl, heks-2-yn-1-yl, heks-2-yn-4-yl, heks-2-yn-5-yl, heks-2-yn-6-yl, heks-3-yn-1-yl, heks-3-yn-2-yl, 3-metylopent-1-yn-1-yl, 3-metylopent-1-yn-3-yl, 3-metylopent-1-yn-4-yl, 3-metylopent-1-yn-5-yl, 4-metylopent-1-yn-1-yl, 4-metylopent-2-yn-4-yl i 4-metylopent-2-yn-5-yl.

Korzystnymi związkami według wynalazku do stosowania jako herbicydy są związki o ogólnym wzorze I, w których symbole, oddzielnie lub w połączeniach, mają korzystnie poniższe znaczenia R¹oznacza atom chlorowca lub -SO2-C1-C6-alkil, korzystnie atom chlorowca, np. atom fluoru, atom chloru lub atom bromu, lub -SO2-C1-C6-alkil, np. metylosulfonyl lub etylosulfonyl; szczególnie korzystnie atom fluoru, atom chloru, atom bromu, metylosulfonyl lub etylosulfonyl; R² oznacza atom chlorowca lub C1-C6-alkil, korzystnie atom chlorowca, np. atom fluoru, atom chloru lub atom bromu, lub C1-C6-alkil, np. metyl lub etyl, szczególnie korzystnie atom fluoru, atom chloru, atom bromu, metyl lub etyl; R³oznacza atom wodoru lub C1-C6-alkil; R⁴ oznacza atom wodoru, C1-C6-alkil ewentualnie podstawiony fenylem lub tienylem lub C3-C6-alkinyl, szczególnie korzystnie C1-C6-alkil ewentualnie podstawiony fenylem lub tienylem i C3-C6-alkinyl; R⁵ oznacza C1-C6-alkil, korzystnie metyl, etyl, propyl, izopropyl, butyl lub izobutyl.

₁

Szczególnie korzystne są związki o poniższym wzorze Ia1 (tj. związki o wzorze I, w którym R¹oznacza atom chloru, a R⁵ oznacza metyl), a zwłaszcza związki z tabeli 1.

O R² R³

Nr	R²	R³	R⁴
1	2	3	4
Ia1.01	Cl	H	CH3
Ia1.02	Cl	H	C2H5
Ia1.03	Cl	H	CH-CTCH
Ia1.04	Cl	CH3	CH3
Ia1.05	Cl	CH3	C2H5
Ia1.06	Cl	CH3	CH2-C=CH
Ia1.07	Cl	C2H5	CH3
Ia1.08	Cl	C2H5	C2H5
Ia1.09	Cl	C2H5	CH2-C=CH

PL 193 702 B1 cd. tabeli 1

1	2	3	4
Ia1.10	CH3	H	CH3
Ia1.11	CH3	H	C2H5
Ia1.12	CH3	H	CH2-C=CH
Ia1.13	CH3	CH3	CH3
Ia1.14	CH3	CH3	C2H5
Ia1.15	CH3	CH3	CH2-C=CH
Ia1.16	CH3	C2H5	CH3
Ia1.17	CH3	C2H5	C2H5
Ia1.18	CH3	C2H5	CH2-C=CH

Ponadto szczególnie i wyjątkowo korzystne są następujące 4-benzoilopirazole o wzorze I - związki Ia2, zwłaszcza związki Ia2.01-Ia2.18, które róż nią się od odpowiednich związków

Ia1.01-Ia1.18 tym, że R⁵ oznacza etyl:

- związki Ia3, zwłaszcza związki Ia3.01-Ia3.18, które róż nią się od odpowiednich związków Ia1.01-Ia1.18 tym, że R⁵ oznacza n-propyl:

- związki Ia4, zwłaszcza związki Ia4.01-Ia4.18, które róż nią się od odpowiednich związków Ia1.01-Ia1.18 tym, że R⁵ oznacza n-butyl:

PL 193 702 B1

- związki Ia5, zwłaszcza związki Ia5.01-Ia5.18, które róż nią się od odpowiednich związków Ia1.01-Ia1.18 tym, że R⁵ oznacza izobutyl:

- związki Ia6, zwłaszcza związki Ia6.01-Ia6.18, które róż nią się od odpowiednich związków Ia1.01-Ia1.18 tym, że R¹ oznacza metylosulfonyl:

- związki Ia7, zwłaszcza związki Ia7.01-Ia7.18, które róż nią się od odpowiednich związków Ia1.01-Ia1.18 tym, że R¹ oznacza metylosulfonyl, a R⁵ oznacza etyl:

- związki Ia8, zwłaszcza związki Ia8.01-Ia8.18, które róż nią się od odpowiednich związków Ia1.01-Ia1.18 tym, że R¹ oznacza metylosulfonyl, a R⁵ oznacza n-propyl:

PL 193 702 B1

- związki Ia9, zwłaszcza związki Ia9.01-Ia9.18, które róż nią się od odpowiednich związków Ia1.01-Ia1.18 tym, że R¹ oznacza metylosulfonyl, a R⁵ oznacza n-butyl:

- związki Ia10, zwłaszcza związki la10.01-Ia10.18, które różnią się od odpowiednich związków Ia1.01-Ia1.18 tym, że R¹ oznacza metylosulfonyl, a R⁵ oznacza izobutyl:

₁

Szczególnie korzystne wśród wyjątkowo korzystnych są związki o wzorze I, w którym R¹ oznacza atom chlorowca lub C1-C4-alkilosulfonyl; R² oznacza atom chlorowca lub C1-C4-alkil, zwłaszcza atom chlorowca; R³ oznacza atom wodoru lub C1-C4-alkil, zwłaszcza atom wodoru; R⁴ oznacza C1-C6-alkil ewentualnie podstawiony fenylem lub tienylem lub C3-C6-alkinyl; a R⁵ oznacza C1-C6-alkil.

Jak podano powyżej 4-benzoilopirazole o wzorze I wytwarza się na drodze reakcji pirazoli o wzorze II ze zaktywowanym kwasem karboksylowym o wzorze IIIa lub kwasem karboksylowym o wzorze ΙΙΙβ, który korzystnie aktywuje się in situ, z wytworzeniem produktu acylowania o wzorze IV, a następnie prowadzi się reakcję przegrupowania.

PL 193 702 B1

L¹ oznacza ulegającą podstawieniu nukleofilowemu grupę odszczepiającą się, taką jak atom chlorowca, np. atom bromu lub chloru, heteroaryl, np. imidazolil, pirydyl, ugrupowanie karboksylanu, np. octanu, trifluorooctanu itd.

Zaktywowany kwas karboksylowy można stosować wprost, jak w przypadku halogenków kwasów karboksylowych, lub wytwarzać in situ, np. z użyciem dicykloheksylokarbodiimidu, układu trifenylofosfina/ester kwasu azodikarboksylowego, układu disulfid 2-pirydynowy/trifenylofosfina, karbonylodiimidazolu itp.

W razie takiej potrzeby reakcję acylowania można korzystnie prowadzić w obecnoś ci zasady. Przy tym reagenty i zasadę pomocniczą korzystnie stosuje się w równomolowych ilościach. W niektórych jednak przypadkach może być korzystny niewielki nadmiar zasady pomocniczej wynoszący na przykład 1,2 do 1,5 równoważnika molowego, w odniesieniu do związku o wzorze II.

Jako zasady pomocnicze przydatne są trzeciorzędowe alkiloaminy, pirydyna lub węglany metali alkalicznych. Jako rozpuszczalniki można stosować np. chlorowane węglowodory, takie jak chlorek metylenu, 1,2-dichloroetan, aromatyczne węglowodory, takie jak toluen, ksylen, chlorobenzen, etery,

PL 193 702 B1 takie jak eter dietylowy, eter metylowo-t-butylowy, tetrahydrofuran i dioksan, polarne rozpuszczalniki aprotonowe, takie jak acetonitryl, dimetyloformamid, dimetylosulfotlenek lub estry, takie jak octan etylu albo ich mieszaniny.

Gdy jako zaktywowany kwas karboksylowy stosuje się halogenki kwasów karboksylowych, celowe może być chłodzenie mieszaniny reakcyjnej, podczas dodawania tego reagenta, do temperatury 0-10°C. Następnie, w celu doprowadzenia reakcji do końca, miesza się mieszaninę w temperaturze wynoszącej 20-100°C, korzystnie 25-50°C. Mieszaninę reakcyjną poddaje się obróbce w zwykły sposób, np. wlewa się ją do wody i ekstrahuje się żądany produkt. Jako rozpuszczalniki przydatne są tu zwłaszcza chlorek metylenu, eter dietylowy i octan etylu. Fazę organiczną suszy się, po czym usuwa się rozpuszczalnik i surowy ester enolu o wzorze IV oczyszcza się, korzystnie drogą chromatografii. W reakcji przegrupowania można także stosować surowy ester enolu o wzorze IV, bez dalszego oczyszczania.

Przegrupowanie estrów enoli o wzorze IV do związków o wzorze I prowadzi się korzystnie w temperaturze 20-40°C, w rozpuszczalniku i w obecności zasady oraz ewentualnie w obecności związku cyjanowego.

Jako rozpuszczalnik można stosować np. acetonitryl, chlorek metylenu, 1,2-dichloroetan, dioksan, octan etylu, toluen lub ich mieszaniny. Korzystnymi rozpuszczalnikami są acetonitryl i dioksan.

Odpowiednimi zasadami są trzeciorzędowe aminy, takie jak trietyloamina, pirydyna lub węglany metali alkalicznych, takie jak węglan sodu i węglan potasu, które korzystnie stosuje się w równomolowej ilości lub w do czterokrotnym nadmiarze w przeliczeniu na ilość estru. Korzystnie stosuje się trietylo-aminę lub węglany metali alkalicznych.

Jako związki cyjanowe można stosować cyjanki nieorganiczne, takie jak cyjanek sodu i cyjanek potasu, oraz organiczne związki cyjanowe, takie jak acetonocyjanohydryna i cyjanek trimetylosililu. Zazwyczaj stosuje się je w ilości wynoszącej 1 - 50% molowych w przeliczeniu na ilość estru enolu. Korzystnie stosuje się acetonocyjanohydrynę lub cyjanek trimetylosililu, np. w ilości 5 - 15, korzystnie 10% molowych w przeliczeniu na ilość estru enolu.

Szczególnie korzystnie stosuje się węglany metali alkalicznych, takie jak węglan potasu, w acetonitrylu lub dioksanie.

Mieszaninę reakcyjną można poddawać znanej obróbce. Przykładowo zakwasza się ją np. rozcieńczonym kwasem mineralnym, np. 5% kwasem solnym lub kwasem siarkowym, i ekstrahuje rozpuszczalnikiem organicznym, np. chlorkiem metylenu lub octanem etylu. Organiczny ekstrakt można wyekstrahować 5-10% roztworem węglanu metalu alkalicznego, np. roztworem węglanu sodu lub węglanu potasu. Fazę wodną zakwasza się i utworzony osad odsącza pod zmniejszonym ciśnieniem i/lub ekstrahuje chlorkiem metylenu lub octanem etylu, a ekstrakt suszy się i zatęża.

(Przykłady wytwarzania estrów hydroksypirazoli i reakcji przegrupowania estrów przedstawiono np. w publikacjach zgłoszeń patentowych EP-A 282944 lub US 4643757)

4-Benzoilopirazole o wzorze I można poddać reakcji ze związkiem o wzorze V, w którym R⁶ma znaczenie inne niż atom wodoru, a L² oznacza ulegającą podstawieniu nuklefilowemu grupę odszczepiającą się, taką jak atom chlorowca, np. atom bromu lub chloru, heteroaryl, np. imidazolil lub pirydyl, ugrupowanie karboksylanu, np. octanu lub trifluorooctanu, ugrupowanie sulfonian, np. mesylan, triflan, itd.

PL 193 702 B1

Związki o wzorze V można stosować wprost, jak np. w przypadku halogenków alkili, halogenków kwasów karboksylowych, halogenków kwasów sulfonowych, bezwodników kwasów karboksylowych i bezwodników kwasów sulfonowych, albo wytwarzać je in situ, np. zaktywowane kwasy karboksylowe z użyciem kwasu karboksylowego i dicykloheksylokarbodiimidu, karbonylodiimidazolu itd.

Związki wyjściowe stosuje się zazwyczaj w stosunku równomolowym. Może być jednak korzystne stosowanie jednego lub drugiego składnika w nadmiarze.

W razie takiej potrzeby korzystne może być prowadzenie reakcji w obecności zasady. Reagenty i tę zasadę pomocniczą korzystnie stosuje się w ilościach równomolowych. W niektórych przypadkach może być korzystny nadmiar zasady pomocniczej, wynoszący np. 1,5-3 równoważników molowych w przeliczeniu na ilość związku o wzorze II.

Jako zasady pomocnicze przydatne są trzeciorzędowe alkiloaminy, takie jak trietyloamina, pirydyna, węglany metali alkalicznych, np. węglan sodu i węglan potasu oraz wodorki metali alkalicznych, np. wodorek sodu. Korzystnie stosuje się trietyloaminę, pirydynę i węglan potasu.

Jako rozpuszczalniki można stosować np. chlorowane węglowodory, takie jak chlorek metylenu i 1,2-dichloroetan, aromatyczne węglowodory, np. toluen, ksylen lub chlorobenzen, etery, takie jak eter dietylowy, eter metylowo-t-butylowy, tetrahydrofuran i dioksan, polarne rozpuszczalniki aprotonowe, takie jak acetonitryl, dimetyloformamid, dimetylosulfotlenek lub estry, takie jak octan etylu, albo ich mieszaniny.

Reakcję prowadzi się zazwyczaj w temperaturze od 0°C do temperatury wrzenia mieszaniny reakcyjnej.

W celu otrzymania produktu mieszaninę reakcyjną poddaje się znanej obróbce.

Pirazole o wzorze II, stosowane jako substancje wyjściowe, są znane albo można je wytwarzać znanymi sposobami, (np. EP-A 240 001, J. Prakt. Chem. 315, (1973), 383).

Pochodne kwasu benzoesowego o poniższym wzorze III są nowe

PL 193 702 B1 przy czym R¹ - R⁴ mają wyżej podane znaczenie, a R⁷ oznacza hydroksyl lub podstawnik, który może być usunięty na drodze hydrolizy.

Przykładami rodników, które można usunąć drogą hydrolizy są alkoksyle, fenoksyle, grupy alkilotio i rodniki grupy fenylotio, które mogą być podstawione, halogenki, heteroaryle związane z atomem azotu, grupy aminowe i iminowe, które mogą być podstawione i tym podobne.

Korzystne są halogenki kwasu benzoesowego IIIa, w których L¹ oznacza atom chlorowca (tj. związki o wzorze III, w którym R⁷ oznacza atom chlorowca)

zwłaszcza atom chloru lub atom bromu.

Również korzystne są kwasy benzoesowe o wzorze IIIe (tj. związki o wzorze III, w którym R⁷oznacza hydroksyl)

w którym podstawniki R¹ - R⁴ mają znaczenie podane we wzorze III.

Również korzystne są estry kwasu benzoesowego o wzorze IIIy (tj. związki o wzorze III, w którym R⁷ oznacza C1-C6-alkoksyl)

w którym R¹ - R⁴ mają znaczenie podane dla wzoru III, a M oznacza C1-C6-alkoksyl.

Jeśli chodzi o korzystne związki o wzorze III, do rodników R¹ - R⁴ odnoszą się dane przedstawione dla związków o wzorze I.

₁

Związki o wzorze IIIa (w którym L oznacza atom chlorowca) można wytwarzać analogicznie do metod znanych z literatury (porównaj L. G. Fieser, M. Fieser „Reagents for Organic Synthesis tom I, str. 767-769 (1967)), drogą reakcji kwasów benzoesowych o wzorze IIIe ze środkami chlorowcującymi, takimi jak chlorek tionylu, bromek tionylu, fosgen, difosgen, trifosgen, chlorek oksalilu i bromek oksalilu.

Kwasy benzoesowe o wzorze IIIe można wytwarzać między innymi na drodze hydrolizy estrów kwasów benzoesowych o wzorze IIIy (w którym M oznacza C₁-C₆-alkoksyl).

Estry kwasów benzoesowych o wzorze IIIy można otrzymać różnymi drogami, np. zgodnie z poniższym sposobem.

PL 193 702 B1

Przez reakcję aldehydów/ketonów o wzorze VI z „alkoksyaminami lub alkilohydrazynami otrzymuje się w znany sposób związki o wzorze IIIy. Analogicznie do sposobów znanych z literatury aldehydy/ketony o wzorze VI można poddać reakcji z hydroksyloaminą lub hydrazyną, a następnie alkilowaniu (J. March, „Advanced Organic Chemistry 3. wydanie, str. 359 i 805-806, Wileylnterscience Publication, 1985).

Przykłady wytwarzania

4-(2,4-Dichloro-3-etoksyiminometylobenzoilo)-2-etylo-3-hydroksypirazol (związek 2.03)

Roztwór 1,50 g (0,006 mola) kwasu 2,4-dichloro-3-etoksy-iminometylobenzoesowego, 0,61 g (0,006 mola) 2-etylo-3-hydroksypirazolu i 1,13 g (0,006 mola) dicykloheksylokarbodiimidu w 50 ml bezwodnego acetonitrylu mieszano w temperaturze pokojowej przez 12 godzin. Następnie odsączono osad pod zmniejszonym ciśnieniem i przesącz roztworzono w wodzie. Ten wodny roztwór wyekstrahowano octanem etylu i połączone fazy organiczne wysuszono i zatężono pod próżnią. Pozostałość roztworzono w 50 ml bezwodnego acetonitrylu i dodano 1,20 g (0,0087 mola) drobno sproszkowanego węglanu potasu i całość ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 3,5 godziny. Po ochłodzeniu rozpuszczalnik usunięto pod próżnią i pozostałość roztworzono w wodzie. Odczyn fazy wodnej doprowadzono do pH 1-2 z użyciem 10% kwasu chlorowodorowego i wyekstrahowano octanem etylu. Połączone fazy organiczne przemyto następnie wodą do zobojętnienia, wysuszono i oddestylowano rozpuszczalnik pod próżnią, w wyniku czego otrzymano 0,70 g 4-(2,4-dichloro-3-etoksyiminometylobenzoilo)-2-etylo-3-hydroksypirazolu, który oczyszczono drogą wytrącenia z octanu etylu n-heksanem.

Temperatura topnienia: 97-98°C.

W poniższej tabeli 2, obok wyżej opisanych pochodnych benzoilu o wzorze I, podano dalsze pochodne, które wytworzono lub które można wytworzyć w analogiczny sposób.

O R² R³ ^N'n^oh '5

Nr	R¹	R²	R³	R⁴	R⁵	Dane fizyczne T.t. [°C]; ¹H-NMR [δ w ppm]
1	2	3	4	5	6	7
2.01	SO2CH3	Cl	H	C2H5	C2H5	161-163
2.02	Cl	Cl	H	CH₂C^CH	C2H5	1,45 (t, 3H) 2,53 (s, 1H) 4,05 (q, 2H) 4,86 (s, 2H) 7,39 (s, 1H) 7,42 (d, 1H) 7,52 (d, 1H) 8,32 (s, 1H) 8,59 (brs, 1H)

PL 193 702 B1 cd. tabeli 2

1	2	3	4	5	6	7
2.03	Cl	Cl	H	C2H₅	C2H5	97-98
2.04	Cl	Cl	H	CH3	C2H5	108-109
2.05	Cl	Cl	H	CH3	n-C3H₇	168-170
2.06	Cl	Cl	H	CH3	n-C3Hy	171-176
2.07	SO2CH3	Cl	H	CH3	CH3	190-195
2.08	SO2CH3	Cl	H	C2H5	CH3	140-145
2.09	SO2CH3	Cl	H	CH2C6H5	CH3	130-135
2.10	SO2CH3	Cl	H	CH2C6H5	C2H5	50-55
2.11	SO2CH3	Cl	H	CH2-3-tienyl	C2H5	75-80
2.12	SO2CH3	Cl	H	CH₂-3-tienyl	CH3	140-145
2.13	SO2CH3	CH3	CH3	CH3	C2H5	olej

Poniżej opisano syntezę niektórych związków wyjściowych.

Kwas 2-chloro-3-etoksyiminometylo-4-metylosulfonylobenzoesowy (związek 3.04)

Etap a) 2-Chloro-3-metylo-4-metylotioacetofenon

Do zawiesiny 286 g (2,14 mola) trichlorku glinu w 420 ml 1,2-dichloroetanu wkroplono w temperaturze 15-20°C roztwór 157 g (2 mole) chlorku acetylu w 420 ml 1,2-dichloroetanu. Następnie wkroplono roztwór 346 g (2 mole) 2-chloro-6-metylotiotoluenu w 1 litrze 1,2-dichloroetanu. Mieszaninę reakcyjną mieszano przez 12 godzin, a potem wlano ją do mieszaniny 3 litrów lodu i 1 litra stężonego HCl. Mieszaninę wyekstrahowano chlorkiem metylenu, fazę organiczną przemyto wodą, wysuszono z użyciem siarczanu sodu i zatężono. Pozostałość poddano destylacji pod próżnią i otrzymano 256 g (wydajność teoretyczna 60%) 2-chloro-3-metylo-4-metylotioacetofenonu.

Temperatura topnienia: 46°C.

Etap b) 2-Chloro-3-metylo-4-metylosulfonyloacetofenon

W 1,5 litra lodowatego kwasu octowego rozpuszczono 163,0 g (0,76 mola) 2-chloro-3-metylo-4-metylotioacetofenonu i dodano 18,6 g wolframianu sodu, a potem w trakcie chłodzenia wkroplono 173,3 g 30% roztworu nadtlenku wodoru. Mieszaninę mieszano przez 2 dni, a następnie rozcieńczono ją wodą. Wytrąconą substancję stałą odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem, przemyto wodą i wysuszono, w wyniku czego otrzymano 164,0 g (wydajność teoretyczna 88%) 2-chloro-3-metylo-4-metylosulfonyloacetofenonu.

Temperatura topnienia: 110-111°C.

Etap c) Kwas 2-chloro-3-metylo-4-metylosulfonylobenzoesowy

W 700 ml dioksanu rozpuszczono 82 g (0,33 mola) 2-chloro-3-metylo-4-metylosulfonyloacetofenonu i dodano w temperaturze pokojowej 1 litr 12,5% roztworu podchlorynu sodu. Całość mieszano w temperaturze 80°C przez 1 godzinę. Po ochłodzeniu utworzyły się dwie fazy, z których dolną rozcieńczono wodą i lekko zakwaszono. Wytrąconą substancję stałą przemyto wodą i wysuszono, w wyniku czego otrzymano 60 g (wydajność teoretyczna 73%) kwasu 2-chloro-3-metylo-4-metylosulfonylobenzoesowego.

Temperatura topnienia: 230-231°C.

Etap d) 2-Chloro-3-metylo-4-metylosulfonylobenzoesan metylu

W 1 litrze metanolu rozpuszczono 100 g (0,4 mola) kwasu 2-chloro-3-metylo-4-metylosulfonylobenzoesowego i przez ten roztwór przepuszczano gazowy chlorowodór w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin w ciągu 5 godzin. Następnie mieszaninę reakcyjną zatężono

PL 193 702 B1 i otrzymano 88,5 g (wydajność teoretyczna 84%) 2-chloro-3-metylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu.

Temperatura topnienia: 107-108°C.

Etap e) 3-Bromometylo-2-chloro-4-metylosulfonylobenzoesan metylu

W 2 litrach tetrachlorometanu rozpuszczono 82 g (0,31 mola) 2-chloro-3-metylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu i podczas naświetlania dodano w małych porcjach 56 g (0,31 mola) N-bromosukcynimidu. Mieszaninę reakcyjną przesączono, przesącz zatężono i pozostałość roztworzono w 200 ml eteru metylowo-t-butylowego. Roztwór poddano działaniu eteru naftowego, wytrąconą substancję stałą odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem i wysuszono. Otrzymano 74,5 g (wydajność teoretyczna 70%) 3-bromometylo-2-chloro-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu.

Temperatura topnienia: 74-75°C.

Etap f) 2-Chloro-3-formylo-4-metylosulfonylobenzoesan metylu

Do roztworu 41,0 g (0,12 mola) 3-bromometylo-2-chloro-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu w 250 ml acetonitrylu dodano 42,1 g (0,36 mola) N-tlenku N-metylomorfoliny. Całość mieszano w temperaturze pokojowej przez 12 godzin, po czym zatężono i pozostałość roztworzono w octanie etylu. Roztwór wyekstrahowano wodą, wysuszono z użyciem siarczanu sodu i zatężono, w wyniku czego otrzymano 31,2 g (wydajność teoretyczna 94%) 2-chloro-3-formylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu.

Temperatura topnienia: 98-105°C.

Etap g) Kwas 2-chloro-3-formylo-4-metylosulfonylobenzoesowy

Do roztworu 9,60 g (0,072 mola) jodku litu w 70 ml bezwodnej pirydyny wkroplono powoli w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin roztwór 5,00 g (0,018 mola) 2-chloro-3-fomylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu. Po mieszaniu w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 2 godziny mieszaninę reakcyjną ochłodzono i usunięto rozpuszczalnik pod zmniejszonym ciśnieniem. Pozostałość roztworzono w wodzie i odczyn mieszaniny doprowadzono do pH 1-2 z użyciem rozcieńczonego kwasu solnego. Fazę wodną wyekstrahowano octanem etylu, połączone fazy organiczne przemyto wodą do zobojętnienia, wysuszono i zatężono, w wyniku czego otrzymano 4,00 g kwasu 2-chloro-3-formylo-4-metylosulfonylobenzoesowego (wydajność 85%).

¹H-NMR (d⁶-DMSO, δ w ppm): 3,41 (s, 3H), 8,05 (d, 1H), 8,11 (d, 1H), 10,49 (s, 1H), 14,21 (s, br., 1H).

Etap h) Kwas 2-chloro-3-etoksyiminometylo-4-metylosulfonylobenzoesowy

W 60 ml bezwodnego metanolu mieszano przez 1 godzinę 1,63 g (0,017 mola) chlorowodorku etoksyaminy i 1,15 g (0,0085 mola) drobno sproszkowanego węglanu potasu. Następnie dodano 4,00 g (0,015 mola) kwasu 2-chloro-3-formylo-4-metylosulfonylobenzoesowego w 40 ml metanolu. Mieszaninę mieszano w temperaturze pokojowej przez 12 godzin, a potem rozpuszczalnik usunięto, pozostałość roztworzono w octanie etylu i fazę organiczną przemyto czterokrotnie wodą. Po wysuszeniu i oddestylowaniu rozpuszczalnika otrzymano 3,60 g kwasu 2-chloro-3-etoksyiminometylo-4-metylosulfonylobenzoesowego (wydajność 78%).

Temperatura topnienia: 155-160°C.

Alternatywnie:

Etap g') 2-Chloro-3-etoksyiminometylo-4-metylosulfonylobenzoesan metylu (związek 3.01)

W 60 ml bezwodnego metanolu mieszano w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę 1,90 g (0,0195 mola) chlorowodorku etoksyaminy i 1,35 g (0,0097 mola) drobno sproszkowanego węglanu potasu, a następnie dodano 4,90 g (0,0177 mola) 2-chloro-3-formylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu. Mieszaninę mieszano w temperaturze pokojowej przez 8 godzin, po czym rozpuszczalnik usunięto, pozostałość roztworzono w octanie etylu, fazę organiczną przemyto wodą do zobojętnienia i zatężono pod próżnią, w wyniku czego otrzymano 5,00 g 2-chloro-3-etoksyiminometylo-4metylosulfonylobenzoesanu metylu (wydajność 88%).

¹H-NMR (CDCl3, δ w ppm): 1,34 (t, 3H), 3,29 (s, 3H), 3,98 (s, 3H), 4,26 (q, 2H), 7,91 (d, 1H), 8,10 (d, 1H), 8,38 (s, 1H).

Etap h') Kwas 2-chloro-3-etoksyiminometylo-4-metylosulfonylobenzoesowy

Do 7,29 g (0,055 mola) jodku litu w 50 ml bezwodnej pirydyny wkroplono powoli roztwór 4,37 g (0,0137 mola) 2-chloro-3-etoksyiminometylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu. Mieszaninę mieszano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 2 godziny, a potem ochłodzono ją i rozpuszczalnik usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem. Pozostałość roztworzono w wodzie i odczyn mieszaniny doprowadzono do pH 1-2 z użyciem rozcieńczonego kwasu solnego. Fazę wodną wyeksPL 193 702 B1 trahowano octanem etylu i połączone fazy organiczne przemyto wodą, wysuszono i zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem, w wyniku czego otrzymano 3,70 g kwasu 2-chloro-3-etoksyiminometylo-4-metylosulfonylobenzoesowego (wydajność 89%).

Temperatura topnienia: 155-160°C.

2-Chloro-3-chlorokarbonylo-4-metylosulfonylobenzoesan metylu

Etap a) 2-Chloro-3-hydroksykarbonylo-4-metylosulfonylobenzoesan metylu

Do roztworu 115,3 g (0,42 mola) 2-chloro-3-formylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu w 2000 ml acetonitrylu dodano kolejno w temperaturze 5°C 13,8 g (0,11 mola) monohydratu wodorofosforanu sodu w 170 ml wody, 49,3 g (0,43 mola) 30% roztworu nadtlenku wodoru i 66,2 g (0,59 mola) 80% wodnego roztworu chlorynu sodu. Następnie roztwór reakcyjny mieszano w temperaturze 5°C przez 1 godzinę i w temperaturze pokojowej przez 12 godzin. Następnie odczyn roztworu doprowadzono do pH 1 z użyciem 10% kwasu solnego i dodano 1500 ml 40% wodnego roztworu wodorosiarczynu sodu. Mieszaninę mieszano w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę, a następnie wyekstrahowano ją trzykrotnie octanem etylu. Połączone fazy organiczne przemyto roztworem wodorosiarczynu sodu i wysuszono. Po oddestylowaniu rozpuszczalnika otrzymano 102,0 g 2-chloro-3-hydroksykarbonylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu.

¹H-NMR (d⁶-DMSO, δ w ppm): 3,34 (s, 3H), 3,93 (s, 3H), 8,08 (s, 2H), 14,50 (s, br., 1H).

Etap b) 2-Chloro-3-chlorokarbonylo-4-metylosulfonylobenzoesan metylu

Do roztworu 6,0 g (0,021 mola) 2-chloro-3-hydroksykarbonylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu w 50 ml bezwodnego toluenu dodano 2 krople dimetyloformamidu i 11,9 g (0,1 mola) chlorku tionylu. Roztwór ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 4 godziny. Po usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią otrzymano 6,2 g 2-chloro-3-chlorokarbonylo-4-metylosulfonylobenzoesanu metylu.

¹H-NMR (CDCl3, δ w ppm): 3,21 (s, 3H), 4,02 (s, 3H), 8,02 (d, 1H), 8,07 (d, 1H).

Chlorek 2,4-dichloro-3-(1'-metoksyimino-1'-(metoksymetylo)benzoilu (związek 3.14)

Etap a) 2,4-Dichloro-3-metyloacetofenon

W trakcie mieszania w temperaturze 100°C do roztworu 408,0 g (3,06 mola) trichlorku glinu w 502,0 g (3,12 mola) 2,6-dichlorotoluenu wkroplono w cią gu 2 godzin 235,0 g (3,0 mole) chlorku acetylu. Mieszaninę mieszano w temperaturze 100-105°C przez 2 godziny, a następnie mieszaninę reakcyjną ochłodzono i wlano do 3 litrów lodu i 1 litra wody. Wytrąconą stałą substancję odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem i przemyto do zobojętnienia 800 ml wody. Po wysuszeniu w temperaturze 40°C otrzymano 500,0 g 2,4-dichloro-3-metyloacetofenonu w postaci surowego produktu, który następnie poddano destylacji pod wysoką próżnią.

Temperatura wrzenia: 121-128°C/4 hPa.

Etap b) Kwas 2,4-dichloro-3-metylobenzoesowy

Do roztworu 520,0 g (13 moli) wodorotlenku sodu w 2600 ml wody wkroplono w temperaturze 0-10°C najpierw 655,2 g (4,1 mola) bromu, a następnie 203,0 g (1,0 mola) 2,4-dichloro-3-metyloacetofenonu w 1300 ml 1,4-dioksanu. Mieszaninę mieszano przez 12 godzin, oddzielono fazę organiczną, a fazę wodną poddano działaniu 30% roztworu wytworzonego z pirosiarczynu sodu i wody, a potem odczyn mieszaniny doprowadzono do pH 1 z użyciem kwasu solnego. Wytrącony osad odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem, przemyto wodą i wysuszono w temperaturze 60°C pod próżnią, w wyniku czego otrzymano 197,0 g kwasu 2,4-dichloro-3-metylobenzoesowego.

Temperatura topnienia: 173-175°C.

Etap c) 2,4-Dichloro-3-metylobenzoesan metylu

Do roztworu 424,0 g (2 mole) kwasu 2,4-dichloro-3-metylobenzoesowego w 1500 ml metanolu wkroplono 60 ml stężonego kwasu siarkowego. Po ogrzewaniu w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 5 godzin mieszaninę reakcyjną ochłodzono, zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem, a następnie roztworzono w 1000 ml chlorku metylenu. Fazę organiczną przemyto wodą, a nastę pnie 5% roztworem wodorowęglanu sodu i znowu wodą, wysuszono, a potem zatężono pod próżnią, w wyniku czego otrzymano 401,0 g 2,4-dichloro-3-metylobenzoesanu metylu.

Temperatura wrzenia: 103-107°C/1-1,5 hPa.

Etap d) 3-Bromometylo-2,4-dichlorobenzoesan metylu

Do roztworu 84,0 g (0,38 mola) 2,4-dichloro-3-metylobenzoesanu metylu i 67,6 g (0,38 mola) N-bromosukcynimidu w 380 ml tetrachlorku węgla dodano 1,0 g azobisizobutyronitrylu. Mieszaninę reakcyjną ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 3,5 godziny, a następnie ochłodzono i utworzony osad odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem. Przesącz zatężono

PL 193 702 B1 pod próżnią i otrzymaną pozostałość wyekstrahowano przez zmieszanie z eterem metylowo-t-butylowym, w wyniku czego otrzymano 108,0 g 3-bromometylo-2,4-di-chlorobenzoesanu metylu.

Temperatura topnienia: 51-54°C.

Etap e) 2,4-Dichloro-3-formylobenzoesan metylu

Do roztworu 312,0 g (0,99 mola) 3-bromometylo-2,4-di-chlorobenzoesanu metylu w 2 litrach acetonitrylu wkroplono w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin 696,2 g (2,97 mola) wodnego 50% roztworu N-tlenku N-metylomorfoliny. Roztwór reakcyjny mieszano w temperaturze pokojowej przez 48 godzin, a następnie zmieszano go z 6 litrami wody. Wytrącony osad odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem, przemyto wodą i wysuszono pod próżnią, w wyniku czego otrzymano 141,3 g 2,4-dichloro-3-formylobenzoesanu metylu.

¹H-NMR (CDCl3, δ w ppm): 3,98 (s, 3H), 7,47 (d, 1H), 7,84 (d, 1H), 10,48 (s, 1H).

Etap f) 2,4-Dichloro-3-hydroksykarbonylobenzoesan metylu

Do roztworu 40,0 g (0,172 mola) 2,4-dichloro-3-formylobenzoesanu metylu w 500 ml acetonitrylu dodano w temperaturze 5°C kolejno 5,9 g (0,043 mola) monohydratu diwodorofosforanu sodu w 70 ml wody, 20,5 g (0,181 mola) 30% roztworu nadtlenku wodoru i 27,3 g (0,241 mola) 80% roztworu chlorynu sodu. Roztwór reakcyjny mieszano w temperaturze 5°C przez 1 godzinę i w temperaturze pokojowej przez 12 godzin. Następnie odczyn roztworu doprowadzono do pH 1 z użyciem 10% kwasu solnego i dodano 500 ml 40% roztworu wodorosiarczynu sodu. Mieszano przez godzinę w temperaturze pokojowej, a następnie fazę wodną wyekstrahowano trzykrotnie octanem etylu, połączone fazy organiczne przemyto 1,0 litrem 10% roztworu wodorosiarczynu sodu i w końcu wysuszono. Po oddestylowaniu rozpuszczalnika otrzymano 40,0 g 2,4-dichloro-3-hydroksykarbonylobenzoesanu metylu.

¹H-NMR (d⁶-DMSO, δ w ppm): 3,90 (s, 3H), 7,69 (d, 1H), 7,89 (d, 1H).

Etap g) 3-Chlorokarbonylo-2,4-dichlorobenzoesan metylu

Do roztworu 5,00 g (0,02 mola) 2,4-dichloro-3-hydroksykarbonylobenzoesanu metylu w 50 ml bezwodnego toluenu dodano 2 krople dimetyloformamidu i 11,90 g (0,1 mola) chlorku tionylu. Roztwór ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 4 godziny. Po oddestylowaniu rozpuszczalnika otrzymano 5,35 g 3-chlorokarbonylo-2,4-dichlorobenzoesanu metylu.

Etap h) 2,4-Dichloro-3-metoksyaminokarbonylobenzoesan metylu

Do roztworu 5,35 g (0,02 mola) 3-chlorokarbonylo-2,4-di-chlorobenzoesanu metylu w 100 ml dichlorometanu dodano 4,60 g (0,045 mola) trietyloaminy i 3,75 g (0,045 mola) chlorowodorku metoksyaminy. Roztwór reakcyjny mieszano w temperaturze pokojowej przez 12 godzin, a następnie przemyto go rozcieńczonym kwasem fosforowym, wysuszono i zatężono. Otrzymaną pozostałość wyekstrahowano przez zmieszanie z eterem dietylowym i otrzymano 4,80 g 2,4-dichloro-3-metoksyaminokarbonylobenzoesanu metylu.

Temperatura topnienia: 162-164°C.

Etap i) 2,4-Dichloro-3-(1'-metoksyimino-1'-(metoksymetylo)benzoesan metylu (związek 3.09)

Mieszaninę 16,0 g (0,058 mola) 2,4-dichloro-3-metoksyaminokarbonylobenzoesanu metylu

10,1 g (0,073 mola) węglanu potasu w 300 ml dimetyloformamidu mieszano w temperaturze pokojowej przez 30 minut. Następnie wkroplono 11,0 g (0,087 mola) siarczanu dimetylu i całość mieszano w temperaturze pokojowej przez 12 godzin, po czym ponownie dodano 11,0 g siarczanu dimetylu. Mieszaninę reakcyjną ogrzewano w temperaturze 60°C przez 6 godzin, a potem ochłodzono ją i zmieszano z 2 litrami wody z lodem. Następnie fazę wodną wyekstrahowano octanem etylu, połączone fazy organiczne wysuszono i rozpuszczalnik oddestylowano pod próżnią. Po chromatografii pozostałości na żelu krzemionkowym (eluent: mieszanina toluen/octan etylu = 9/1) otrzymano 2,0 g 2,4-dichloro-3-(1'-metoksyimino-1'-(metoksymetylo)benzoesanu metylu.

¹H-NMR (CDCl3, δ w ppm): 3,43 (s, 3H), 3,58 (s, 3H), 3,92 (s, 3H), 7,35 (d, 1H), 7,82 (d, 1H).

Etap j) Kwas 2,4-dichloro-3-(1'-metoksyimino-1'-(metoksy)metylo)benzoesowy (związek 3.10)

Roztwór 2,20 g (0,008 mola) 2,4-dichloro-3-(1'-metoksyimino-1'-(metoksy)metylo)benzoesanu metylu i 3,00 g (0,075 mola) wodorotlenku sodu w 50 ml wody mieszano w temperaturze 80°C przez godziny. Po ochłodzeniu mieszaninę reakcyjną zmieszano z 200 ml wody z lodem, a potem odczyn mieszaniny doprowadzono do pH 1 z użyciem stężonego kwasu solnego. Fazę wodną wyekstrahowano octanem etylu, połączone fazy organiczne wysuszono i zatężono pod próżnią, w wyniku czego otrzymano 2,10 g kwasu 2,4-dichloro-3-(1'-metoksyimino-1'-(metoksy)metylo)benzoesowego.

¹H-NMR (d⁶-DMSO, δ w ppm): 3,53 (s, 3H), 3,72 (s, 3H), 7,74 (d, 1H), 7,95 (d, 1H).

Etap k) Chlorek 2,4-dichloro-3-(1'-metoksyimino-1'-(metoksy) metylo) benzoilu (związek 3.14)

PL 193 702 B1

Roztwór 2,10 g (0,0076 mola) kwasu 2,4-dichloro-3-(1'-metoksyimino-1'-(metoksy)metylo)benzoesowego i 20,00 g chlorku tionylu w 50 ml bezwodnego toluenu mieszano w temperaturze 80°C przez 2 godziny. Po usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią otrzymano 2,25 g chlorku 2,4-dichloro-3-(1'-metoksyimino-1'-(metoksy)metylo)benzoilu.

2,4-Dichloro-3-propoksyaminokarbonylobenzoesan metylu

Do roztworu 4,50 g (0,04 mola) chlorowodorku propoksyaminy i 4,05 g (0,04 mola) trietyloaminy w 200 ml chlorku metylenu wkroplono powoli w temperaturze 30°C 10,7 g (0,04 mola) estru metylowego kwasu 3-chlorokarbonylo-2,4-dichlorobenzoesowego w 100 ml chlorku metylenu. Mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez 2 godziny, a następnie przemyto ją rozcieńczonym kwasem fosforowym, wysuszono i zatężono. Otrzymaną pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym (eluent: mieszanina toluen/octan etylu = 9/1) i otrzymano 11,50 g 2,4-dichloro-3-propoksyaminokarbonylobenzoesanu metylu.

Temperatura topnienia: 80-81°C.

3-(4-Chlorobenzyloksyaminokarbonylo)-2,4-dichlorobenzoesan metylu

Do roztworu 7,76 g (0,04 mola) chlorowodorku 4-chlorobenzyloksyaminy i 4,05 g (0,04 mola) trietyloaminy w 200 ml chlorku metylenu wkroplono powoli w temperaturze około 30°C 10,70 g (0,04 mola) 3-chlorokarbonylo-2,4-dichlorobenzoesanu metylu w 50 ml chlorku metylenu. Mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez 12 godzin, a potem przemyto ją rozcieńczonym kwasem fosforowym, wysuszono i zatężono. Po wyekstrahowaniu pozostałości przez zmieszanie z eterem dietylowym otrzymano 19,00 g 3-(4-chlorobenzyloksyaminokarbonylo)-2,4-dichlorobenzoesanu metylu.

Temperatura topnienia: 120-121°C.

Kwas 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metylo-4-metylosulfonylobenzoesowy (związek 3.21)

Etap a) 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metyloanilina

W 400 ml etanolu w temperaturze pokojowej mieszano 50,0 g (0,335 mola) 3-amino-2-metyloacetofenonu, 66,3 g (0,838 mola) pirydyny i 42,0 g (0,503 mola) chlorowodorku O-metylohydroksyloaminy. Usunięto rozpuszczalnik i pozostałość roztworzono w chlorku metylenu, przemyto wodą, wysuszono i zatężono, w wyniku czego otrzymano 54,0 g (wydajność teoretyczna 91%) 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metyloaniliny.

Etap b) 3-(1'-Metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metylo-4-tiocyjanianoanilina

Do 54,0 g (0,303 mola) 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metyloaniliny, 49,3 g (0,479 mola) bromku sodu i 77,5 g (0,956 mola) tiocyjanianu sodu w 300 ml metanolu wkroplono w temperaturze -20 do -15°C 50,9 g (0,319 mola) bromu. Mieszaninę mieszano w tej temperaturze przez 30 minut, a potem odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem nierozpuszczalne składniki, a do przesączu dodano octanu etylu, a następnie odczyn mieszaniny doprowadzono do pH 8 z użyciem wodnego roztworu wodorowęglanu sodu. Fazę organiczną oddzielono, a pozostałą fazę wodną wyekstrahowano kilkakrotnie octanem etylu. Połączone fazy organiczne przemyto wodą, wysuszono i odparowano, w wyniku czego otrzymano 67,3 g (wydajność teoretyczna 95%) 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metylo-4-tiocyjanianoaniliny.

Etap c) 3-(1'-Metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metylo-4-metylotioanilina

Do 40,4 g (0,315 mola) siarczku sodu w 200 ml wody wkroplono w temperaturze 20-30°C 67,3 g (0,286 mola) 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metylo-4-tiocyjanianoaniliny w 600 ml metanolu. Mieszaninę mieszano przez 3 godziny w temperaturze pokojowej i dodano również w temperaturze 20-30°C 45,1 g (0,318 mola) jodku metylu w 200 ml metanolu. Następnie całość mieszano w temperaturze pokojowej przez 12 godzin, rozpuszczalnik usunięto, pozostałość roztworzono w wodzie i wyekstrahowano kilkakrotnie octanem etylu. Potem połączone fazy organiczne przemyto wodą, wysuszono, odparowano i tak otrzymaną pozostałość wyekstrahowano na ciepło z użyciem mieszaniny n-heksan/eter metylowo-tbutylowy, w wyniku czego otrzymano 43,2 g (wydajność teoretyczna 67%) 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metylo-4-metylotioaniliny.

Temperatura topnienia: 83-89°C.

Etap d) 6-Bromo-2-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-3-metylotiotoluen

Do 3,00 g (13,4 mmola) 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metylo-4-metylotioaniliny w 13,40 g lodowatego kwasu octowego wkroplono w temperaturze pokojowej 9,23 g 47% kwasu bromowodorowego. Następnie dodano 9,23 g wody i mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez 10 minut, a potem w temperaturze -5 do 0°C dodano 0,92 g (13,4 mmola) azotynu sodu w 1,9 ml wody. Otrzymaną mieszaninę reakcyjną wkroplono w temperaturze 0°C do 1,92 g

PL 193 702 B1 (13,4 mmola) bromku miedzi(I) w 6 ml 47% kwasu bromowodorowego. Mieszaninę mieszano w temperaturze pokojowej przez 12 godzin, a potem wlano ją do wody z lodem i wyekstrahowano chlorkiem metylenu. Następnie fazę organiczną przemyto roztworem siarczynu sodu i wodą, wysuszono i usunięto rozpuszczalnik, w wyniku czego otrzymano 2,50 g (wydajność teoretyczna 65%) 6-bromo-2-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-3-metylotiotoluenu.

Etap e) 6-Bromo-2-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-3-metylo-sulfonylotoluen

Do 2,5 g (8,71 mmola) 6-bromo-2-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-3-metylotiotoluenu w 50 ml chlorku metylenu dodano porcjami w ciągu 96 godzin 7,0 g (34,80 mmola) kwasu m-chloro-nadbenzoesowego. Rozpuszczalnik usunięto i pozostałość roztworzono w rozpuszczalniku organicznym, przemyto roztworem węglanu sodu, roztworem siarczynu sodu i wodą, wysuszono i odparowano. Pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym (eluent: mieszanina toluen/octan etylu) i otrzymano 0,8 g (wydajność teoretyczna 29%) 6-bromo-2-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-3-metylosulfonylotoluenu

Etap f) Kwas 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metylo-4-metylosulfonylobenzoesowy W stan zawiesiny w 37,5 ml toluenu i 17,5 ml wody przeprowadzono 0,77 g (2,41 mmola)

6-bromo-2-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-3-metylosulfonylotoluenu, 0,03 g (0,1 mmola) octanu palladu, 0,14 g (0,49 mmola) tricykloheksylofosfiny, 0,10 g (2,4 mmola) chlorku litu i 0,49 g (4,81 mmola) trietyloaminy, po czym całość napowietrzano w temperaturze 140°C pod ciśnieniem wynoszącym 2 MPa. Po ochłodzeniu nierozpuszczalne składniki oddzielono i fazę organiczną wyekstrahowano wodą zawierającą 1 ml trietyloaminy, a odczyn otrzymanej fazy wodnej doprowadzono do pH 1 z użyciem kwasu solnego i wyekstrahowano chlorkiem metylenu. Fazę organiczną wysuszono, odparowano i otrzymano 0,62 g (wydajność teoretyczna 90%) kwasu 3-(1'-metoksyiminoet-1'-ylo)-2-metylo-4-metylosulfonylobenzoesowego.

Oprócz związków opisanych powyżej podobnymi sposobami wytworzono lub można wytworzyć inne pochodne kwasu benzoesowego o wzorze III przedstawione w poniższej tabeli 3.

T a b e l a 3

Nr	R¹	R²	R³	R⁴	R⁷	T.t. [°Cl]: ¹H-NMR [ppm]
1	2	3	4	5	6	7
3.01	SO2CH3	Cl	H	C2H₅	OCH3	1,34 (t, 3H) 3,29 (s, 3H) 3,98 (s, 3H) 4,26 (q, 2H) 7,91 (d, 1H) 8,10 (d, 1H) 8,38 (s, 1H)
3.02	Cl	Cl	H	CH3	OCH3	55-57
3.03	Cl	Cl	H	C2H5	OCH3	1,35 (t, 3H) 3,93 (s, 3H) 4,27 (q, 2H) 7,42 (d, 1H) 7,69 (d, 1H) 8,24 (s, 1H)
3.04	SO2CH3	Cl	H	C2H5	OH	155-160
3.05	Cl	Cl	H	C2H5	OH	120-123

PL 193 702 B1 cd. tabeli 3

1	2	3	4	5	6	7
3.06	Cl	Cl	H	CH3	OH	168-169
3.07	Cl	Cl	H	CH2CECH	OH	155-160
3.08	Cl	Cl	OC2H5	n-C3Hy	OH	105-106
3.09	Cl	Cl	OCH3	CH3	OCH3	3,43 (s, 3H) 3,58 (s, 3H) 3,92 (s, 3H) 7,35 (d, 1H) 7,82 (d, 1H)
3.10	Cl	Cl	OCH3	CH3	OH	3,53 (s, 3H) 3,72 (s, 3H) 7,74 (d, 1H) 7,95 (d, 1H)
3.11	Cl	Cl	OCH3	CH2-4-Cl- C6H4	OH	3,55 (s, 3H) 5,08 (s, 2H) 7,187,30 (m, 2H) 7,36 (d, 1H) 8,03 (d, 1 H) 9,14 (s, br., 1H)
3.12	Cl	Cl	OCH3	n-C3Hy	OCH3	47-48
3.13	Cl	Cl	OC2H5	n-C3H7	OCH3	48-50
3.14	Cl	Cl	OCH3	CH3	Cl	syntezę związku opisano powyżej w przykładach
3.15	SO2CH3	Cl	H	CH2C6H5	OCH3	95-100
3.16	SO2CH3	Cl	H	CH2C6H5	OH	115-120
3.17	SO2CH3	Cl	H	CH2-3-tienyl	OCH3	90-95
3.18	SO2CH3	Cl	H	CH3	OCH3	95-100
3.19	SO2CH3	Cl	H	CH3	OH	180-185
3.20	SO2CH3	Cl	H	CH2-3-tienyl	OH	95-100
3.21	SO2CH3	CH3	CH3	CH3	OH	olej

4-Benzoilopirazole o wzorze I i ich użyteczne w rolnictwie sole, zarówno w postaci mieszanin stereoizomerów, jak i w postaci czystych stereoizomerów, są odpowiednie jako herbicydy. Środki chwastobójcze zawierające związki I zwalczają bardzo skutecznie roślinność na obszarach nieuprawnych, zwłaszcza przy dużych dawkach nanoszenia. Działają one przeciw chwastom szerokolistnym i trawiastym w takich uprawach jak pszenica, ryż, kukurydza, soja i bawełna, bez istotnego uszkadzania roślin użytkowych. Ten efekt obserwuje się głównie przy niskich dawkach nanoszenia.

W zależności od sposobów nanoszenia, 4-benzoilopirazole o wzorze I lub zawierające je środki można dodatkowo stosować w innych jeszcze roślinach użytkowych dla usunięcia niepożądanych roślin. Przykładami odpowiednich roślin użytkowych są następujące rośliny:

Allium cepa, Ananas comosus, Arachis hypogaea, Asparagus officinalis, Beta vulgaris gatunku altissima, Beta vulgaris gatunku rapa, Brassica nagus odmiany nagus, Brassica nagus odmiany napobrassica, Brassica rapa odmiany silvestris, Camellia sinensis, Carthamus tinctorius, Carya illinoinensis, Citrus limon, Citrus sinensis, Coffea arabica (Coffea canephora, Coffea liberica), Cucumis sativus, Cynodon dactylon, Daucus carota, Elaeis guineensis, Fragaria vesca, Glycine max, Gossypium hirsutum, (Gossypium arboreum, Gossypium herbaceum, Gossypium vitifolium), Helianthus annuus, Hevea brasiliensis, Hordeum vulgare, Humulus lupulus, Ipomoea batatas, Juglans regia, Lens culinaris, Linum usitatissimum, Lycopersicon lycopersicum, gatunek Malus, Manihot esculenta, Medicago sativa, gatunek Musa, Nicotiana tabacum (N. rustica), Olea europaea, Oryza sativa, Phaseolus lunatus, Pha20

PL 193 702 B1 seolus vulgaris, Picea abies, gatunek Pinus, Pisum sativum, Prunus avium, Prunus persica, Pyrus communis, Ribes sylestre, Ricinus communis, Saccharum officinarum, Secale cereale, Solanum tuberosum, Sorghum bicolor (S. vulgare), Theobroma cacao, Trifolium pratense, Triticum aestivum, Triticum durum, Vicia faba, Vitis vinifera i Zea mays.

Ponadto związki o wzorze I można także stosować w uprawach, które tolerują działanie herbicydów dzięki sposobom hodowli, w tym metodami inżynierii genetycznej.

Związki o wzorze I lub zawierające je środki można stosować np. w postaci bezpośrednio nadających się do oprysku wodnych roztworów, proszków, zawiesin, a także wysoce stężonych wodnych, oleistych lub innych zawiesin albo dyspersji, emulsji, dyspersji olejowych, past, pyłów, materiałów do rozsiewania albo granulatów, prowadząc opryskiwanie, rozpylanie, opylanie, rozsiewanie lub wylewanie. Postacie użytkowe zależą od założonych celów; w każdym przypadku powinny one gwarantować możlwie najdokładniejsze rozprowadzenie substancji czynnych według wynalazku.

Środki chwastobójcze zawierają chwastobójczo skuteczną ilość co najmniej jednego związku o wzorze I lub jego użytecznej w rolnictwie soli oraz substancje pomocnicze zwykle stosowane w formułowaniu środków ochrony roś lin.

Odpowiednimi obojętnymi substancjami pomocniczymi są zasadniczo: frakcje olejów mineralnych o temperaturze wrzenia od średniej do wysokiej, takie jak nafta i olej do silników wysokoprężnych, a ponadto oleje smołowe z węgla oraz oleje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, alifatyczne, cykliczne i aromatyczne węglowodory, np. parafiny, tetrahydronaftalen, alkilowane naftaleny i ich pochodne, alkilowane benzeny i ich pochodne, alkohole, takie jak metanol, etanol, propanol, butanol i cycloheksanol, ketony, takie jak cykloheksanon, silnie polarne rozpuszczalniki, np. aminy, takie jak N-metylopirolidyna, oraz woda.

Wodne postacie użytkowe można wytworzyć przez dodanie wody z koncentratów do emulgowania, suspensji, past, proszków do zawiesin lub dyspergowalnych w wodzie granulatów. W celu wytworzenia emulsji, past lub dyspersji olejowych, substraty jako takie lub rozpuszczone w oleju lub rozpuszczalniku można homogenizować w wodzie z użyciem zwilżaczy, zagęszczaczy, dyspergatorów lub emulgatorów. Alternatywnie można wytwarzać koncentraty zawierające substancję czynną, zwilżacz, zagęszczacz, dyspergator lub emulgator oraz, w razie potrzeby, rozpuszczalnik lub olej, nadające się do rozcieńczania wodą.

Jako środki powierzchniowo czynne (środki pomocnicze) odpowiednie są sole metali alkalicznych i ziem alkalicznych oraz sole amonowe aromatycznych kwasów sulfonowych, np. kwasu lignosulfonowego, fenolosulfonowego, naftalenosulfonowego i dibutylonaftalenosulfonowego, a także kwasów tłuszczowych, alkilo- i alkiloarylosulfoniany, alkilosiarczany, lauryloeterosiarczany, siarczany alkoholi tłuszczowych, sole siarczanowanych heksa-, hepta- i oktadekanoli i eterów alkoholi tłuszczowych z glikolami, produkty kondensacji sulfonowanego naftalenu i jego pochodnych z formaldehydem, produkty kondensacji naftalenu lub kwasów naftalenosulfonowych z fenolem i formaldehydem, eter glikolu polioksyetylenowego i oktylofenolu, etoksylowany izooktylofenol, oktylofenol lub nonylofenol, etery glikolu polioksyetylenowego i alkilofenolu, eter glikolu polioksyetylenowego i tributylofenolu, etery glikolu polioksyetylenowego i alkoholi alkiloarylowych, alkohol izotridecylowy, kondensat tlenku etylenu i alkoholu tł uszczowego, etoksylowany olej rycynowy, etery alkilowe polioksyetylenu, etery alkilowe polioksypropylenu, octan eteru glikolu polioksyetylenowego i alkoholu laurylowego, estry sorbitu, ługi posiarczynowe i metyloceluloza.

Proszki, materiały do rozsiewania i pyły można wytwarzać przez mieszanie lub mielenie substancji czynnych ze stałym nośnikiem.

Granulaty, np. granulaty powlekane, granulaty impregnowane i granulaty jednorodne, można wytworzyć przez wiązanie substancji czynnych ze stałymi nośnikami. Stałymi nośnikami są ziemie mineralne, takie jak krzemionki, żele krzemionkowe, krzemiany, talk, kaolin, wapień, wapno palone, kreda, glinka bolus, less, iły, dolomit, ziemia okrzemkowa, siarczan wapnia, siarczan magnezu, tlenek magnezu, mielone materiały syntetyczne, nawozy, takie jak siarczan amonu, fosforan amonu i azotan amonu, moczniki, a także produkty pochodzenia roślinnego, takie jak mąka zbożowa, mielona kora drzew, mączka drzewna i mączka ze skorup orzechów, sproszkowana celuloza, a także inne stałe nośniki.

Stężenie substancji czynnych o wzorze I w gotowym do użycia preparacie może się zmieniać w szerokim zakresie. Ogólnie preparaty zawierają okoł o 0,001 - 98% wag. korzystnie 0,01 - 95% wag. co najmniej jednej substancji czynnej o wzorze I. Substancje czynne o wzorze I stosuje się jako związki o czystości 90 - 100%, korzystnie 95 - 100% (według widm NMR).

PL 193 702 B1

Związki o wzorze I według wynalazku można formułować np. następująco:

I. 20 części wagowych związku nr 2.01 (z tabeli 2) rozpuszczono w mieszaninie 80 części wagowych alkilowanego benzenu, 10 części wagowych adduktu 8-10 moli tlenku etylenu i 1 mola N-monoetanoloamidu kwasu oleinowego, 5 części wagowych dodecylobenzenosulfonianu wapnia i 5 części wagowych adduktu 40 moli tlenku etylenu i 1 mola oleju rycynowego. Po wlaniu roztworu do 100000 części wagowych wody i dokładnym w niej rozprowadzeniu otrzymano wodną dyspersję zawierającą 0,02% wag. substancji czynnej.

II. 20 części wagowych związku nr 2.03 (z tabeli 2) rozpuszczono w mieszaninie 40 części wagowych cykloheksanonu, 30 części wagowych izobutanolu, 20 części wagowych adduktu 7 moli tlenku etylenu i 1mol izooktylofenolu i 10 części wagowych adduktu 40 moli tlenku etylenu i 1 mola oleju rycynowego. Po wlaniu roztworu do 100000 części wagowych wody i dokładnym w niej rozprowadzeniu otrzymano wodną dyspersję zawierającą 0,02% wag. substancji czynnej.

III. 20 części wagowych substancji czynnej nr 2.05 (z tabeli 2) rozpuszczono w mieszaninie 25 części wagowych cykloheksanonu, 65 części wagowych frakcji oleju mineralnego o temperaturze wrzenia 210 - 280°C i 10 części wagowych adduktu 40 moli tlenku etylenu i 1 mola oleju rycynowego. Po wlaniu roztworu do 100000 części wagowych wody i dokładnym w niej rozprowadzeniu otrzymano wodną dyspersję zawierającą 0,02% wag. substancji czynnej.

IV. 20 części wagowych substancji czynnej nr 2.06 (z tabeli 2) zmieszano dokładnie z 3 częściami wagowymi sulfonianu diizobutylonaftalenu, 17 częściami wagowymi soli sodowej kwasu lignosulfonowego z ługu siarczynowego i 60 częściami wagowymi sproszkowanego żelu krzemionkowego, po czym mieszaninę zmielono w młynku młotkowym. Po dokładnym rozprowadzeniu mieszaniny w 20000 częściach wagowych wody otrzymano mieszaninę opryskową zawierającą 0,1% części wagowej substancji czynnej.

V. 3 części wagowe substancji czynnej nr 2.01 (z tabeli 2) zmieszano z 97 częściami wagowymi silnie rozdrobnionego kaolinu. Otrzymano pył zawierający 3% wag. substancji czynnej.

VI. 20 części wagowych substancji czynnej nr 2.04 (z tabeli 2) zmieszano dokładnie z 2 częściami wagowymi dodecylobenzenosulfonianu wapnia, 8 częściami wagowymi oksyetylenowanego alkoholu tłuszczowego, 2 częściami wagowymi soli sodowej produktu kondensacji fenolu, mocznika i formaldehydu i 68 częściami wagowymi parafinowego oleju mineralnego. Otrzymano trwałą dyspersje olejową.

VII. 1 część wagową związku nr 2.03 (z tabeli 2) rozpuszczono w mieszaninie 70 części wagowych cycloheksanonu, 20 części wagowych etoksylowanego izooktylofenolu i 10 części wagowych etoksylowanego oleju rycynowego. Otrzymano trwały koncentrat do emulgowania.

VIII. 1 część wagową związku nr 2.05 (z tabeli 2) rozpuszczono w mieszaninie 80 części wagowych cykloheksanu i 20 części wagowych Wettol® EM 31 (niejonowy emulgator na bazie etoksylowanego oleju rycynowego). Otrzymano trwały koncentrat do emulgowania.

Czynne związki o wzorze I lub środki chwastobójcze można nanosić przedwschodowo lub powschodowo. Gdy substancje czynne są mniej dobrze tolerowane przez pewne rośliny użytkowe, można stosować takie techniki nanoszenia środków chwastobójczych z użyciem opryskiwaczy, by kontakt z liśćmi wrażliwych roślin użytkowych był możliwie najmniejszy lub nie występował w ogóle, lecz by substancja czynna docierała do liści niepożądanych roślin rosnących pod spodem lub by była nanoszona na samą glebę (metoda „post-directed, „lay-by).

Dla rozszerzenia spektrum działania lub dla osiągnięcia efektu synergicznego związek o wzorze I można mieszać i nanosić z dużą liczbą substancji z innych grup związków chwastobójczo czynnych lub regulatorów wzrostu roślin. Odpowiednimi do sporządzania takich mieszanin związkami są np. 1,2,4-tiadiazole, 1,3,4-tiadiazole, amidy, kwas aminofosforowy i jego pochodne, aminotriazole, anilidy, kwasy hetaryloksyalkanowe i ich pochodne, kwas benzoesowy i jego pochodne, benzotiadiazynony, 2-aroilo-1,3-cykloheksanodiony, ketony heteroarylowo-arylowe, benzyloizoksazolidynony, pochodne m-CF3-fenylowe, karbaminiany, kwas chinolinokarboksylowy i jego pochodne, chloroacetanilidy, eterowe pochodne oksymu cykloheksenonu, diazyny, kwas dichloropropionowy i jego pochodne, dihydrobenzofurany, dihydrofuran-3-ony, dinitroaniliny, dinitrofenole, etery difenylowe, dipirydyle, kwasy chlorowcokarboksylowe i ich pochodne, moczniki, 3-fenylouracyle, imidazole, imidazolinony, N-fenylo-3,4,5,6-tetrahydroftalimidy, oksadiazole, oksirany, fenole, estry kwasu aryloksy- i heteroaryloksyfenoksypropionowego, kwas fenylooctowy i jego pochodne, kwas 2-fenylopropionowy i jego pochodne, pirazole, fenylopirazole, pirydazyny, kwas pirydynokarboksylowy i jego pochodne, etery pirymidylowe, sulfonoamidy, sulfonylomoczniki, triazyny, triazynony, triazolinony, triazolokarboksyamidy i uracyle.

Ponadto może być korzystne nanoszenie związków o wzorze I, samych lub w połączeniach z innymi herbicydami, w postaci mieszanin z innymi środkami ochrony roślin, np. wraz ze środkami szkodni22

PL 193 702 B1 kobójczymi lub niszczącymi grzybowe lub bakteryjne patogeny roślin. Interesująca jest także mieszalność z roztworami soli mineralnych, które stosuje się dla leczenia niedoboru substancji odżywczych i pierwiastków śladowych. Można także dodawać niefitotoksyczne oleje i koncentraty olejowe.

Dawki nanoszenia substancji czynnej o wzorze I wynoszą 0,001 - 3,0, korzystnie 0,01 - 1,0 kg substancji czynnej (s.c.) na 1 ha, w zależności od celu zwalczania, pory roku, zwalczanych roślin i stadium wzrostu.

Przykłady użyteczności

Działanie chwastobójcze 4-benzoilopirazoli o wzorze I zademonstrowano w następujących doświadczeniach w cieplarni:

Pojemnikami do hodowli były plastykowe doniczki zawierające glebę piaszczysto-gliniastą z około 3,0% humusu jako podłoża. Nasiona badanych roślin każ dego gatunku wysiano oddzielnie.

Przy zabiegach przedwschodowych substancje czynne, zdyspergowane lub zemulgowane w wodzie, nanoszono bezpośrednio po wysianiu przy użyciu silnie rozpylających dysz. Pojemniki podlano umiarkowanie by stworzyć warunki sprzyjające kiełkowaniu i wzrostowi, a następnie przykryto je przezroczystymi kapturami z plastyku, które pozostawiono do ukorzenienia się roślin. Przykrycie powodowało równomierne kiełkowanie badanych roślin, o ile nie występuje niekorzystny wpływ substancji czynnych.

Przy zabiegach powschodowych badane rośliny hodowano najpierw do wysokości 3-15 cm, w zależnoś ci od gatunku, i dopiero wówczas traktowano substancją czynną zdyspergowaną lub zemulgowaną w wodzie. Badane rośliny stosowane dla potrzeb prób albo wysiewano bezpośrednio i hodowano w tych samych pojemnikach, albo najpierw hodowano osobno do postaci sadzonek, które przesadzano do pojemników doświadczalnych kilka dni przed zabiegiem. Dawka nanoszenia przy zabiegu powschodowych wynosiła 0,125 lub 0,0625 g s.c. (substancji czynnej) na 1 ha.

W zależności od gatunku rośliny były utrzymywane w 10 - 25°C lub 20 - 35°C. Czas prób wynosił 2-4 tygodnie. W tym okresie rośliny pielęgnowano, oceniając ich reakcję na poszczególne zabiegi.

Ocenę przeprowadzono według skali 0 do 100, gdzie 100 oznacza brak wzejścia roślin albo całkowite zniszczenie co najmniej części napowietrznych, a 0 oznacza brak uszkodzenia lub normalny przebieg wzrostu.

Rośliny stosowane w doświadczeniach w cieplarni należały do następujących gatunków:

Nazwa naukowa	Nazwa zwyczajowa
Chenopodium album	komosa biała
Echinochloa crus galli	chwastnica jednostronna
Sinapis alba	gorczyca biała
Setaria faberii	włośnica zielona
Triticum aestivum	pszenica jara

Związek 2.01 (z tabeli 2) naniesiony powschodowo wykazał bardzo dobre działanie chwastobójcze przeciw wyżej wspomnianym chwastom jedno- i dwuliściennym, a przy tym był dobrze tolerowany przez pszenicę jarą przy dawkach nanoszenia 0,125 i 0,0625 kg s.c./ha.

Claims

1. Podstawione 4-benzoilopirazole o ogólnym wzorze I w którym R¹ oznacza atom chlorowca lub -SO₂-Ci-C₆-alkil; R² oznacza atom chlorowca lub C1-C6-alkil; R³ oznacza atom wodoru lub C1-C6-alkil; R⁴ oznacza atom wodoru, C1-C6-alkil ewentualnie

PL 193 702 B1 podstawiony fenylem lub tienylem lub C3-C6-alkinyl; a R⁵ oznacza C1-C6-alkil, oraz ich użyteczne w rolnictwie sole.

2. Sposób wytwarzania podstawionych 4-benzoilopirazoli o ogólnym wzorze I, określonych w zastrz. 1, znamienny tym, że acyluje się pirazol o ogólnym wzorze II w którym R⁵ oznacza C1-C6-alkil, z użyciem zaktywowanego kwasu karboksylowego o wzorze

IIIa lub kwasu karboksylowego o wzorze IIIe w których podstawniki R¹ - R⁴ mają znaczenie podane w zastrz. 1, a L¹ oznacza ulegającą podstawieniu nukleofilowemu grupę odszczepiającą się, po czym produkt acylowania poddaje się reakcji przegrupowania, w razie potrzeby w obecności katalizatora, z wytworzeniem związków o ogólnym wzorze I.

3. Środek chwastobójczy zawierający substancję czynną i substancje pomocnicze stosowane do formułowania środków ochrony roślin, znamienny tym, że jako substancję czynną zawiera użyty w chwastobójczo skutecznej ilości co najmniej jeden podstawiony 4-benzoilopirazol o ogólnym wzorze I, określony w zastrz. 1, lub jego użyteczną w rolnictwie sól.

4. Zastosowanie podstawionych 4-benzoilopirazoli o ogólnym wzorze I, określonych w zastrz. 1, lub ich użytecznych w rolnictwie soli jako herbicydów.