PL183238B1

PL183238B1 - Pasza dla zwierząt

Info

Publication number: PL183238B1
Application number: PL96323476A
Authority: PL
Inventors: Leif Hjornevik; Freddy Johnsen; Franz Ploenes
Original assignee: Norsk Hydro As
Priority date: 1995-05-12
Filing date: 1996-05-10
Publication date: 2002-06-28
Also published as: LT4353B; PL323476A1; AU709672B2; EA000406B1; AR001929A1; NO300912B1; ES2114515T1; CA2220672A1; NZ308235A; DE825818T1; LT97176A; NO951883L; NO951883D0; CN1082346C; HUP9801943A1; KR100419039B1; RO117141B1; SK150497A3; CA2220672C; JP2004321191A

Abstract

1. Pasza dla zwierzat zawierajaca 97,5 - 99,8% standardowych skladników paszowych, takich jak maczka jeczmienna sojowa, rzepakowa kukurydziana pszeniczna owsiana i ryb- na tluszcz, mikromineraly i witaminy, oraz ponizej 0,1% srodka osuszajacego, stanowiaca sucha pasze, znamienna tym, ze zawiera 0,2 - 2,5% wagowych dodatku zawierajacego 20 - 99% wagowych dimrówczanu potasowego, 0 - 50% wagowych di/tetramrówczanu sodowe- go, 0 - 25% wagowych mrówczanu wapniowego i do 5 % wagowych wody jako reszte. PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest pasza dla zwierząt z dodatkiem zawierającym disole kwasu mrówkowego.

Ogólny problem związany z dodatkami paszowymi zawierającymi kwasy monokarboksylowe, a zwłaszcza kwas mrówkowy, stanowi ubytek kwasu na skutek wyparowywania. W wyniku tego produkt przestaje spełniać wymagania, a ponadto pojawiają się problemy związane z korozją w urządzeniach do wytwarzania paszy, a także niebezpieczeństwo dla osób manipulujących dodatkami i paszą Inny problem stanowi wytwarzanie dodatków sypkich, które można łatwo zmieszać z innymi składnikami paszy. Dodatki muszą być także trwałe podczas przechowywania oraz wytrzymywać bez rozkładu działanie temperatury, na którą są narażone w czasie wytwarzania.

Zastosowanie i działanie takich kwasów monokarboksylowych jak kwas mrówkowy i takich mrówczanów jak mrówczan wapniowy w paszach dla zwierząt jest ogólnie znane. Stwierdzono, że dodatki te zapewniają zwiększenie szybkości wzrostu, poprawi aj‘ą przemianę paszy i zmniejszają częstość występowania biegunki. Tak więc z EP 0317668 A1 wiadomo, że przyspieszenie wzrostu prosiąt można osiągnąć przez podawanie zwykłej paszy zawierającej 5-25% suchej mieszanki, w skład której wchodzi 3-5 części mrówczanu wapniowego. Taka sucha mieszanka zawiera ponadto 1-25 części tłuszczu, 18-28 części białka, 13-20 części składników mineralnych, 3-5 części cytrynianu i 30-50 części laktozy. Jednakże taki dodatek wykazuje pewne wady i ograniczenia w stosowaniu. Mrówczan wapniowy wykazuje niską rozpuszczalność w wodzie i może być stosowany jedynie w ograniczonych ilościach, aby uniknąć zbyt wysokiej całkowitej zawartości wapnia w paszy. Stężenie mrówczanu w dodatku jest raczej niewielkie, a skutek jego działania jest tego samego rzędu lub mniejszy niż przy dodawaniu do paszy kwasu mrówkowego. Przedstawiono to dokładniej w artykule M. Kirchgessnera i F.X. Rotha, „Use of formates in the feeding of piglets”, Landwirtsch. Forschung 40, 2-3, 1987. Na str. 149 stwierdzono, że „Cafo (mrówczan wapniowy) wpływa na przyswajanie paszy przez prosięta jedynie w nieznacznym stopniu; zwierzęta zwiększyły przetwarzanie paszy o około 5% przy najwyższych poziomach dawki (2,7/2,6% Cafo)”.

Z EP 219997 znany jest również środek konserwujący dodawany do paszy dla zwierząt, stanowiący dwuskładnikową mieszankę kwasu mrówkowego i kwasu propionowego o działaniu synergistycznym. Wodną mieszaniną kwasów impregnuje się stały nośnik, taki jak krzemionka. W paszy dla świń, bydła lub drobiu stosuje się 0,1-10% mieszanki. Jedną z wad ta183 238 kiego dodatku jest to, że procentowa zawartość substancji czynnej na nośniku jest raczej niewielka. Ponadto z uwagi na niską termostabilność produktu ryzyko utraty pewnej ilości kwasu podczas produkcji i przechowywania jest stosunkowo wysokie, co wpływa na zwiększenie efektywnego kosztu substancji czynnej. Impregnowany nośnik może także spowodować uszkodzenia w aparaturze, a także zagrażać osobom narażonym na oddziaływanie produktu z uwagi na ulatnianie się/parowanie kwasu z nośnika.

Działanie odżywcze kwasu fumarowego poprzez zmienianie jakości białka i zawartości białka w karmie na otłuszczenie brojlerów opisano w artykule w Archiv fur Geflugelkunde 1991, 55 (5), str. 224-232, Eugen Ulmer & Co, Stuttgart, Niemcy. Okazało się, że kwas fumarowy średnio zwiększa żywą wagę o 3,9% i przemianę kanny o 2,6%, natomiast nie wpływa na ilość spożywanej karmy. Wpływ działającego odżywczo składnika na przyrost wagi zmniejszył się z 4,2 do 2% w różnych okresach wzrostu. Wykorzystanie paszy zmieniało się z 3 przez 2 do 2,5%. Wzrost skuteczności kwasu organicznego związany ze zmniejszeniem ilości dostarczanego pożywienia był wyraźniejszy jedynie w okresie 0-14 dni.

W karcie charakterystyki produktu PRESCO International opisano zastosowanie dodatku „Formie Spray” (kwas mrówkowy na nośniku) w ilości 0,5-1,5% w paszy dla prosiąt, świń, krów, brojlerów i niosek. Stwierdzono, że dodatek ten poprawia ogólną wydajność paszy w przypadku tych zwierząt, jednak podczas przechowywania tego dodatku występują znaczące straty kwasu mrówkowego.

W brytyjskim opisie patentowym nr 1 505 388 opisano wytwarzanie wodnych roztworów złożonych soli z jonów amonowych i/lub jonów metalu z grupy I i II układu okresowego pierwiastków i co najmniej jednego kwasu karboksylowego. Stosunek równoważników chemicznych kwasu do jonów amonowych i/lub jonów metalu wynosi od 2:1 do 4:1. Stężenie wody w roztworze wodnym wynosi 15-75% wagowych całej kompozycji. Podano, że taki roztwór złożonych soli lub disoli kwasów karboksylowych stanowi środek konserwujący zapobiegający wzrostowi pleśni, bakterii i grzybów i z tego względu przydatny w paszy dla zwierząt, którą we wspomnianym opisie patentowym określono także jako pasza podstawowa. W przypadku dodawania do tej paszy środka konserwującego w postaci ciekłej kompozycji korzystnie zawiera ona 0,1 - 5% nieorganicznych złożonych soli kwasów, w przeliczeniu na masę użytej paszy podstawowej. Jedyny przykład dotyczący zastosowania mrówczanów stanowi dodawanie dimrówczanu amonowego do kiszonki, nie będącej tego samego typu paszą dla zwierząt, której dotyczy niniejsze zgłoszenie. Dimrówczan amonowy jest najmniej trwałym ze wszystkich dimrówczanów i wnioski z tego opisu patentowego nie wskazują innych zastosowań dimrówczanów oprócz kiszonki i podobnego typu paszy w celu zapobiegania wzrostowi/zmniejszania wzrostu pleśni, grzybów i bakterii.

Z opisu patentowego EP 0009366 znana jest oparta na mleku kompozycja paszowa dla zwierząt oraz wodna pasza dla zwierząt zawierająca tę kompozycję. Kompozycja paszowa zawiera jako stabilizator złożoną sól zawierającąjony amonowe, jony metalu alkalicznego lub ziem alkalicznych i kwas mrówkowy, przy czym stosunek tego kwasu do jonów wynosi od 2:1 do 4:1 w przeliczeniu na równoważniki chemiczne. Kompozycja paszowa zazwyczaj służy jako tak zwany zamiennik mleka i ma postać proszku, z którego można sporządzać wodne pasze do stosowania dla zastąpienia naturalnego mleka matczynego w karmieniu młodych ssaków, np. cieląt, jagniąt i koźląt.

Istniała potrzeba dostarczenia nowych dodatków zawierających sole kwasu mrówkowego, przy czym takie dodatki o wysokim stężeniu substancji czynnych powinny być sypkie i trwałe podczas przechowywania i manipulowania, w tym przy wytwarzaniu gotowej paszy.

Ponadto istniała potrzeba dostarczenia paszy dla zwierząt zawierającej nowy dodatek w ilości wymaganej do uzyskania pożądanego działania, przy czym całkowita zawartość pierwiastków, takich jak sód, potas i wapń, w paszy powinna nadal mieścić się w granicach wymaganych przez normy.

Obecnie nieoczekiwanie stwierdzono, że pasza ze szczególnym dodatkiem zawierającym disole kwasu mrówkowego jest znacznie skuteczniejsza w karmieniu zwierząt w porównaniu ze znanymi paszami.

183 238

Tak więc zgodna z wynalazkiem pasza dla zwierząt zawiera 97,5 - 99,8% standardowych składników paszowych, takich jak mączka jęczmienna, sojowa, rzepakowa, kukurydziana, pszeniczna, owsiana i rybna, tłuszcz, mikrominerały i witaminy, oraz poniżej 0,1% środka osuszającego, przy czym stanowi ona suchą paszę, a cechą tej paszy jest to, że zawiera 0,2 - 2,5% wagowych dodatku zawierającego 20 - 99% wagowych dimrówczanu potasowego, 0 - 50% wagowych di/tetramrówczanu sodowego, 0-25% wagowych mrówczanu wapniowego i do 5% wagowych wody jako resztę.

Korzystna pasza zawiera 0,2 - 2,5% wagowych dodatku zawierającego 20 - 60% wagowych dimrówczanu potasowego, 20 - 50% wagowych di/tetramrówczanu sodowego, 0 - 25% wagowych mrówczanu wapniowego, 1-4% wagowych środka osuszającego i 0 - 5% wagowych wody.

Inna korzystna pasza zawiera 0,2 - 2,5% wagowych dodatku zawierającego 60 - 99% wagowych dimrówczanu potasowego, 0-25% wagowych mrówczanu wapniowego, 1 - 4% wagowych środka osuszającego i 0 - 4% wagowych wody.

W badaniach nad nowymi dodatkami do pasz dla zwierząt starano się zachować korzystne i dodatnie działanie wyżej opisanych substancji czynnych. Problem stanowiło wyeliminowanie wad znanych dodatków. Bez powodzenia zbadano różne specjalne mieszanki mrówczanów, octanów itp. W tej sytuacji skoncentrowano się nad możliwością zastosowania różnych typów i mieszanek dimrówczanów.

W literaturze podano, że mrówczany potasowe, sodowe i amonowe mogą tworzyć sole podwójne z kwasem mrówkowym. Mrówczany wapniowe nie tworzą takich soli podwójnych czyli disoli. Podobne disole może również tworzyć kwas octowy, propionowy i fumarowy z ich odpowiednimi solami. Patrz Gmelins Handbuch der anorganischen Chemie, 8 Ed. System No. 21 i 22, Verlag Chemie G.M.B.H., Berlin 1928, strony odpowiednio 818-857 i 919-949.

Dimrówczan potasowy jest najtrwalszą krystaliczną solą o temperaturze rozkładu powyżej 120°C, podczas gdy dimrówczany amonowe są. mniej trwałe i rozkładają się w temperaturze 20-25°C. Podano, że dimrówczan sodowy rozkłada się w temperaturze 100-120°C. Według podobnego mechanizmu reakcji może także tworzyć się tetramrówczan sodowy. Podczas rozkładu takich soli uwalnia się kwas.

Informacje dotyczące powyższych soli są raczej ograniczone, a ponadto brak jest doniesień odnośnie przemysłowej produkcji takich soli. Jednakże ze względu na podane w literaturze dane odnośnie trwałości soli sodowych i potasowych sole te stają się obecnie interesujące, gdyż umożliwiają wytwarzanie pasz w zakresie temperatury, w którym te sole są trwałe. Dalsze badania potwierdziły znaczne zmniejszenie higroskopijności w porównaniu z mrówczanami, a mieszanie z niewielką ilością środków osuszających, takich jak specjalne rodzaje krzemionki, skrobia itp., dało bardzo obiecujące wyniki w odniesieniu do trwałości i właściwości istotnych przy manipulowaniu.

Zbadano różne kompozycje i mieszanki dimrówczanów w celu uzyskania dodatków o wysokiej zawartości kwasu i jego soli, zwłaszcza mrówczanów sodowego i/lub potasowego oraz kwasu mrówkowego. Teoretyczna zawartość kwasu mrówkowego w disolach zwiększa się w szeregu od mrówczanu potasowego do mrówczanu amonowego, jak podano w tabeli I.

Tabela I

Mrówczan	Kwas mrówkowy (%)	Mrówczan (%)	Temperatura rozkładu (°C)
Dimrówczan potasowy	35,3	69,2	120-125
Dimrówczan sodowy	40,3	78,9	100-120
Dimrówczan amonowy	42,2	82,5	25-30
Tetramrówczan sodowy	18,4	72	100-120

183 238

Termostabilność dimrówczanów zmniejsza się w szeregu od dimrówczanu potasowego do amonowego. Stwierdzono, że ulatnianie się kwasu mrówkowego z dimrówczanu amonowego jest znacznie większe niż z dimrówczanu potasowego, co potwierdza podaną w literaturze niską temperaturę rozkładu dimrówczanu amonowego.

Z tabeli I wynika, że można uzyskać stosunkowo dużą zawartość kwasu mrówkowego stosując dimrówczany jako źródło mrówczanu w dodatkach do paszy. Na dodatek kwas mrówkowy będzie trwale związany w disoli, zwłaszcza w przypadku soli potasowych i sodowych. W wyniku tego ulatnianie się kwasu spowodowane nietrwałością soli znacząco zmniejszy się. Stwierdzono, że jest to bardzo ważne zarówno w odniesieniu do trwałości, jak i do możliwości manipulowania przy wytwarzaniu gotowej paszy zawierającej dodatki mrówczanowe.

Na podstawie powyższych wstępnych badań określono następujące wymagania odnośnie dodatków paszowych opartych na dimrówczanach.

Zawartość mrówczanu: > 50%

Zawartość kwasu mrówkowego: > 20%

Zawartość wody: możliwie j najimuej szza zasadniczo <1%

Zawartość środków osuszających: ιηοζ^^ j zasadniczo <1%

Gotowa pasza zawiera zasadniczo 0,2 - 2,5% dodatków opartych na mrówczanach, a całkowita zawartość sodu, potasu, wapnia, jonów amonowych i środka osuszającego utrzymywana jest w granicach wielkości ustalonych dla pasz, zwłaszcza w odniesieniu do zawartości sodu i wapnia.

Wyprodukowany dodatek powinien być korzystnie suchy i sypki, co ułatwia manipulowanie przy pakowaniu oraz w urządzeniach do produkcji paszy.

Dodatek paszowy nie powinien stwarzać problemów związanych z korozją w urządzeniach produkcyjnych, gdyż ulatnianie się kwasu mrówkowego z suchego dodatku i gotowej paszy powinno być bardzo małe.

Różne mieszanki dodatków wytworzono ze względów praktycznych w kilku etapach. I tak najpierw wytworzono dimrówczan potasowy, z którego przez odwirowanie usunięto wodę do zawartości około 5%; korzystnie resztki wody usunięto w suszarce, przy czym do dodatków zawierających mniej niż 5% wody można dodać środka osuszającego. Uzyskano w ten sposób suchy, sypki produkt. W podobny sposób wytworzono produkty w postaci dimrówczanu sodowego i amonowego. Następnie takie półprodukty zmieszano w pożądanych proporcjach w celu uzyskania dodatków paszowych. Z takiej produkcji w skali laboratoryjnej wyciągnięto następujące wnioski.

Dodatki o wysokiej zawartości dimrówczanu potasowego były sypkie, termoodporne i prawie bez zapachu.

Gdy w dodatku zwiększy się zawartość dimrówczanu/tetramrówczanu sodowego, uzyskuje się produkt o intensywniejszym zapachu.

Stwierdzono, że przy dodaniu dimrówczanu amonowego do dodatku suszenie produktu było znacznie trudniejsze. Takie produkty były bardziej higroskopijne niż produkty oparte na dimrówczanie potasowym i sodowym. W wyniku dodania dimrówczanu amonowego uzyskuje się produkt o intensywniejszym zapachu kwasu mrówkowego.

Stężone roztwory dimrówczanów, np. o stężeniu 55-70%, korzystnie dimrówczanu potasowego i/lub sodowego, można także stosować jako składnik dodatku do zmieszania z paszą podstawową w ilości zapewniającej uzyskanie odpowiedniej zawartości mrówczanów w paszy, takich jak w przypadku wyżej opisanych suchych dodatków. Przy stosowaniu roztworów dimrówczanu należy przedsięwziąć środki ostrożności dla zapewnienia równomiernego rozkładu dodatku w paszy podstawowej.

Zwykłą paszę zmieszano z dodatkami w ilości 0,2-2,5% wagowych. Stwierdzono, że takie zgodne z wynalazkiem pasze dla zwierząt nadają się zwłaszcza do karmienia prosiąt i świń. Podobnych efektów oczekuje się w przypadku drobiu, cieląt i krów, lecz nie zostało to dokładnie przebadane.

183 238

Dodatki do zgodnych z wynalazkiem pasz dla zwierząt zawierają disole kwasu mrówkowego w następujących ilościach: 20 - 99% wagowych dimrówczanu potasowego, 0 - 50% wagowych di/tetramrówczanu sodowego i 0 - 25% wagowych mrówczanu wapniowego oraz 0 - 5% wagowych wody. Dodatek może także zawierać środek osuszający. Najkorzystniejsze dodatki charakteryzuje się jako dodatki zawierające 20 - 60% wagowych dimrówczanu potasowego, 20 - 50% wagowych di/tetramrówczanu sodowego, 0 - 25% wagowych mrówczanu wapniowego, 1 - 4% wagowych środka osuszającego i 0-5% wagowych wody.

Inny dodatek korzystnego typu zawiera 60 - 99% wagowych dimrówczanu potasowego, 0 - 28% wagowych mrówczanu wapniowego, 1 - 4% wagowych środka osuszającego i 0 - 5% wagowych wody.

Wynalazek dokładniej objaśniono w poniższych przykładach.

Przykład 1

W przykładzie tym przedstawiono wyniki badania szeregu dodatków pod względem trwałości, której miarą był ubytek kwasu mrówkowego. Wytworzono 26 dodatków o różnym składzie zawierających dimrówczany. Dodatki te zawierały różne typy dimrówczanów w różnych proporcjach, a ponadto można było do nich dodawać mrówczanu wapniowego i środka osuszającego. Oznaczano również zawartość wody w dodatkach. Wytworzono różne dodatki, przy czym ich całkowita ilość wynosiła 1713-536 g; z każdego dodatku o danym składzie pobierano próbkę 25 g do testów trwałości. Testy te wykonywano umieściwszy próbkę 25 g w 25°C w szklanym eksykatorze wraz ze zlewką zawierającą 1N ług sodowy. Eksykator zamykano. Wyjąwszy zlewkę po 2,4 i 7 dniach oraz oznaczywszy zawartość kwasu w ługu można było oznaczyć ilość kwasu ulatniającego się z dodatku. W ten sposób można było określić względną trwałość dodatków o różnym składzie. W taki sam sposób zbadano również dwa dodatki handlowe zawierające kwas mrówkowy i uzyskane wyniki porównano z wynikami dla dodatków stosowanych w paszy według wynalazku.

Znane dodatki zawierają kwas mrówkowy na porowatych nośnikach krzemionkowych. Skład dodatków, w których oznaczano ubytek kwasu, podano w tabeli Ia. Jak to wynika z tabeli Ib, nie wszystkie dodatki zbadano. Skład dodatków i ubytek kwasu w funkcji czasu podano w tabeli Ib.

Tabela Ia

Skład dodatków paszowych

-u. 3 8* O <D &	X—\ 00 fS § o o	NaH(COOH) (g)	eS TT § o o K <-n rt 2	NaCOOH (g)	W O o oS TT	oo '—Z W o o 1	CS a O o	O U» oo	Krzemian (g)	Dodany krzemian (g)	Łączna waga dodatku (g)
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	U	12
1	100		50		50	50		22	33		256
2	100		50				50	17	0	20,25	237
3	100		50				50	8	8		216
4	100		100				100	22	0	23,93	346
5	150			50			50	8	12		270
6	100		50	50				17	0	17,4	234
7	50		100		50			27	41		268
8	50		100				50	20	31		251
9	100		100		200			55	82		536
10	100					100	100	35	0	42,8	378
11	100				100			27	41		268

183 238 cd. tabeli Ia

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
12	100						100	14	20		234
13	90				60			20	31		201
14	80						70	11	0	11,91	173
15	100				200			41	61		402
16	100						200	14	20		334
17	100	100						27	0	18,95	246
18	100	100			100			41	61		402
19	100	100					100	27	41		368
20	100	100				100		27	0	66,85	394
21	400						50	12	12		475
22	400							21	32		453
23	100	100					200	27	0	45,4	473
24	200			50			50	27	0	20	347
25	100		100			100		27	41		368
26	100		100					11	16		226

Tabela Ib Analiza - ubytek kwasu

Receptuaa nr	Waga próbki (g)	HCOOH w próbce do badań (g)	Ubytek HCOOH (mg) po dniach	Średni ubytek HCOOH ! (%) 1_
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
			1	2	3	4	6	7
1
2	25,0	5,01	19,5		57,1		95,7		1,91
3
4	25,0	4,36	188,7		58		282		6,47
5
6	25,0	4,91	43,3		23		49,95		1,02
7
8
9
10	25,0	5,03	31,3		83,3		133,5		2,66
11
12
13
14	25,0	3,45	13,8		72,1		101		2,93
15
16

183 238 cd. tabeli Ib

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
17	25,0	8,12	109,5		153,1		437		5,38
18
19
20	25,0	7,93	68,1		173,2		301,04		3,80
21
22
23	25,0	4,38	93,9		166,6		267,9		6,12
24	25,0	4,84		17,50		19,80		39,50	0,82
25	25,0	6,32		32,20		35,44		77,78	1,23
26	25,0	6,06		22,10		32,20		84,20	139
Formie Stabil	25,0	10,50		1772		3598		4472	42,59
Formie Spray	25,0	10,72		330		1430		3202	29,88

Wyniki powyższych testów wskazują, że kwas mrówkowy w dimrówczanie potasowym i/lub di/tetramrówczanie sodowym jest o wiele silniej związany niż w dimrówczanie amonowym. W teście tym najlepszy dodatek wykazywał ubytek kwasu mrówkowego rzędu 2% w ciągu 7 dni w porównaniu z 3-6% w ciągu 7 dni w przypadku dodatku o dużej zawartości dimrówczanu amonowego. Produkty handlowe, Formie Spray i Formie Stabil wykazywały ubytek kwasu mrówkowego w zakresie 12-18% już po 4 dniach.

Na podstawie wyników uzyskanych w powyższych testach stwierdzono, że najkorzystniejsze dodatki powinny być oparte na dimrówczanach potasowym i/lub sodowym z dodatkiem środka osuszającego.

Następnie przygotowano 2 typy dodatków do badania w paszach.

Typ I

Dunrówczan potasowy 40-50%

Di/tetramrówczan sodowy 20-25%

Mrówczan wapniowy 20-25%

Środek osuszający 2-5%

Woda 3-3*6)

Zawartość kwasu mrówkowego wynosiła około 20%, a całkowita zawartość mrówczanu około 65%.

Typ II

Dunrówczan potasowy 82-85%

Mrówczan wapniowy 9-12%

Środek osuszający 2-4%

Woda 2-2%

Zawartość kwasu mrówkowego wynosiła około 30%, a całkowita zawartość mrówczanu około 65%.

Przykład 2

Dwa wyżej wspomniane dodatki zbadano w doświadczeniach z karmieniem trwających 42 dni. Przeprowadzono je łącznie na 96 prosiętach (samicach i wykastrowanych samcach) w dwóch kolejnych próbach. 2x6 miotów po 8 prosiąt odstawionych od maciory pobrano z farmy hodującej prosięta w celu uzyskania modelu całkowicie uśrednionego bloku. 8 prosiąt z każdego miotu, tworzących jeden blok doświadczalny przypadkowo przydzielono do jednej z 8 grup traktowanych w sposób podany poniżej, o takiej samej liczbie samic i kastratów w każdej grupie.

183 238

Grupa Karma uzupełniona bez dodatku = ujemna grupa kontrolna

0,85% kwasu mrówkowego = dodatnia grupa kontrolna

0,65% dodatku typu I

1 ,^0% dodatku typu I

1,95% dodatku typu I

0,65% dodatku typu II

1,130% dodatku typu II

- 1*55% dodatku typu II

W pierwszym okresie doświadczenia (dni 1-21) (wstępnym) oraz w drugim okresie (dni 22-42) prosiętom podawano bez ograniczeń paszę hodowlaną. W tabeli II podano skład mieszanek paszowych, stały w przypadku wszystkich grup w odniesieniu do zawartości białka, aminokwasów. Cp, P i wartości energetycznej. W związku z tym, że nowe badane dodatki zawierały Np Ca i K w znaczących ilościach, a także z uwzgi na to, że ich wartość energetyczna była niewielka, do uzyskanych mieszanek należało dodać CuCurydry, mączki sojowej, tłuszczu i/lub CaCO3 w zależności od uzupełniającej ilości kwasu mrówkowego oraz dodatków typu I i II. W tabeli III podano stężenie oznaczonych surowych składników odżywczych oraz obliczoną zawartość składników mineralnych i energii związanej z metabolizmem. Obydwie mieszanki paszowe spełniały zapotrzebowanie rosnących prosiąt na składniki odżywcze, miCrosCłzdkiCi odżywcze i energię. Podawano je w postaci granulowanej.

Tabela II

Skłzd mieszanek paszowych (%)

	Wstępna	Pasza hodowlana dlz prosiąt
Kukurydza	28,2	28,5
Jęczmień	-	5,0
Pszenica	-	30,0
Otręby pszenne	14,0	10,0
Płatki owsiane	10,0	-
Mączka sojowa, ekstrahowana	15,1	9,5
Odtłuszczone mleko w proszku	14,0	-
Paszowy gluten kukurydziany	5,0	5,0
Mączka rybna	5,0	5,7
Mieszanka tłuszczów	3,0	-
Olej sojowy	-	1,1
Przedmieszkz witamin i minerałów!	1,6	1,6
Chlorowodorek L-lizyny	0,10	0,17
DL-metioninz	0,09	-
Dodatek typu 1 i 2 z regulacją wartości energetycznej oraz zawartości bizłkz i Cz	3,91	3,43

° nz kg paszy: 3,2 g Cz, 1,3 g P, 0,9 g Na, 0,2 g Mg, 77 mg Fe, 17 mg Cu, 22 mg Mn, 64 mg Zn, 0,8 mg J, 0,2 mg Se, 9600 IU witaminy A, 960 IU witaminy ID„ 32 mg witaminy E, 0,7 mg witaminy B_b 1,4 mg witaminy B₂, 1,1 mg witaminy B-, 10 pg witaminy Bu, 9 mg kwasu kikotynpwegp, 5,6 kwasu pantotenowego, 0,4 mg witaminy K₃, 190 mg chlorku choliny, 0,3 mg kwasu foliowego, 48 pg biotyny.

183 238

Tabela III

Stężenie składników odżywczych i wartości energetyczne mieszanek paszowych (w % mieszanki paszowej)

	Wstępna	Pasza hodowlana dla prosiąt
Sucha masa	89,7	87,9
Surowy popiół	6,9	5,4
Surowe białko	22,1	18,0
Surowy tłuszcz	4,9	5,0
Surowe włókna	5,5	4,4
Ekstrakty wolne od N	50,3	55,1
Lizyna*’	13,5	10,0
Metionina*)	5,1	3,4
Wapń*’	10,5	9,0
Fosfor*’	8,6	7,5
Sód*’	1,4	2,0
Energia (MJ MR/kg)*	13,2	13,0

* Obliczono

Przykład 3

Wpływ zastosowanych dodatków na pH i zdolność do wiązania kwasu poszczególnych mieszanek paszowych (w postaci 10% zawiesin) przedstawiono w tabeli IV.

Tabela IV

Wartość pH stosowanych mieszanek paszowych i ich zdolność wiązania kwasu

Grupa	1	2	3	4	5	6	7	8
Dodatek (%)	-	0,83	0,65	1,30	1,95	0,65	1,3	1,96
	Kwas mrówkowy	Typ 1	Typ 2
Mieszanka wstępna
pH	5,10	4,10	5,18	4,57	4,41	4,76	4,69	4,50
Zdolność wiązania kwasu (milirównoważniki HCl/kg do pH 3,0)	672	660	716	748	760	706	756	805
Pasza hodowlana dla prosiąt
_	5,16	4,28	5,00	4,71	4, 63	6,38	5,12	4,94
Zdolność wiązania kwasu (milirównoważniki HCl/kg do pH 3,0)	544	529	595	605	672	608	639	664

W przypadku obydwu pasz początkowa wartość pH wynosząca 5,1-5,2 w paszy kontrolnej bez dodatku, będąca raczej niską wartością, zmniejszyła się w wyniku wprowadzenia dodatków typu I i II do minimalnej wartości pH wynoszącej 4,4, zależnie od dawki, przy czym nigdy nie osiągnęła wartości uzyskiwanej w wyniku dodania czystego kwasu mrówkowego. Podczas gdy w przypadku paszy wstępnej nie zaobserwowano różnicy w działaniu dodatków typu I i typu II, to w przypadku paszy hodowlanej dodatki typu I powodowały zmniejszenie wartości pH do wartości niższej o około 0,4 jednostki niż dodatki typu D. Zdolność wiązania kwasu, której miarą była ilość HCl dodanego do paszy niezbędna do uzyskania pH 3,0, zachowywała się odwrotnie niż wartość pH. Im większa była ilość uzupełniającego dodatku i im niższa wartość pH, tym większa była zdolność wiązania kwasu, co świadczy o znacznym działaniu buforującym dodawanych substancji.

183 238

W przypadku dodatków typu Π efekt ten był wyraźniejszy. Wyraźnie większa zdolność wiązania kwasu przez paszę wstępną w porównaniu z hodowlaną mieszanką paszową spowodowana była większą zawartością białka i składników mineralnych.

Przyrost wagi, spożycie paszy oraz przekształcanie paszy przez prosięta w całym doświadczeniu przedstawiono w poniższej tabeli V.

TabelaV

Żywa waga, dzienny przyrost wagi, dzienne spożycie paszy i stopień przekształcenia paszy w czasie całego doświadczenia (dni 1-42)

Grupa	1	2	3	4	5	6	7	8
Dodatek (%)	-	0,86	0,65	1,30	1,95	0,65	1,30	1,95
	Kwas mrówkowy	Typ 1	Typ 2
Waga wyjściowa	6,66	6,73	6,66	6,65	6,65	6,67	6,66	6,65
(kg)	±0,70	±0,56	±0,81	±0,82	±0,69	±0,72	±0,90	±0,89
względna	100	101	100	100	100	100	100	100
Waga końcowa	26,66	28,67	27,80	29,54	29,85	29,50	28,04	29,07*
(kg)	±3,23	±4,81	±2,54	±4,08	±3,29	±3,87	±3,11	±3,63
względna	100	108	104	111	112	lll	105	112
Dzienny przyrost	476	523	503	545	553*	544	509	656*
(g)	±71	±105	±52	±82	±73	±79	±61	±73
względny	100	110	106	115	116	114	107	117
Dzienne spożycie paszy	768	817	788	816	848	860	780	845
(g)	±113	±159	±96	±126	±117	±121	±88	±102
względne	100	106	103	110	110	112	102	110
Przekształcanie paszy	1,62’	1,57*	1,58*	1,55*	1,53*	1,59*	1,53*	1,52’
(kg paszy/kg przyrostu)	±0,07	±0,07	±0,05	±0,04	±0,05	±0,07	±0,06	±0,05
względne	100	97	96	96	94	98	94	94

’ ^{κ c} znacząco różne średnie (p < 0,05; test SNK) znacząco różniące się od grupy 1 (ujemnej kontrolnej) w teście Dunnetta (p < 0,05)

Przy średniej żywej wadze 6,7 kg, takiej samej w przypadku wszystkich grup, prosięta, którym podawano nowe dodatki, przyrosły na wadze 22,5 kg w ciągu całego 42 dniowego doświadczenia. Zwierzęta z ujemnej grupy kontrolnej przyrosły na wadze o 20,0 kg, a te, którym do paszy dodawano czystego kwasu mrówkowego, o 22,0 kg. Jednakże w grupie 8 (1,95% dodatku typu Π) waga była znacząco wyższa niż w grupie 1. Dzienny przyrost wagi wyższy o 16-17% w całym doświadczeniu zaobserwowano jedynie przy najwyższych dawkach nowych dodatków. Stopień przekształcania paszy był znacząco korzystniejszy w przypadku paszy z dodatkami, zwłaszcza przy 1,95% dodatku typu I (grupa 5) albo 1,30 lub 1,95% dodatku typu 2 (grupa 7 i 8). Wydaje się, że dodatki typu I i U działają skuteczniej niż czysty kwas mrówkowy.

Przykład 4

W przypadku dwóch odrębnych okresów doświadczenia (patrz tabela VI) potwierdziło się, że nowe dodatki działały skuteczniej w paszy wstępnej (dni 1-21), przy wzroście wagi z

183 238

6,5 do 16,5 kg, niż w następnym okresie z paszą hodowlaną (dni 22-42). Średnie dzienne przyrosty w pierwszym okresie były o 20% wyższe w przypadku dodatku typu II oraz o 13% wyższe w przypadku dodatku typu I, w porównaniu z grupą 1, której nie podawano dodatków. W szczególności zastosowanie dodatku typu II przynosi znaczące korzyści w porównaniu z dodawaniem czystego kwasu mrówkowego.

Tabel a VI

Żywa waga, dzienny przyrost wagi, dzienne spożycie paszy i stopień przekształcenia paszy w obydwu okresach doświadczenia (dni 1-21)

Grupa	1	2	3	4	5	6	7	8
Dodatek (%)	-	0,85	0,65	1,30	1,95	0,65	1,30	1,95
	Kwas mrówkowy	Typ 1	Typ 2
Okres 1 (dni 1 -21)
Dzienny przyrost	372b	432*	396^	435*	434*	458a	410*	46P
(g)	±71	±89	±54	±77	±86	±80	±78	±68
względny	100	116	106	117	117	123	110	124
Dzienne spożycie paszy	487	516	498	521	520	550	484	646
(g)	±77	±92	±64	±85	±83	±90	±81	±71
względne	100	106	102	107	107	113	99	112
Przekształcanie paszy	1^	1,20b	1,26b	1,20b	1,2?	1,2?	1,19b	1,19b
(kg paszy/kg przyrostu)	±0,10	±0,06	±0,06	±0,05	±0,07	±0,08	±0,07	±0,05
względne	100	91	95	91	92	92	90	90
Okres 2 (dni 22-42)
Dzienny przyrost	580	613	611	654	871*	629	608	649
(g)	±110	±124	±78	±100	±76	±83	±65	±98
względny	100	106	105	113	116	108	105	112
Dzienne spożycie paszy	1049	1117	1078	1172	1176	1171	1078	1144
(g)	±171	±230	±143	±187	±163	±158	±111	±147
względne	100	106	103	112	112	112	103	109
Przekształcanie paszy	1,82^Λ	1,83*	1,77^Λ	179*	1,75b	1,86a	1,77^	1,77*
(kg paszy/kg przyrostu)	±0,12	±0,11	±0,10	±0,07	±0,12	±0,09	±0,11	±0,09
względne	100	101	97	98	96	102	97	97

a^b znacząco różne średnie (p < 0,05; test SNK) * znacząco różniące się od grupy 1 (ujemnej kontrolnej) w teście Dunnetta (p < 0,05)

183 238

Oprócz danych dotyczących skuteczności działania obliczono także procentową częstość występowania biegunki u prosiąt (dni biegunki x 100/liczba zwierząt/dni doświadczenia) uzyskując następujące wyniki:

Grupa Dodatek Częstość biegunki
1	- 8,2%
2	0,85% kwasu mrówkowego 6,7%
3	0,65% dodatku typu I 8,7%
4	1,30% dodatku typu I 6,6%
5	1,95% dodatku typu I 6,3%
6	0,65% dodatku typu II 8,4%
7	1,30% dodatku typu II 5,8%
8	1,95% dodatku typu II 5,4% Jak można stwierdzić, częstość biegunki w doświadczeniu była w rzeczywistości bardzo

niska. Obserwowano głównie nieznaczne przypadki biegunki, często występujące wtedy, gdy prosięta karmiono bez ograniczeń. Wydaje się, że występuje pewna tendencja do zmniejszania się częstości biegunki przy większych dawkach nowych dodatków, zwłaszcza dodatków typu II. Przykład 5

W przykładzie tym przedstawiono wyniki dla świń rzeźnych. Testy obejmowały podawanie 4 różnych pasz, przy czym skład pierwszej, określanej jako pasza standardowa był następujący:

Pasza standardowa % wagowe

Jęczmień 78,78

Mączka sojowa 100,0

Mączka rzepakowa, Cannola 8,00

Mączka wapienna 1,55

Fosforan monowapniowy 1,00

Sól (chlorek sodowy) 0,50

Mikrominerały 0,04

Witaminy 0,00

L-lizyna 0,11

Zastosowano następujące dodatki:

Grupa 1. Pasza sanidardowa

Grupa 2. Pasza stoidardowa + mrówczany CazNa 50550 w iR^iśiii odpowiadającej 1% kwasu mrówkowego

Grupa 3: Pasza sanidardowa +i% czystego kwasu mrówkowego

Grupa 4: Pasza sanidardowa + dotk^ek typu Π w ilości cripowadiającej 1% kwasu mrówkowego

Tabela VK

Grupa testowa	1	2	3	4
Liczba zwierząt	12	12	12	12
Zwierzęta ubite	11	11	12	12
Waga wyjściowa, kg	23,19	22,54	23,00	23,17
Waga przy uboju, kg	98,00	99,18	99,00	99,33
Powierzchnia mięsa w schabie, cm²	39,85	39,51	42,50	43,00
Powierzchnia tłuszczu w schabie, cm2	29,98	19,63	19,21	17,29
% mięsa w schabie	51,90	66,86	68,87	71,32
Otłuszczenie w jednostkach paszowych/ kg skorygowanego przyrostu wagi	2,35	2,26	2,22	2,19

183 238

Z tych testów wynika, że nowe dodatki i pasza według wynalazku poprawiają przemianę paszy oraz stosunek mięsa do słoniny u ubitych świń, nawet w stosunku do kwasu mrówkowego.

Z powyższych doświadczeń wynika, że nowe dodatki przyspieszają wzrost, a przede wszystkim zwiększają stopień przekształcenia paszy, zwłaszcza w okresie wstępnym. Między dwoma dodatkami nie występują znaczące różnice, jednak wydaje się iż czasami należy zastosować większą ilość dodatku typu I, aby osiągnąć taką samą skuteczność jak w przypadku dodatków typu II. Stwierdzono, że nowe dodatki mają korzystny wpływ odnośnie częstości występowania biegunki.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz. Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Pasza dla zwierząt zawierająca 97,5 - 99,8% standardowych składników paszowych, takich jak mączka jęczmienną sojowa, rzepakowa, kukurydziana, pszeniczna, owsiana i rybna, tłuszcz, mikrominerały i witaminy, oraz poniżej 0,1% środka osuszającego, stanowiąca suchą paszę, znamienna tym, że zawiera 0,2 - 2,5% wagowych dodatku zawierającego 20 99% wagowych dimrówczanu potasowego, 0 - 50% wagowych di/tetramrówczanu sodowego, 0 - 25% wagowych mrówczanu wapniowego i do 5% wagowych wody jako resztę.

2. Pasza według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera 0,2 - 2,5% wagowych dodatku zawierającego 20 - 60% wagowych dimrówczanu potasowego, 20 - 50% wagowych di/tetramrówczanu sodowego, 0 - 25% wagowych mrówczanu wapniowego, 1 - 4% wagowych środka osuszającego i 0 - 5% wagowych wody.

3. Pasza według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera 0,2 - 2,5% wagowych dodatku zawierającego 60 - 99% wagowych dimrówczanu potasowego, 0 - 25% wagowych mrówczanu wapniowego, 1 - 4% wagowych środka osuszającego i 0 - 4% wagowych wody.