PL166505B1 - Sposób wytwarzania cyrkonowoglinofo8foranowych sit molekularnych ZrAPO-5 - Google Patents

Abstract

1. Sposób wytwarzania cyrkonowoglinofosforanowych sit molekularnych ZrAPO-5 na drodze krystalizacji hydrotermalnej, a następnie kalcynacji, znamienny tym, że w środowisku wodnym, intensywnie mieszając poddaje się reakcji związek glinu, związek cyrkonu, związek fosforu, związek sterujący strukturąR oraz ewentualnie silny kwas nieorganiczny HX celem ustalenia pH =2 - 5, w temperaturze 283 - 343 K, a utworzoną mieszaninę żelopodobną, w której składniki pozostają w stosunkach molowych: a AI2O3: b ZrO2: c P2O5: d R: e H2O: fHX obejmujących zakresy: a= 1 0<b<0,4 0,6<c<2,4 0,5<d<50 100<e<10 000 0©f korzortnie 0<b<b,25 korzystnie 0,5 b + ¢==1 korzystni l<«20 korzystnie 25(52e<5555 wygrzewa w naczyniu ciśnieniowymw temperaturze 438 - 483 K aż do uformowania się kryształów cnrkonzwoglinzfosforanzwnch ZrAPO-5, które oddziela się, a następnie suszy i kalcynuje.

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania cyrkonowoglinofosforanowych sit molekularnych ZrAPO-5 o strukturze AFI oraz grubokrystalicznej formy tych sit, przeznaczonej zwłaszcza do wytwarzania membran z uporządkowanym ułożeniem kryształów.

Znany jest z opisu patentowego St. Zjedn. Am. nr 4 310 440 sposób wytwarzania mikroporowatego glinofosforanowego sita molekularnego A1PO4-5. Kryształy tego sita posiadającego charakterystyczne dla struktury AFI dyfrakcyjne widmo rentgenowskie ukształtowane są w postaci agregatów wzrostowych. Znany jest również z opisu patentowego NRD nr 249 247 sposób wytwarzania sit molekularnych AlPO4-5 w postaci heksagonalnych pryzm.

Niedogodnością sposobu wytwarzania glinofosforanowego sita AlPO4-5 według opisu patentowego St. Zjedn. Am. nr 4 310 440 jest, z uwagi na bardzo małe rozmiary kryształów, jego charakter „biporowaty“ oraz konieczność granulowania za pomocą środków wiążących.

W sposobie według opisu patentowego NRD nr 249 247 dla oddzielenia produktów ubocznych zastosowano uciążliwą dla ochrony środowiska naturalnego obróbkę chemiczną za pomocą średnio silnych kwasów organicznych.

Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wytwarzania nowych sit molekularnych ZrAP-5 o strukturze AFI, w których atomy cyrkonu wbudowane byłyby przede wszystkim w katalitycznie aktywnych miejscach struktury oraz wytwarzanie formy grubokrystalicznej tego sita, przydatnej do wytwarzania membran o uporządkowanym ułożeniu kryształów.

Sposób według wynalazku polega na tym, że w środowisku wodnym, intensywnie mieszając, poddaje się reakcji związek glinu, związek cyrkonu, związek fosforu i związek sterujący strukturą R oraz ewentualnie silny kwas nieorganiczny HX celem ustalenia pH = 2-5, korzystnie pH = 3 - 4, w temperaturze 283 - 343 K. Mieszaninę tę miesza się intensywnie aż do jej homogenizacji przez okres do 36 godzin, korzystnie 1-12 godzin, zachowując tą samą temperaturę mieszaniny reakcyjnej. Podczas tej fazy mieszania ewentualnie dodaje się dalszą ilość związku sterującego strukturą R lub silnego kwasu nieorganicznego HX celem ustalenia pH = 2-5, korzystnie pH = 3-4. Utworzoną w ten sposób mieszaninę zeiopodobną, w której składniki pozostają w stosunkach molowych: a AI2O3: b ZrO2: c P2105: d R: e H 2O: f HX obejmujących zakresy:

a = 1

0<b<0,4 korzystnie 0<b<0,25

0,6<c<2,4 korzystnie 0,5 b + c=1

0,5<d<50 korzystnie 1<d<20

100<e< 10 000 korzystnie 20()<e<5000

0C f, wygrzewa się w naczyniu ciśnieniowym, w zależności od zawartości wody w żelu, przez okres 0,5 - 30 dni, w temperaturze 438 - 483 K, korzystnie 448 - 473 K, aż do uformowania się kryształów ZrAPO-5, które oddziela się i przemywa czystą wodą ogólnie znanymi sposobami. W zależności od potrzeb oddziela się duże kryształy ZrAPO-5 od produktów ubocznych i ewentualnie resztek

166 505 amorficznego żelu, korzystnie przez wielokrotną dekantację. Otrzymane kryształy ZrAPO-5 suszy się w temperaturze 378 - 393 K, a następnie kalcynuje w temperaturze 823 K.

Odmiana sposobu według wynalazku polega na tym, że poddaje się reakcji w środowisku wodnym, związek glinu i związek cyrkonu w temperaturze 283 - 343 K oraz odrębnie tworząc drugi składnik, związek fosforu, związek sterujący strukturą R oraz ewentualnie silny kwas nieorganiczny HX celem ustalenia pH = 2-5, korzystnie pH = 3-4, albo tworzy się jeden składnik jako wodny roztwór lub zawiesinę związku glinu oraz odrębnie drugi składnik poddając reakcji związek cyrkonu, związek fosforu, związek sterujący strukturą R oraz ewentualnie silny kwas nieorganiczny HX celem ustalenia pH = 2-5. Następnie składniki te miesza się ze sobą dodając jeden do drugiego z szybkością 2-50% wagowych/minutę, korzystnie 5-20% wagowych/minutę. Mieszaninę tę miesza się dalej intensywnie przez okres do 36 godzin, korzystnie 1-12 godzin, aż do jej homogenizacji, zachowując tę samą temperaturę mieszaniny reakcyjnej. Podczas tej fazy mieszania ewentualnie dodaje się dalsze ilości silnego kwasu nieorganicznego HX lub związku sterującego strukturą R celem ustalenia pH = 2-5, korzystnie pH = 3-4. Utworzoną mieszaninę żelopodobną, w której składniki pozostają w stosunkach molowych: a AUO3: b ZrO2: c P2O5: d R: e H2O: f HX obejmujących zakresy:

a= 1

0<b<0,4

0,6<c<2,4

0,5<d<50

10(Ke<10000

0^f korzystnie korzystnie korzystnie korzystnie

0<b<b,25 0,515 + c=l l<d<<0 20(Ke<5000 wygrzewa się w naczyniu ciśnieniowym w temperaturze 438 - 483 K aż do uformowania się kryształów cyrkonowoglinofosforanowych ZrAPO-5, które oddziela się, a następnie suszy i kalcynuje. Zawartość wody w mieszaninie reakcyjnej decyduje o długości czasu krystalizacji i przede wszystkim o wielkości kryształów oraz czystości fazyAFI. Parametry te zależą również od zawartości związku sterującego strukturą R i pięciotlenku fosforu w mieszaninie reakcyjnej. Ze wzrostem rozcieńczenia mieszaniny reakcyjnej wydłuża się czas krystalizacji, rośnie wielkość kryształów ZrAPO-5 i maleje czystość fazyAFI. Wynika to zarówno z obniżenia stopnia przereagowania mieszaniny, jak również ze wzrostu szybkości tworzenia się produktów ubocznych.

Zastosowanie nadmiaru związku sterującego strukturą R i/lub pięciotlenku fosforu wpływa na skrócenie czasu krystalizacji, zmniejszenie wielkości kryształów i tworzenie się agregatów oraz na wzrost czystości fazyAFI.

Do utworzenia żelu reakcyjnego jako związek glinu stosuje się alkoksyglin, pseudoboehmit lub zol oksyhydratu glinu o zawartości glinu w przeliczeniu na AhO3, korzystnie 1:5-5,0% wagowych.

Jako związek cyrkonu stosuje się sole cyrkonu, tlenek lub wodorotlenek cyrkonu, albo kompleksy organiczne cyrkonu. Jako związek fosforu stosuje się kwas fosforowy lub związek alkoksyfosforu, korzystnie 85% kwas fosforowy. Jako związek sterujący strukturą R stosuje się alifatyczne lub alicykliczne aminy o ogólnym wzorze N(C_X)_Z, gdzie x = 1- 6, a z = 0,5-4, albo ich pochodne, korzystnie trójetyloaminę, trójpropyloaminę, cykloheksyloaminę.

Natomiast jako silny kwas nieorganiczny HX stosuje się kwas siarkowy.

Istotną zaletą sposobu według wynalazku jest możliwość wytwarzania z wysoką wydajnością dużych kryształów cyrkonowoglinofosforanowych sit molekularnych ZrAPO-5 o strukturze AFI z wbudowanymi atomami cyrkonu stanowiącymi katalitycznie aktywne miejsca struktury.

Sposób według wynalazku został bliżej zilustrowany w przykładach jego wykonania, nie ograniczając jego zakresu ochrony.

Przykład I. Do 564,9 g zolu oksyhydratu glinu o zawartości 2,355% wagowych trójtlenku glinu, w temperaturze 293 K, intensywnie mieszając dodaje się 6,3 g acetyloacetonianu cyrkonu (Zr(CsH7O2)4). Mieszanie kontynuuje się przez 3 godziny. Drugi składnik sporządza się przez zmieszanie 1190,5 g całkowitej ilości wody z 28,5 g 85% kwasu fosforowego i 41,4 g trójetyloaminy, w temperaturze 293 K, uzyskując pH = 3,3±0,2. Następnie, tak sporządzony składnik utrzymując

166 505 temperaturę 293 K, miesza się z pierwszym dodając go z szybkością 10% wagowych/minutę. Mieszanie kontynuuje się jeszcze przez okres 3 godzin. Uformowany w ten sposób żel o stosunkach molowych: AI2O3:0,1 ZrO2:0,95 P2O5: 1,43 TEA: 750 H 2O i wartości pH = 3,5±0,2 podzielony na 3 szarże umieszcza się w osobnych naczyniach ciśnieniowych poddaje krystalizacji, bez mieszania przez okresy 3,4 i 5 dni pod ciśnieniem autogennym w temperaturze 463 K. W wyniku uzyskuje się produkty zawierające odpowiednio 75, 75 i 60% wagowych kryształów cyrkonowoglinofosforanowych ZrAPO-5. Następnie kryształy ZrAPO-5 oddziela się przez dekantację, suszy w temperaturze 378 K, po czym kalcynuje w temperaturze 823 K. Wytworzone w ten sposób kryształy ZrAPO-5 mają we wszystkich szarżach długość do 420pm i stosunek długości do szerokości około 10 oraz wykazują charakterystyczne dla struktury AFI rentgenowskie widmo dyfrakcyjne.

Przykład II. Do 126,5 g zolu oksyhydratu glinu zawierającego 2,30% wagowych tlenku glinu, w temperaturze 293 K, intensywnie mieszając dodaje się 2,79 g acetyloacetonianu cyrkonu. Mieszanie kontynuuje się przez 3 godziny. Drugi składnik mieszaniny sporządza się przez zmieszanie 64,8 g całkowitej ilości wody z 5,93 g 85% kwasu fosforowego i 5,52 g trójpropyloaminy, w temperaturze 293 K, uzyskując pH = 3,3±0,2. Następnie tak sporządzone składniki miesza się ze sobą, utrzymując temperaturę 293 K, przy czym szybkość dodawania drugiego składnika do pierwszego wynosi 5% wagowych/minutę. Mieszanie kontynuuje się przez okres 4 godzin. Uformowany w ten sposób żel o stosunkach molowych: AI2O3:0,2 ZrO2: 0,90 P2O5: 1,35 TEA: 400 H 2O i pH = 4 ,0±0,2, umieszcza się w naczyniu ciśnieniowym i poddaje krystalizacji, bez mieszania przez okres 4 dni, pod ciśnieniem autogennym w temperaturze 463 K. W wyniku uzyskuje się produkt zawierający 40% wagowych kryształów cyrkonowoglinofosforanowych ZrAPO-5. Następnie kryształy oddziela się, suszy i kalcynuje jak w przykładzie I. Wytworzone w ten sposób kryształy ZrAPO-5 mają długość do 200pm i stosunek długości do szerokości około 7 oraz wykazują charakterystyczne dla struktury AFI rentgenowskie widmo dyfrakcyjne.

Przykład III. Do całkowitej ilości wody57,2g dodaje się w temperaturze293K i przy ciągłym mieszaniu 12,0g 85% kwasu ortofosforowego, 1,4g tlenku cyrkonowego i 7,9g trójetyloaminy. Mieszanie kontynuuje się przez 3 godziny. Następnie mieszaninę tę dodaje się do 233,4 g zolu oksyhydratu glinu o zawartości 2,3% AI2O3 z szybkością 5% wagowyeh/minutę, przy ciągłym mieszaniu, utrzymując temperaturę 293 K. Mieszanie kontynuuje się przez 3 godziny. Uformowany w ten sposób żel o stosunkach molowych: 1,0 AfeO3 :O,2ZrO2 :0,9P2Os: 1,35 TEA : 300 H2O i wartości pH = 3,4±0,2 umieszcza się w naczyniu ciśnieniowym i poddaje krystalizacji bez mieszania przez okres 3 dni pod ciśnieniem autogennym w temperaturze 463 K. Uzyskuje się produkt zawierający 70% wagowych kryształów ZrAPO-5, które oddziela się, suszy i kalcynuje jak w przykładzie I. Wytworzone w ten sposób kryształy ZrAPO-5 mają długość do 270μτη i stosunek długości do szerokości około 4 oraz wykazują charakterystyczne dla struktury AFI dyfrakcyjne widmo rentgenowskie.

Przykład IV. Do 192,8g zolu oksyhydratu glinu o zawartości 2,3%AhO3 w temperaturze 293 K, intensywnie mieszając dodaje się 4,2 g acetyloacetonianu cyrkonowego i mieszanie kontynuuje się przez 3 godziny. Drugi składnik sporządza się przez zmieszanie przy temperaturze 293 K i ciągłym mieszaniu 44,9 g całkowitej ilości wody z 9,9 g 85% kwasu fosforowego oraz

6,5 g trójetyloaminy. Tak sporządzony składnik miesza się z pierwszym postępując jak w przykładzie III. Uformowany żel o stosunkach molowych: 1,0 AbO3:0,9p2Os : 0,2 Zr(acac)4: : 1,35 TEA: 300 H 2O i wartości pH = 3,6±0,2 poddaje się krystalizacji postępując jak w przykładzie III. Uzyskuje się produkt zawierający 30% wagowych kryształów ZrAPO-5, które oddziela się, suszy i kalcynuje jak w przykładzie I. Wytworzone kryształy ZrAPO-5 są agregatami cienkich igieł o długości do 630pm i krótszej grubszej pryzmy heksagenalnej narośniętej centralnie na środku igły. Wykazują one dyfrakcyjne widmo rentgenowskie charakterystyczne dla struktury AFI.

PrzykładV. Do 251,5g zolu oksyhydratu glinu o zawartości 2,300% wagowych AI2O3, w temperaturze 293 K, intensywnie mieszając dodaje się drugi składnik sporządzony przez poddanie reakcji 35,6 g całkowitej ilości wody 3,00 zasadowego węglanu cyrkonu, 12,4 g 85% kwasu fosforowego i 8,2 g trójetyloaminy, uzyskując mieszaninę o pH = 3,5±0,2. Mieszanie kontynuuje się przez 3 godziny i uformowany w ten sposób żel reakcyjny o stosunkach molowych: 1,0 AI2O3:0,915 P2O5: :0,17 ZrO2:1,37 TEA: 270 H 2O, umieszcza się w naczyniu ciśnieniowym i poddaje krystalizacji bez

166 505 mieszania przez okres 2,5 dni pod ciśnieniem autogennym w temperaturze 463 K. W wyniku uzyskuje się produkt zawierający około 60% wagowych kryształów ZrAPO-5, które oddziela się, suszy i kalcynuje jak w przykładzie I. Kryształy ZrAPO-5 wytworzone w ten sposób mają długość do 150pm i stosunek długości do szerokości około 2,5 oraz wykazują charakterystyczne dla struktury AFI rentgenowskie widmo dyfrakcyjne.

PrzykladVI. Postępując analogicznie jak w przykładzie V formuje się żel reakcyjny o takim samym składzie molowym biorąc jako związek cyrkonu chlorek cyrkonylu w postaci 3,22 g soli ośmiowodnej. Żel ten poddaje się krystalizacji w warunkach analogicznych jak w przykładzie V, przez okres minimum 9 dni. W wyniku uzyskuje się produkt zawierający około 30% wagowych kryształów ZrAPO-5, które oddziela się, suszy i kalcynuje jak w przykładzie I. Tak wytworzone kryształy ZrAPO-5 mają długość do 600pm i stosunek długości do szerokości około 7 oraz wykazują charakterystyczne dla struktury AFI rentgenowskie widmo dyfrakcyjne.

Przykład VII. Postępując analogicznie jak w przykładzie V formuje się żel reakcyjny biorąc jako związek cyrkonu siarczan cyrkonu w postaci 2,83 g soli czterowodnej. Żel poddaje się krystalizacji analogicznie jak w przykładzie V przez okres 7-8 dni. Uzyskuje się produkt zawierający około 50% wagowych kryształów ZrAPO-5, które oddziela się, suszy i kalcynuje jak w przykładzie I. Tak wytworzone kryształy ZrAPO-5 mają długość do 750pm i stosunek długości do szerokości około 8 oraz wykazują charakterystyczne dla struktury AFI rentgenowskie widmo dyfrakcyjne.

Przykład VIII. Postępując analogicznie jak w przykladzieV formuje się żel reakcyjny biorąc jako związek cyrkonu czteropropoksycyrkon w postaci 3,62 g 70% roztworu w alkoholu propylowym. W trakcie końcowego mieszania żelu przez okres 3 godzin, ogrzewa się go do około 350 K celem odparowania alkoholu propylowego. Żel poddaje się krystalizacji analogicznie jak w przykładzie V. Uzyskuje się produkt zawierający około 30% wagowych kryształów ZrAPO-5, które oddziela się, suszy i kalcynuje jak w przykładzie I. Tak wytworzone kryształy ZrAPO-5 mają długość do 360pm i stosunek długości do szerokości około 6 i wykazują charakterystyczne dla struktury AFI rentgenowskie widmo dyfrakcyjne.

Przykład IX. Postępując analogicznie jak w przykładzie V formuje się żel reakcyjny biorąc jako związek cyrkonu 2,10 g czteroetoksycyrkonu. Żel ten poddaje się krystalizacji analogicznie jak w przykładzie V. Uzyskuje się produkt zawierający około 15% wagowych kryształów ZrAPO-5, które oddziela się, suszy i kalcynuje jak w przykładzie I. Tak wytworzone kryształy ZrAPO-5 mają długość do 450 pm i stosunek długości do szerokości okdo 7 oraz wykazują charakterystyczne dla struktury AFI rentgenowskie widmo dyfrakcyjne.

Kryształy cyrkonowoglinofosforanowe ZrAPO-5 wytworzone sposobem według wynalazku, dzięki swoim rozmiarom, kształtowi a także zeolitopodobnej strukturze odznaczającej się systemem porowatych kanałów przebiegających równolegle do osi c kryształu, mogą być zastosowane w produkcji membran sitowomolekularnych jak również w procesach adsorpcyjnych bez lub z przemianą materiału sorbowanego, w których decydujące są czynniki temperaturowo-kinetyczne, jak na przykład w procesach rozdzielania limitowanych kinetyką sorpcji. Dzięki swoim rozmiarom mogą one być stosowane bez środków wiążących oraz w sposób samonośny, szczególnie w warunkach złoża fluidalnego.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 1,00 zł.

Claims (12)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób wytwarzania cyrkonowoglinofosforanowych sit molekularnych ZrAPO-5 na drodze krystalizacji hydrotermalnej, a następnie kalcynacji, znamienny tym, że w środowisku wodnym, intensywnie mieszając poddaje się reakcji związek glinu, związek cyrkonu, związek fosforu, związek sterujący strukturą R oraz ewentualnie silny kwas nieorganiczny HX celem ustalenia pH = 2-5, w temperaturze 283 - 343 K, a utworzoną mieszaninę żelopodobną, w której składniki pozostają w stosunkach molowych: a AI2O3: b ZrO2 : c P2O5: d R: e H 2O: f HX obejmujących zakresy:

   a = 1 0<b<0,4 0,6<c<2,4 0,5<d<50 100<e<10 000 0 % f korzystnie 0<b<0,25 korzystnie 0,5 b + c— 1 korzystrne 1<d<20 korzystnie 20^e<5000 wygrzewa w naczyniu ciśnieniowym w temperaturze 438 - 483 K aż do uformowania się kryształów cyrkonowoglinofosforanowych ZrAPO-5, które oddziela się, a następnie suszy i kalcynuje.
2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako związek glinu stosuje się alokoksyglin, pseudoboehmit lub zol oksyhydratu glinu.
3. 3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako związek cyrkonu stosuje się sole cyrkonu, tlenek lub wodorotlenek cyrkonu albo kompleksy organiczne cyrkonu.
4. 4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako związek fosforu stosuje się kwas fosforowy lub związek alkoksyfosforu, korzystnie 85% kwas fosforowy.
5. 5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako związek sterujący strukturą R stosuje się alifatyczne lub alicykliczne aminy o ogólnym wzorze N(C_X)_Z, gdzie x = 1- 6, a z = 0,5 - 4, albo ich pochodne, korzystnie trójetyloaminę, trójpropyloaminę, cykloheksyloaminę.
6. 6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako silny kwas nieorganiczny HX stosuje się kwas siarko wy.
7. 7. Sposób wytwarzania cyrkonowoglinofosforanowych sit molekularnych ZrAPO-5 na drodze krystalizacji hydrotermalnej, a następnie kalcynacji, znamienny tym, że w środowisku wodnym, intensywnie mieszając poddaje się reakcji związek glinu i związek cyrkonu w temperaturze 283 343 K oraz odrębnie tworząc drugi składnik, związek fosforu, związek sterujący strukturą R oraz ewentualnie silny kwas nieorganiczny HX celem ustalenia pH = 2-5, albo tworzy się jeden składnik jako wodny roztwór lub zawiesinę związku glinu oraz odrębnie drugi składnik, poddając reakcji związek cyrkonu, związek fosforu, związek sterujący strukturą R oraz ewentualnie silny kwas nieorganiczny HX celem ustalenia pH = 2 - 5, a następnie składniki te miesza się ze sobą dodając jeden do drugiego z szybkością 2 - 50% wagowych/minutę, korzystnie 5 - 20% wagowy ch/minutę, po czym mieszaninę tę miesza się dalej intensywnie przez okres 36 godzin, korzystnie 1-12 godzin aż do jej homogenizacji zachowując tę samą temperaturę, po czym dodaje ewentualnie dalszą ilość silnego kwasu nieorganicznego HX lub związku sterującego strukturą R celem ustalenia pH = 2-5, a utworzoną mieszaninę żelopodobną, w której składniki pozostają w stosunkach molowych: a AI2O2: b ZrO2: c P2O2: d R: e H 2O: f HX obejmujących zakresy:

   a= 1 0<b<0,4 0,6<c<2,4 0,5<d<50 100<e<10 000 0 % f, ko^ys^e 0<b<0,25 k^z^s^^k 0,5 b + c—1 l<d<20 korzystnie 200<e<5000 wygrzewa się w naczyniu ciśnieniowym w temperaturze 438 - 483 K aż do uformowania się kryształów cyrkonowoglinofosforanowych ZrAPO-5, które oddziela się, a następnie suszy i kalcynuje.

   166 505 3
8. 8. Sposób według zastrz. 7, znamienny tym, że jako związek glinu stosuje się alokoksyglin, pseudoboehmit lub zol oksyhydratu glinu.
9. 9. Sposób według zastrz. 7, znamienny tym, że jako związek cyrkonu stosuje się sole cyrkonu, tlenek lub wodorotlenek cyrkonu, albo kompleksy organiczne cyrkonu.
10. 10. Sposób według zastrz. 7, znamienny tym, że jako związek fosforu stosuje się kwas fosforowy lub związek alkoksyfosforu, korzystnie 85% kwas fosforowy.
11. 11. Sposób według zastrz. 7, znamienny tym, że jako związek sterujący strukturą R stosuje się alifatyczne lub alicykliczne aminy o ogólnym wzorze N(C_x)z, gdzie x = 1- 6, a z = 0,5 - 4, albo ich pochodne, korzystnie trójetyloaminę, trójpropyloaminę, cykloheksyloaminę.
12. 12. Sposób według zastrz. 7, znamienny tym, że jako silny kwas nieorganiczny HX stosuje się kwas siarkowy.