Blacha cynkowa, stosowana do wyrobu ujemnych elektrod ogniw galwanicznych, np. w postaci naczyn lub gilz do batery j anodowych, musi byc odporna na nagryza¬ nie elektrolitem, np. kwasem siarkowym.Ta odpornosc na nagryzanie jest koniecz¬ na w celu umozliwienia dostatecznie dlu¬ giego przechowywania gotowych niezuzy- tych ogniw oraz w celu otrzymywania z o- gniw równomiernej sily elektromotorycz¬ nej. Blache, sluzaca do tego celu, bada sie tak zwanym sposobem Cohena, który pole¬ ga na tern, ze plytke okreslonej powierzch¬ ni (25 cm2) zanurza sie w okreslonej ilosci (100 cm3) kwasu siarkowego (10%). Nastep¬ nie bada sie wzrost temperatury kwasu siarkowego ponad temperature poczatko¬ wa, która winna wynosic 11 — 13°C. Bla¬ cha jest uznana za odpowiednia, o ile w ciagu 30 minut temperatura nie przekroczy 30°C, to znaczy, jezeli po 30 minutach wzrost temperatury nie przekroczy 19° wzglednie 17°. Próba Cohena stanowi w rzeczywistosci doskonaly miernik wlasno¬ sci, jakie powinna w praktyce posiadac bla¬ cha cynkowa, sluzaca do wyrobu elektrod ogniw galwanicznych.Praktyka dotychczasowa wykazala, ze nie mozna otrzymywac blachy cynkowej, któraby calkowicie i stale odpowiadala wa-runkom próby Cohena; przeciwnie, wykry- * to, ze, czesc blaahy, pochodzaca z tego sa¬ mego kawalka, daje w pewnej mierze do¬ stateczne wyniki, podczas gdy wieksza czesc daje wyniki niedostateczne lub tez co najmniej takie, które nie pozwalaja na za¬ kwalifikowanie jej do wyrobu wartoscio¬ wych fabrykatów. To zachowywanie sie bla¬ chy cynkowej przypisywano dotychczas najrozmaitszym jej wlasnosciom, np. wyra¬ zono poglad, ze pochodzenie stosowanego gatunku cynku, jego zanieczyszczenia, n£. w postaci zelaza, olowiu lub arsenu, wplywa¬ ja na przydatnosc blachy do wymienionych celów. Przypuszczano równiez, ze pewne an&ezenife posiada budowa powierzchni bla¬ chy oraz jej gladkosc, nie podajac jednak¬ ze Jakiejkolwiek badz wzmianki, jak wla¬ sciwie tego rodzaju blache nalezy wyrabiac i jakie znaczenie posiadaja poszczególne z wymienionych wlasnosci.Wyrazono poglad, ze próba Cohena jest najczulszym sprawdzianem gatunku blachy, sluzacej do wyrobu elektrod do ogniw, o* raz ze gatunki blachy, które czynia zadosc tej próbie, nadaja sie pod kazdym wzgle¬ dem do wyrobu najlepszych fabrykatów.Nie jest wykluczone, ze blacha, która nie odpowiada warunkom próby Cohena, moze niekiedy byc odpowiednia do wyrobu elek* trod, lecz wówczas dobroc elektrod jest w zupelnosci zalezna od przypadku.Obecnie wykryto, ze walcowana blacha cynkowa nietylko zawsze odpowiada warun¬ kom próby Cohena, lecz znacznie przewyz¬ sza dotychczas wyrabiane najlepsze gatun¬ ki blachy cynkowej, o ile plaszczyzny pod¬ staw heksagonalnych krysztalów cynku leza równolegle do powierzchni blachy.Blache o tego rodzaju budowie mozna otrzymywac w rozmaity sposób.Blasze cynkowej, otrzymanej przez walcowanie plyt cynkowych, odlanych w sposób zwykly i z tego powodu nie posiada¬ jacej wymienionej struktury krystalicznej, nadaje sie wedlug wynalazku opisana strukture przez ogrzewanie powyzej tem¬ peratury 100°C, np. do temperatury, leza¬ cej pomiedzy 200°C i 400°C, wskutek cze¬ go nastepuje przekrystalizowanie cynku.W cynku powstaja nowe male krysztaly, rozmieszczone bezladnie w blasze. Przez nastepne stlaczanie blachy, najkorzystniej walcowanie jej na zimno az do pozadanej grubosci, bezladnie rozlozone krysztaly cynku, powstale przy nagrzewaniu, uklada¬ ja sie w blasze swemi plaszczyznami pod- stawowemi, stanowiacemi powierzchnie sli¬ zgowe, równolegle do plaszczyzny walco¬ wania. W ten sposób potraktowana blacha cynkowa odpowiada stale z cala pewnoscia warunkom próby Cohena.Jeszcze lepsze gatunki blachy otrzymu¬ je sie wówczas, gdy juz podczas odlewania plyt cynkowych stwarza sie warunki do cal¬ kowicie bezladnego rozmieszczenia kry¬ sztalów cynkowych. W przeciwienstwie do ogólnie stosowanych sposobów odlewania, to bezladne rozlozenie krysztalów cynku w odlewanej plycie uzyskuje sie przez odle¬ wanie cyniku o temperaturze bardzo bliskiej do temperatury topienia, a wiec o tempera¬ turze, lezacej miedzy 420 — 440°C, naj¬ korzystniej o temperaturze 430^C. Wiado¬ mo, ze przez odlewanie cynku o temperatu¬ rze nizszej otrzymuje sie produkt znacznie bardziej drobnoziarnisty. Te temperature odlewania cynku mozna uzyskac w rozmai¬ ty sposób; np. cynk, ogrzany do wyzszej temperatury, chlodzi sie do temperatury, przy której zacznie krzepnac, lub tez juz przy ogrzewaniu cynku w piecu do stapia¬ nia mozna bezposrednio uzyskac tempera¬ ture, niezbedna do odlewania. Naprzyklad piec, zaladowany cynkiem, mozna poczat¬ kowo ogrzac do temperatury, w której cynk zaczyna sie topic, nastepnie tlumi sie ogien, pozostawiajac piec w ciagu pewnego czasu w spokoju, dopóki cieplo, nagromadzone w obmurowaniu pieca, nie spowoduje takiego stopienia sie cynku, by mozna bylo wyczer¬ pywac z komory pieca porcje roztopione- 2 -£o cynku w ilosci 10 — 26% calego ladun¬ ku/Stopiony cynk zostaje odlany w plyty grubosci 10 — 11 mm, wazace przecietnie okolo 17 — 18 kg przy zwyklych rozmia¬ rach dlugosci i szerokosci Nastepnie po¬ nownie ogrzewa -sie piec i po odpowiedniem dodaniu swiezego ladunku cynku powtarza proces stapiania i odlewania.W ten sposób odlane plyty zawieraja stosunkowo male i, jak juz powyzej zazna¬ czono, bezladnie rozmieszczone krysztaly, podczas gdy krysztaly cynku, zawarte w plytach, odlewanych w dotychczasowy spo¬ sób, byly do pewnego stopnia jednakowo u- szeregowane, to znaczy byly uszeregowane grupami. Poniewaz w heksagonalnych kry¬ sztalach cynku plaszczyzna podstawowa jest powierzchnia slizgowa, wiec podczas walcowania male krysztaly cynku, rozmie¬ szczone bezladnie w tej plycie, ukladaja sie w taki sposób, ze owe plaszczyzny podsta¬ wowe leza na powierzchni blachy lub sa do niej równolegle. Próba Cohena wykazuje, ze w ten sposób otrzymana blacha powo¬ duje w ciagu 30 minut wzrost temperatury kwasu siarkowego o 1 — 2°C Wzrost ba¬ danej temperatury do 30°C nastepuje do¬ piero po 80 — 110 minutach. Blacha cynko¬ wa wedlug wynalazku wykazuje przy pró¬ bie Cohena znacznie lepsze wlasnosci od dotychczas stosowanych do celów galwa¬ nicznych gatunków blachy cynkowej, które w pewnych przypadkach odpowiadaly co prawda wymaganiom tej próby, lecz nie po¬ siadaly budowy, znamionujacej przedmiot wynalazku. Nastepnie wielka zalete tech¬ niczna blachy cynkowej wedlug wynalazku stanowi to, ze wszdkie gatunki blachy o budowie wedlug wynalazku odpowiadaja stale i niezawodnie warunkom owej próby, podczas gdy dotychczasowa blacha cynko¬ wa byla w pewnych przypadkach przera¬ biana na naczynia elektrodowe ogniw lub podobne, lecz z powodu nieodpowiedniej itruktury wewnetrznej owej blachy nie mozna bylo nadawac jej celowo dodatnich wlasnosci i brac odpowiedizialoosci za jej dobroc. Przestrzenne rozmieszczenie 'kary* sztalów cynku w blasze bada sie znanemi metodami fizycznemi.W celu dalszego ulepszenia blachy cyn-f kowej, otrzymywanej z plyt, odlewanych wedlug wynalazku, zarzy sie ja w powyzej podanej temperaturze i poddaje obróbce na zimno.Blacha cynkowa wedlug wynalazku slu¬ zy nietylko do celów galwanicznych, lecz mozna ja równiez z korzyscia stosowac we wszystkich przypadkach, w których blacha taka powinna posiadac duza odpornosc na nagryzanie. PL