Przedmiot wynalazku stanowi sposób i nie zas do wydzielania odpadów z wydo- urzadzenie do sortowania mineralów o róz- bytego wegla. nych ciezarach wlasciwych oraz skladaja- Taki wegiel sklada sie z czastek o róz- cych sie z czastek rozmaitej wielkosci, nych wymiarach, zaczynajac od pylu do Sortowanie uskutecznia sie na stolach 75 mm srednicy, zapomoca ich wstrzasania oraz oddzialy- Sortowany wegiel rozdziela sie na war- wania skierowanych do góry strumieni po- stwy przed przegródkami w strefach zapo¬ wietrza, w celu rozdzielenia na warstwy, moca stopniowo zmniejszajacych sie stru- przyczem dzialanie strumieni stopniowane mieni powietrza. Doswiadczenie wskazuje, jest wzdluz stolu tak, ze zmniejsza sie na ze sortowanie nie powinno byc ograniczane koncu. do rozdzielania czastek wedlug ich ciezarów Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku wlasciwych, lecz równiez obejmowac sorto- jest zastosowane do mineralów, szczegól- wanie wedlug wielkosci poszczególnychczastek, przyczem kazda strefa musi byc dostosowana równiez i do czastek nieroz- soriotyanych *w poprzednich strefach z po¬ wodu niedostatecznego doplywu powietrza.Znamienna cecha urzadzenia jest za¬ stosowanie stref o stopniowo zmniejszaja¬ cym sie doplywie powietrza stosownie do wielkosci czastek, przyczem powierzchnie poszczególnych stref sa dostosowane do i- losci czastek na nich sortowanych.Przed sortowaniem nalezy próbke we¬ gla podzielic na grupy odpowiednio do Po rozdzieleniu na grupy w stosunku do wielkosci czastek nalezy ustalic w odpo¬ wiedni sposób odsetki odpadów w kazdej z powyzszych grup.Odsetki odpadów np. moga wynosic w grupie A — 20%, B — 15%, C — 18%, D — 10%, i t. d., przyczem zaznacza sie, ze wszelkie liczby podane sa przytoczone tylko jako przyklad, wobec zas rozmaito¬ sci pokladów wegla oraz znacznej nieraz róznicy jakosci wegla, wydobywanego z róznych chodników tegoz samego pola, w kazdym poszczególnym przypadku nalezy dostosowywac sie do rodzaju wydobywa¬ nego wegla.Ustalenie jakosci wegla umozliwia na¬ lezyte ustosunkowanie wzajemne po¬ wierzchni stolu, odpowiadajacych poszcze¬ gólnym strefom, przyczem liczba stref od¬ powiada liczbie ustalonych poprzednio grup. Podzial wegla na grupy odpowiednio do wielkosci poszczególnych czastek oraz ustalenie zawartosci odpadów w kazdej z grup stanowia dwa wzajemnie niezalezne czynniki, od których zalezy podzial po- wierzclmi stolu na strefy, poniewaz po- wielkosci poszczególnych czastek i okreslic liczebnie zawartosc poszczególnych grup czastek.Próbka przesiewa sie przez sito z otwo¬ rami 50 mm, poczem okresla sie odsetki -pozostalych na sicie kawalków w stosunku do calej ilosci; nastepnie przesiana przez poprzednie sito próbka przesiewa sie przez sito z otworami 25 mm i i d,, dochodzac stopniowo do sit z otworami 12,5 mm i 6 mm, przyczem otrzymuje sie: 75 mm 50 25 20 12,5 6 » »» »» »» »» razem - a % - b 5B - c% - d% - e« - i% 100% wierzchnia stolu w kazdej strefie powinna byc ustalona odpowiednio do ogólnej ilosci czastek danej grupy oraz do zawartosci odpadów w weglu tej grupy, czyli do ilosci odpadów danej grupy w stosunku do calej ilosci sortowanego wegla.Na przebieg sortowania w poszczegól¬ nych strefach dzialaja równiez nastepuja¬ ce czynniki: przedostawanie sie czastek, które winny byly byc oddzielone w po¬ przednich strefach oraz stopniowe zmniej¬ szanie sie przecietnej srednicy czastek w miare posuwania sie wegla wzdluz stolu.Im mniejsze sa srednice czastek, tem rozdzielanie ich trwa dluzej.Uwzgledniajac powyzsze czynniki w ce¬ lu lepszego oddzielenia odpadów, powiek¬ sza sie strefy stolu w ustalony poprzednio sposób (za wyjatkiem pierwszej) o pewna odsetke, wzrastajaca w strefach nastepuja¬ cych po sdbie w kierunku posuwania sie wegla.Jako przyklad podzielenia stolu na strefy, przytoczyc mozna nastepujace obli¬ czenie. w grupie » ** »» » » »» t » » »» A czastki B c D E F o srednicy 50 — 25 — 20 — 12,5— 6 — 0 — — 2 -rupa A B C D E srednica czastek 50 —: 75 mm 25 — 50 „ 20 - 25 „ 12,5- 20 „ 0 - 12,5,, % w grupach % odpadów w grupie podstawa do obliczania stref. 10 20 25 25 25 20 30 15 10 10 100% powierzchni stolu* 30 jednostek 50 45 45 20 = 190 Powierzchnie stref obliczonych posia¬ dalyby stosunek 30 : 50 :45 : 45 : 20 w kie¬ runku posuwania sie wegla. Naddatki do powierzchni stref moga byc uwzglednione Grupa srednice czastek % w grupach przez dodanie pewnej odsetki do liczby jednostek podzialowych, wskutek czego ta¬ blica przeksztalci sie w sposób nastepujacy.A 50 — 75 mm B 25 — 50 „ C 20-25 „ D 12,5- 20 „ E 0 - 12,5 „ 10 25 25 30 10 % odpadów w grupie 20 25 20 15 10 Naddatek 0% 10% 20% podstawa do obliczenia stref* 30 jednostek 52,5 49,5 51,75 „ 24 i 00 % powierzchni stolu = 207,75 jednostek podzialowych.Wobec tego miedzy powierzchniami stref w kierunku posuwania sie wegla be¬ dzie stosunek nastepujacy: 30 : 52,5 : 49,5 : : 51,75:24.Do kazdej strefy przez otwory stolu doprowadza sie powietrze sprezone, pory¬ wajace do góry lzejsze czastki, wskutek czego wegiel uklada sie w poziome war¬ stwy odpowiednio do ciezaru poszczegól¬ nych czastek.W miare posuwania sie sortowanych czastek i oddzielania wegla w nastepuja¬ cych kolejno po sobie strefach, preznosc powietrza stopniowo zmniejsza sie.W razie stosowania róznej preznosci powietrza w nastepujacych kolejno stre¬ fach, poszczególne strefy sa zaopatrzone w oddzielne komory sprezonego powietrza.Zmniejszenie ilosci dostarczanego po¬ wietrza uskutecznia sie zapomoca zastoso¬ wania mniejszej powierzchni lacznej otwo¬ rów w stole, przyczem zmniejszanie tej po¬ wierzchni, odpowiadajace stosunkowi mie¬ dzy powierzchniami poszczególnych stref, nie powoduje zmniejszania sie dzialania powietrza, poniewaz waznym czynnikiem jest równiez srednica poszczególnych otwo¬ rów, przez które doprowadza sie sprezone powietrze.Kazda strefa powinna posiadac jedna¬ kowy doplyw powietrza, zabezpieczony na calej przestrzeni, przyczem granice po¬ szczególnych stref nie sa scisle okreslone i miedzy sasiedniemi strefami mieszcza sie posrednie pasy przejsciowe.Podzial na strefy moze byc zastosowa¬ ny na wszystkich stolach, na których wegiel posuwa sie w kierunku poprzecznym do przegródek, oddzielajacych od»pady w ten sposób, ze wegiel przesuwa sie w innym kierunku i niezaleznie od kierunku w ja¬ kim posuwaja sie oclpady.Rysunki uwidoczniaja przyklady wyko¬ nania wynalazku, przyczem fig. 1 i 2 przed- — 3 ^stawiaja widok zgóry stolu z podzialem na strefy; fig. 3, 4 i 3 przedstawiaja widok zgóry i podzial na strefy stolów innej bu¬ dowy; fig. 6 uwidocznia szczególowo widok zgóry stolu, podobnego, jak na fig. 2; fig. 7 — widok zboku stolu, przedstawionego na fig. 6; fig. 8 przedstawia w powieksze¬ niu pionowy przekrój poprzeczny wzdluz linji 3 — 3 na fig. 6; fig. 9 jest czesciowym widokiem w perspektywie konca stolu i ko¬ mory sprezonego powietrza, pokazanego na fig. 6; fig. 10 przedstawia naped stolu o ruchu zwrotnym; fig. 11 przedstawia po¬ dzial na strefy stolu, podobnego do uwi¬ docznionego na fig. 6.Na fig. 1—5 uwidoczniono na jednej polowie podzial stolu na strefy, na drugiej zas polowie — umieszczenie przegródek.Strefy sa oznaczone kolejno przez 1, 2, 3 i t. d. odpowiednio do zmniejszajacego sie dzialania powietrza. Przerywane strzalki wskazuja (fig. 1 i 3) kierunek posuwania sie wegla. Powierzchnie strefowe obliczo¬ ne zostaly na podstawie przytoczonych po¬ wyzej zasad, przyczem strefa / odpowia¬ da grupie A, strefa 2 odpowiada grupie B i t. d.Strefy poszczególne sa rozmieszczone w ten sposób, ze czastki posuwaja sie wpo- przek tych stref w kierunku zblizonym do prostopadlego.Stól (fig. 1) podzielony jest na strefy, przyczem sprezone powietrze wyplywa przez otwory, których liczba na jednostke powierzchni poszczególnych stref przedsta¬ wia sie ponizej: 1 strefa 4 otwory na 1 jera 16;|otworów w cm2 34% powierzchni otworów c, ,, D,c. ,, ,, ,, ZO ,, ,, ,, DDtD 29,5 23. 3 4 »» »» 6,2 8, »'» »» »» »» »» »» 38 32 10 100 25 Stosunek wzajemny powierzchni stref oraz ich rozmieszczenie zaleza równiez od budowy stolu i moga byc za kazdym razem dostosowane do sortowanego wegla oraz do cech znamiennych poszczególnych czastek skladowych.Na fig. 6 — 11 stól 1 opiera sie na po¬ przeczkach 2, podtrzymywanych zapomoca ramy 3, dostosowanej ksztaltem do stolu i wzmocnionej ceownikami 4.Stól 1 sklada sie z dwóch trapezów, zlozonych podstawami, którego boki 8, 9 i 10 sa zaopatrzone w pionowe scianki 12.Na stole sa rozmieszczone pionowe przegródki 20, pochylone nieco ku podluz¬ nej osi i wezszemu koncowi stolu, koncza sie zas w takiej odleglosci od tej osi, ze wzdluz jej pozostaje odstep 21, którym posuwa sie wiekszosc odpadów. Boki 13 i 14 sa zaopatrzone w poziome pólki 22 i 23, 19,5 9,75 przez które opada oddzielony wegiel. Ze¬ wnetrzne przegródki 20, znajdujace sie przy bokach 13 i 14, nalezy przy komorze powietrznej nieco podwyzszyc i pochylic 13a i 14a (fig. 9).Wegiel spada na stól z zasypu 19 (fiz- 7).Komora powietrzna 30 (fig. 9) zaopa¬ trzona jest w otwór 31 na odpady, przy¬ czem posiada podwójne scianki boczne i wierzch, mianowicie: scianki 32, 33 i spód 34 z otworami, oraz zewnetrzne scianki 35, 36, 37, 38 i wierzch 39 bez otworów.W sciance 38 jest otwór, przez który wysypuja sie odpady, zamykany zapomoca zawieszonej klapy 41 z ciezarkami 43.Sprezone powietrze, wydobywajace sie przez otwory wewnetrznych scianek komo¬ ry 30, oddziela czastki wegla od odpadów.Gromadzace sie przed klapa 41 odpa- 4 —ety podnosza klapa i wypadaja naze- wnatrz.Na fig. 11 uwidoczniono tiaglemi linja- mi podzial stolu na strefy A — F, przy- czem strefa A jest o najsilniejszem dzia¬ laniu sprezonego powietrza, a strefa F jest o najslabszem dzialaniu powietrza. Grani¬ ce stref sa oznaczone przez linje a — b, b — c, i t. d., przyczem strefy nie sa do¬ kladnie rozgraniczone lecz stopniowo zmie¬ niaja sie jedna w druga.Granice stref sa równolegle do piono¬ wych przegródek, (fig. 6). Celem dopro¬ wadzenia sprezonego powietrza stól zaopa¬ trzony jest w grube blachy z licznemi o- tworami (fig. 8).Stopniowe dzialanie sprezonego powie¬ trza osiaga sie zapomoca zmniejszania, wzglednie zwiekszania liczby lub srednicy otworów, lub tez obu czynników jednocze¬ snie (fig. 6 i 11), przyczem dzialanie spre¬ zonego powietrza zmniejsza sie wzdluz sto¬ lu w kierunku komory powietrznej, czyli w kierunku posuwania sie odpadów, oraz zmniejsza sie równiez od osi podluznej wpoprzek stolu w kierunku poziomym pó¬ lek 22 i 23, czyli w kierunku posuwu we¬ gla. Nalezy zwiekszyc dzialanie sprezone¬ go powietrza w strefie, przylegajacej do komory powietrznej i otworu 30 (fig. 11 strefy B i C), w celu ulatwienia ostateczne¬ go oddzielenia wegla od odpadów w tej strefie.Stól opiera sie na wahliwych laczni¬ kach 50 i 51, poruszanych za posrednictwem osadzonych na wale 58 kciuków 59, wspól¬ dzialajacych z krazkami 60, umieszezonemi na wystepach 61.Sprezyna 54 powoduje wsteczny ruch stolu, opory zas 55 i 56 sluza do wstrzy¬ mywania wstecznego ruchu i wynikajacego wskutek tego wstrzasu oraz przesuwania wegla.Po uruchomieniu stolu wegiel posuwa sie wzdluz, srednica czastek odpadów zmniejsza sie stopniowo w miare przesu¬ wania sie przez strefy o coraz to miiejsfcem dzialaniu sprezonego powietrza, opada na powierzchnie stolu, tworzac nizsze warstwy i posuwajac sie wzdluz ku komorze po¬ wietrznej i klapie, przyczem czastki sa kie¬ rowane zapomoca pionowych przegródek; czastki wegla, podnoszone do góry zapo¬ moca sprezonego powietrza, oddzielaja sie od odpadów i okladaja w warstwy nad warstwami odpadów, posuwajac sie jedno¬ czesnie w kierunku poprzecznymi do osi podluznej stolu nad pionowemi przegród¬ kami i spadaja ze stolu przez poziome pól* ki. Wstepne sortowanie próbek stanowi najodpowiedniejszy sposób okresleni* czynników, mianowicie ilosci odsetek danej grupy w stosunku do ogólnej ilosci oraz od¬ setek odpadów w danej grupie, na podsta¬ wie których uskutecznia sie podzial stolu na strefy, czego dokonac mozna w sposób doswiadczalny, czyli dzielic stól na strefy, zmieniac powierzchnie stref na podstawie otrzymywanych wyników. PL