Pierwszenstwo: 3 wrzesnia 1929 r. (^Niemcy).Niniejszy wynalazek dotyczy mecha¬ nicznej obróbki tasm metalowych, uzywa¬ nych zwlaszcza jako linje, wkladki i t. d. do celów drukarskich. Dotychczas w celu obróbki metalowych tasm napreza sie je w odpowiednich przyrzadach i przesuwa obok nozy, które obrabiaja obydwa waskie boki tasmy jednoczesnie. Jednakze w ten spo¬ sób mozna obrabiac tylko tasmy stosunko¬ wo krótkie, o ile maszyna nie ma byc nad¬ miernie dluga. W znanych maszynach tasma metalowa jest prowadzona plaskie- mi bokami po torze prowadniczym, zaopa¬ trzonym po obydwu stronach w noze, któ¬ re obrabiaja góre i spód tasmy.Niniejszy wynalazek umozliwia obrób¬ ke bardzo dlugich mosieznych tasm, od- wijanych z krazka. Obrabiana tasme przy¬ ciska od góry do prowadnicy urzadzenie sprezynowe. Prowadnica sklada sie z dwóch bocznych listw i listwy podstawo¬ wej. Tasma jest przeciagana przez cia¬ gniecie przedniego jej konca. Poniewaz podczas obrabiania dlugiej tasmy maszy¬ ny nie mozna czyscic, a zanieczyszczenia, znajdujace sie na tasmie, latwo powoduja niepozadane przerwy w biegu maszyny, wiec wedlug wynalazku po stronie wejscio¬ wej umieszczone sa zgarniacze, które o- czyszczaja wprowadzana metalowa tasmepo obydwóch jej sfopn&ch, zanim jeszcze dostaje sie do maszyny. Prócz tego zaopa¬ trujecie- maszyne w przyrzady ppfniarp- we, stwierdzajace szerokosc \ grubosc ob¬ robionej tasmy. Te przyrzady pomiarowe posiadaja szczególne znaczenie, gdyz przy wytwarzaniu bardziej dlugiej tasmy wy¬ magana jest stala kontrola jej wymiarów, aby zapobiec bledom w obróbce.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia widok fcpcz^iy mftszypy, fig. _ 2 — widok maszyny zgóry; fig. 3 — prze¬ krój wzdluz linji A-^B na fig. 2; fig. 4 — urzadzenie do nawijania tpinjLy, a fig. 5 — widok tego urzadzenia zgóry.Loze / maszyny jest umieszczone w dowolny sposób na podstawie lub jest za¬ opatrzone w nózki. Na górnej stronie loza ciagnie sie na jego calej dlugosci prowad* nica 3, ograniczona z obydwu boków przez dwie prowadnicze listwy 2. Po prowadnicy 3 oraz pomiedzy prowadniczemi listwami przeciagana jest obrabiana tasma. Narze¬ dzia, sluzape do obróbki, umieszczone sa zboku prowadnicy w sankach 5, osadzo* nyoh przesuwnie w prowadnicach 4, po¬ przecznych wzgledem prowadnicy 3. Pro¬ wadnice 4, przytwierdzone nieruchomo do loza maszyny, skladaja sie najkorzystniej z bocznych listw, pomiedzy któremi poru¬ szaja sie sanki 5 L do których przymoco¬ wane sa górjie listwy, pokrywajace czescior wo sanki 5, tak ii sanki te sa wodzone za- rpwno z boków, jak i od góry.Od strofy zewnetrznej prowadnice 4 sa zakryte pokrywkami 6, które sluza za lozyska srub nastawczych 7, które sa wkrecone do gwintowanych otworów sa¬ nek 5 i moga sie obracac, ale nie przesu¬ waja sie osiowo, lecz przesuwaja sanki w prowadnicach 4. Kaide sanki 5 sa zaopa¬ trzone na wewnetrznym koncu w nóz 8.Ksztalt noza jest dowolny: moze on po¬ siadac np. zwykle ostrze, uzywane po¬ wszechnie w obrabiarkach, lub tez ostrza kolowe, zaopatrzone w wyciecia, tworzace krawedzie tnace. Tego rodzajiu noze przed¬ stawiono na fig. 2 i 4. Kolowe noze sa przy¬ mocowane wymiennie do sanek 5 srubami 8a i sa zabezpieczone przed obracaniem sie.Jesli chodzi o obróbke wkladek dru¬ karskich lub podobnych przedmiotów, to uzywa sie nozy, zaopatrzonych w prosta krawedz tnaca. Jezeli natomiast chodzi o „otrzymanie linij ozdobnych, to uzywa sie nozy, profilowanych odpowiednio do po¬ zadanego Jtsztaltu iinjj. NoZe mozna prze¬ stawiac w celu otrzymania dokladnej wy¬ sokosci linji.Boczne listwy 2 posiadaja naprzeciw nozy wyciecia, przez które noze siegaja do prowadzonej po prowadnicy 3 obrabianej tasmy metalowej.Po stronie, przeciwleglej do nozy, boczne listwy 2 sa usztywnione przez listwy 9 w celu uniemozliwienia wyboczenia sie listw 2 wskutek nacisku, wywieranego przez noze podczas skrawania. Obrabiana tasme metalowa 20 (fig. 1) wprowadza sie od le¬ wej strony, przeciaga sie po prowadnicy 3 i odbiera ja po prawej stronie maszyny. Do przyciskania tasmy do prowadnicy 3 sluza krazki 10% z których kazdy jest umieszczo¬ ny bezposrednio przed przynaleznym no¬ zem 8. Krazki 10, zamiast których mozna oczywiscie zastosowac innego rodzaju przyrzady dociskajace, np. szczeki, sa osa¬ dzone na ramionach 11, które sa przymo¬ cowane do bocznych wzmacniajacych listw 9 zapomoca trzpieni 12, przyczem listwy 9 sa zaopatrzone w skierowane wgóre wy¬ stepy 13 do osadzania trzpieni 12. Po ze¬ wnetrznej stronie wystepów 13 na trzpie¬ niach 12 sa umieszczone ramiona 14, do których sa przymocowane sprezyny 15.Drugie konce tych sprezyn sa przymoco¬ wane do loza 1 lub dó wzmacniajacych listw 9 np. zapomoca precików 15a, tak iz sprezyny 15 docisikaja krazki 10 wdól do obrabianej* tasmy, poniewaz trzpienie 12 sa osadzone w wystepach 13 obrotowo, na- — 2 —\ tomiast ramiona 11, 14 sa do tych trzpieni ! przymocowane nieruchomo. Do prowadze¬ nia metalowej tasmy mozna równiez uzyc listewek 16, przymocowanych koncami do wzmacniajacych listw 9 i szczelnie przyle¬ gajacych1 do tasmy. Listewki te sluza nie- tylko do prowadzenia tasmy, lecz równiez do usuwania z przesuwanej pod niemi ta¬ smy brudu i wiórów, powstajacych przy ob¬ rabianiu. Dzieki ukosnemu ustawieniu li¬ stewek /6 wióry sa odsuwane wlbok.Na wlotowym koncu maszyny znajduje sie jeden lub kilka dociskanych sprezyna zgarniaczy 17, które równiez sluza do zgarniania brudu z doprowadzanej tasmy.Tasma jest odwijana z zapasowego krazka 25 (fig. 1), a nawijana na drugim koncu maszyny na krazek 26 (fig. 4).Przy wstepnem nakladaniu tasmy na¬ lezy podniesc krazki 10. Krazki pozostaja w swem górnem polozeniu, gdyz sprezyny 15 dzialaja na ramiona 14, których martwe polozenia zostaja przekroczone przy podniesieniu krazków 10 w ich skrajne po¬ lozenie górne. Tasme przeciaga sie przez maszyne w ten sposób, ze krazek 26 jest mechanicznie napedzany np. silnikiem e- lektrycznytm, który zapomoca napedu sli¬ makowego 27 obraca walek krazka 26.Nastepnie nastawia sie dokladnie ko¬ lejne noze jednego szeregu. Do obróbki spodu linji wystarcza mniejsza liczba no¬ zy (w przedstawionym przykladzie wyko¬ nania zastosowano trzy noze), podczas gdy do obróbki górnej strony linji nalezy uzyc wiekszej liczby nozy; wedlug przedstawio¬ nego przykladu uzyto do tego celu siedem nozy. W tym przypadku kazdy nóz zbiera stosunkowo maly wiór. Jasne jest, ze licz¬ ba nozy zalezy od rodzaju obrabianej linji.Noze mozna równiez przestawiac w kierunku pionowym, np. aby temi samemi nozami uzyskac rozmaite profile.W celu obróbki tasmy na plaskich stro¬ nach, np. w celu wytworzenia na linjach rowka, sluzacego za sygnature, nalezy w dowolnem miejscu loza maszyny, najko¬ rzystniej przed ostatnim nozem, umiescic sanki 22, prowadzone pomiedzy listewka¬ mi 21, podobnie jak sanki 5. Wewnetrzny koniec tych sanek jest wygiety wgóre tak, ze wystaje ponad prowadnicza listwe 2 i lezy nad prowadnica 3. Do tego konca sa¬ nek 22 przymocowana jest pionowa tulej¬ ka 23, w której osadzone jest narzedzie, najkorzystniej w postaci sruby rylcowej 24. Jasne jest jednak, ze mozna równiez uzyc dowdlnego narzedzia, prowadzonego w tulejce 23, które przy pomocy sruby 24 mozna przestawiac w kierunku pionowym tak, aby ostrze narzedzia wbijalo sie w tasme, wytwarzajac rowek odpowiedniej glebokosci. W lozu maszyny mozna rów¬ niez umiescic rylec lub inne narzedzie, które obrabialoby dolna strone tasmy.W celu kontrolowania pracy maszyny umieszcza sie na jej wylotowym koncu dwa przyrzady pomiarowe. Obydwa przyrza¬ dy przymocowuje sie do loza maszyny; je¬ den przyrzad 18 przylega swym krazkiem do powierzchni gotowej tasmy; sluzy on do dokladnego mierzenia grubosci tasmy; drugi przyrzad 19 obejmuje krazkami bo¬ ki gotowej tasmy, mierzac jej wysokosc.Na koncu wylotowym zaopatruje sie maszyne w przyrzad 28, sluzacy do farbo¬ wania profilowanej górnej powierzchni li¬ nji. Zafarbowana tasma przechodzi obok papierowego paska, osadzonego wymiennie na powierzchni obracajacego sie walca 29, którego szybkosc obwodowa odpowiada szybkosci przesuwanej tasmy i który w znany sposób jest równiez przesuwany w kierunku osiowym. Na powierzchni walca 29 powstaje zatem linja srubowa, dzieki czemu po zdjeciu paska papieru poznaje sie, czy profil tasmy jest we wszystkich miejscach dokladny oraz czy i gdzie znaj¬ duja sie wadliwe miejsca, które mozna z gotowej tasmy wyciac.Tasme mozna przeciagac w dowolny sposób pomiedzy nozami, np. zapomocaobcegów, któremi chwyta sie przedni ko¬ niec tasmy i ciagnie wzdluz linji prostej; tasme mozna oczywiscie prowadzic rów¬ niez na waskim brzegu, przyczem noze mu¬ sza byc wtedy umieszczone na pionowej scianie maszyny i musza byc nastawne w plaszczyznie pionowej.Chwytanie konca materjalu obcegami lub podobnem narzedziem ma miejsce wówczas, gdy linje wytwarza sie z grub¬ szego materjalu, nie dajacego sie nawijac.W takim przypadku zamiast obcegów mozna równiez przeciagac sztywny mate- rjal zapomoca krazka 26. Uzywa sie wtedy stalowej tasmy, liny lufo podobnej wstegi, dajacej sie nawijac na krazek 26^ podczas gdy wolny koniec liny lub tasmy laczy sie z przeciaganym pretem, np. zaopatruje sie pret w otwór, a wolny koniec liny lub ta¬ smy rozwidla sie i zahacza dwoma preci¬ kami w tym otworze. Jasne jest, ze w tym przypadku krazek 26 musi byc dostatecz¬ nie odsuniety od ostatniego noza, aby przez nawiniecie liny lub tasmy cala obrabiana tasma przesunela sie pomiedzy nozami.Jezeli krazek 26 znajduje sie zbyt blisko ostatniego noza, to line lub tasme, przy pomocy której przeciaga sie pret, nalezy przeprowadzic przez pomocniczy krazek wodzacy, umieszczony w odpowiedniej odleglosci od maszyny.Za ostatnim nozem 8 mozna umiescic na lozu 1 maszyny przyrzad zgarniajacy 30, który sluzy do usuwania wiórów, po¬ wstajacych przy obróbce. PL