Jedwab sztuczny przed nawinieciem go na cewki powinien byc zupelnie wysu¬ szony, aby zwoje jego na cewce nie skleja¬ ly sie ze soba.Podczas przedzenia sztucznego jedwa¬ biu na sucho z roztworu estrów celulozo¬ wych lub podobnych roztworów, roztwór ten przeciska sie przez otworki wytrysko¬ we dyszy przedzalniczej, a z wycisnietych wlókien odparowuje sie rozpuszczalnik roztworu przez ogrzewanie, np. zapomoca cieplego powietrza.Prawidlowa szybkosc przedzenia sztucznego jedwabiu zalezy od iloczynu szybkosci odparowywania rozpuszczalnika z wyprzedzonych wlókien jedwabiu przez przeciag czasu ich ogrzewania. Szybkosc odparowywania rozpuszczalnika jest pro¬ porcjonalna do temperatury. Prawidlowa wiec szybkosc przedzenia jest proporcjo¬ nalna do iloczynu temperatury przez czas, czyli ze szybkosc te mozna zmieniac przez zmiane jednego lub obu wspomnianych czynników. W praktyce dotychczasowej sztuczny jedwab przedzono w temperatu¬ rze wyzszej od punktu wrzenia rozpu¬ szczalnika roztworu przedzalniczego. Na¬ lezy zaznaczyc, ze przy danej temperatu¬ rze prawidlowa szybkosc przedzenia moz¬ na zwiekszyc zapomoca przedluzenia cza¬ su, podczas którego wyprzedzone wlókna jedwabiu sztucznego poddane zostaja o- grzewaniu, a w tym celu nalezy zwiekszyc dlugosc drogi, przebieganej przez te wlók-na w czasie ogrzewania, co wlasnie prak¬ tykuje *sie zazwyczaj obecnie. Szybkosc przedzenia [osiagnieta w sposób powyzszy ograniczona byla jednak przez rozmiary urzadzenia, uzytego do tego celu.W mysl niniejszego wynalazku sposób przedzenia na sucho sztucznego jedwabiu polega na tern, ze roztwór, z którego prze¬ dzie sie jedwab, utrzymuje sie w tempera¬ turze, nizszej od punktu wrzenia rozpu¬ szczalnika tego roztworu, az do chwili przetloczenia go przez otworki wytrysko¬ we dyszy przedzalniczej, poczem otrzy¬ mane wlókna ogrzewaja sie powyzej punk¬ tu wrzenia rozpuszczalnika. W celu utrzy¬ mania roztworu przetlaczanego przez dy¬ sze w temperaturze nizszej od punktu wrzenia rozpuszczalnika, najlepiej jest u- trzymywac dysze przedzalnicze, a w razie potrzeby r sasiednia z niemi komore, w od¬ powiedniej temperaturze, co mozna osia¬ gnac, zaopatrujac te komore i dysze w pla¬ szcze chlodnicze, w których krazy wodaf solanka lub inny plyn chlodzacy.Przekonano sie, stosownie do niniejsze¬ go wynalazku, ze jezeli podczas przedzenia na sucho sztucznego jedwabiu z roztworu octanu celulozowego w acetonie dysze, a w razie potrzeby i komore sasiednia, u- trzymuje sie w temperaturze nizszej od punktu wrzenia acetonu, czyli nizszej od 56° C, wtedy wlókna wytloczone z dyszy mozna poddac dzialaniu temperatury 140°C lub jeszcze wyzszej, dzieki czemu rozpuszczalnik odparowuje z wlókien tak szybko, ze sztuczny jedwab mozna nawi¬ jac na cewki z szybkoscia okolo 180 m na minute, a nawet z szybkoscia przewyzsza¬ jaca 230 m na minute.Urzadzenie do wykonywania niniejsze¬ go wynalazku sklada sie z komory, w któ¬ rej w jednej ze scianek, a najlepiej w gór¬ nej sciance, osadzone sa dysze, przyczem specjalne ogrzewacze, jak np. rury paro¬ we, ogrzewaja wnetrze tej komory, a spe¬ cjalne chlodnice, np. plaszcze wodne, chlo¬ dza wspomniane dysze oraz w razie po¬ trzeby scianke lub scianki, w których sa osadzone. Dysze polaczone sa przyteni jak zwykle z filtrami, chlodzonemi rów¬ niez zapomoca plaszcza wodnego.W razie osadzenia dysz w górnej scian¬ ce komory, wlókna sztucznego jedwabiu, wytloczone z kazdej dyszy, wychodza ze wspomnianej komory przez regulowany otwór w dnie komory pod kazda dysza.Kazdy z tych dajacych sie regulowac o- tworów utworzony jest przez dwie zasu¬ wy, umieszczone w dnie komory.Dysza w mysl wynalazku sklada sie ze skrzynki, zaopatrzonej w plaszcz chlodza¬ cy z otworami doplywowym i odplywo¬ wym, przyczem do dna tej skrzynki przy¬ mocowana jest lub utworzona w tern dnie dziurkowana plytka przedzalnicza oraz lacznik, sluzacy do wlaczania rury, do¬ prowadzajacej roztwór, z którego przedzie sie sztuczny jedwab.Urzadzenie, sluzace do wykonywania niniejszego wynalazku, przedstawione jest na rysunku.Fig. 1 przedstawia schematyczny wi¬ dok konca urzadzenia wedlug wynalazku; fig. 2 — przekrój pionowy jednej z komór; fig. 3 — widok zprzodu jednej komory; fig. 4 — widok ód spodu dna jednej z ko¬ mór; fig, 5—przekrój dyszy, zaopatrzonej w plaszcz chlodzacy; fig. 6 — przekrój od¬ miennej dyszy, zaopatrzonej w plaszcz chlodzacy.Urzadzenie w mysl wynalazku posiada okolo 8,2 m dlugosci, 4,2 m wysokosci i 1,2 m szerokosci i sklada sie z dwóch ko¬ mór przedzalniczych 1 i 2, równoleglych do siebie i umieszczonych w pewnej od siebie odleglosci. Kazda z tych komór po¬ siada w górnej sciance dwadziescia dysz 3, a w dnie takaz ilosc otworów 4. Komory te umieszczone sa na podstawie metalowej o wysokosci okolo 2,3 m, przyczem w cze¬ sci górnej tej podstawy pod kazda para otworów 4 znajduje sie urzadzenie nape- — 2 —dowe 7, obracajace zespól cewek 8, nawi¬ jajacych wytworzone nitki sztucznego je¬ dwabiu. Kazda dysza 3 umieszczona jest na stozkowatym korku 9, osadzonym luzno w odpowiednim otworze, zrobionym w górnej sciance komory, w dnie zas komory pod kazda ze wspomnianych dysz umie¬ szczone sa dwie przesuwane zasuwy 49, które mozna przysuwac lub odsuwac od siebie, przyczem w zwróconych ku sobie krawedziach tych zasuw znajduja sie wy¬ ciecia 10, które z chwila calkowitego zsu¬ niecia ku sobie tych zasuw tworza otwór, przez który wytworzona nitka sztucznego jedwabiu wychodzi z komory przedzalni¬ czej. Komory 1 i 2, zaopatrzone zboku w ruchome okienka 11, ogrzewane sa zapo- moca rur parowych 12, ulozonych jedna nad druga wzdluz scian bocznych tych ko¬ mór w odleglosci okolo 45 cm od ich gór¬ nej scianki, posiadajacej plaszcz wodny 13. Kazda z tych komór posiada wysokosc okolo 1,8 m.Ponizej opisane sa dwa sposoby wyko¬ nania dysz w mysl wynalazku do przedze¬ nia sztucznego jedwabiu. Dysza w jednem wykonaniu ma ksztalt skrzynki cylindrycz¬ nej 14, zaopatrzonej w plaszcz chlodniczy; w srodku dna znajduje sie otwór 15, w który wchodzi pusty wewnatrz niklowy za¬ zwyczaj cylinder o odwinietych górnych krawedziach i o plaskiem dnie, posiada- jacem pietnascie lub wiecej malutkich o- tworków. Cylinder ten, mieszczacy sie w otworze dna skrzynki, wspiera sie na niem zapomoca swych odwinietych krawedzi, pomiedzy któremi i dnem tej skrzynki znajduje sie podkladka papierowa.Skrzynka 14 od góry jest otwarta tak, ze w skrzynke te mozna wsrubowac nagwinto¬ wany korek 1S w gwint 17, znajdujacy sie na cylindrycznej wewnetrznej powierzch¬ ni tej skrzynki; w korku 18 wywiercony jest osiowy kanal 19, laczacy sie z cylin¬ drem przedzacym 16. Pomiedzy spodem korka 18 i szczytem cylindra 16 znajduje sie filtr 20, skladajacy sie z dwóch warstw dobrej bawelny egipskiej i dwóch warstw batystu, na których znajduje sie jeszcze podkladka 21, wykonana z fibry wulkani¬ zowanej. Filtr powyzszy docisniety jest do dna skrzynki 14 zapomoca wsrubowa- nia korka 18 wglab tej skrzynki. Skrzynka 14 posiada na linji srednicowej w miej¬ scach przeciwleglych plaszcza wodnego rury doplywowa i odplywowa 22 i 23. Gór¬ ny koniec kanalu 19 w korku 18 zaopatrzo¬ ny jest w lacznik 24, sluzacy do przylacze¬ nia do tego korka rury, doprowadzajacej roztwór, z którego przedzie sie jedwab.Skrzynke 14 najlepiej wykonac z mosia¬ dzu.W drugiem wykonaniu dysza przedzal¬ nicza, chlodzona woda, ma ksztalt kolpa¬ ka cylindrycznego 25, posiadajacego we¬ wnatrz gwint 26. W dnie 27 kolpaka znaj¬ duje sie otwór 28, w który wchodzi cylin¬ der przedzacy 16, osadzony w oddzielnej oprawce cylindrycznej 29, zamknietej na jednym koncu i zaopatrzonej w gwint we¬ wnetrzny 30, sluzacy do wsrubowania do tej oprawki korka 31, posiadajacego gwint zewnetrzny i otwór srodkowy. Cylinder przedzacy 16 jest taki sam, jak w dyszy, opisanej poprzednio, i zaciska sie go wraz z filtrem 20 pomiedzy korkiem 31 i dnem oprawki 29, umieszczonej w kolpaku 25 tak, aby cylinder 16 wysuwal sie przez o- twór w dnie oprawki i przez otwór 28 te¬ go kolpaka nazewnatrz. W nagwintowane wnetrze kolpaka 25 wsrubowany jest ko¬ rek 32, posiadajacy gwint zewnetrzny 33, kanal osiowy 36 oraz plaszcz wodny; ko¬ rek ten sluzy do zacisniecia oprawki 29 pomiedzy spodem korka 32 i dnem kolpa¬ ka 25. Wydrazony korek 32 zaopatrzony jest w rure doplywowa 34 i odplywowa 35 oraz w kanal 36, polaczony w jednym kon¬ cu z cylindrem przedzacym 16, a w drugim koncu z lacznikiem 37, sluzacym do lacze¬ nia tego kanalu z rura, doprowadzajaca roztwór tloczony do kazdej z dysz zapo- — 3 —moca pompy 38 poprzez filtr 39, zaopa¬ trzony w plaszcz wodny. Rurka 40, do¬ prowadzajaca wode z plaszcza kazdego filtra, laczy sie z doplywem wody plaszcza wodnego dyszy odpowiadajacej temu fil¬ trowi. Komory 1, 2 posiadaja wewnatrz wykladzine korkowa 41.Przed rozpoczeciem przedzenia komo¬ re ogrzewa sie az do osiagniecia stalej temperatury 110°C lub wyzszej w wiek¬ szej czesci tej komory, a nastepnie dopro¬ wadza sie do dysz roztwór, z którego prze¬ dzie sie jedwab. Poniewaz na powierzchni zewnetrznej dna kazdego cylindra prze¬ dzacego 16 tworzy sie poczatkowo stezala warstwa ze wspomnianego roztworu, wyj¬ muje sie korek 9, utrzymujacy kazda z dysz w sciance szczytowej komory, i usu¬ wa sie te stezona warstwe zapomoca szczypczyków. Nastepnie powierzchnie dy¬ szy wyciera sie szybko galgankiem i roz¬ poczyna wyciskac z niej wlókna, przy- czem odsuwa sie zasuwy 49 w dnie komo¬ ry i po dojsciu konca nitki jedwabiu do dna tej komory chwyta sie ten koniec i przymocowuje do cewek, zwijajacych je¬ dwab. Zamyka sie nastepnie okienka 11 oraz zasuwa zasuwy 49, a wówczas urza¬ dzenie przedzie bez przerwy.W zakresie niniejszego wynalazku moz¬ na oczywiscie w szczególach opisanego u- rzadzenia wprowadzic rozmaite zmiany. PL