Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie zwane od- stojnikiem do rozdzielania stopionych materialów, zwlaszcza do oddzielania kamienia miedziowego od zuzla w procesie przetapiania rud miedzi w piecu szybowym. Produkty wytopu z pieca szybowego sply¬ waja rynna do odstojnika, gdzie nastepuje grawitacyjne jrozdzieknie sie wzajemnie nierozpuszczalnych faz zuzla i kamienia miedziowego.Znany i stosowany w procesie wytopu kamienia miedziowego w piecu szybowym odstojnik wykonany jest w postaci otwartego od góry zbiornika, którego dlugosc jest znacznie wieksza niz szerokosc. Stosunek dlugosci tego zbiornika do szerokosci wynosi okolo 4:1.W bocznych scianach zbiornika w poblizu jego dna w czesci oddalonej od pieca znajduja sie otwory do spustu kamienia, a w górnej czesci zamocowana jest rynna spustowa zuzla. Dno zbiornika nachylone jest w kierunku otworów spustowych kamienia miedziowego, a sciany boczne sa równolegle, przy czym w czesci uzytecznej skokowo rozszerzaja sie ku górze. Odstojnik usytuowany jest tak, ze os dluga jest przedluzeniem osi spustu pieca, a top wpada w odleglosci 0,5—1 m od wewnetrznej krawedzi wymurówki. Od góry od¬ stojnik izolowany jest warstwa zakrzepnietego zuzla o grubosci 0,5—0,7 m, tzw. kapa.Znane sa równiez odstojniki posiadajace ogniotrwale sklepienie.Stosowanie znanych odstojników nie pozwala na calkowite rozdzielenie zuzla od kamienia miedziowego i pewna ilosc metalu glównie w postaci wtracen po¬ lo 15 25 30 zostaje w zuzlu opuszczajacym odstojnik. Wynika to stad, ze podczas przeplywu zuzla przez odstojnik wy¬ stepuje wewnetrzna cyrkulacja, powodujaca wtórne mieszanie topu na calej dlugosci odstojnika.Znane sa równiez odstojniki o ksztalcie dwóch od¬ wróconych stozków scietych, w których zuzel prze¬ plywa z dolu do góry i wyplywa przelewem, a kamien odbiera sie w sposób syfonowy.Istota wynalazku polega na tym, ze urzadzenie wy¬ konane w postaci zbiornika nakrytego ogniotrwalym sklepieniem podzielone jest na strefy za pomoca prze¬ grody, w której znajduje sie co najmniej jedna szczelina, tworzaca profilowane przewezenie przekroju prze¬ plywowego. Przegroda wykonana jest korzystnie z tego samego materialu co wewnetrzna warstwa wymurówki zbiornika.Przegroda dzielaca zbiornik na strefe intensywnego mieszania oraz strefe odstojowa ogranicza strefe mie¬ szania zuzla, a odpowiednio uksztaltowana szczelina zapewnia laminarny wplyw zuzla do strefy odstojowej.Pozwala to na wyeliminowanie niekorzystnego zjawiska zawirowan zuzla w strefie odstojowej, co w konsekwencji powoduje znaczne z mniejszenie strat metalu w zuzlu opuszczajacym odstojnik.Ponadto urzadzenie wedlug wynalazku korzystnie wyposazone jest w wiszaca przegrode zamocowana do sklepienia lub do scian zbiornika. Przegroda ta znajduje sie w strefie odstojowej w poblizu rynny spustowej zuzla. Dolna krawedz tej przegrody wprowadzona jest tuz pod powierzchnia zuzla, a czesc czynna tej prze- 126 244126 244 grody, to jest czesc zanurzona w zuzlu, ma w przekroju poprzecznym korzystnie ksztalt prostokata. Przegroda wiszaca umieszczona jest w poblizu rynny spustowej zuzla tak, ze nie powoduje zaburzen ruchu zuzla w czesci odstojowej.Wiszaca przegroda spelnia role tamy dla wtracen ka- miena miedziowego gromadzacych sie na powierzchni cieklego zuzla i utrzymujacych sie tam przez napiecie powierzchniowe, przyczyniajac sie tym samym do dalszego ograniczenia strat metalu w zuzlu opuszczaja¬ cym odstojnik.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia urzadzenie w przekroju poziomym, a fig. 2 —urzadzenie w przekroju pionowym.Urzadzenie sklada sie z wydluzonego zbiornika 1 nakrytego ogniotrwalym sklepieniem 2. W dolnej czesci zbiornika w poblizu jego dna wykonane sa otwory do spustu kamienia miedziowego, a w górnej czesci zamocowana jest rynna 3 do spustu zuzla.Zbiornik podzielony jest na strefe mieszania I i strefe odstojowa II za pomoca przegrody 4, w której znajduje sie szczelina 5 tworzaca przewezenie przekroju prze¬ plywowego. Przegroda 4 wykonana jest z tego samego materialu co wewnetrzna warstwa wymurówki i jest tak wyprofilowana, ze promien luku przegrody jest taki sam jak promien luku czesci zbiornika obejmujacej strefe mieszania I. Do sklepienia 2 w strefie odstojowej II, w poblizu rynny 3 spustowej zuzla, przymocowana jest wiszaca przegroda 6, której dolna krawedz wpro- 10 15 20 25 30 wadzona jest tuz pod powierzchnie zuzla. Czesc czynna^ tej przegrody ma w przekroju poprzecznym ksztalt prostokata.Top z pieca wpada do strefy mieszania I, gdzie kamien miedziowy gromadzi sie na dnie, natomiast zuzel, zawierajacy niewytracone czasteczki kamienia, przeplywa przez szczeline 5 w kierunku strefy II.Zmiana predkosci zuzla przy przejsciu przez szczeline sprzyja wytracaniu sie czastek kamienia miedziowego.W strefie II zuzel przeplywa uregulowana struga w kie¬ runku rynny spustowej 3 a wytracone czastki kamienia gromadza sie na dnie.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do rozdzielania stopionych materialów* zwlaszcza do oddzielania kamienia miedziowego od zuzla, wykonane w postaci nakrytego sklepieniem zbiornika, w którego dolnej czesci w poblizu dna wy¬ konane sa otwoiy spustowe, a w górnej czesci zamoco¬ wana jest rynna spustowa, znamienne tym, ze zbior¬ nik (1) podzielony jest na strefy za pomoca przegrody (4), w której znajduje sie co najmniej jedna pionowa szczelina (5) tworzaca profilowane przewezenie prze¬ kroju przeplywowego. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze w strefie odstojowej zbiornika (1) w bezposrednim sasiedztwie rynny spustowej (3) zuzla umieszczona jest wiszaca przegroda (6), której dolna krawedz wpro¬ wadzona jest tuz pod powierzchnie zuzla. r,-Q. 2 LDD Z-d 2, Z. 101/1400/85/13, n. 90+20 egz.Cena 100 zl. PL