Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do nawijania -tasmy pasów bezpieczenstwa, zwlaszcza do pojazdów mechanicznych.Znana jest duza liczba urzadzen do nawijania tasmy pasa bezpieczenstwa, które róznia sie wzajemnie w za¬ jadzie sposobem blokowania tasmy podczas wyciagania oraz uzytymi do tego celu srodkami. Blokowanie tasmy .pasa nastepuje W sposób tasmo-czuly i/lub pojazdoczuly.W przypadku tasmoczulego sposobu dzialania wyciaga¬ nie tasmy pasa z danego urzadzenia blokuje sie przy okres¬ lonym przyspieszeniu tego wyciagania, na przyklad przy przyspieszeniu 1 g, natomiast w przypadku pojazdoczu¬ lego dzialania wówczas, gdy pojazd zaopatrzony W dane 4irzadzenie, osiaga w dowolnym kierunku okreslone przys¬ pieszenie, np. 0,4 g.Zarówno dla tasmoczulego, jak i pojazdoczulego blo- JcoWania tasmy pasa podczas wyciagania znane jest sto¬ sowanie kola zapadkowego z uzebieniem bocznym, które Jest osadzone na jednym koncu walka do nawijania tasmy pasa i moze byc wzgledem tego walka przemieszczane osiowo i obracane, a zatem polaczone na gwint, na przy- Jdad za posrednictwem gwintu wewnetrznego kola za¬ padkowego oraz odpowiedniego gwintu zewnetrznego na ^sasiednim koncu Walka do nawijania, przy czym uzebie¬ nie boczne kola zapadkowego Wspólpracuje z uzebieniem, ^polaczonym na stale z obudowa.W polozeniu spoczynko¬ wym uzebienia te nie zazebiaja sie wobec czego tasme pasa mozna wyciagnac z urzadzenia, przy czym walek Jednak bez jakiegokolwiek ruchu wzgledem siebie. Za- 2 chodzi to dopiero przy okreslonym przyspieszeniu wy¬ ciagania tasmy lub przyspieszeniu pojazdu.W przypadku tasmoczulego sposobu dzialania wyko¬ rzystuje sie bezwladnosc kola zapadkowego. Gdy tasma 5 pasa jest wyciagana z przyspieszeniem na przyklad 1 g, wówczas walek do nawijania zostaje obrócony wzgledem bezwladnego kola zapadkowego tak, iz to ostatnie laczy sie na gwint i swym uzebieniem bocznym zaczyna wspólpra¬ cowac z uzebieniem, polaczonym na stale z obudowa, io a zatem zablokowany jest dalszy obrót walka do nawija¬ nia i wyciaganie tasmy pasa.W przypadku pojazdoczulego sposobu dzialania, kolo zapadkowe ma dodatkowe uzebienie obwodowe, z którym wspólpracuje element blokujacy, poruszany przez ele- 15 ment inercyjny. Przy okreslonym przyspieszeniu pojaz¬ du, na przyklad 0,4 g, element inercyjny doprowadza ele¬ ment blokujacy do wspólpracy z uzebieniem obwodowym kola zapadkowego, a wiec to ostatnie jest blokowane przed obrotem i przy niewielkim obróceniu sie walka do nawi- 20 jania przemieszcza sie osiowo wskutek naciagu odpowied¬ niej tasmy pasa, aby dojsc zazebieniem bocznym do wspól¬ pracy z zazebieniem, polaczonym na stale z obudowa w ta¬ ki sposób, iz dalsze obracanie Walka do nawijania oraz wyciaganie tasmy pasa jest zablokowane. 25 Kolo zapadkowe jest obciazone za pomoca sprezyny i zajmuje polozenie spoczynkowe, w którym uzebienie boczne i odpowiednie uzebienie, polaczone -na stale z obudowa, nie wspólpracuja ze soba. Walek do nawija¬ nia jest z reguly zaopatrzony po stronie zwróconej ku ko¬ so lu zapadkowemu, W co najmniej jedna sprezyne, która 120 4773 obciaza walek do nawijania w kierunku nawijania tasmy pasa.Znane sa urzadzenia z takim kolem zapadkowym, które dzialaja w podany sposób, badz tylko tasmoczuly, badz tez tylko pojazdoczuly, oraz takie, które pracuja w sposób zarówno tasmoczuly, jak i pojazdoczuly. We wszystkich tych urzadzeniach korzystne jest przede wszystkim to, ze przy wzajemnej wspólpracy uzebienia bocznego kola zapadkowego i odpowiedniego uzebienia, polaczonego na staie z obudowa, mozna przenosic stosunkowo duze sily oraz Ze Istnieje Wówczas stosunkowo wielkopowierz- chniówa i symetryczna wspólpraca Wzajemna.„ .. W urzadzeniach, z tasmoczulym blokowaniem tasmy pasa podczas wyciagania, istnieje niebezpieczenstwo, ze w przypadku zadzialania, a zatem przy ruchu kola zapad- f kowego wzgledem walka do nawijania, uzebienie boczne kola zapadkowego, praz odpowiednie uzebienie polaczone qa state z oKiidowa znajda sie w polozeniu rab na zab.Wskutek duzych nacisków powierzchniowych pociaga to z reguly zniszczenie zebów jednego i/lub drugiego uze¬ bienia i cale urzadzenie przestaje nadawac sie do zasto¬ sowania.Celem wynalazku jest wykonanie urzadzenia, w którym zwlaszcza ta ostatnia wada jest wyeliminowana. Cel len zostal osiagniety wedlug wynalazku w ten sposób, ze ma osadzony ruchomo na kole zapadkowym element bloku¬ jacy, obciazony za pomoca sprezyny w polozeniu spoczyn¬ kowym, oraz polaczone na stale z obudowa uzebienie do wspólpracy z elementem blokujacym, przy czym element blokujacy przemieszcza sie przy okreslonym przyspie¬ szeniu kola zapadkowego w kierunku oznaczonym strzal¬ ka wyciagania tasmy pasa t polozenia spoczynkowego do polozenia zazebienia z uzebieniem, polaczonym na stale z obudowa;, a kolo zapadkowe zatrzymuje sie w okres¬ lonym polozeniu obrotowym wzgledem obudowy, od którego nastepuje ruch osiowy kola zapadkowego w kie¬ runku polaczonego na stale z obudowa uzebienia, wspól¬ pracujacego z jego uzebieniem bocznym.Urzadzenie wedlug wynalazku ma osadzony ruchomo na kole zapadkowym element inercyjny, który jest po¬ laczony z elementem blokujacym, w celu jego przemiesz¬ czania z polozenia spoczynkowego do polozenia zazebie¬ nia.Element inercyjny jest osadzony na kole zapadkowym z mozliwoscia obrotu i jest umieszczony wzgledem ele¬ mentu blokujacego w przyblizeniu srednicowo przeciw¬ legle, oraz polaczony z elementem blokujacym za po¬ srednictwem zespolu drazków. Element Inercyjny ma postac pierscienia, który jest umieszczony wspólosiowo wzgledem kola zapadkowego i jest osadzony obrotowo na kole zapadkowym.Pierscien jest obciazony za pomoca sprezyny do polo¬ zenia obrotowego wzgledem kola zapadkowego, w któ¬ rym element blokujacy znajduje sie w polozeniu spoczyn¬ kowym.Element blokujacy jest elementem inercyjnym. Ele¬ ment blokujacy ma postac zapadki, osadzonej na kole zapadkowym z mozliwoscia obrotu. Element blokujacy jest osadzony obrotowo z jednej strony na kole zapadko¬ wym, z drugiej zas strony na pierscieniu dokola dwóch umieszczonych z odstepem wzajemnym osi równoleglych do wspólnej osi obrotu kola zapadkowego i pierscienia.Kolo zapadkowe jest wykonane jako dwuczesciowe i sklada sie z tarczy sterujacej oraz tarczy blokujacej, przy czym tarcza sterujaca niesie element blokujacy lub za- !0 477 4 padke i jest osadzona wzgledem walka do nawijania obro¬ towo, jednak bez mozliwosci przesuwu osiowego, nato¬ miast tarcza blokujaca jest zaopatrzona w uzebienie bocz¬ ne, laczona na gwint z walkiem do nawijania, przemiesz- 5 czalna osiowo wzgledem tarczy sterujacej oraz polaczona. z tarcza sterujaca bez mozliwosci obrotu. Tarcza sterujaca i tarcza blokujaca sa polaczone ze soba wzajemnie sprezy- nujaco w kierunku obwodowym. Na tarczy sterujacej przewidziane sa ramiona sprezyste które wspólpracuja 10 z tarcza blokujaca.Urzadzenie wedlug wynalazku ma opory pomiedzy tarcza sterujaca, a tarcza blokujaca, w celu blokowania wzajemnego sprezynowania w kierunku obwodowym dopóty, dopóki tarcza blokujaca nie odsunie sie osiowo 15 od tarczy sterujacej na okreslona odleglosc.Opory stanowia wystepy czopowe na tarczy sterujacej, oraz wspólpracujace z nimi krawedzie otworu na tarczy blokujacej, Uzebienie boczne tarczy blokujacej stanowia wystepy klockowe, rozlozone równomiernie w kierunku 20 obwodowym, natomiast przynalezne uzebienie polaczone na stale z obudowa stanowia otwory o wiekszym przekroju poprzecznym, rozlozone odpowiednio w kierunku obwo¬ dowym. Pierscien jest osadzony obrotowo na tarczy ste¬ rujacej. Pomiedzy pierscieniem a tarcza sterujaca umiesz- 25 czona jest sprezyna do obciazania pierscienia do tego po¬ lozenia obrotowego, w którym element blokujacy znaj¬ duje sie w polozeniu spoczynkowym.Kolo zapadkowe lub tarcza sterujaca ma uzebienie ob¬ wodowe z którym wspólpracuje element blokujacy, który 30 jest uruchamiany przez element inercyjny, reagujacy na okreslone przyspieszenia pojazdu. Wspólna os obrotu tarczy sterujacej i tarczy blokujacej, oraz walka do nawi¬ jania, jest nachylona wzgledem poziomej plaszczyzny rea¬ gowania reagujacego na okreslone przyspieszenia pojazdu 35 elementu inercyjnego, który uruchamia odpowiedni ele¬ ment blokujacy prostopadle do plaszczyzny reagowania.Element inercyjny, reagujacy na okreslone przyspie¬ szenia pojazdu, ma postac kuli, która jest umieszczona w polaczonym na stale z obudowa kubku, natomiast przy- 40 nalezny element blokujacy ma postac opierajacej sie na kuli zapadki, obracanej wokól poziomej osi, polaczonej na stale z obudowa.Uzebienie obwodowe jest przewidziane na zewnatrz pokrywy garnkowej kola zapadkowego, która otacza po- 45 zostale uzebienia, element blokujacy na kole zapadkowym, a takze ewentualnie element inercyjny na kole zapadko¬ wym. Polaczone na stale z obudowa uzebienie do wspól¬ pracy z elementem blokujacym kcla zapadkowego, oraz uzebienie obwodowe maja te sama podoalke miedzyzeb- 50 na. Polaczone na stale z obudowa uzebienie do wspólpracy z elementem blokujacym kola zapadkowego oraz pola¬ czone na stale z obudowa uzebienie do wspólpracy z uze¬ bieniem bocznym kola zapadkowego maja te sama po- dzialke miedzyzebna. Kolo zapadkowe ma stosunkowo 55 mala mase bezwladna.W urzadzeniu wedlug wynalazku zapewnione jest w sposób niezawodny to, ze uzebienie boczne kola zapadko¬ wego zazebia sie stale z odpowiednim uzebieniem, po¬ laczonym na stale obudowa i obydwa te uzebienia nie 50 moga znajdowac sie w polozeniu zab na zab. Przewidzia¬ ny na kole zapadkowym element blokujacy dochodzi przy okreslonym przyspieszeniu wyciagania tasmy pasa do stanu wspólpracy z odpowiednim uzebieniem, polaczonym na stale z obudowa, tak, ze determinowane jest okreslone 55 polozenie obrotowe kola zapadkowego wzgledem obudowy,120 477 5 * tym samym wzgledem tego uzebienia, polaczonego na afale z obudowa, z którym wspólpracuje uzebienie bocz¬ ne kola zapadkowego. Jesli teraz kolo zapadkowe prze¬ mieszcza sie osiowo wraz z uzebieniem bocznym W kie¬ runku odpowiedniego uzebienia* polaczonego na stale z obudowa, wówczas zapewniona jest niezawodna i pelna wspólpraca wzajemna, o ile tylko obydwa te uzebienia sa stosownie do tego umieszczone wzgledem siebie.Przez odpowiednie zgranie Wzajemnego ustawienia elementu blokujacego kola zapadkowego, odpowiedniego uzebienia, polaczonego na stale z obudowa, uzebienia bocznego kola zapadkowego oraz przynaleznego uzebie¬ nia, polaczonego na stale z obudowa, zapewniony jest zarówno niezawodny, tasmoczuly sposób dzialania urza- 4*enia, jak i pojazdoczuly sposób dzialania, który moze bys dodatkowo przewidziany i przy którym kolo zapad¬ kowe ma dodatkowe uzebienie obwodowe, z którym wspól¬ pracuje element blokujacy, uruchamiany przez element inercyjny.Element blokujacy kola zapadkowego moze sam miec postac elementu inercyjnego i/lub moze byc polaczony z oddzielnym elementem inercyjnym, przewidzianym na kole zapadkowym, w celu przemieszczania z polozenia spoczynkowego do polozenia wspólpracy. Oddzielny ele¬ ment inercyjny ma najkorzystniej postac pierscienia, który jest umieszczony wspólosiowo wzgledem kola za¬ padkowego i osadzony przy nim obrotowo. W ten sposób uzyskuje sie w szczególnosci te zalete, ze urzadzenie dzia¬ la niezaleznie od polozenia, poniewaz srodki ciezkosci elementów konstrukcyjnych, poruszajacych sie przy za¬ dzialaniu tasmoczulym, loza na kazdorazowej osi obrotu.Kolo zapadkowe moze byc rozwiazane jako jedno- lub dwuczesciowe. Rozwiazanie dwuczesciowo z tarcza ste¬ rujaca, która niesie element blokujacy, oraz z tarcza blo¬ kujaca, która ma uzebienie boczne i moze byc laczona na gwint z walkiem do zawijania, umozliwia w szczególnosci takze korzystna wspólprace uzebienia bocznego zodpowied¬ nim uzebjeniem, polaczonym na stale z obudowa, przy jak najdalej idacym odciazeniu elementu blokujacego i to nawet wówczas, gdy uzebienie boczna jest utworzone przez wystepy klockowe, a przynalezne uzebienie po¬ laczone na stale z obudowa, przez odpowiednio otwory o wiekszym przekroju poprzecznym* Rozwiazanie dwu¬ czesciowe kola zapadkowego daje dodatkowo te korzysc, ze równiez w przypadku rozwiazania z pojazdoczulym sposobem dzialania, urzadzenie moze byc zamontowane niezaleznie q4 polozenia, a zatem nie zawsze jedynie z po¬ zioma w przyblizeniu osia obrotu walka do nawiania i kola zapadkowego.Zamontowanie w polozeniu pochylym jest czesto po¬ zadane z powodu niedostatku miejsca, nie jest jednak mozliwe w dotychczasowych urzadzeniach z kolem za¬ padkowym, ruchomym osiowo w przypadku blokowania, poniewaz wówczas wskutek istnienia kata pomiedzy usta¬ wionym pochylo kolem zapadkowym a poruszajacym sie w kierunku pionowym przy obudowie elementem bloku¬ jacym, wspólpracujacym z uzebieniem obwodowym jed¬ noczesciowego kola zapadkowego, naciskkola zapadkowego poruszajacego sie osiowo we wspólpracy z obudowa, na element blokujacy moze cofac ten ostatni lub nawet znisz¬ czyc i/lub kolo zapadkowe moze wysunac sie z elementu blokujacego podczas swego ruchu osiowego. Niebezpie¬ czenstwate H^ZBzególnia doze wprzypadku zapadkowego -elementu blokujacego* który moze obracac sie dokola po- ^ziomej osj polaczonej na stale z obudowa i który opiera sie e na elemencie inercyjnym, majacym postac kuli, a przy ruchu kuli w kubku wskutek w zasadzie poziomych przys- pieszon pojazdu obrócic sie do stanu wspólpracy z uze¬ bieniem obwodowym kola zapadkowego. Dwuczesciowe s rozwiazanie kola zapadkowego eliminuje te wady. Jest ono mozliwe i korzystne w przypadku urzadzen, dzia¬ lajacych zarówno w sposób tasmo* i pojazdoczuly, jak i tylko w sposób pojazdoczuly.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w trzech przy* 10 kladach wykonania schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pierwszy przyklad wykonania w prze¬ kroju podluznym w plaszczyznie, zawierajacej os obrotu walka do nawijania, fig. 2 — to samo w widoku z boku w kierunkach strzalki n na fig. 1, przy czym przednia ib pokrywa obudowy i czesc kola zapadkowego sa wyrwane, a niektóre elementy konstrukcyjne sa uwidocznione w przekroju, ponadto kolo zapadkowe zajmuje inne polo* zenie obrotowe, fig. 3 — drugi przyklad wykonania w od¬ powiednim widoku z boku, fig. 4 — trzeci przyklad wy- 20 konania w czesci przekroju podluznego, odpowiadajacego fig. 1, w wiekszej skali, przy czym w górnej i dolnej po¬ lówce uwidocznionesarozmaite stany, fig. 5 — trzeci przy¬ klad wykonania czesciowo w widoku z boku w kierunku strzalki V na fig. 4, przy czym kazdorazowo uwidocznio- 25 na jest tylka czesc przedniej tarczy sterujacej i tylnej tar¬ czy blokujacej, a takze Jezacego pomiedzy nimi pierscie¬ nia kola zapadkowego, sluzacego jako element inercyjny do przemieszczania elementu blokujacego na tarczy ste* rujacej, a fig. 6 — trzeci przyklad wykonania w widoku so z boku wedlug fig. 5, jednak po niewielkim obróceniu sprezynujacym tylnej tarczy blokujacej z polozenia we¬ dlug fig. 5 w kierunku ruchu wskazówek zegara.Urzadzenie ma obudowe 1, w której osadzony jest obrotowo walek 2 do nawijania, niosacy zwoje 3 tasmy sb pasa. Nawinieta tasma 4 pasa jest zamocowana jednym koncem na Walku 2 do nawijania, a drugim konoem wy¬ biega z obudowy 1, jak to uwidoczniono na fig. 1.Z jednym koncem walka 2 do nawijania, mianowicie z prawym koncem na fig. 1, wspólpracuje sprezyna spi- 4t ralna 5 mozliwie plaska, która jest przymocowana Wew¬ netrznym koncem do walka 2 do nawiania, natomiast zewnetrznym koncem do pokrywy 6» która jest polaczona z obudowa %. Ody tasme 4 pasa wyciaga sie z obudowy 1 przy zakladaniu pasa bezpieczenstwa, przy czym walek 2 45 do nawijania obraca sie w kierunku strzalki 7 (fig. 2, 3, 5 i 6), wówczas napina sie sprezyna spiralna 5, jednak dzialajaca wtedy na walek 2 sila sprezyny wzrasta tylko nieznacznie wskutek plaskiej charakterystyki sprezyny spiralnej 5. Gdy zdejmuje sie pas bezpieczenstwa, wówczas bo tasma 4 pasa jest wciagana samoczynnie w obudowe 1 i nawijana na walek 2 pod dzialaniem spfezyny spiralnej 5, napedzajacej walek 2 do nawijania w kierunku przeciw¬ nym do strzalki 7.Na drugim koncu walka 2 do nawijania przewidziane 55 jest kolo zapadkowe 9 z uzebieniem obwodowym 10, uzebieniem bocznym 11, a takze z gwintem wewnetrznym 12. Wedlug fig* \ kolo zapadkowe 9 jest umieszczono wew¬ natrz pokrywy 8, przymocowanej do obudowy 1. Podczas gdy w obu przykladach wykonania wedlug fig. 1—3 kolo so zapadkowe 9 jest jednoczesciowe, w trzecim przykladzie wykonania wedlug fig. 4—6 kolo zapadkowe 9 jest roz¬ wiazane jako dwuczesciowe. lak uwidoczniono na fig. 4, kolo zapadkowe 9sklada sie wówczas z okraglej tarczy sterujacej 9a oraz z okraglej es tarczy blokujacej 9kv Tarcza sterujaca 9a jest zaopatrzona120 477 7 v? uzebienie obwodowe 10, natomiast tarcza blokujaca 9b jest zaopatrzona w uzebienie boczne 11 oraz w gwint wew¬ netrzny 12. Tarcza sterujaca 9a i tarcza blokujaca 9b sa polaczone ze soba w zasadzie tak, ze obracaja sie wspól¬ nie, jak to uwidoczniono na rysunku, jednak sa przesuw¬ ne wzgledem siebie osiowo.Kolo zapadkowe 9 lub tarcza blokujaca 9b ma po stro¬ nie zwróconej ku uzebieniu bocznemu 11 i walkowi 2 do nawijania, odcinek pokrywowy 13, który przechodzi w wydrazony czop srodkowy 14. Ten ostatni wchodzi w wydrazenie 15 na sasiedniej powierzchni czolowej wal¬ ka 2 do nawijania i jest prowadzony slizgowo na osiowym wystepie 16 przewidzianym na walku 2. W wydrazeniu 15 umieszczona jest sprezyna naciskowa 17, która otacza Wydrazony czop 14 i opiera sie z jednej strony na walku 2 do nawijania, z drugiej zas strony na kole zapadkowym 9 lub na tarczy blokujacej 9b wewnatrz na odcinku pokry¬ wowym 13. Na swobodnym koncu wystep 16 lub jego odcinek 16a o zmniejszonej srednicy jest zaopatrzony w leb 18.¦¦ W obu przykladach wykonania wedlug fig. 1—3 spre¬ zyna naciskowa 17 dociska jednoczesciowe kolo zapad¬ kowe 9 do lba 18 jak przedstawia fig. 1. W trzecim przy¬ kladzie wykonania wedlug fig. 4—6 leb 18 przytrzymuje tarcze sterujaca 9a na odcinku 16a wystepu 16 i sprezyna naciskowa 17 dociska tarcze blokujaca 9b do tarczy ste¬ rujacej 9a, która jest osadzona obrotowo czopem wydra¬ zonym 14* na odcinku 16a, jak to uwidoczniono na fig. 4.Walek 2 do nawijania wchodzi odcinkiem tulejowym 19 w kolo zapadkowe 9 lub tarcze blokujaca 9b. Na odcinku 19 przewidziany jest gwint zewnetrzny 20, który wspól¬ pracuje z gwintem wewnetrznym 12 kola zapadkowego 9 lub tarczy blokujacej 9b. Naprzeciw jego lub jej uze¬ bienia bocznego 11 przewidziane jest odpowiednie uze¬ bienie 21, polaczone na stale z obudowa. Obydwa uze¬ bienia 11 i 21 Wspólpracuja ze soba, jak to jest jeszcze uwidocznione, i nie zazebiaja sie wówczas, gdy kolo za¬ padkowe 9 przylega do lba 18 wystepu osiowego 16 wal¬ ka 2 do nawijania lub gdy tarcza blokujaca 9b przylega do tarczy sterujacej 9a.W celu zapewnienia pojazdoczulego blokowania tasmy 4 pasa podczas wyciagania, pod kolem zapadkowym 9 lub tarcza sterujaca 9a osadzony jest wedlug fig. 1—4 zapadkowy element blokujacy 22, mogacy obracac sie dokola poziomej osi 23 na obudowie 1. Element bloku¬ jacy 22 spoczywa na majacym postac kuli elemencie iner¬ cyjnym 24, który jest umieszczony w przymocowanym do obudowy 1 kubku 25 ze stozkowym dnem 26. Kubek 25 jest wykonany z tworzywa sztucznego na elemencie konstrukcyjnym 27, przymocowanym na stale do obu¬ dowy, podobniejak uzebienie 21 polaczone na stale z obu¬ dowa. Element blokujacy 22 wspólpracuje zebatym wys¬ tepem 28 z uzebieniem obwodowym 10 kolazapadkowego 9 lub tarczy sterujacej 9a i spoczywa za pomoca wydraze¬ nia stozkowego 29 na elemencie inercyjnym 24.Na fig. 4 uwidoczniony jest jedynie wystep zebaty 28 elementu blokujacego 22. Przewidziane jest dalsze, po¬ laczone na stale z obudowa uzebienie 30, które biegnie dokola kola zapadkowego 9 i jest wykonane z tWorzyWa sztucznego wewnatrz na cylindrycznym wystepie bocz¬ nym 31 elementu konstrukcyjnego 27, polaczonego na stale z obudowa. Wspólpracuje z nim element blokujacy 32 na kole zapadkowym 9 w sposób, wymagajacy dodatko¬ wego wyjasnienia.W obu przykladach wykonania wedlug fig. 1—3 ele- 8 ment blokujacy 32jest wykonanyjako zapadka z wystepem zebatym 33, która jest osadzona na jednoczesciowym kole zapadkowym 9 obrotowo dokola osi 34, równoleglej do osi obrotu walka 2 do nawijania i jest doprowadzana za s pomoca sprezyny 35 (fig. 2 i 3) do polozenia, w którym wystep zebaty 33 nie zazebia sie z uzebieniem 30 polaczo¬ nym na stale z obudowa. Element blokujacy 32 moze przy tym opierac sie nie uwidoczniona na rysunku stopka na jednoczesciowym kole zapadkowym 9. 10 Przyklad wykonania wedlug fig. 3 rózni sie od przedsta¬ wionego na fig. 1 i 2 jedynie tym, ze niezaleznie od ele¬ mentu blokujacego 32 na jednoczesciowym kole zapadko¬ wym 9 osadzony jest obrotowo dalszy element inercyj¬ ny 36, mianowicie na osi 37, równoleglej do osi 34 elementu 15 blokujacego 32. Element inercyjny 36 lezy w zasadzie dia¬ metralnie przeciwlegle tak, iz obydwie osie 34 i 37 leza w przyblizeniu na tej samej srednicy z obu stron wystepu osiowego 16 walka 2 do nawijania. Element inercyjny 36 jest polaczony z elementem blokujacym 32 za pomoca 20 zespolu drazków 38, który jest polaczony przegubowo w punktach 39 i 40 z elementem inercyjnym 36 rab z ele¬ mentem blokujacym 32.Element inercyjny 36 wspiera dzialanie elementu blo¬ kujacego 32 oraz zapewnia w szczególnosci stala w zasadzie 25 czulosc reagowania elementu 32 niezaleznie od jego usta¬ wienia przy róznych polozeniach obrotowych jednoczescio¬ wego kola zapadkowego 9. Ponadto zastosowanie dodatko¬ wego elementu inercyjnego 36 daje mozliwosc odpowied¬ niego zmniejszenia masy elementu blokujacego 32 i jego so wymiarów zmniejszajac zapotrzebowanie na miejsce.W polozeniu spoczynkowym, uwidocznionym na fig. 1—3, element inercyjny 24 zajmuje w kubku 25 najnizsze polozenie, lezac w wydrazeniu stozkowym 29 elementu blokujacego 22. Element blokujacy 22 nie zazebia sie z ko- 35 lem zapadkowym 9. Podobnie utrzymany jest element blokujacy 32 na jednoczesciowym kole zapadkowym 9 za pomoca sprezny 35 w takim polozeniu, w którym ele¬ ment blokujacy 32 nie zazebia sie z uzebieniem 30, po¬ laczonym na stale z obudowa. Jednoczesciowe kolo za- 4i padkowe 9 nie zazebia sie uzebieniem bocznym 11 z od¬ powiednim, polaczonym na stale z obudowa uzebieniem 21, bedac dociskane przez sprezyne naciskowa 17 do lba 18 wystepu osiowego 16 walka 2 do nawijania. Walek 2 moze sie swobodnie obracac w obudowie 1, razem zjedno- 46 czesciowym kolem zapadkowym 9.Jesli pomiedzy elementem inercyjnym 24 i kubkiem 25 zachodzi przyspieszenie wzgledne, spowodowane przez odpowiednie przyspieszenie pojazdu zaopatrzonego W urzadzenie, to element inercyjny 24 wychodzi z najniz- 50 szego polozenia w kubku 25. Wskutek tego element blo¬ kujacy 22 z wystepem zebatym 28 zostaje obrócony do polozenia zazebiania sie z uzebieniem obwodowym 10' jednoczesciowego kola zapadkowego 9 tak iz zablokowany jest obrót kola zapadkowego 9 W kierunku strzalki 7. 55 Wskutek naciagu, wywieranego na tasme 4 pasa, obra¬ ca sie jednak walek 2 do nawijania w kierunku strzalki 7r przy czym jednoczesciowe kolo zapadkowe 9 nakreca sie na walek 2 przeciw dzialaniu sprezyny naciskowej 17 az do zazebienia sie uzebienia bocznego 11 z uzebieniem 21, 60 polaczonym na stale z obudowa. Wyciaganie tasmy pasa z obudowy 1 jest wówczas zablokowane. ' W przypadku tasmoczulego sposobu dzialania, mozli¬ wego obok tego pojazdoczulego spóeobtr dzialania, dziala element blokujacy 32. Jesli mianowicie jednoczesciowe u kolo zapadkowe 9 zostaje przyspieszone w kierunku ob-12a477 9 wodowym w ten sposób, ze przyspieszenie przekracza okreslona wartosc graniczna, na przyklad 1 g, to powoduje to wskutek bezwladnej masy elementu blokujacego 32 ijego umieszczenianajednoczesciowymkole zapadkowym 9, iz obraca sie on przeciw dzialaniu sprezyny 35 w kierunku strzalki 41 (fig. 2 i 3), aby zazebic sie wystepem zebatym 33 z odpowiednim uzebieniem 30, polaczonym na stale z obudowa. W ten sposób jednoczesciowe kolo zapadkowe 9 (podobnie jak w przypadku pojazdoczulego sposobu dzialania za pomoca elementu blokujacego 22) zostaje zablokowane w okreslonym polozeniu obrotowym wzgledem obudowy 1 lub uzebienia 21, polaczonego na stale z obu¬ dowa.Podobnie jak w przypadku pojazdoczulego blokowania tasmy pasa w kierunku wyciagania jednoczesciowe kol° zapadkowe 9 porusza sie przy nastepujacym bezposredni0 potem dalszym obrocie walka 2 do nawijania w kierunku strzalki 7, powodowanym przez naciag, wywierany na tasme 4 pasa, przeciw dzialaniu sprezyny naciskowej l7 osiowo swym uzebieniem bocznym 11 w kierunku odpo¬ wiedniego uzebienia 21, polaczonego na stale z obudowa, aby w ten sposób dojsc do stanu zazebienia i zablokowac wyciaganie tasmy pasa z obudowy 1. Równiez przy tasmo¬ czulym sposobie dzialania jest wówczas scisle okreslone takie polozenie obrotowe jednoczesciowego kola zapadko¬ wego 9 wzgledem obudowy 1, a tym samym wzgledem polaczonego na stale z obudowa uzebienia 21, w którym kolo zapadkowe 9 jest przesuwane osiowo. Uzebienie boczne 11 jednoczesciowego kola zapadkowego 9 oraz odpowiednie uzebienie 21, polaczone na stale z obudowa, sa tak umieszczone, ze przy wspomnianym ruchu osiowym kola zapadkowego 9 zapewnione jest niezawodne zazebie¬ nie Wzajemne. Obydwa uzebienia 11 i 21 nie moga zatem równiez przy tasmoczulym sposobie dzialania urzadzenia dojsc do polozenia zab na zab.W przypadku przykladu wykonania wedlug fig. 3 jednoczesciowe kojo zapadkowe 9 obraca przy wymie¬ nionym przyspieszeniu W kierunku strzalki 7 element inercyjny 36 wskutek jego masy bezwladnej i jego odpo¬ wiedniego umieszczenia na kole zapadkowym 9 w kierun¬ ku strzalki 42, co powoduje ruch zespolu drazków 38 w kierunku strzalki 43 oraz wywoluje lub wspiera ruch zapadki 32 w kierunku strzalki 41.Jak wspomniano, w przypadku trzeciego przykladu wy" konania Wedlug fig. 4—6 kolo zapadkowe 9 sklada sie z tarczy sterujacej 9a oraz tarczy blokujacej 9b. Element blokujacy 32, majacy postac zapadki, jest osadzony na tarczy sterujacej 9a obrotowo dokola osi 34. Element iner¬ cyjny 36 do przemieszczania zapadki 32 z polozenia spo¬ czynkowego do polozenia zazebienia z uzebieniem 30, polaczonym na stale z obudowa, ma postac pierscienia 50, który jest umieszczony Wspólosiowo z tarcza steru¬ jaca 9a i osadzony obrotowo na jej tulejowym wystepie osiowym 51. Pomiedzy tarcza sterujaca 9a a pierscieniem 50 przewidziana jest nie uwidoczniona sprezyna nacis¬ kowa, która dociska pierscien 50 wzgledem tarczy steru¬ jacej 9a do takiego polozenia obrotowego, ze zapadka 32 zostaje obrócona do polozenia spoczynkowego. Zapadka 32 jest polaczona z pierscieniem 50 obrotowo dokola osi 52, równoleglej do osi 34. Obydwie osie 34 i 52 sa umiesz¬ czone z odstepem wzajemnym tak, iz przy obrocie tar¬ czy sterujacej 9a w kierunku strzalki 7 wzgledem pierscie¬ nia 50 przeciw dzialaniu Wstawionej pomiedzy nie spre¬ zyny naciskowej zapadka 32 zostaje obrócona z poloze- 10 nia spoczynkowego do polozenia zazebienia,jak to uwidocz" niono na fig. 5 i 6.Uzebienie boczne 11 tarczy blokujacej 9b jest utwo¬ rzone przez rozlozone równomiernie W kierunku obwodo- 5 wym wystepy klockowe 53 o prostokatnym w przyblize¬ niu przekroju poprzecznym wedlug fig. 5 i 6. Odpowiada¬ jace mu uzebienie 21, polaczone na stale z obudowa jest utworzone przez otwory 54, rozlozone odpowiednio w kierunku obwodowym, o wiekszym, równiez w przybli- 10 zeniu prostokatnym przekroju poprzecznym wedlug fig. 5 i 6.Jak to wynika szczególnie Wyraznie z fig. 5 i 6, na tar¬ czy sterujacej 9a wykonane sa ramiona sprezyste 55, któ¬ re na swobodnym koncu wchodza czopem 56, równoleg- 15 lym do walka 2 do nawijania, w odpowiedni otwór tar¬ czy blokujacej 9b, jak to wynika z fig. 4. W ten sposób tarcza sterujaca 9a oraz tarcza blokujaca 9b moga byc osiowo przemieszczane Wzajemnie swobodnie, sa jednak polaczone ze soba na stale przy obrocie. Ramiona sprezys- 20 te 55 umozliwiaja tylko niewielki obrót wzajemny W kie¬ runku obwodowym. Ponadto tarcza sterujaca 9a ma po stronie sasiadujacej z tarcza blokujaca 9b, wystepy czo¬ powe 57, które wspólpracuja z krawedzia 58 otworu w tar¬ czy blokujacej 9b, jak to jest uwidocznione na rysunku. 25 Przyklad wykonania wedlug fig. 4—6 przedstawia urzadzenie dzialajace w sposób, opisany ponizej. Jak w przypadku obu przykladów wykonania wedlug fig. 1—3, dziala przy pojazdoczulym sposobie dzialania element blokujacy 22, natomiast przy tasmoczulym sposobie dzia- 30 lania zapadka 32, w celu utrzymywania tarczy sterujacej 9a w okreslonym polozeniu obrotowym wzgledem uze¬ bienia 21, polaczonego na stale z obudowa. Zapadka 32 obraca sie dlatego do polozenia zazebienia z odpowied¬ nim uzebieniem 30, polaczonym na stale z obudowa, po- 35 niewaz pierscien 50 opóznia sie ze wzgledu na swa mase bezwladna wzgledem tarczy sterujacej 9a, gdy to ostat¬ nie przy sciagnieciu tasmy 4 pasa z walka 2 do nawija¬ nia przez szarpniecie przemieszcza sie odpowiednio gwal¬ townie w kierunku strzalki 7 (fig. 5 i 6). Jesli nastepnie 40 walek 2 obraca sie dalej w kierunku strzalki 7, to wkreca sie on w tarcze blokujaca 9b, utrzymywana przez tarcze sterujaca 9a, tak, iz tarcza blokujaca przemieszcza sie przeciw dzialaniu sprezyny naciskowej 17 osiowo od tar¬ czy sterujacej 9a, aby wejsc Wystepami 53 W otwory 54, 45 jak uwidoczniono na fig. 5. Gdy tylko tarcza blokujaca 9b odsunie sie krawedziami 58 otworu, dzialajacymi jako opory, od wystepów 57, dzialajacych równiez jako opory, wówczas tarcza blokujaca 9b moze dalej obracac sie w kie¬ runku strzalki 7 wskutek sprezynujacego polaczenia z tar- 50 cza sterujaca 9a za pomoca ramion sprezystych 55, aby Wystepami 53 przylegac do odpowiedniej krawedzi bocz¬ nej przynaleznego otworu 54, jak to wynika z fig. 6 tak, iz dowolny dalszy obrót walka 2 w kierunku strzalki 7 jest zablokowany, przy czym moment obrotowy,' dziala- 55 jacy na walek 2, jest przenoszony za posrednictwem wcho¬ dzacych w otwory 54 wystepów 53 tarczy blokujacej 9b na obudowe 1 lub na polaczony z nia element konstruk¬ cyjny 27. Zapadka 32 jest calkowicie odciazona od tego przenoszenia sily. 60 W górnej polowie fig. 4 urzadzenie jest uwidocznione W polozeniu przy znajdujacej sie W stanie spoczynku za¬ padce 32 i nie uruchomionej tarczy blokujacej 9 b, nato¬ miast w dolnej polowie fig. 4, przy zapadce 32, znajduja¬ cej sie W polozeniu zazebienia, oraz przy przesunietej 65 osiowo tarczy blokujacej 9b, przy czym w obu przypad-120 477 11 lcach narysowana jest zapadka 32, chociaz w rzeczywis¬ tosci przewidziana jest tylko jedna zapadka 32. Równiez na fig. 5 i 6 sprezynujacy ruch wzajemny tarczy blokujacej 9b i tarczy sterujacej 9a w kierunku obwodowym jest uwidoczniony w sposób przesadzony dla lepszego zrozu¬ mienia.Fig. 4 pokazuje, ze dwuczesciowe rozwiazanie kola za¬ padkowego umozliwia nachylone umieszczenie elementu blokujacego 22 równiez wzgledem plaszczyzny tarczy ste¬ rujacej 9a, bez ujemnego Wplywu na niezawodny, pojazdo- czuly sposób dzialania, poniewaz w przypadku blokowania, tarcza sterujaca 9a nie przemieszcza sie osiowo, lecz je¬ dynie tarcza blokujaca 9b przesuwa sie w kierunku osio¬ wym. Oznacza to, ze urzadzenie nie koniecznie musi byc zamontowane z poziomym walkiem 2 do nawijania, jak to uwidoczniono na rysunku, lecz ze moze byc zamonto¬ wane takze z pochylym walkiem 2.Tasmoczule blokowanie tasmy pasa W kierunku wycia¬ gania nastepuje na przyklad wówczas, gdy pojazdoczule blokowanie tasmy pasa w kierunku wyciagania nie jest mozliwe, na przyklad dlatego, ze element blokujacy 22 jest zlamany lub inny niezbedny do tego celu element kon¬ strukcyjny jest uszkodzony. Czulosc reagowania urzadze¬ nia wedlug wynalazku z tasmoczulym blokowaniem tas¬ my pasa W Kierunku wyciagania zawiera sie ze wzgledu na wygode przy zakladaniu pasa bezpieczenstwa najkorzyst¬ niej W granicach od ok. 1,2 do 1,5 g.W przedstawionych przykladach wykonania, wspól¬ pracujace z zapadka 32 kola zapadkowego 9 lub tarczy sterujacej 9a uzebienie 30, polaczone na stale z obudowa, ma te sama podzialke miedzyzebna, jak drugie uzebie¬ nie 21, polaczone na stale z obudowa. Temu ostatniemu odpowiada uzebienie boczne 11. Podzialka miedzyzeb¬ na uzebienia obwodowego 10 kola zapadkowego 9 lub tarczy sterujacej 9a, z która Wspólpracuje element blo¬ kujacy 22 przy pojazdoczulym sposobie dzialania, odpo¬ wiada równiez podzialce miedzyzebnej uzebienia 21, polaczonego na stale % obudowa.W odróznieniu od przedstawionych i opisanych przy¬ kladów wykonania, uzebienie obwodowe 10 moze byc takze przewidziane na zewnatrz garnkowej pokrywy, która jest zamocowane lub uksztaltowana na kole zapadko¬ wym 2 lub na tarczy sterujacej 9a i otacza swa cylindrycz¬ na scianka boczna cylindryczny wystep boczny 31 ele¬ mentu konstrukcyjnego 27, polaczonego na stale z obu¬ dowa tak, iz wszystkie elementy konstrukcyjne do bloko¬ wania walka 2 do nawijania sa osloniete, abstrahujac od uzebienia obwodowego 10 kola zapadkowego 9 lub tar¬ czy sterujacej 9a, od wspólpracujacego z nim elementu blokujacego 22, od elementu inercyjnego 24 do urucha¬ miania tego ostatniego oraz od kubka 25 do umieszczenia elementu inercyjnego 24.Z przedstawionego sposobu dzialania urzadzenia we¬ dlug wynalazku wynika, ze masa bezwladna kola zapadko¬ wego 9 nie jest istotna. Kolo zapadkowe 9 moze byc dla¬ tego lekkie. Pozadane jest rozwiazanie go jako elementu konstrukcyjnego o mozliwie jak najmniejszej masie bez¬ wladnej.Mozliwe sa równiez dalsze rozwiazania uwidocznio¬ nych i omówionych przykladów wykonania. Na przy¬ klad nie jest niezbedne, aby w celu osiowego przesuwa¬ nia kola zapadkowego 9 lub tarczy blokujacej 9b na osio¬ wym wystepie 16 walka 2 do nawijania przy wzajemnym obracaniu kola zapadkowego 9 lub tarczy blokujacej 9b oraz walka 2, zaopatrywac go w gwint wewnetrzny 12 12 lub gwint zewnetrzny 20. Istotne jest jedynie to, aby po¬ miedzy kolem zapadkowym 9 lub tarcza blokujaca 9b i walkiem 2 do nawijania istnialy tak nachylone powierz¬ chnie sterujace, zeby wymieniony ruch osiowy kola za- 5 padkowego 9 lub tarczy blokujacej 9b dochodzil do skutku.Równiez w przypadku postaci wykonania Wedlug fig. 4^6 z dwuczesciowym kolem zapadkowym 9 mozna przewidziec zamiast polaczenia pomiedzy tarcza steru¬ jaca 9a a tarcza blokujaca 9b, sprezynujacego w pewnej io mierze W kierunku obwodowym, rodzaj polaczenia gwin¬ towego, gdy czopy osiowe 56 na tarczy sterujacej sa osa¬ dzone sztywno i uksztaltowane stozkowo, Wykazujac zbieznosc W kierunku od tarczy sterujacej 9a, W celu wspólpracy kazdorazowo z jedna krawedzia otworu na 15 tarczy blokujacej 9b, podobnie jak wystepy 57, które wspólpracuja z krawedziami 58 otworów i moga równiez istniec W opisanym przypadku do umozliwienia niewiel¬ kiego obrotu tarczy blokujacej 9b, do Wzajemnego opar¬ cia sie o siebie wystepów klockowych 53 i otworów 54 20 wedlug fig. 6 dopiero przy koncu ruchu osiowego tarczy blokujacej 9b w kierunku od tarczy sterujacej 9a. Zamiast wystepów 57 w omawianym przykladzie mozna w tym celu uksztaltowac stozkowo czopy 56 kazdorazowo jed¬ nak dopiero na krancowym odcinku, oddalonym od tar- 25 czy sterujacej 9a.W zasadzie niezbedne jest tylko jedno ramie sprezyste 55 lub czop 56, a takze musi byc przewidziany tylko je¬ den wystep czopowy 57, jesli w ogóle musi istniec. Ko¬ rzystnie jest jednak przewidziec kazdorazowo szereg 30 takich elementów, rozlozonych w kierunku obwodowym.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do nawijania pasa bezpieczenstwa, zwlasz- 35 cza do pojazdów mechanicznych, z tasmoczulym bloko¬ waniem tasmy pasa podczas wyciagania, w którym prze¬ widziany jest walek do nawijania osadzony obrotowo w obudowie, zaopatrzone W uzebienie boczne kola zapadko¬ wego, laczone na gwint z walkiem do nawijania, oraz 40 uzebienie polaczone na stale z obudowa, W którym mozna przemieszczac osiowo kolo zapadkowe z uzebieniem bocz¬ nym, gdy walek do nawijania obraca sie wzgledem kola zapadkowego W kierunku wyciagania tasmy pasa, zna¬ mienne tym, ze ma osadzony ruchomo na kole zapadko- 45 wym (9) element blokujacy (32), obciazony za pomoca sprezyny w polozeniu spoczynkowym, oraz polaczone na stale z obudowa drugie uzebienie (30) do wspólpracy z elementem blokujacym (32), przy czym element blo¬ kujacy (33) przemieszcza sie przy okreslonym przyspie- 50 szeniu kola zapadkowego (9) w kierunku strzalki (7) wyciagania tasmy pasa z polozenia spoczynkowego do polozenia zazebienia z drugim uzebieniem (30), polaczo¬ nym na stale z obudowa, a kolo zapadkowe (9) zatrzy¬ muje sie W okreslonym polozeniu obrotowym wzgledem 55 pierwszego, polaczonego na stale z obudowa uzebienia (21), od którego nastepuje ruch osiowy kola zapadkowego (9) w kierunku cienszego, polaczonego na stale z obudowa uzebienia (21), wspólpracujacego z jego uzebieniem bocz¬ nym (11). so 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ma osadzony ruchomo na kole zapadkowym (9) element inercyjny (36), który jest polaczony z elementem blo¬ kujacym (32), w oelu jego przemieszczania z polozenia spoczynkowego do polozenia zazebienia. gs 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze120 477 13 element inercyjny (36) jest osadzony na kole zapadkowym (9) z mozliwoscia obrotu i jest umieszczony wzgledem elementu blokujacego (32) w przyblizeniu srednicowo przeciwlegle, oraz polaczony z elementem blokujacym (32) za posrednictwem zespolu drazków (38). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze element inercyjny (36) ma postac pierscienia (50), który jest umieszczony wspólosiowo Wzgledem kola zapadko¬ wego (9) i jest osadzony obrotowo na kole zapadkowym (9). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze pierscien (50) jest obciazony za pomoca sprezyny do po¬ lozenia obrotowego wzgledem kola zapadkowego (9), w którym element blokujacy (32) znajduje sie w poloze¬ niu spoczynkowym. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, albo 3, znamienne tym, ze element blokujacy (32) jest elementem inercyj¬ nym. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze element blokujacy (32) ma postac zapadki, osadzonej na kole zapadkowym (9) z mozliwoscia obrotu. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 4 lub 5 lub 7, znamien¬ ne tym, ze element blokujacy (32) jest osadzony obroto¬ wo z jednej strony na kole zapadkowym (9), 1 drugiej zas strony na pierscieniu (50) dokola dwtich umieszczo¬ nych z odstepem wzajemnym osi (14 i 32), równoleglych do Wspólnej osi obrotu kola zapadkowego (9) i pierscienia (50). 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, znamienne tym, ze kolo zapadkowe (9) jest wykonane jako dwuczesciowe i sklada sie z tarczy sterujacej (9a) oraz tarczy blokujacej (9b), przy czym tarcza sterujaca (9a) niesie element blokujacy lub zapadke (32) i jest osadzona wzgledem Wal¬ ka (2) do nawijania obrotowo, jednak bez mozliwosci przesuwu osiowego, natomiast tarcza blokujaca (9b) jest zaopatrzona W uzebienie boczne (11) oraz w czop wydrazony (14) do podparcia, laczona na gwint z wal¬ kiem (2)*do nawijania, przemieszczalna osiowo wzgledem tarczy sterujacej (9a) oraz polaczona z tarcza sterujaca (9a) bez mozliwosci obrotu. 10. Urzadzenie Wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze tarcza sterujaca (9a) i tarcza blokujaca (9b) sa polaczone ze soba wzajemnie sprezynujaco w kierunku obwodowym. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze na tarczy sterujacej (9a) przewidziane jest co najmniej jedno ramie sprezyste (55), które wspólpracuje z tarcza blokujaca (9b). 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze tarcza sterujaca (9a) i tarcza blokujaca (9b) sa pola¬ czone ze soba bez mozliwosci obrotu za pomoca co naj¬ mniej jednego stozkowego czopa osiowego tak, iz tar¬ cza blokujaca (9b) obraca sie W sposób ograniczony przy ruchu osiowym w kierunku od tarczy sterujacej (9a) wzgledem tej ostatniej. 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 10 albo 11 albo 12, zna¬ mienne tym, ze ma opory (57, 58) pomiedzy tarcza ste¬ rujaca (9a) a tarcza blokujaca (9b), w celu blokowania wzajemnego sprezynowania w kierunku obwodowym lub obracania sie dopóty, dopóki tarcza blokujaca (9b) nie odsunie sie osiowo od tarczy sterujacej (9a) na okres¬ lona odleglosc. 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 13, znamienne tym, 14 ze opory (57, 58) sa utworzone przez co najmniej jeden wystep czopowy na tarczy sterujacej (9a) oraz przez co najmniej jedna wspólpracujaca z nim krawedz otworu na tarczy blokujacej (9b). 5 15. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze uzebienie boczne (11) tarczy blokujacej (9b) stanowia wystepy klockowe (53), rozlozone równomiernie w kie¬ runku obwodowym, natomiast przynalezne, pierwsze uzebienie (21), polaczone na stale z obudowa, stanowia 10 otwory (54) o wiekszym przekroju poprzecznym, rozlo¬ zone odpowiednio w kierunku obwodowym. 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze osadzony jest obrotowo pierscien (50). 17. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, albo 16, znamienne 5 tym, ze pomiedzy pierscieniem (50) a tarcza sterujaca (9a) umieszczona jest sprezyna do obciazania pierscienia (50) do tego polozenia obrotowego, W którym element blokujacy lub zapadka (32) znajduje sie w polozeniu spo¬ czynkowym. 20 18. Urzadzenie wedlug zastrz. 15, znamienne tym, ze drugie polaczone na stale z obudowa uzebienie (30) dla elementu blokujacego lub zapadki (32) kola zapadko¬ wego (9) oraz pierwsze polaczone na stale z obudowa uzebienie (21) dla uzebienia bocznego (11) kola zapadko- 25 wego (9), maja te sama podzialke miedzyzebna. 19. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze kolo zapadkowe (9) ma stosunkowo mala mase bezwladna. 20. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, 30 ze kolo zapadkowe (9) lub tarcza sterujaca (9a) urzadze¬ nia z dodatkowym pojazdoczulym blokowaniem tasmy pasa W kierunku wyciagania, ma uzebienie obwodowe (10), z którym wspólpracuje element blokujacy (22), urucha¬ miany przez element inercyjny (24), reagujacy na okres- 35 lone przyspieszenie pojazdu. 21. Urzadzenie wedlug zastrz. 20, znamienne tym, ze wspólna os obrotu tarczy sterujacej (9a) i tarczy blo¬ kujacej (9b), a takze walka (2) do nawijania, jest nachy¬ lona wzgledem poziomej plaszczyzny reagowania elementu 40 inercyjnego (24), reagujacego na okreslone przyspiesze¬ nie pojazdu, który to element uruchamia przynalezny element blokujacy (22) prostopadle do plaszczyzny rea¬ gowania. 22. Urzadzenie wedlug zastrz. 21, znamienne tym, 45 ze element inercyjny (24), reagujacy na okreslone przys¬ pieszenie pojazdu, ma postac kuli, która jest umieszczona w polaczonym na stale z obudowa kubku (25), natomiast przynalezny element blokujacy (22) ma postac opieraja¬ cej sie na kuli zapadki, obracanej Wokól poziomej osi 50 (23), polaczonej na stale z obudowa. 23. Urzadzenie wedlug zastrz. 20 albo 21 albo 22, zna¬ mienne tym, ze uzebienie obwodowe (10) jest przewi¬ dziane na zewnatrz pokrywy garnkowej kola zapadkowe¬ go (9), która otacza pozostale uzebienia (11, 21, 30), 55 element blokujacy lub zapadke (32) na kole zapadkowym (9), a ponadto przewidziany jest ewentualnie element inercyjny (36), na kole zapadkowym (9). 24. Urzadzenie wedlug zastrz. 23, znamienne tym, ze pierwsze, polaczone na stale z obudowa uzebienie i0 (21) do wspólpracy z uzebieniem bocznym (11) kola zapadkowego (9), oraz uzebienie obwodowe (10), maja te sama podzialke miedzyzebna.FIG 1120 477 53- -9a FIG. 5 FIG. 6 PL PL PL