Wynalazek dotyczy sposobu wyrobu lekkich cial wydrazonych, stosowanych zwlaszcza w technice lotniczej, jak smi¬ gla, skrzydla smiglowe, skrzydla aparatu lotniczego oraz inne plaszczyzny nosne, jak równiez jako plaszczyzny stabilizuja¬ ce oraz sterujace, oraz jako plywaki i t. d.Aby przy najmniejszej wadze osiagnac mozliwie duzy opór oczywiscie na obwo¬ dzie uzytego materjjalu, nalezy materjal ten tak rozlozyc w rozmaitych czesciach ciala wydrazonego, zeby kazdy przekrój wykazywal ilosc materjalu, niezbedlna przy prawidlowem jej rozlozeniu, do zapewnie¬ nia dostatecznej wytrzymalosci na nateze¬ nia, jakim cialo podlega w danem miejscu.Otrzymywanie ciala wydrazonego, od¬ powiadajacego calkowicie powyzszym wa¬ runkom, zapomoca odlewania lub w inny sposób byloby bardzo kosztowne i utrud¬ nione. Zgodnie z wynalazkiem warunkom powyzszym czyni sie zadosc dzieki temu, ze cialo wydrazone wytwarza sie z po¬ szczególnych ulozonych jedna na drugiej warstw albo arkuszy materjalu, przyczem zaleznie od przeznaczenia stosuje sie me¬ tal, lub inny podobny materjal, a poszcze¬ gólne warstwy lub arkusze przykrawa sie odpowiednio do pozadanego profilu.Nalezy zaznaczyc, ze zarówno grubosc jak i ksztalt tych arkuszy lub warstw moga byc rózne i ze prawo zmiennosci ich gru¬ bosci moze byc dokladnie ustalone tak, ze¬ by po zlozeniu lub zwinieciu poszczegól¬ nych warstw w ciagu jednego lub kilku przebiegów pracy mozna bylo wytworzyc ^ 4ksztalt ostateczny. Tak otrzymane cialo wydrazone wykazuje w przekroju zadana grubosc i wytrzymalosc.-Poszczególne arkusze lub warstwy mozna nastepnie polaczyc zapomoca luto¬ wania, spiecia, spawania lub w inny do¬ wolny sposób, a w pewnych przypadkach mozna sie nawet obejsc bez specjalnego laczenia takiego rodzaju.Rodzaj uzytego materjalu, ksztalt ar¬ kuszy lub warstw dajacych opór, zmiana grubosci i t. d., zmieniaja sie zaleznie od warunków, odpowiednio do ksztaltu, za¬ stosowania i t. d. W dalszym ciagu opisu podane zostanie kilka przykladów naj¬ czestszego zastosowania cial wydrazonych.Na rysunkach uwidoczniono odpowiedz nie przyklady wykonawcze, przyczem fig. 1 przedstawia rozpostarty atfkusz albo bla¬ che; fig. 2 — te sama blache po zwinieciu; fig. 3 — zwinieta i stloczona blache; fig. 4 i 5 przedstawiaja widoki zgóry cial wydra¬ zonych na skrzydla rozmaitych platow- ców; fig. 6 wyobraza szereg ulozdtiych jed¬ na na drugiej blach do otrzymania prze¬ kroju odpowiedniego do natezen; fig. 7 przedstawia inny szereg nalozonych na siebie blach, w którym zgrubienia tworza Knje srubowe i ukosne odcinki; fig. 8, 9, 10 i 11 dotycza rozmaitych postaci wykonania smigla; fig. 12 wyobraza zmiennej grubo¬ sci blache do wyrobu skrzydla smiglowe* go; fig. 13 przedstawia skrzydlo, wykona* ne zapomoca przewiniecia; fig. 14 i 15 przedstawiaja blache, zlozona z jednego kawalka i przeznaczona do otrzymania dwuskrzydlowego smigla zapomoca prze¬ winiecia i f^g. 16 i 17 przedstawiaja znowu blache do wyrobu smigla zapomoca jej zwiniecia.Jako pierwszy przyklad wykonania wy¬ nalazku zostanie rozpatrzony wyrób skrzy¬ dla samolotu, zlozonego zgodnie z dotych- czasowemi metodami budowy, z wewnetrz¬ nego rusztowania, skladajacego sie z belki podluznej i poprzecznej z drzewa, metalu lub innych materjalów. Belki te sa pola¬ czone ze soba w sposób dowolny. Na tern rusztowaniu umieszcza sie pokrycie z je¬ dwabiu Iuib cienjkiej blachy, zaleznie od rozmaitego przeznaczenia konstrukcyj- nego.Natomiast zgodnie z wynalazkiem ni¬ niejszym skrzydla lub injne plaszczyzny utworzone sa z blachy L albo tez z kilku takich blach z dowolnego materjalu. Bla¬ chy przykrojone sa wedlug odpowiednie¬ go ksztaltu, np. wykazuja ksztalt trójka¬ ta, jak to widac na fig. 1. Jesli kilka blach naklada sie jedna na druga, to rozmiary rozmaitych trójkatów moga byc rózne.Blache te, lub grupe blach zwija sie zapo¬ moca odpowiedniej maszyny na cylin¬ dryczny rdzen o przekroju kolistym lub innym. Zwijanie blachy mozna zaczynac od wierzcholka V trójkata i konczyc przy podstawie B—B. W ten sposób otrzymuje sie cialo wydrazone, wykazujace z ze¬ wnatrz ksztalt walca, a wewnatrz zawiera¬ jace lprzcdaialy odpowiednio do linji, jaka utworzyly boki trójkata, a wiec linji sru¬ bowej d, jak to wykazuje fig. 2. Do roz¬ maitych celów, np. do otrzymywania pla¬ szczyzn i podobnych czesci, obróbka bla¬ chy do wyrobu ciala próznego Jest skon¬ czona; do innych celów, jak np. do wyrobu skrzydel, plaszczyzn nosnych i podobnych czeisci nalezy cialo wydrazone poddac dal¬ szej obróbce w celu splaszczenia, a prócz tego nadania mu odpowiedniego ksztaltu.Obróbka ta moze odbywac sie zapomoca recznego zgniatania lub w inny dowolny sposób. Oprócz cisnienia zewnetrznego mozna stosowac równiez cisnienie albo przeciwcLsnienie powietrzne lub wodne lub jedno i drugie, aby w ten sposób na¬ dac wydrazonemu cialu pozadany ksztalt zewnetrzny. Przytem przekroje, liczac od konca, (Wzrastaja ku srodkowi, zgodnie z przebiegiem obu linij srubowych rf.Dobierajac odpowiedni ksztalt blachy, (fig. 1) mozna otrzymac cialo wydrazone — 2 -o stalej szerokosci 6 (fig. 3), a kolejne przekroje poprzeczne tego ciala wykazuja wtedy grtrfbttsc s, 2$, 3s i t. d. Jeili blache przykroic w inny sposób i nawinac na for¬ me w ksztalcie podwójnego stozka, to nie mozna otrzymac prostokatnych nosni, to znaczy, iz szerokosc tych nosni zmienia sie wedlug blf b2 i t. d. (fig. 4 i 5). Jednakze wfc wszystkich tych przypadkach moment oporu przekroju srodkowego jest najwiek¬ szy przy najmniejszej grubosci, a momen¬ ty oporu liczone od SrocBtowego przekroju ku zewnatrz zmniejszaja sie w miare zmniejszania sie momentu zaginania, lec2 zawsze w ten sposób, ze najwiekszy mo- iftfent oporu ma najmniejsza grubosc, a o- statni zewnetrzny profil odpowiada do- swiadfczetMom odnosnie najlepszego aero- lub hydrodynamicznego stopnia skutecz¬ nosci.Sposób niniejszy zapewnia otrzymywa¬ nie cial wydrazonych zupelnie równych od zewnatrz, poniewaz nawijanie odbywa sie od wierzcholka trójkata i srubowate -scian¬ ki, ograniczajace zgrtibienia, leza we¬ wnatrz ciala wydrazonego.Oczywiscie w specjalnych przypadkach nawijanie moze sie odbywac w przeciwnym kierunku, t. j. od podstawy B—B, w tym przypadku linje srubowe sa na wierz¬ chu.Zamiast jednej blachy mozna ich sto¬ sowac kilka róznej grubosci, tego samego l«b róznego ksztaltu, zaleznie od tego ja¬ kie cialo nalezy zbudowac. Zaleznie od formy krawedzie ograniczajace zgrubienia leza srubowo równolegle lub poprzecznie wzgledem, siebie i w mniejszej lub wiekszej odleglosci od siebie, zawsze jednak tak, iz osiaga sie najwiekszy moment oporu przy najmniejszej wadze.Mdzna równiez, jak wskazuje fig. 6, u- lozone jedna na drugiej blachy L, L19 L2 i t. d. wsunac jedna w druga, poczem do¬ piero wykonczyc, stosujac do obróbki ci¬ snienie zewnetrzne lufo wewnetrzne. 0- twarte brzegi mozna zlutowac, lub w inny sposób polaczyc ze soba.Zewnetrzne brzegi o, o19 o2 i t. d. nalo¬ zonych jedna na druga blach moga prze¬ biegac pod katem prostym, jak to widac na fig. 6, albo tez fnoga byc rozmaicie na¬ chylone w jednym lub drugim kierunku zgodnie z fig. 7.Zapomoca tego sposobu mozna wytwo¬ rzyc kazda dowolna powierzchnie nosna: skrzydlo, ster, ogon lub inna; mozna rów¬ niez wytwarzac calkowite smigla lub tyl¬ ko pojedyncze skrzydla smiglowe, jak to zaznaczono na fig. 8, 9, 10, 1L Fig. 8 dotyczy skrzydla smiglowego, u- tworzonego z wsunietych jedno w drugie cial L, L19 L2 i t. d., przyczem ciala te sa jednakowej grubosci.Fig. 9 dotyczy smigla, otrzymywanego zapomoca nawiniecia jednej lub kilku idach takiej samej tub róznej grubosci.Fig. 10 i 11 wyobrazaja smigla, utwo¬ rzone przez Wsuniecie jednej blachy w druga lub nawiniecie blach o coraz mniej¬ szej grubosci.Smigla, po wyzej opisanej obróbce, na¬ lezy poddac jeszcze skreceniu, aby roz¬ maitym przekrojom nadac polozenie okre¬ slone przez wykres szybkosci. Nastawia¬ nie to mozna uskuteczniac przez obrót wfegledem pierwszego przekroju Z-—Z, po¬ slugujac sie w tym celu reka lub specjal- nemi matrycami, albo wreszcie, jak za¬ znaczono powyzej, cisnieniem wodnem lub powietrznem od wewnatrz, od zewnatrz, albo z obu stroni. Rdzen, na który nawija sie blache, moze odrazu juz posiadac ksztalt srubowy albo ksztalt cylindryczny lub przekrój stozkowy* Zarówno przy wyrobie plaszczyzn nosnych i plaszczyzn sterowych, jak rów¬ niez kadluba, ogona i smigiel, stosuje sie laczenie zapomoca spawania we wszyst¬ kich otwartych miejscach, jesli to jest po¬ trzebne ze wzgledów konstrukcyjnych al¬ bo w celu osiagniecia szczelnosci. — 3 —Laczenia tego mozna zaniechac, jesli ciala wydrazone wedlug wynalazku maja wykazywac pewna elastycznosc przy na¬ tezeniach skrecenia lub zginania, lub przy natezeniach zlozonych, jak to sie dzieje nip. w przypadku smigiel, które maja zmienna szybkosc obrotu oraz zmienne kierunki obrotu.Zwlaszcza przy smiglach, podiporach i podobnych cialach wydrazonych moze sie okazac korzystnem stosowanie tylko jed¬ nej blachy o zmniejszajacej sie grubosci scian, jak to wyobrazono na fig. 12 i 13.Blachy takie mozna z latwoscia otrzymac zapomoca odpowiednich przyrzadów; Na¬ wijanie takiej blachy odbywa sie w kie- rumku brzegu X—X, poczem brzegi mozna ze soba polaczyc w dowolny sposób.Sposób niniejszy nadaje sie równiez do otrzymywania smigiel dwu- lub wiecej skrzydlowych z jednego kawalka; w tym celu blache o rozmaitej grubosci ziwija sie lub przewija w opisany siposób zgodnie z fig. 14 i 15.Wyrób smigiel moze sie odbywac rów¬ niez zgodnie z fig. 16 i 17, przyczem sto¬ suje sie blache o ksztalcie zblizonym do wydluzonego czworokata. Blache te nawi¬ ja sie, a nastepnie dokrawa do odpowied¬ niego ksztaltu. Tego typu smigla nadaja sie zwlaszcza do róznych szybkosci i kie¬ runków obrotu, poniewaz skutkiem pozo¬ stawienia otwartych brzegów, blacha moze sie zwijac, a dzieki temu smigla z latwo¬ scia moga sie dostosowac do kazdorazo¬ wych warunków pracy.Powyzsze przyklady moznaby jeszcze uzupelnic calym szeregiem dalszych, jed¬ nak wystarczaja one w zupelnosci do wy¬ jasnienia istoty wynalazku.Blachy lub arkusze przeznaczone do zwiniecia moga miec np. podwójny profil, tak zeby w cylindrycznem ciele wydrazo- nem kazdy wystep odpowiadal dwóm lub wiecej nawinieciom.Cylindryczne ciala wydrazone, utwo¬ rzone z kilku wlozonych jedna w druga blach, mozna w tych samych warunkach wyrabiac równiez z mir wkladanych je^na w druiga. PL