Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia rurkowatych wlókien wiskozowych o wysokiej wytrzymalosci i wysokiej karbikowatosci, które zachowuja swa rurkowata strukture po zanurze¬ niu w wodzie i które sa zasadniczo nieodwracal¬ ne w tym sensie, ze pozostaja wewnatrz puste i nie zapadaja sie nawet po powtarzanych cyklach suszenia i prania. Wlókna te takze wykazuja wy¬ soka karbikowatosc, rzedu co najmniej okolo 20 karbików na 2,5 cm, korzystnie 25—30 karbi¬ ków na 2,5 cm, po zanurzeniu w wodzie i wysu¬ szeniu bez naciagu.Puste wewnatrz (rurkowate) wlókna wiskozowe znane sa w technice. Znajduja one znaczne zasto¬ sowania w produkcji papieru i wyrobów nietka¬ nych. Wytwarza sie je przez zastosowanie czyn¬ nika porotwórczego, takiego jak weglan sodowy lub kwasny weglan sodowy, w procesie produkcji wlókien wiskozowych. W dotychczas znanych pro¬ cesach wiskoze zawierajaca czynnik porotwórczy przedzie sie do konwencjonalnej kwasnej kapieli przedzalniczej, w której z czynnika porotwórcze¬ go wyzwala sie gazowy tlenek wegla, powodujac spienienie lub zwiekszenie srednicy wlókna do wielkosci kilkakrotnie przekraczajacej ich wlas¬ ciwa srednice.Opisane w szeregu patentach, procesy tego ty¬ pu, wykazuja wspólna wade tego rodzaju, ze su¬ szenie wlókien, powoduje zapadanie sie scianek wlókien i w wiekszosci przypadków wiazanie ich 15 20 25 30 wiazaniem wodorowym, w wyniku czego uzyskuje sie wlókno plaskie, o charakterze tasmy. Inne procesy, w toku których wytwarza sie zasadniczo biorac nieodwracalne wlókno rurkowate, wyka¬ zuja wade niedostatecznej karbikowatosci, tak, ze wlókna takie trudne sa w melanzowaniu z inny¬ mi wlóknami i wykazuja zla charakterystyke zgrzeblania — wlókna nie sczepiaja sie dostatecz¬ nie dobrze miedzy soba, aby utworzyc dostatecznie mocne pasmo dla przeróbki na przedze. W prze¬ mysle wlókien sztucznych dazy sie do uzyskania pustych wewnatrz wlókien wiskozowych, które nie zapadalyby sie przy suszeniu i które wykazywa¬ lyby karbikowatosc dostateczna dla przetwarzania ich przez operacje zgrzeblania oraz jednolitego melanzowania z innymi wlóknami.W opisie patentowym St. Zjedn. Ameryki nr 3626045 przedstawiono sposób rozdymania wló- -kien wiskozowych, w którym problem zapadania sie scianek wlókna przy suszeniu próbuje sie roz¬ wiazac dodajac do wiskozy przed przedzeniem poli- glikol etylowy w ilosci 0,75—2,0% wagowych w przeliczeniu na celuloze. Otrzymane w ten sposób rurkowate wlókna wiskozowe mozna po uformo¬ waniu suszyc bez zapadania sie seianek. Jednak produkt wykazuje niska karbikowatosc, rzedu oko¬ lo 12 karbików na 2,5 cm, w wyniku czego jest trudny do zgrzeblenia i melanzowania z innymi wlóknami.W opisach patentowych takich jak brytyjski 117 274117 274 3 nr 945306; brytyjski nr 1393778 oraz St. Zjedn.Ameryki nr 2013491, przedstawiono rózne sposoby obróbki wyrobu przy wytwarzaniu rurkowatych wlókien, ale zaden z tych opisów nie podaje ani nie sugeruje sposobów, które pozwalaja uzyskac rurkowate wlókno wiskozowe o wysokiej wytrzy¬ malosci, zasadniczo nieodwracalne w tym sensie, ze nie zapada sie przy suszeniu.Brytyjski opis patentowy nr 488500 przedstawia sposób wytwarzania rurkowatych wlókien z octa¬ nu celulozy, przez wytlaczanie octanu celulozy do srodowiska latwolotnego rozpuszczalnika, w wy¬ niku ,czego w skomplikowany sposób powstaje wewnatrz puste wlókno.W opisie patentowym St. Zjedn. Ameryki nr 3418405 przedstawiono sposób wytwarzania pla¬ skich wlókien wiskozowych przez wytlaczanie spienionej wiskozy do srodowiska zawierajacego modyfikator, taki jak glikol polietylenowy. Ce¬ lem metody jest wytworzenie rurkowatego wlók¬ na, które bardzo latwo zapada sie i tworzy wlókno plaskie, jest to zatem zamierzenie przeciwne niz w sposobie wedlug wynalazku.Brytyjski opis patentowy nr 1393778 przedsta¬ wia wytwarzanie zapadnietych wlókien o przekroju nie kolistym, co nie jest przedmiotem niniejszego wynalazku, a sposobem calkowicie odmiennym od sposobu wedlug wynalazku.W japonskich opisach patentowych nr 9536 i nr 9537 opisano sposób wytwarzania rurkowa¬ tych wlókien wiskozowych. W procesach tych nie stosuje sie weglanu sodowego ani kwasnego we¬ glanu sodowego, ani jakiegokolwiek innego zwiaz¬ ku chemicznego, który w zetknieciu z kwasna ka¬ piela przedzalnicza wydziela czynnik porotwórczy.Koncepcja ta przewiduje wykorzystanie jako srod¬ ka porotwórczego CS2 wydzielajacego sie podczas rozkladu w kapieli przedzalniczej. Poniewaz jest to powolny proces spieniania, potrzebne sa srodki powierzchniowo czynne w celu zmniejszenia na¬ piecia powierzchniowego i umozliwienia utworze¬ nia wiekszych pecherzyków. W opisie tym nie tylko calkowicie odmienny jest proces wytwarza¬ nia rurkowatych wlókien, ale zarazem sposób ten nie zapewnia wytworzenia rurkowatych wlókien o wysokosci karbikowatosci.Japonski opis patentowy nr 20164 opisuje lite wlókno wiskozowe o wysokiej karbikowatosci, charakteryzujace sie wysoka odpornoscia na dzia¬ lanie wody. Sposób ten nie odnosi sie do rurkowa¬ tego wlókna wiskozowego, tylko do litego wlókna wiskozowego.Wysoka karbikowatosc uzyskuje sie dzieki sto¬ sowaniu róznych srodków pomocniczych takich jak jednoaminy, polimery tlenku alkilenu i zwiazki dwuwartosciowych metali lacznie z warunkami prowadzenia procesu.W opisach patentowych St. Zjedn. Ameryki nr 3632468 i nr 3793136 równiez opisano sposób wytwarzania litego wlókna wiskozowego o wyso¬ kiej karbikowatosci. Ta koncepcja nie obejmuje wytwarzania rurkowatych wlókien wiskozowych, tylko wylacznie litych wlókien wiskozowych o wy¬ sokiej karbikowatosci. Polega ona na otrzymaniu 10 15 20 25 30 35 40 50 ?5 65 wysokiej karbikowatosci poprzez obróbke w sro¬ dowisku zasadowym, wówczas, gdy wlókna znaj¬ duja sie w stanie odprezonym po rozciagnieciu i czesciowym zregenerowaniu.Podobnie w opisie patentowym St. Zjedn. Ame¬ ryki nr 3720743 opisano wytwarzanie litych wló¬ kien wiskozowych o wysokiej karbikowatosci w sposób odmienny od niniejszego wynalazku.Zgodnie z wynalazkiem wady konwencjonalnych znanych metod wytwarzania spiekanych rurko¬ watych wlókien wiskozowych usunieto dzieki za¬ stosowaniu specjalnych warunków. Parametry pro¬ cesów omówiono ponizej w opisie i przykladach.Znany jest sposób wytwarzania ulepszonych rurkowatych wlókien wiskozowych, które nie za¬ padaja sie po suszeniu i praniu. Pomimo, tego, rurkowate wlókna wiskozowe nie wykazuja wy¬ sokiego stopnia karbikowatosci, który charaktery¬ zuje wlókna.wiskozowe wedlug wynalazku. Wlók¬ na te posiadaja okolo 12 karbików na 2,5 cm.Rurkowate wlókna wiskozowe wytwarzane spo¬ sobem wedlug wynalazku nie zapadaja sie po wy¬ suszeniu, jak równiez nie zapadaja sie nawet po szeregu cykli suszenia i prania. W sposobie we¬ dlug wynalazku liczba uzyskiwanych powtarzalnie rurkowatych wlókien przekracza 90, a nawet 95%- Wlókna wytwarzane w korzystnej postaci sposo¬ bu wedlug wynalazku nie tylko zachowuja trwala strukture wewnatrz pusta, lecz równiez wykazuja wysoka wytrzymalosc i wysoka karbikowatosc, umozliwiajace latwe zgrzeblenie i jednolite me- lanzowanie z innymi wlóknami. Wlókna wytwa¬ rzane sposobem -wedlug wynalazku maja wlasci¬ wosci podobne jak przemyslowy sztuczny jedwab o wysokim module w stanie mokrym i zblizone do wlasciwosci bawelny.Przedmiotem wynalazku jest sposób ciaglego wytwarzania rurkowatych wlókien wiskozowych o wysokiej wytrzymalosci, odpornych na zapada¬ nie sie przy suszeniu i praniu, które posiadaja du¬ ze ciagle przestrzenie miedzysciankowe i wyka¬ zuja wysoka karbikowatosc, przekraczajaca okolo 20 karbików na 2,5 cm, przy czym wartosc sred¬ nia lezy pomiedzy okolo 25 a 30 karbików na 2,5 cm. Ponadto wlókna te charakteryzuja sie du¬ za objetoscia albo sila krycia i maja zastosowa¬ nie w produkcji wyrobów nietkanych lub odziezy zewnetrznej.Wlókna wiskozowe wytworzone sposobem we¬ dlug wynalazku maja miekki, przyjemny chwyt i zachowuja swa rurkowata strukture po zanurze¬ niu w wodzie i wysuszeniu. Ponadto wykazuja wysoka absorpcje wilgoci, stanowia dobra izola¬ cje cieplna i posiadaja wysokie wlasnosci dielek¬ tryczne. Wykazuja one wytrzymalosc na rozciaga¬ nie powyzej 3 g/denier podczas badania w atmo¬ sferze kondycjonowanej i powyzej 1,5 g/denier podczas badania w stanie mokrym.Zalaczony rysunek stanowi zdjecie z mikrosko¬ pu wiazki rurkowatych wlókien wedlug wynalazku powiekszonych 1500 razy, gdzie wyraznie widocz¬ na jest struktura wlókien.Rurkowate wlókna wiskozowe wytworzone spo¬ sobem wedlug wynalazku zachowuja swa wew-117 274 5 6 natrz pusta strukture i moga byc zasadniczo nie¬ odwracalne w tym sensie, ze nie zapadaja sie nawet po powtarzajacych sie zabiegach suszenia i prania. Wlókna te wykazuja takze wysoki sto¬ pien karbikowatosci, przekraczajacy ilosc 20 kar¬ bików na 2,5 cm. Otrzymywane w ten sposób wló¬ kna wiskozowe charakteryzuja sie miekkim, przy¬ jemnym chwytem, wysoka absorpcja wilgoci i du¬ zymi, ciaglymi przestrzeniami miedzysciankowymi oraz latwoscia zgrzeblenia i melanzowania z in¬ nymi wlóknami sztucznymi ' lub naturalnymi. Te rurkowate wlókna wiskozowe posiadaja duza obje¬ tosc, wysoka wytrzymalosc, duza absorpcje wilgo¬ ci, dobre wlasnosci jako izolacja cieplna, dobre wlasnosci dielektryczne oraz dobra sile krycia i nadaja aie do produkcji wyrobów papierowych, wyrobów nietkanych, odziezy zewnetrznej i ma¬ terialów na reczniki. Wyroby te charakteryzuja sie zasadniczo nieodwracalna struktura w tym sensie, ze pozostaja wewnatrz puste po powtarza¬ nych zabiegach suszenia i prania.Zasadniczo biorac, sposób wedlug wynalazku wynika z odkrycia, ze po spienieniu wlókien, a przed ich wysuszeniem, mozna zewnetrzne scia¬ ny utwardzic albo usztywnic, tak zwiekszajac wy¬ trzymalosc scianek zewnetrznych, ze nie zapada¬ ja sie one nawet po wielokrotnym praniu i su¬ szeniu. Usztywnienie mozna osiagnac jednym z kilku sposobów stanowiacych przedmiot wyna¬ lazku. W jednym z tych sposobów utwardzenia zewnetrznej scianki uzyskuje sie przy uzyciu wod¬ nej kapieli przedzalniczej, zawierajacej w duzym, optymalnym stezeniu siarczan cynkowy, kwas i siarczan sodowy, do której przedzie sie wiskoze o duzej zawartosci CS2 i w której nastepuje spie¬ nienie wlókien w wyniku dzialania kwasu na czyn¬ nik porotwórczy, zawarty w wiskozie weglan.Wlasciwosci wiskozy, jej dojrzalosc, stezenie NaOH, itp. oraz sklad kapieli przedzalniczej sa tak dobrane, ze regeneracja i koagulacja sa opóznione do momentu, gdy spieniona wiskoza osiaga strefe rozciagania. Pozwala to na uzyskanie znacznego stopnia orientacji spienionego ksantogenianu w toku krystalizacji, z utworzeniem rurkowatego wlókna o wysoce zorientowanej, krystalicznej strukturze sciany zewnetrznej. Struktura ta, jak wiadomo, wykazuje wysoka odpornosc na odksztal¬ cenie, dzieki czemu wlókna zachowuja swój ka¬ nalik nawet po wielokrotnie powtarzanych cy¬ klach prania i suszenia.Wysoki stopien karbikowatosci osiaga sie dzieki róznicowym odksztalceniom utworzonym w po¬ przecznym przekroju wlókna. Efekt ten uzyskuje sie przez polaczenie równowagi chemicznej syste¬ mu, niskich stezen kwasu i wysokich stezen cynku oraz dzieki efektowi mechanicznemu utworzonemu dzieki orientacji molekularnej. Karbikowatosc wy¬ stepuje wówczas, gdy wlókna sa zblizone i moga swobodnie kurczyc sie, to znaczy sa suszone bez naciagu. Trudnosc przy otrzymaniu tego * wlókna polega na tym, ze stezenie kwasu w kapieli prze¬ dzalniczej musi byc wysokie dla zapewnienia spie¬ nienia wlókien, a jednoczesnie na tyle niskie, aby uzyskac wysoka karbikowatosc. Trudnosc te 10 15 20 25 35 40 45 50 55 pokonuje sie przez uzyskanie delikatnej równo¬ wagi pomiedzy iloscia CS2 uzyta podczas ksanto- genowania a wysokim stezeniem soli w kapieli przedzalniczej.Koncepcja niniejszego wynalazku polega na utworzeniu utwardzonej sciany, która posiada na swoim przekroju poprzecznym róznicowe odksztal¬ cenia tak, aby nie tylko zapobiec zapadaniu sie scian, ale zarazem spowodowac wystapienie kar¬ bikowatosci » wówczas, gdy wlókna schna bez na¬ ciagu.Wynalazek nie ogranicza sie do metod zilustro¬ wanych ponizej podanymi przykladami. Koncep¬ cja ta obejmuje dowolna kombinacje opisanych przypadków lub dowolna inna metode tworzenia wiazan eterowych albo dowolne procesy sieciowa¬ nia lub inne sposoby wiazania grup OH na celu¬ lozie zawartej w zewnetrznej czesci wlókna albo w sciance wlókna dla zapobiezenia utworzenia sie wiazan wodorowych, wzglednie dowolnie inna me¬ tode utwardzania scianki wlókna dla zapobiega¬ nia zapadaniu sie, taka jak szczepienie innymi polimerami lub róznego rodzaju techniki napro¬ mieniowania.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze przedzie sie roztwór wiskozy zawierajacy celuloze w ilosci od okolo 6—8%, optymalnie 7% wago¬ wych w przeliczeniu na wiskoze, wodorotlenek metalu alkalicznego, w ilosci okolo 6—8%, ko¬ rzystnie okolo 6,5—7,5%, optymalnie 7% wago¬ wych w przeliczeniu na wiskoze or,az jako czyn¬ nik porotwórczy 3—5%, korzystnie 3,5—4,5%, op¬ tymalnie 4% wagowych weglanu metalu alkalicz¬ nego, takiego jak weglan sodowy lub potasowy, wzglednie kwasny weglan sodowy lub potasowy w przeliczeniu na wage wiskozy. Roztwór wiskozy powinien posiadac lepkosc 90—140 puazów, korzy¬ stnie 110—130 puazów, optymalnie 120, powinien" miec dojrzalosc wyrazona indeksem solnym 6—12 mililitrów chloru sodowego, korzystnie 8—10, opty¬ malnie 9. Roztwór wiskozy powinien zawierac 50—75% wagowych dwusiarczku wegla, korzy¬ stnie 60—70%, optymalnie 65%.Otrzymany roztwór wiskozy wytlacza sie przez filiere z kapilarami o srednicy okolo 25—75 mi¬ kronów, korzystnie 50 mikronów, do pierwszej kapieli koagulujacej, czyli wodnej kwasnej kapie¬ li. Czas zanurzenia w kapieli koagulujacej korzy¬ stnie wynosi okolo 0,25—1,5 sekund, optymalnie okolo 0,5—0,7 sekundy. Kapiel ta zawiera od 150—300 gramów na litr siarczanu sodowego w charakterze czynnika koagulujacego, korzystnie 240—280, optymalnie 260 gramów na litr siarcza¬ nu sodowego i 20—90 gramów na litr siarczanu cynkowego, korzystnie 40—70, optymalnie 50 gra¬ mów na litr siarczanu cynkowego oraz 50—80 gra¬ mów na litr' H2S04, korzystnie 69—70, optymalnie 60 gramów na litr kwasu. Kapiel koagulujaca powinna miec temperature co najmniej okolo 25°C.Przekroczenie temperatury 100°C nie daje korzys¬ ci. Korzystna temperatura kapieli wynosi 25°C— —65°C, optymalnie 35°^45°C.Zkoagulowane wlókna z pierwszej, czyli kwas¬ nej kapieli koagulujacej sa nastepnie rozciagane117 274 8 od 40 do 180%, korzystnie 90—100%, albo w po¬ wietrzu albo optymalnie w-wodnej kapieli do roz¬ ciagania. Kapiel do rozciagania, jezeli jest stoso¬ wana, zawiera 5—30 gramów na litr H2S04, ko¬ rzystnie 10—20 gramów na litr i 2—20, korzystnie 5—15 gramów na litr siarczanu cynkowego. Zwiek¬ szenie stezenia siarczanu cynkowego powyzej 30 gramów na litr nie daje korzysci.Korzystne stezenie siarczanu cynkowego wy¬ nosi 9 gramów na litr. Kapiel do rozciagania, je¬ zeli jest stosowana, jest utrzymywana w tempera¬ turze od 80°C—100°C, korzystnie 95ÓC—100°C.Wlókna sa nastepnie relaksowane o okolo 1%.Otrzymane rurkowate wlókna wiskozowe o wy¬ sokiej karbikowatosci, wytwarzane sposobem we- 10 15 ciwosci podobne jak przemyslowy jedwab sztucz¬ ny o wysokim module w stanie mokrym i zblizo¬ ne do wlasciwosci bawelny.Ponizsze przyklady ilustruja wynalazek nie ograniczajac jego zakresu. Jezeli nie zaznaczono inaczej, w ponizszych przykladach i w calym tekscie opisu, ilosci materialów podano w czesciach wagowych.Przyklady. Warunki prowadzenia procesu stosowane w doswiadczeniach podanych w niniej¬ szych przykladach i przy wytwarzaniu rurkowa¬ tych wlókien badanych w tablicy 1, byly nastepu¬ jace: , Masa celulozowa byla siarczanowa masa celu¬ lozowa z drewna lisciastego, zawierajaca 99% ce- ¦ Tablica 1" Porównanie fizycznych wlasciwosci róznych wlókien Próba pojedynczego wlókna — dane ze zrywarki Instron Produkt Kondycjonowany *) Wytrzymalosc na rozciaganie g/d Wydluzenie % Modul poczatkowy % Mokry Wytrzymalosc na rozciaganie g/d Wydluzenie % Modul przy 5% wydluzeniu .Karbików 2,5 cm Porowatosc % Normalne wlókno ciete 2,1 10,7 60 1,0 26 3,5 8 . 0 Wlókno wiskozowe o wysokim module w stanie mokrym 3,2 9,5 90 - 1,6 18 7,3 7 0 Rurkowate wlókno o wysokiej wytrzymalosci wg wynalazku * - 3,0 8,0 120 1,7 14 8,0 20 95 v Bawelna 3,3 9,0 50 3,9 10,0 10,1 20 zapadniete przestrzenie miedzyscian- kowe *) Otoczenie kondycjonowane — 70°C, do 65% wilgotnosci wzglednej (przedza eksponowana w ciagu co najmniej 16 godzin). dlug wynalazku, mozna ciac dowolnym konwen¬ cjonalnym sposobem, myc i suszyc .bez rozciaga¬ nia, wzglednie mozna je myc, suszyc w procesie ciaglym na walcach ogrzewanych para, zwijac w postaci ciaglego wlókna rurkowatego a nastepnie ciac, myc i suszyc bez rozciagania.Wlókna wytwarzane sposobem wedlug wyna¬ lazku nie tylko maja trwala porowatosc, ale rów¬ niez wykazuja wysoka karbikowatosc i wysoka wytrzymalosc.W* tablicy 1, podanej ponizej, przedstawiono po¬ równanie fizycznych wlasciwosci tego wyrobu z wlasciwosciami zwyklego jedwabiu sztucznego, jedwabiu sztucznego o wysokim module w stanie mokrym oraz bawalny.Jak wynika z powyzszej tablicy 1, wlókna otrzy¬ mywane sposobem wedlug wynalazku maja wlas- 50 55 65 lulozy wiskowej, o stopniu polimeryzacji okolo 520. Lukowanie masy celulozowej przebiegalo w roztworze zawierajacym wodorotlenek sodowy w stezeniu 18%, zawierajacym celuloze w stezeniu 32,0% alkalicelulozy i utrzymanym "w temperatu¬ rze 22 °C./Wiskoza otrzymana z tej masy w kon¬ wencjonalnym procesie wioskozowym miala lep¬ kosc 120 puazów, przy zawartosci celulozy 7,0% w przeliczeniu na wage wiskozy, 7% wodorotlen¬ ku sodowego w przeliczeniu na wage wiskozy, zmienna zawartosc procentowa dwusiarczku wegla w przeliczeniu na wage celulozy i 4% weglanu sodowego w przeliczeniu na wage wiskozy.Wiskoze przedzono nastepnie przez fUjere posia¬ dajaca 720 otworów, kazdy o srednicy okolo 50 mikronów, z szybkoscia 25 metrów na minute {co daje stopien odksztalcenia przy wyciskaniu okolo9 117 274 10 0,5) do pierwszej, czyli kwasnej wodnej kapieli koagulujacej o nastepujacym skladzie: kwas siarkowy o stezeniu zmiennym, jak przed¬ stawiono ponizej w tablicy 2, siarczan sodowy o stezeniu zmiennym, jak przed¬ stawiono ponizej w tablicy 2, siarczan cynkowy o stezeniu zmiennym, jak przedstawiono ponizej w tablicy 2.Wlókna zanurzono w tej kapieli na odcinku 25,4 cm. Wlókna otrzymane z pierwszej kapieli koagulujacej najpierw przeprowadzano przez dru¬ ga kapiel, czyli kapiel do rozciagania, zawierajaca 12 g/l kwasu siarkowego i 9 g/l siarczanu cynko¬ wego, w temperaturze 98°C. Wlókna te nastepnie relakspwano o 1% i myto na walcu plucznym, su¬ szono na walcu ogrzewanym para (temperatura powierzchni 60°C—80°C) i zwijano na skrecarce kolpakowej jako wlókno ciagle, z szybkoscia 25 m/minute.Tablica 2, podana ponizej, zawiera dane uzyska¬ ne z doswiadczenia czynnikowego. Zmiennymi za- . leznymi sa liczba wlókien otwartych, wyrazona jako procent ogólnej liczby wytworzonych wlókien 5 oraz liczba karbików na 2,5 cm.Zmiennymi badaniami w tym eksperymencie sa: Parametr Poziom 10 Temperatura kapieli przedzalniczej,°C — 25, 35, 45 Zawartosc H2SO4 w kapieli przedzalniczej, g/l — 60, 70 Zawartosc Na2S04 w kapieli 15 przedzalniczej, g/l — 200, 240, 260, 280 Zawartosc ZnS04 w kapieli przedzalniczej, g/l — 30, 50, 70 Równowaznik CS2, % na celuloze — 40, 50, 60, 65, 70 Tabli ca 2 Doswiadczenie czynnikowe przy otrzymywaniu rurkowatych wlókien o wysokiej karbikowatosci cs2 % 1 1 40 x 1 H2S04 | g/l 1 2 60 70 ZnS04 g/l* 3 30 50 70 30 50 70 NaS04 g/l 4 200 240 200 240 200 240 200 240 200 240 200 240 Temperatura kwasu 5 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 Karbików 2,5 cm na 6 8,8 14,9 9,4 13,2 16,2 15,2 16,2 11,2 10,3 11,1 11,0 11,5 11,7 15,3 15,5 11,3 15,9 17,1 16,7 9,3 14,1 7,4 7,9 14,1 15,3 12,4 14,5 12,1 14,8 13,5 10,9 15,8 19,6 15,6 10,8 8,8 Otwartych 1 wlókien % 7 1 1 1* 1 1 10 1 1 1 10 90 95 99 99 99 60 95 1 90 1 1 ' 1 1 90 95,. 5 5 15 5 90 95 95 90 90 60 95 9011 117 274 12 c.d. tablicy 2 1 | 2 | 3 50 60 60 70 60 30 50 70 30 50 70 30 50 1 4 200 240 200 240 200 240 200 240 200 240 200 240 200 240 260 280 200 240 260 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 20 25 25 25 25 25 25 5 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 45 45 - 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 | 15,4 14,6 15,5 13,4 17,3 19,2 12,9 20,2 15,7 18,1 13,3 15,1 15,1 10,8 14,3 15,9 20,1 6 19,1 10,1 15,9 17,5 16,7 16,1 15,1 17,3 14,7 17,8 15,1 15,8 18,9 15,0 — 23,2 15,9 17,5 — 17,9 11,0 20,7 19,7 15,5 18,7 19,1 19,4 17,9 21,6 17,1 14,7 22,9 18,6 27,4 20,5 19,3 1 1 5 50 90 60 100 10 30 70 85 50 95 5 15 100 90 85 7 1 80 85 85 75 100 20 85 95 85 75 95 15 50 — 100 85 50 — 1 50 80 70 70 100 10 90 '50 80 60 80 5 75 1 90 50 95117 274 13 14 c.d. tablicy 2 1 1 60 65 1 2 3 60 70 60 70 30 50 70 30 50 70 1 4 280 200 240 260 280 200 240 200 240 200 240 240 260 280 240 260 280 240 260 | 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 25 5 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 1 1 1 15,9 15,1 13,7 15,1 22,1 l 16,6 18,5 20,7 14,8 19,1 23,8 6 22,0 18,3 — 13,3 16,7 18,9 13,1 15,7 15,0 — 21,4 — 31,8 — — — 25,3 16,4 16,4 16,7 13,3 17,3 16,8 14,8 17,1 14,9 28,9 | 40 75 95 15 ,85 95 90 70 80 70 100 7 80 70 100 — — 30 60 85 90 80 100 — 50 — — 98 — — — 90 40 95 5 | 70 | 10 | 95 | 80 | 100 | 5 95 1117 274 15 16 c.d. tablicy 2 1 1 65 70 i 2 60 3 | 4 | 5 | 6 30 50 70 280 240 260 280 240 260 280 240 260 280 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 25 35 45 — 18,9 20,0 25,7 * 14,5 16,3 23,7 17,1 24,0 28,7 — 18,7 18,1 20,3 1 7 — 85 50 ¦' 80 ' — 70 90 30 | 85 80 30 — 95 70 85 Z powyzszej tablicy 2 wynika w sposób oczy¬ wisty, ze sposobem, wedlug wynalazku poprzez odpowiedni dobór warunków prowadzenia procesu mozna otrzymac wlókna posiadajace zarówno bar¬ dzo wysoka karbikowatosc, rzedu 32 karbików na 2,5 cm jak i wysoki stopien otwartosci struktury, rzedu powyzej 95%.W tablicy 3, ponizej przedstawiono typowe wla¬ sciwosci fizyczne rurkowatych wlókien wiskozo¬ wych o wysokiej wytrzymalosci i wysokiej karbi- kowatosci: Tablica 3 1 Typowe wlasciwosci fizyczne Denier/wlókno Wytrzymalosc na rozciaganie po kon- dycjonowaniu, g/denier Wydluzenie po kondycjonowaniu, % Wytrzymalosc na rozciaganie na mo¬ kro, g/denier Wydluzenie, na mokro, % Karbików/2,5 cm Stopien porowatosci, % otwartych wlókien 1,5 3,0 8,0 1,7 14,0 20,0 95 | 40 45 50 Porowate wlókna o wysokiej karbikowatosci przedstawione na zdjeciu mikroskopowym, na za¬ laczonym rysunku, zostaly wykonane sposobem 55 60 65 wedlug wynalazku, zgodnie z podanymi przyklada¬ mi, w których wiskoza zawierala .65% dwusiarczku wegla w przeliczeniu na wage celulozy. Kapiel przedzalnicza posiadala temperature 35°C i miala nastepujacy sklad: H2S04, g/1 60; ZnS04 g/1 50; Na2S04, g/1 260 98% wytworzonych wlókien bylo wlóknami otwar¬ tymi i mialo okolo 31,8 karbików na 2,5 cm.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania rurkowatych wlókien wiskozowych o wysokiej wytrzymalosci i wysokiej karbikowatosci, znamienny tym, ze roztwór wisko¬ zy zawierajacy w przeliczeniu na wage wiskozy, 6—8% wagowych celulozy, 6—8% wagowych wo¬ dorotlenku metalu alkalicznego, 3—5% wagowych czynnika porotwórczego, takiego jak weglan meta¬ lu alkalicznego lub kwasny weglan. metalu alka¬ licznego dwusiarczek wegla w ilosci 50—75% wa¬ gowych i o dojrzalosci okreslonej indeksem sol¬ nym 6—^12 cm3 chlorku sodowego, przedzie sie do wodnej, kwasnej kapieli koagulujacej zawierajacej 150—300 g/l siarczanu sodowego, 50—80 g/l kwasu siarkowego i 30—90 g/l siarczanu cynkowego, a otrzymane porowate wlókno wiskozowe rozciaga sie o 40—180% w powietrzu lub ewentualnie w wodnej kapieli zawierajacej 5—30 g/l kwasu siar-17 kowego, 2—20 g/l siarczanu cynkowego, utrzymy¬ wanej w temperaturze 80—100°C. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie roztwór wiskozy o lepkosci 90—140 puazów. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wodna, kwasna kapiel koagulujaca utrzymuje sie w "temperaturze 25—65°C. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wodna, kwasna kapiel koagulujaca utrzymuje sie w temperaturze 35—45°C. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako czynnik porotwórczy stosuje sie weglan albo kwasny weglan sodowy. 274 18 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie roztwór wiskozy zawierajacy okolo 7% wagowych celulozy, 6,5—7,5% wagowych wodoro¬ tlenku alkalicznego, 60—70% wagowych dwusiarcz- 5 ku wegla, 3,5—4,5% wagowych weglanu lub kwas¬ nego weglanu metalu alkalicznego jako srodek po- rotwórczy, przy czym ten roztwór wiskozy posia¬ da lepkosc 110—130 puazów, a jako kwasna, wod- 0 na kapiel koagulujaca stosuje sie kapiel zawiera¬ jaca 40—70 g/l siarczanu cynkowego, 240—280 g/l siarczanu sodowego i 60—70 g/l kwasu siarkowego, a otrzymane porowate wlókna wiskozowe rozcia¬ ga sie o 90—100%- PL PL