Wynalazek dotyczy maszyn do wy¬ robu plecionych koronek i t p. i ma na celu przedewszystkiem dostarczenie srod¬ ków dla ukladania w udoskonalony spo¬ sób nici czólenkowych pomiedzy nici osnowy i nici cewkowe, przyczem ukla¬ danie to odbywa sie kolejno. Dalej wy¬ nalazek rozciaga sie na udoskonalenie przy dzwigarkach nici czólenkowych i urzadzeniach do ich uruchamiania, przy urzadzeniach do kierowania i napiecia nici czólenkowych, na przesuwanie prze¬ smyków i sterowanie zbieraczy wykona¬ nego przedmiotu.Wynalazek przedstawia takie urza¬ dzenie, wedlug którego dzwigarki nici czólenkowych, majace celowo ksztalt igiel albo rurek, rozciagajacych sie na¬ przód ponad wózek cewkowy, moga byc przesuniete dla ulozenia nici czólenko¬ wych pomiedzy nici osnowy i nici cew¬ kowe. Nici osnowy moga byc wtedy w zwykly sposób przy maszynach tego rodzaju oplecione okolo nici cewkowych i przytem trzymac w miejscu nici czólen¬ kowe, wskutek czego te ostatnie wytwa¬ rzaja wtedy czesc przedmiotu. Podlug jednego rodzaju wykonania wynalazku nici osnowy nie oplataja sie okolo nici cewkowych.Na zalaczonym rysunku fig. 1 przed¬ stawia urzadzenie do przyspieszania pro¬ wadnic zabierakowych, fig. 2 jest wido¬ kiem przednim oddzielnej czesci do fig. 1, fig. 3 przedstawia przekrój poprzeczny maszyny, fig. 4 przedstawia urzadzenie do poruszania nici czólenkowych i nici osnowy i zbieracz, fig. 5 jest widokiem koncowym do fig. 4, fig. 6, 7 i 8 przed¬ stawiaja oddzielne czesci, afig. 9, 10 i 11uwidaczniaja rozmaite wyrobione przed¬ mioty.Przez / sa oznaczone cewki wzgled¬ nie wózki cewkowe (fig. 3), slizgajace sie we wrebach 2, trzymanych przez grzebienie prowadnicze 3. Cewkowre wózki 1 sa uruchamiane przez zabiera- kowe prowadnice 4. Przez 5 oznaczone sa prowadnice nawijania, 6 sa to pro¬ wadnice przy szynach 7. Prowadnice 5 moga odpasc i zastosowanie ich zalezy od tego, czy wózki cewkowe sa urucha¬ miane przy maszynach tego rodzaju w zwykly sposób.Rozmaite czesci sa niesione przez kadlub 8 (fig. 1), sila zostaje przeniesio¬ na na glówny wal 9 z odpowiedniego zródla sily. Stale i luzne tarcze- paso¬ we 10i 11 (fig. 2) sa umieszczone na przedluzeniu walu 9, którego koniec ulo- zyskowany jest na ramieniu 12. Pas zo¬ staje przekladany ze stalej na luzna tar¬ cze i odwrotnie przez niesiony przez drazek 14 uchwyt 13. Drazek 14 jest przesuwalny wzdluz ramienia 12. Kolo stozkowe 15 walu 9 styka sie ze stoz- kowem kolem 16 na wale 17, przebiega¬ jacym poprzecznie ku górze w stosunku do konca maszyny i wprowadzajacym w obrót wal 19 -przez mechanizm 18 kól zebatych przy górnym koncu maszyny.Prowadnice 4 i 5 sa trzymane od strony walu 20 przez stojak 21, przyczem do te¬ go stojaka i prowadnicy 5 po jednej stro¬ nie sa dolaczone wodziki 22, natomiast po drugiej stronie stojak 21 jest dolaczo¬ ny do szyny 5 przy 23, a dalej, prowad¬ nice 4 i 5 sa przegubowo polaczone z soba przy 24. Prowadnice 5 sa zaopa¬ trzone w sprezyny 25, umocowane przy koncach poprzecznemi czesciami 26.Wal 20 otrzymuje wahadlowy ruch od glównego walu 9 przy posrednictwie wodzików 27 i 28, które przy 29 sa do¬ laczone do przesuwaka, prowadzonego przez przedziurawiona dzwignie 30, któ¬ ra jest niesiona przy jednym swoim kon¬ cu przez wal 20. Wodzik 27 jest przy¬ laczony do korby 31 na wale 9, nato¬ miast wodzik 28 jest przylaczony do sto¬ jaka przy 32. Korba 33 jest przylaczo¬ na do sprezyny 34, której drugi koniec umocowany jest przy podstawie ma¬ szyny.Wodziki i dzwignie do uruchamiania- walu 20 zostaja przewaznie umieszczone po obu koncach maszyny. Wskutek o- pisanego uksztaltowania maszyny zostaje udzielony zabierakowej prowadnicy 4 ruch przyspieszony, wskutek czego wó¬ zek cewkowy mniej wiecej w srodku jego wychylenia porusza sie stosunkowo szybko, natomiast w koncu swego toru zostaje na chwile zatrzymany. Sprezy¬ ny 34 i 35, z których ostatnie polaczone sa z walem 20 i ze stojakiem 8, wzmac¬ niaja ten przyspieszony ruch przez to, ze w odpowiedniej chwili odprezaja sie.Nici 36 osnowy przechodza przez grze¬ bien 37 do stalowych drazków 38, no¬ szonych przez ramiona 39 przy prowad¬ nicach 3, a stad — do miejsca plecenia, gdzie splataja sie z nicmi cewkowemi 40.Czólenkowe nici 41 i 42, które moga byc nicmi pojedynczemi albo tworzyc grupy, przechodza przez przesuwacze 43 i 44, przesuwalne pomiedzy prowadnica¬ mi 3 i rozciagajace sie prawie do gór¬ nego konca wózka 1.Te przesuwacze nici zostaja urucho¬ mione w kierunku podluznym dla ulo¬ zenia nici czólenkowych pomiedzy nicmi osnowy i cewkowemi, które utrzymuja nici czólenkowe w miejscu, tworzacem czesc plecionki. Wskazane jest nada¬ wanie przesuwaczom nici ksztaltu rurek, które sa niesione przez ramiona 45, wprowadzone na drazki albo druty 46 i mogace sie slizgac w zlobkach pro¬ wadnic 3. Na kazdym drazku maze byc umieszczona odpowiednia ilosc ramion 45, noszacych rurke prowadnicza. Ilosc — 2 —rur zalezy od ich ruchu i od ilosci pra¬ cujacych przy maszynie wózków cewko¬ wych. Moze byc równiez zastosowany tylko jeden drazek 46 i w tym wypad¬ ku nici czólenkowe sa ukladane tylko w polowie ilosci pomiedzy nicmi osno¬ wy i cewkowemi. Dla moznosci zmia¬ ny ruchu przesuwaczów 43 i 44 moga one byc w odpowiedni sposób dolaczo¬ ne do prowadnic 3 i byc uruchamiane przez drazki 46, by kolysac sie albo o- bracac na lozyskach czopowych. Kat obrotu moze byc zmieniony przez zmia¬ ne punktu polaczenia z drazkiem.Przy urzadzeniu podlug fig. 3 prze- suwacz 43 nici zostaje przesuwany w kie¬ runku podluznym dla ulozenia jego niej pomiedzy nicmi osnowy i cewkowemi.Uruchamiane przez prowadnice zabiera- kowe 4 wózki cewkowe kolysza sie wtedy w przeciwlegly koniec ich toru na grze¬ bieniach 2, natomiast drazki 36 sa odpo¬ wiednio poruszane albo trzymane calko¬ wicie w bezruchu. Wtedy zostaja uru¬ chamiane przesuwacze 44 dla ulozenia ich nici pomiedzy nicmi osnowy i cewkowemi, natomiast wózki cewkowe odchylaja sie zpowrotem i nici osnowy sa porusza¬ ne powtórnie dla splecenia sie z nicmi cewkowemi. Bieg kolowy jest wtedy ukonczony i dwie nici czólenkowe zo¬ staja prowadzone na miejsce. Gdy prze- suwacza 44 jest brak, to nici 41 czólen¬ kowe zostaja ulozone w prawidlowe ulo¬ zenie tylko wtedy, gdy przesuwacz 43 i nici osnowy i cewkowe znajduja sie w polozeniu podlug fig. 3.Gdy oba przesuwacze 43 i 44 zosta¬ ja przesuniete dla ulozenia swoich nici, to nici osnowy moga byc zatrzymane w ruchu podluznym i w tym wypadku nie splataja sie one z nicmi cewkowemi, a wtedy plecionka ma ksztalt, przedsta¬ wiony schematycznie na fig. 9. Tutaj a oznacza czólenkowe nici 41, £—czólen¬ kowe nici 42, c—nici osnowy i d—nici cewkowe. Jak widac z rysunku, nici c i d przechodza kolejno przez nici a i b, nici osnowy biegna stale pod a i nad b albo odwrotnie. Fig. 10 przedstawia plecionke wytwarzana, gdy cewkowe ni¬ ci d i nici c osnowy zostaja dwukrotnie z soba splecione i to w tym czasie, gdy kazda nic czólenkowa zostaje ulozona.W tym wypadku zostaje uzyty tylko je¬ den przesuwacz nici czólenkowych. Fig. 11 przedstawia plecionke, przy której ma miejsce tylko jedno splecenie w tym ro¬ dzaju, jakie moga miec miejsce w do¬ wolnej ilosci pomiedzy ulozeniem kaz¬ dej nici czólenkowej. Liczba tych sple¬ cen moze byc regulowana przez zmiane szybkosci zbieracza, jak to dalej jest opisane. Dalej moze byc utworzona ple¬ cionka w rodzaju przedstawionej na fig. 9, przy której nici osnowy nie splataja sie z nicmi cewkowemi, a watek jest tylko wlozony.Dla nadawania ruchu przesuwaczom 43 i 44 zostaja uruchamiane drazki 46.Przy urzadzeniu podlug fig. 4 drazki te sa niesione przez bloki 47, slizgajace sie w zlobkach poziomej prowadnicy 48, umieszczonej wraz z urzadzeniem do uruchamiania drazka 46 w jednej pod¬ stawie 49, umieszczonej przy koncu ma¬ szyny i umocowanej przy glównej pod¬ stawie przez zlaczki 54\ podstawa moze tworzyc jedna calosc z podstawa 8.Jak widac z fig. 4 i 5, zebate kolo 51 przy jednym koncu glównego walu 9 znajduje sie w zetknieciu z posredniem kolem 52, które znów styka sie z zeba- tem kolem 53, umocowanem na wale 54 centralnie w stosunku do stojaka 49. Na wale tym sa ulozyskowane skokowe tarcze 55, 56 i 57, z których tarcza 56 ma dwie powierzchnie suwu, lezace pod katem 90° do siebie. Pomiedzy sasied- niemi powierzchniami tarcz 55 i 56 znaj¬ duje sie krazek 58r trzymany przez, su¬ wak 59, slizgajacy sie w prowadnicach 60,posiadajacych przewaznie ksztalt kraz¬ ków.W podobny sposób pomiedzy grani- czacemi powierzchniami tarcz 56 i 57 jest trzymany przez suwak 61 krazek, slizgajacy sie równiez w prowadni¬ cach 62.Gdy wal 54 od glównego walu 9 wprowadzony jest w ruch obrotowy przez opisany powyzej mechanizm, to przesuwacze 59 i 61 zostaja kolejno przesuwane i z poczatku w jednym kie¬ runku, a pózniej — w drugim przez tar¬ cze 55, 56 i 57.Przy 68 jest przy kadlubie 69 przy¬ laczona dzwignia 64, przedziurawiona przy 65 i polaczona z przesuwaczem 59 przez sztyft 66 albo t. p. i mogaca sie przez to poruszac wraz z przesuwaczem.W podobny sposób jest po przeciwle¬ glej stronie kadluba 49 umieszczona, za¬ opatrzona w przeciwwage, dzwignia 67, niesiona przez przesuwacz 61. Dzwi¬ gnie 64 i 67 sa przez wodzik 71 polaczo¬ ne z dzwigniami 68 i 69, polaczonemi ze soba przy 70, przyczem szpary 72 przy koncu dzwigni umozliwiaja usta¬ wienie i wzajemne przesuniecie tych dzwigni wzgledem siebie.Przy dzwigniach 68 i 69 sa polaczo¬ ne drazki 73 z przesuwaczem 74, pro¬ wadzonym w brózdach prowadnic 48 i posiadajacym wystep 75, który moze zapadac w odpowiednie wydrazenie znaj¬ dujacej sie pod dzialaniem sprezyny 77 lacznikowej dzwigni 76, ulozyskowanej przy bloku 47.Przy obrocie walu 54 drazek 46 zo¬ staje poruszany tam i zpowrotem przez opisane prowadnicze i dzwigniowe po¬ laczenie, przyczem ruch ten jest stero¬ wany tarczami 55, 56 i 57 i jest zalezny od wzajemnego polozenia wodzików i dzwigni.Przy jednym koncu ramion 79, ulo¬ zyskowanyeh wahadlowo przy 80, znaj¬ duja sie krazki 78 w zetknieciu z kola¬ mi 81 przez sprezyny 82. Kazde kolo jest zaopatrzone w pierscieniowy zlobek 83 dla przyjecia wystepów albo czopów przy wystepujacej ponad obwód kól 81 zlaczce 84, która przy obrocie kola 81 kolysze krazek 78 okolo czopa 80. Kraz¬ ki te wywieraja dzialanie na koniec dzwigni katowej 75 przy koncu jej su¬ wu naprzód i drugi koniec dzwigni sta¬ je sie wolny od przesuwacza 74, a przez to czesci 47 i 74 sa rozdzielone. Przy dalszym obrocie walu 54 przesuwacz 74 posuwa sie dalej, natomiast drazki 46 sa zatrzymane i nici czólenkowe nie zosta¬ ja doprowadzone na miejsce. W tym czasie nici osnowy i cewkowe sa dalej uruchamiane i w odleglosciach wzdluz maszyny wytwarzane zostaja przestrze¬ nie posrednie, w których niema wózków cewkowych i w których moga spoczy¬ wac przesuwacze 43 i 44. Celowem jest wytwarzanie przedmiotu o szerokosci, równej suwowi bloka 47. Na tej samej maszynie moze byc naturalnie wytwo¬ rzonych w tym samym czasie kilka sze¬ rokosci.Przy wytwarzaniu pewnych plecio¬ nek stalowe drazki 68 zostaja w ten sposób uruchamiane, ze kazda osnowa z nicmi cewkowemi zostaje spleciona przy kazdym ruchu.Przy dalszym obrocie kól 81 zlacz¬ ki 84 zeslizguja sie z krazków 78, któ¬ re wtedy zostaja odchylone przez spre¬ zyny 82 i dzwignie 76 koncami swojemi przez dzialanie sprezyn 77 znów przyj¬ muja zaczepy przesuwacza 74. Opisane urzadzenie do utrzymania bloków 47 nie jest konieczne, gdy nici czólenkowe nie maja byc ukladane kolejno.Wal 85 kól 81 jest ulozyskowany w blokach 86 na górnej poprzecznej pro¬ wadnicy stojaka 49 i zostaje kolejno u- ruchamiany przez przyrzad nastawniczy (fig. 5 i 6): — 4 —c Przy mimosrodzie 87 walu 19 jest przylaczony drazek 88, którego drugi koniec jest nastawialnie i przegubowo polaczony z ramieniem 89 na wale 90.Zapadka 91 przy ramieniu 89 przenika w zeby kola zapadkowego 92 na wale 90.W otwory 93 wpoblizu obwodu kola 92 moga byc wsadzone czopy 94, które przenikaja w zeby zapadkowego kola 95 na wale 85 i przez to obracaja ten wal, jak równiez jego kola 81.Wytworzony przedmiot przechodzi przez prowadnice 97 (fig. 3), walec sta¬ lowy 98, walec scierny 99, a stad przez walec 100 do dziergaczy 101, które sa tilozyskowane przy stojaku 8 w ten sposób, ze moga byc zdejmowane.Wal 102 z 'walcem 99 (fig. 4) niesie przy jednym koncu zebate kolo 103, znajdujace sie w zetknieciu ze slimacz¬ nica 104 na wale 105, obracanym przy¬ rzadem nastawniczym 106, 107. Nastaw- nicza zapadka 107 jest przesuwalnie przylaczona przy ramieniu 108 i zostaje uruchamiana mimosrodem 111 na wale 109 przez drazek 110.Urzadzenie nawijajace zostaje uru¬ chamiane przez wal 102 (fig. 3) przez lancuchowy mechanizm 120, 123, 121 przy posrednictwie drugiego mechanizmu ze sprezyn 127 i tarcz 124, 125, z któ¬ rych ostatnie umieszczone sa wraz z wa¬ lem 101 na tym samym wale 126. Przez zmiane szybkosci, z która przedmiot jest odciagany, to znaczy przez zmiane szybkosci obrotu walu 105 moze byc odpowiednio zmieniana odleglosc po¬ miedzy'znajdujacemi sie w robocie nic¬ mi czólenkowemi.Dla zmniejszenia szybkosci zbieracza przed i po koncu i poczatku suwuprze- suwacza nici w ten sposób, by wzdluz rozkrojona plecionka u obu konców by¬ la bardziej zbita albo ciezsza, jest prze¬ widziane pokazane na fig. 6 i 7 urza¬ dzenie, które specjalnie nadaje sie przy szeregu przesuwaczów nici czólenko¬ wych i jest niezalezne od poprzednio opisanych urzadzen do obracania wa¬ lu 105.Ramie 112 na wale 20 niesie wo¬ dzik 113, polaczony z wahadlowem ra¬ mieniem 114 -przez zlaczke 115 przegu¬ bowo. Ramie 114 niesie zapadke 116, przenikajaca w zapadkowe kolo 118 na wale 105, wprowadzajac go w obrót.Wal 105 jest ulozyskowany w lozy¬ skach 119 na górnej poprzecznej pro¬ wadnicy stojaka 49. Sztyfty 156 przy zapadkowem kole 95 wywieraja dziala¬ nie na wystep 157 ramienia 114, nato¬ miast drugie przedluzenie 158 tego ra¬ mienia polaczone jest wodzikiem 159 z zapadka 160, przyczem koniec wodzi¬ ka 159 posiada szpare do przyjecia czo¬ pa przy zapadce 116.W zwyklych warunkach styka sie zapadka 116 przez sprezyne 161 z ko¬ lem 118 i obraca je, ale przy obrocie kola 95 przez wspólne dzialanie sztyf¬ tów 156 i nasadki 157 zostaje wylaczo¬ na. Podczas tego wylaczenia zostaje przedmiot wyciagany z mniejsza szyb¬ koscia, gdyz zbieracz w sposób wska¬ zany na fig. 4, zostaje uruchamiany przez wal 9.Przy urzadzeniu maja zeby obu kól zapadkowych 107 i 118 ten sam podzial i kola zostaja niezaleznie od siebie obracane z ta sama szybkoscia, ale ko¬ la te sa ustawione wzgledem siebie o pól zeba i w ten sposób wal 105 przy wspólnem dzialaniu obracaja z podwój¬ na szybkoscia w stosunku do tego, jak obracalyby go niezaleznie od siebie.Dla przeszkodzenia przechodzeniu obracanych zapadkowemi kolami walów moga one byc zaopatrzone w urzadze¬ nie hamownicze, skladajace sie z prze¬ chodzacych przez krazki 129 pasów al¬ bo lin 128, umocowanych jednym kon¬ cem przy sztyftach 130, a drugim—przy — 5 —sztyftach 131 przy wlaczeniu sprezyn, obciazonych w razie potrzeby.Fig. 8 przedstawia inna forme wy¬ konania dzwigowych tarcz podlug fig. 4 i 5 do przesuwania przesuwaczów 43 i 44. Zaopatrzona w przeciwwage dzwignia wahadlowa 132, niesie krazek 134, prowadzony w krzywym zlobku 135 tarczy 136, umieszczonej na wa¬ le 137, napedzanym z walu 9 przez mechanizm kól zebatych. Polaczony z dzwignia 132 wodzik 139 ma ten sam cel i ten sam rodzaj dzialania, co wodzik 73 na fig. 4.Czólenkowe nici 41, 42 przechodza przedewszystkiem przez oczko 140 (fig. 3), pod napinajacy krazek 131, przez ocz¬ ko 142 i ostatecznie przez trzymane obracalnem ramieniem 143 oczko ku przesuwaczom nici. Napinajacy krazek 141 jest trzymany wahadlowemi ramio¬ nami 144 i trzyma nici w scislem ze¬ tknieciu ze stojakiem 145 przez ciezar 146, polaczony z ramionami przez nic 147 albo t. p. i odciagana nic zostaje w ten sposób napieta przez zacisniecie pomie¬ dzy krazkiem i podstawa. Ramie 143 jest niesione przez obracalna, napieta pierscieniem 148 sprezyne 149, trzyma nici w stanie napietym i przyjmuje je, gdy sa ulozone przez przesuwacze 43 i 44 we wlasciwem miejscu.Stalowe drazki 38 do nici 36 osno¬ wy sa polaczone przy 151 z wahadlo¬ wa dzwignia 150 (fig. 4), której drugi koniec niesie krazek 152, na który wy¬ wiera dzialanie tarcza 153 na wale 54.Drazki 38 sa trzymane w napieciu przez sprezyny 154, umocowane przy czesci, 155 kadluba 8 maszyny (fig. 1) i trzy¬ maja krazek 152 w zetknieciu z tar¬ cza 153. PL