Przy farbowaniu lub bieleniu przepu¬ szczano dotychczas tkaniny przez plyn w postaci zlozonej lub skreconej, lub tez sposobem ciaglym w postaci rozpostartej przez przyrzad zwany dzwigarem. Sposo¬ by te sa niewygodne, szczególnie przy traktowaniu materjalów utkanych calko¬ wicie lub czesciowo ze sztucznego jedwa¬ biu, gdyz z powodu sliskosci i gladkosci nitek sztucznego jedwabiu, nitki te bardzo latwo usuwaja sie z wlasciwego swego miejsca w tkaninie. Poza tern przy bieleniu materjalów zawierajacych nitki kolorowe, wobec dlugotrwalego traktowania wedlug tych sposobów, bardzo czesto nitki koloro¬ we zostaja odbarwione lub zniszczone.Wynalazek niniejszy polega na trakto¬ waniu plynami materjalów w celu biele¬ nia, barwienia i t. d., w taki sposób, ze po¬ wyzej wymienione trudnosci zostaja usu¬ niete. Mianowicie materjal poddawany traktowaniu sposobem wedlug wynalazku zostaje przedewszystkiem nawiniety na dziurkowany lub podobny walec, przyczem nawijanie uskutecznia sie przy równem naprezeniu tak, ze materjal tworzy na walcu zwarta lecz przepuszczajaca plyny mase. Materjal przy nawijaniu jest prze¬ suwany w kierunku poprzecznym do jego dlugosci tak, ze brzegi materjalu tworza mijajace sie zwoje zamiast tworzyc zgru¬ bienia przy brzegach masy materjalu, któ¬ re to zgrubienia powoduja niemoznosc równomiernego nasycania go plynami.Przed rozpoczeciem nawijania na wa¬ lec, materjal zostaje przepuszczany przezlub nad urzadzeniem do zwilzania. Jest to pozadane w przypadku, gdy materjal za- wie?a ^wn^^ilgsc^riifek sztucznego jedwa¬ biu, gtiyz zabezpiecza to materjal od kur¬ czenia sie na walcu podczas traktowania go plynami.Po skonczonem nawijaniu mozna prze¬ prowadzic traktowanie plynem pod cisnie¬ niem w odpowiedniem naczyniu, np. w ka¬ dzi. Poniewaz takie traktowanie trwa krótko, ma sie pewnosc, ze nitki materja- lu nie beda poplatane, a w przypadku bie¬ lenia, krótki czas traktowania nie pozwala plynowi na uszkodzenie nitek kolorowych.Na rysunku przedstawiony jest w po¬ staci przykladu przyrzad wedlug wyna¬ lazku do nawijania materjalu na walec.Fig. 1 przedstawia widok zprzodu na przyrzad do nawijania, fig. 2 — widok zboku, czesciowo w przekroju. Przyrzad sklada sie z bocznych ram 1 z lozyskami 2, w których leza konce osi 29 walca na¬ pedowego 3. Równolegle do osi walca 3 umieszczony jest walek 4, na którym ru¬ chomo osadzone sa ramiona 5, konce któ¬ rych zaopatrzone sa w otwarte od góry lozyska 6, w których leza konce osi 7 wal¬ ca 8, zaopatrzonego w boczne tarcze 9, wystajace ponad powierzchnie dziurko¬ wanego walca 8.Dowolne odpowiednie urzadzenie nie- uwidocznione na rysunku pozwala obracac od zródla sily walec napedowy 3 z zada¬ na szybkoscia, który tarciem porusza wa¬ lec 8.W ramie / ulozyskowany jest walek obrotowy 10, na którym w polowie jego dlugosci osadzony jest walec //, posiada¬ jacy spiralne naciecie 12 na swej po¬ wierzchni. W to naciecie 12 wchodzi z moznoscia przesuwania sie trzpien 13, u- mocowany nieco nizej niz wygiete ramion¬ ko 14 przymocowane do walka 4 sruba 15, posiadajace poziome przedluzenie 16, w którem umocowany jest trzpien 17, wcho¬ dzacy w podluzny otwór wystepu 18, pro¬ stopadlego do poprzecznego preta 19. Do kazdego konca tego poprzecznego preta 19 umocowany jest dolny koniec ramienia 20, osadzonego na sworzniu w punkcie 21 bocznej ramy 1, a górny koniec kazdego ramienia 20 zaopatrzony jest w otwarte od góry lozysko 22, w którem lezy oska 23 walka 24. Ten ostatni walek 24 pod¬ trzymuje materjal x, przechodzacy do te¬ go walka, a odwijajacy sie z innego wal¬ ka, na którym jest nawiniety. Jesli mate¬ rjal zawiera nitki sztucznego jedwabiu lub sklada sie z róznego rodzaju nitek lub przedzy, które po zmoczeniu nierówno¬ miernie sie kurcza, nalezy przed dopro¬ wadzeniem do walka 24 materjal zwilzyc zapomoca np. urzadzenia, skladajacego sie z wanienki 25, napelnionej odpowied¬ nim plynem, np. woda. Materjal przecho¬ dzi najpierw poprzez walek prowadniczy 26, a nastepnie przez plyn pod walkiem 27, zanurzonym w plynie, a nastepnie po¬ nad walkiem 28 do walka 24.Na koncach osi 29 walca napedowego 3 zalozone jest zebate kolo 30, zazebiajace sie z drugiem kolem zebatem 3/, zalozo- nem na koncu walka 10. Przed rozpocze¬ ciem pracy osie walca 8 uklada sie w lo¬ zysku ruchomych ramion 5 i powierzchnie walca 8 opiera sie na obwodzie walca 3.Przy obracaniu tego ostatniego walec 8 obraca sie i materjal x, przechodzacy po¬ przez walek 24, nawija sie z równomierna szybkoscia na walec 8, a wiec i z równo- miernem naprezeniem. Jednoczesnie obra¬ ca sie i walec U, nadajac ramieniu 14 ruch przesuwny wskutek ruchu trzpienia 13 w wycieciu 12. Dzieki zachodzeniu trzpienia 17 w wystep 18 poprzecznego preta 19, nadaje temu pretowi ramie 14 ruch przesuwny równolegly do osi walca 8. Ruch przesuwny tego poprzecznego pre¬ ta 19 przekazywany jest zapomoca ramion 20 walkowi 24 i materjal zostaje w ten sposób nawijany z ruchem w lewo i w pra¬ wo na walec 8, co uniemozliwia brzegowilnaterjalu kladzenie sie na brzeg poprzed¬ niego zwoju materialu.Na rysunku przedstawiono polozenie krancowe lewe preta 19 (fig- 1), kiedy wa¬ lek 24 znajduje sie w krancowem poloze¬ niu prawem. W ciagu nastepnego pelnego obrotu walca 8, brzegi materjalu przesu¬ waja sie podczas nawijania w lewo, a przestrzen y (fig. 1) pokrywana jest na¬ stepnym zwojem. Kazda przeto dlugosc materjalu, równa obwodowi walca 8, krzyzuje sie brzegami swemi tam i zpowro- tem podczas nawijania przez dokladny ruch preta 24 i jego urzadzen na dlugosci walca 8 pomiedzy tarczami bocznemi 9.Brzegi zakonczonego nawoju materjalu stykaja sie temi wystepami i calosc moze byc ostatecznie poddana dzialaniu plynów pod cisnieniem.Po zdjeciu walca wraz z nawojem ma¬ terjalu mozna przeprowadzic bielenie, my¬ cie lub farbowanie materjalu pod cisnie¬ niem, przez przepuszczenie odpowiednie¬ go plynu do wewnatrz walca 8 przez znajdujace sie w nim otworki i poprzez nawój materjalu, przyczem ten kierunek plynu moze byc od czasu do czasu zmie¬ niony.Stosunek zebatego kola 30 do zebatego kola 31 wynosi 2:1; jeden calkowity obrót walca 3 przypada na dwa obroty walka 10, dzieki czemu poprzeczny pret 19, a wiec i walek 24 odbywaja pelne przesuniecie sie tam i zpowrotem. Tech¬ niczne szczególy moga byc zmienione. Na- przyklad walec // moze byc osadzony na koncu walka 10 poza boczna rama 1 i moze w tern polozeniu poruszac ramie 20 umo¬ cowane do konca osi 23 poprzecznego walka 24, przyczem drugi koniec tej osi 23 moze byc umocowany przesuwnie w zamknietem lozysku. Konstrukcja wska¬ zana jest jednak bardzo wygodna i prak¬ tyczna, gdyz natezenie tkaniny x sluzy do utrzymywania walka 24 w odpowiedniem polozeniu w otwartych lozyskach 22 ra¬ mienia 20 i jesli obslugujacy maszyne zau¬ wazy najmniejsza nieregularnosc w krzy¬ zowaniu sie brzegów materjalu w jego na¬ woju, moze natychmiast walek poprawic, usuwajac niedokladnosci.W urzadzeniu do zwilzania wyzej opi- sanem walek 27 moze byc zanurzony w plynie czesciowo, a nie calkowicie i tak u- rzadzony, aby materjal x przechodzil po¬ nad nim. W takim przypadku unika sie zanurzania tkaniny w plynie, gdyz jest ona zwilzana przez ocieranie sie o mokra po¬ wierzchnie tego walka 27. PL