Przedmiotem wynalazku jest stal austenityczna, nierdzewna, podatna na obróbke cieplna, zwlasz¬ cza odporna na korozje wzerowa.Jak wiadomo, jon chlorikowy wywoluje szcze¬ gólna korozje metalu, zwana korozja wzerowa.Tego typu korozja ulega wiekszosc materialów sto¬ sowanych w pewnych srodowiskach, jak woda morska i srodowiska pewnych chemicznych pro¬ cesów przemyslowych. Podczas gdy wiekszosc pro¬ cesów korozyjnych przebiega równomiernie i z da¬ jaca sie przewidziec szybkoscia, korozja wzerowa charakteryzuje sie tym, ze nie mozna przewidziec jej przebiegu. W wiekszosci korodujacych srodo¬ wisk metal ulega równomiernemu rozpuszczeniu ze stosunkowo równomiernym ubytkiem na calej powierzchni, natomiast korozja wzerowa koncen¬ truje sie w pewnych, nie dajacych sie przewidziec punktach powierzchna, zasadniczo nde naruszajac sasiednich powierzchni. Po zapoczatkowaniu pro¬ cesu korozji wzerowej metal jest poddany auto- stymulacji, tzn. proces jest autokatalityczny. Jon chlorkowy' akumuluje sie w zapoczatkowanym wzerze i przyspiesza przebieg reakcji Stosowane dotychczas odporne na koiozje wze¬ rowa aaistendityczne stale nierdzewne zawieraja znaczne ilosci chromu, a zwlaszcza molibdenu. Je¬ den z takich stopów jest opisany w opisie paten¬ towym St. Zjedli. Am. nr 3 547 625. 'inne auste¬ nityczne stale o wysokiej zawartosci, molibdenu i chromu sa opisane w patentach St. Zjedn, Am. 2 nr 3 726 668, 3 716 353 i 3 129 120. Austenityczne stale nierdzewne o wysokiej zawartosci molibdenu zle poddaja sie obróbce cieplnej. Na przyklad, stal nierdzewna typu 334 zawierajaca wagowo 5 0,08% C, 2% Mn, l°/o Si, 0,045°/* P, 0,030°/* S, 18—22°/o Cr, H8—22°/© Ni oraz niezawierajaca mo¬ libdenu, stosunkowo latwo daje sie obraibdac ciepl¬ nie, zas stal nierdzewna typu 316 zawierajaca wa¬ gowo 0,08% C, 2% Mn, 1% Si, 0,045% P, 0,030% 10 16—18% Cr, 10-^24% Ni oraz 2—3% Mo ma obni¬ zona podatnosc na obróbke cieplna, natomiast stal nierdzewna typu 3117 o zawartosci wagowo 0,08% C, 2% Mn, 1% Si, 0,046% P, 0,030% S, 18-h20% Gr, ll»-rl5% Ni oraz 3—4^/t Mo, jest niezwykle trudna !5 do obróbki cieplnej tak, ze niektóre* huty nie po¬ dejmuja sie jej wytwarzania.Podejmowano próby poprawy podatnosci na obróbke cieplna za pomoca róznych dodatków sto- 20 powych. Glin w ilosci do 0,231% obniza te podat¬ nosc. Magnez w ilosci od 0,001% do 0,06% je¬ dynie nieznacznie polepsza podatnosc austenitycz¬ nych stali nierdzewnych na obróbke cieplna, a przy tym trudne jest wprowadzenie go do stopu w kon- 25 tralowanej ilosci Celem wynalazku jest zwiekszenie podatnosci na obróbke cieplna austenitycznych stali nierdzew¬ nych. Cel ten osiagnieto przez wykonanie auste¬ nitycznej*' stali nierdzewnej zawierajacej wagowo 30 20—40% niklu, 14—0lP/t chromu, 6—'112% moliibde- 112 604112 6 3 nu, max. 0,2M wegla, max 2f/# manganu, max 0,006°/e siarki, 0,005—0,050°/o wapnia, reszta zelazo i nieuniknione zanieczyszczenia, która zgodnie z wynalazkiem zawiera wagowo 0,01^0,20,/» ceru.Dzieki dodatkowi odpowiednich ilosci wapnia i ce- 5 ru stale nierdzewne wymienionego typu daja sie dobrze obrabiac cieplnie.W korzystnym przykladzie wykonania stop za¬ wiera 0,02—0,08°/o ceru, a sumaryczna zawartosc ceru i wapnia wynosi 0,03—0,1%. Optymalna po- io datnosc na obróbke cieplna uzyskuje sie przy su¬ marycznej zawartosci ceru i wapnia maksymalnie 0,06Vo. Zawartosc siairki winna byc niska, rzedu ,J)#Q06?/e lub mniej, korzystnie 0,002% lub mniej.} W celu stabilizacji stopu zapobiegajacej wydziela- 15 niu sie weglika chromu, okreslonemu dalej jako i precypitacja, mozna stosowac dodatek niobu . w maksymalnej ilosci l,00*/o'i wanadu w maksy¬ malnej ilosci 0,50%.Stwierdzono, ze pekanie mozna w znacznym 20 stopniu ograniczyc przez walcowanie w tempera¬ turze okolo lub powyzej . 985°C, korzystnie okolo 1100°C. W temperaturze ponizej 985°C mozliwe jest nieznaczne pekanie naiwet przy odpowiedniej zawartosci w stopie ceru i wapnia. 25 Przedmiot wynalazku jest szczególowo objasnio¬ ny w dalszej czesci opisu . i na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia wykres zaleznosci przej¬ scia ceru do stopu, od ilosci tego skladnika we wsadzie, fig. 2 — wykres tej samej zaleznosci 33 dla wapnia, fig. 3 — wykres zaleznosci pekania tasmy walcowanej na goraco od zawartosci ceru w stopie, fig. 4 — wykres zaleznosci pekania tas- Tablica I (Sklad stopów loboratoryjnych *) ¦ .Stop ' RV~ 6|211 6212 6213 6214** 6215 6216 : 6246 6^47 6248 62(49 6250 £251 . 6297 6298 6299 6BO0 6301 04117 6418' f 6419 I 6420 6421- 6432 SE23 Procentowa zawartosc (wagowo) S 0,002 0,003v 0,008 0,004 0,006 0,005 0,002 0,001 0,001 0,001 0,0002 0,000 a,oo6 0,002 0,002 0,011 0,00(2 0,002 0,00t2 0,002 0,004 0,002 P,0O3 0,002 Clr 20,23 20,23 20,30 2JO„30 20,32 20,29 20,34 2D,38 20,48 20,46 20,22 20,40 20,33 20,33 20,39 20,30 20,41 20^24 20,28 20,25 20,43 20,2f7 *,34 20,52 M 04,45 04,50 24,50 £4,45 24,47* 24,40 24,28 24,58 24,58 24,60 24,62 24,59 1 24,42 24,612 2K,50 24,60 24,52 24,71J 24,60 1 24,68 .23,53 24,70 24,74 24,48 Mo 0,48 6,50 6,4fl 6j,45 6,48 6,45 0,48 6,50 6,50 6,50 6,47 '6,48 a53 6,53 d,58 6,50 61,48 6,52 6,50 6,50 ©,52. ,6,50 6^53| a,47 Ca 0,008 0,008 Q,007 0,009 0,001 0,001 0,01(8 0,046 1 0,012 0,005 0,052 0,005 0,010 0,005 0,045 0,007 0,011 0,010 0,009 I 0,010 0,005 mu 0,009 0,008 Ce 0,0(21 0,027 0,008 .0,004 0,024 0,003 0,020 ,0,24 0,15 0,18 0,41' 0,003, 0,065 ,0,095 0,080 0,002 0,060 0,068 0,085 0,088 0,076 0,093 0,043 0,063 4 my od sumarycznej zawartosci ceru i wapnia w stopde, fig. 5 i 6 — wykresy podobne do przed¬ stawionych na fig. 3 i 4 dla tasmy walcowanej na zimno, a fig. 7 i 8 — wykresy zaleznosci pe¬ kania tasmy walcowanej ze stopu wedlug wyna¬ lazku, od zawartosci siarki w tym stopie.W celu zilustrowania korzysci, jakie daje stoso¬ wanie wynalazku, sporzadzono w warunkach la¬ boratoryjnych szereg 25 kilogramowych partii sto¬ pu, zmieniajac zawartosc we wsadzie wapnia i miiszmetalu. Ze stopów tych wytworzono nastep¬ nie plyty i tasmy, przy kontrolowanej tempera¬ turze obróbki. Mierzono stopien pekania w funk¬ cji temperatury walcowania i ilosci dodatków.Poniewaz dokladna regulacja temperatury obrób¬ ki w laboratoryjnym urzadzeniu do walcowania jest trudna, obserwowana tendencje do pekania potwierdzono w próbie Glleble^, polegajacej na pomiarze skurczu wzdluznego przy oziebianiu tas¬ my walcowanej z temperatury 1230°C do 950°Cr gdzie wystepuje wyrazne minimum skurczu oraz.Tablica II Stop RV- 6211 ' 6212 6213 G214** 6215 6216 6246 6247 6248 6249 6250 6251 6297 6293 6299 6300 6301 6417 6418 0419 6420 6421 ' 6422"' SE23 Ca zalo¬ zone 0,03 0,05 0,01 0,02 0,011 005 0,05 0,05 0,01 — 0,05 0,01 0,01 0,01 5 0,05 0,05 0,01 0,01 0,01 mozli¬ wie nalj- mniej 0,01 0,01 0,01 ,doda- nb 0,06 0,10 0,021- 0,03 1 0,02 0,10 0,29 0,2)9 0,06 0 0„29 0,06 0,06 0,06 0,29 014 0j,14 0,06 0,06 0,06 0,00 0,06 4,06 0,06 iuzy- teku 13, 8 35 30 5 1 S 16 ,20 — 1I8 8 tf 8 16 5 8 17 % 17 — 18' 1S 13 Oe f doda¬ na 0,065 0,11 0,0^6 — 0,11 1 0,016 0,05 0,315 0,35 0,50 0,50 0,05 0,2p 0,25 0,20 0,04 0,20 0,14 0,1£5 0,21)5 0,21i5 0,25 0,095 0,185 •/# uzy¬ sku 22 25 50 22 19 40 69 43 3j6 82 6 27 . 38 40 6 30 49 46 41 36 37 45 34 izalo- r zono : } 0,04 [ 0(,07 0,01 mozli¬ wie naj- i imniejf 0,07 0,01 1 0,01 0,07 0,07 0,li0 o,ito 0,01 [ 0,06 0,09 0,016 0,01 0,06 0,04 0(,06 0,08 0,08 [ 0,10 0,02 0,06 * — .wszystkie stopy zawieraly 0,018—0,55'/t C, 1,43—1,73^/r Mn, 0,006—0,19Vi P, 0,023—0,llf/t Al, 0,016—0,70Vt Nr i 0,0018—0,0114Vt O, •• — stop zawiera magnez, niob i tytan; zawartosc tych metali w stopie wynosila: 0,002% Mg, 0,050'/* .Nb- i 0,040V»Ti. ¦ *¦' V t I :112 604 6 do 870°C, w celu wykazania wplywu miszmetalu i wapnia na skurcz równiez w dolnym zakresie temperatury walcowania na goraco.Sklad stopów przedstawiono w ponizszej tabli¬ cy I, a uzysk ceru i wapnia w stosunku do ilos- 5 ci wprowadzonych do wsadu w tablicy II.Skladniki sladowe dodawano kolejno wedlug wzrastajacej reaktywnosci, tj. glin, wapn w sto¬ pie z niklem i cer jako miszmetal (50% ceru).W przypadku stopów RV-6246 do RV-6251 zakla- io dano 20% uzysk ceru i okolo 17% uzysk wapnia.W rzeczywistosci cer uzyskiwano w ilosci 36—82%.Jezeli mowa o uzysku to nalezy go rozumiec na¬ stepujaco np. w odniesieniu do stopu 6211. Do wsadu dodano 0,065% ceru, a poniewaz uzysk 15 ceru wynosil 32% to rzeczywista ilosc ceru w sto¬ pie wynosila 0,021%.Wykres (fig. 1) procentowego uzysku ceru w za¬ leznosci od procentowego udzialu tego skladnika we wsadzie sporzadzono na podstawie stopów RV- 20 -6211 do RV-6216 i RV-6246 do RV-6251. Dane uzy¬ skane dla dalszych stopów byly zadawalajace zgodne z wykresem. Obliczenia dodatku ceru dla uzyskania zalozonej jego zawartosci w stopie wy¬ konano dla stopów RV-6297 do RV-6301. Wartosci & obliczone pokrywaja sie z wartosciami uzyskany¬ mi, przedstawiono to w trzeciej grupie stopów na fig. 1. Stopy RV-6417 do RV-6422 oraz stop SE23 odlany z dostepem powietrza, sporzadzono w celu powtarzalnosci osiaganych danych w zakre- 30 sie 0,02—0,08% ceru.Stopien uzysku jest w pewnym stopniu zalez¬ ny od ilosci tego skladnika we wsadzie, zwykle wiekszy w przypadku wiekszych ilosci dodatków, co zilustrowano na fig. 1 dla zakresu 0,016 do 35 0,50% ceru dodawanego w postaci miszmetalu.Uzysk wapnia jest w zakresie 0,02—0,29% Ca (do¬ dawanego w postaci stopu z niklem) wzglednie .staly i wynosi 20%, co zilustrowano na fig. 2.Zawartosc ceru i wapnia w czterech grupach 40 stopów z fig. 1 przedstawia sie nastepujaco: Stop RV-6211—6216 JRV-6246—6251 RV-6297—6301 RV-6417—SE23 Ce 0,003—0,27% 0,003—0,41% 0,002—0,095% 0,043—0,093% Ca 0,001—0,009% 0,005—0^052% 0,005—0,045% 0,005—0,011% 45 Wiekszosc 'stopów pierwszej grupy wykazuje niedostateczna podatnosc na obróbke cieplna, a to wiaze sie z niska zawartoscia ceru i wapnia. To -samo obserwuje sie w drugiej grupie stopów (RV-6246 do 6251), lecz w tym przypadku dodatek -ceru i-wapnia jest z reguly zbyt wysoki. Naj¬ lepsze wyniki uzyskano dla stopów dwóch ostat¬ nich grup. W wielu z tych stopów zawartosc -ceru i wapnia miesci sie w zakresie krytycznym dla wynalazku, W pierwszej grupie stopów z tablicy 1 (RV-6211 do .6216) oczekiwano 2/3 uzysku ceru i 1/2 uzy¬ sku wapnia. W rzeczywistosci uzysk wyniósl 19— .50%,., zwylkle 22^32%. Rzeczywisty uzysk wapnia ^wyniósl 1^35%, zwykle ponizej 20% Rozbieznosc miedzy zalozonymi a uzyskanymi wartosciami spo¬ wodowala wytworzenie przedstawionych ¦ w tabli¬ cy I stopów o nizszej od zajozonej ^zawartosci ?*& 60 33 60 ceru i wapnia. Powyzsze stopy poddano wal¬ cowaniu na goraco, w temperaturze okolo 1100°C, w postaci plyty o grubosci 1,5 mm, w temperatu¬ rze okolo 985°C dla jednej tasmy walcowanej na goraco i okolo 815°C dla innej tasmy walcowa¬ nej na goraco.Temperature wykonczajaca i maksymalna ilosc pekniec mierzono w jednostkach odpowiadajacych 1,6 mm i zebrano w poniszej tablicy III Tablica III Najglebsze pekanie w jednostkach odpowiadaja¬ cych 1,6 mm dla laboratoryjnych stopów wy¬ konczanych w róznych temperaturach Stop RV-6211 -62l£ -621)3 -6214 -6215 " -6216 RV-624G -612471 -6248 -8&49 -O250 -6251 RV-6297 -6298 -6299 • RV^6300 -6301 RV-6417i -6418 -6419 -6420 -6^2 SE-23 Pekanie produktu koncowego i temperatura obróbki wykan¬ czajacej Plyta (ltl00°C) 0 0 2 0 0 0 0 kruchy na goraco* 2 2 kruchy na goraco 0 0 0 4. 4 0 0 0 0 0 . 0 D Tasma | (985°C) 0 1 2 1 1 0 0 6 3 2 0 0 2 2 1 1 •1 1 1 1 . 0 1 Tasma (815°C) 4 4 3 4 2 6 2 12 12 1 1 3. 6 4 3 4 3 3 2^3 2 . 1,-2 Jak wynika z tablicy III, stop RV-6|213 o stosun¬ kowo niskim stopniu odzysku ceru i wapnia oraz stosunkowo wysokiej zawairtosoi siarki wykazuje najgorsza charakterystyke pekania. .W nastepnej grupie stopów z tablicy 1 (RV-6246 do 6251) zalozono uzysk ceru 20%, a uzysk wapnia 17% Obserwowany uzysk ceru wynosil 36—82%, a uzysk wapnia z reguly okolo 17%. Uzyskano szereg stopów o zawartosci ceru i wapnia wyzszej od zalozonej. Stopy te poddane walcowaniu na goraco, z tym, ze stopy RV-6247 i RV-6250 pe¬ kaly w fazie poczatkowej i próby zostaly zanie¬ chane; Stopy te uzr^ano za kruche na goraco lub w punkcie zapoczatkowania topnienia przy wyso¬ kiej zawartosci, ceru.- - ; ; ; Jak wynika vz porównania dwóch pierwszych grup z tablicy I,, male:nasilenie pejkariia obserwuje112 604 sie przy temperaturze obróbki 1100—985°C, pod wa¬ runkiem, ze zawartosc ceru nie jest zbyt wy¬ soka. Przy temperaturze obróbki okolo 815°C pe¬ kanie jest bardziej nasilone i obserwowane na wszystkich próbkach.Nasilenie .pekania jest najwieksze przy zawar¬ tosci ceru powyzej 0,15% (RV-6213 i RV-6216).Wynik próby jest negatywny równiez przy niskiej zawartosci ceru i w niskiej temperaturze obrób¬ ki, jak w przypadku stopów RV-6248 i RV-6216 o zawartosci Ce odpowiednio 0,008% i 0,003%.Z danych uzyskanych dla stopów dwóch pierw¬ szych grup przedstawionych w tablicy I mozna wnioskowac, ze konieczna jest pewna minimalna ilosc wapnia i ceru, natomiast zawartosc zbyt wysoka jest bardzieg szkodliwa od zawartosci zbyt niskiej. Trzeci szereg stopów z tablicy I (tj. RV- -6297 do 6301) tworzono przy zalozeniu 0,06% Ce w stopie, Jarzy uzysku 33%. Zalozona zawartosc wapnia wynosila 0,01 lub 0,05% przy 17% uzy¬ sku. Jak wynika z tablicy I, zawartosc ceru jest z reguly zblizona do zalozonej, natomiast uzysik wapnia jest równiez tutaj bardzo nisfeL W stopie RV-6300 o zalozonej zawartosci wap¬ nia 0,05i% i ceru 0,01% stopien uzysku obu pier¬ wiastków jest bardzo miski. W przypadku stopu RV-6299 o zalozonej zawartosci ceru 0,06% i wa¬ pnia 0,071% sumarycznie uzyskano 0,125% tych skladnHków. W stopie RV-6301 sumaryczna zawar¬ tosc ceru i wapnia wynosi 0,071%, przy zalozonej zawartosci 0,06% Ce i 0,03% Ca. Sumaryczna za¬ wartosc wapnia i ceru w stopach tej serii wy¬ nosi 0,009—0,125%. W stopach RV-6297, RV-6298 i RV-6299 uzyskano zawartosci Ce i Ca zgodne z zalozonymi.Stopy z grupy trzeciej tablicy I równiez pod¬ dano walcowaniu na goraco. W grupie tej stop RV-6299 o wysokiej zawartosci ceru i wapnia (su¬ marycznie 0,1B5%) ulega najsilniejszemu pekaniu w temperaturze obróbki 1100°C. Stop ten najsil¬ niej peka równiez przy walcowaniu na zimno.Nastepny z kolei stop o zlych wlasciwosciach walcowniczych to stop RV-6300 o 0,009% sumarycz¬ nej zawartosci ceru i wapnia. Stop ten badano równiez w postaci plyty, a wlasciwosci tasmy wal¬ cowanej z tego stopu na zimno oceniono jako lepsze jedynie od wlasciwosci tasmy ze stopu RV-6299. Stopy RV-6I297, RV-6|298 i RV-6301 w po¬ staci plyty byly wolne od pekniec, a w postaci tasmy walcowanej na goraco praktycznie pozba¬ wione tych pekniec. Stopy te w postaci tasmy walcowanej na zimno wykazaly równiez niski sto¬ pien pekania w porównaniu ze stopami RV-6299 i RV-6300. Z danych uzyskanych w trzeciej gru¬ pie stopów wynika, ze sumaryczna zawartosc ce¬ ru i wapnia winna byc wyzsza niz 0,01%, a niz¬ sza niz 0,125%.Dla stopów czwartej grupy z tablicy I zalozono zawartosc waninia 0,01 ±0,005%, a zawartosc ceru 0,02—0,li0%. W przypadku stopu SE23 odlanego z dostepem powietrza zalozono 0,01% waipnia i 0,06 ceru. W czwartej grupie stopów (RV-6417 do 6422) uzysk ceru byl nieco wyzszy od odzy- -sku wynikajacego z fig. 1. Uzyskana zawartosc 30 wapnia wynosi 0,005—0,011%, a ceru 0,043^0,093%.Stopy poddano walcowaniu na goraco. Na fig. 3—6 przedstawiono wplyw ceru i sumy ceru i wapnia na pekanie. Jak wynika z tablicy II, 5 przy temperaturze obróbki 1H00°C nie obserwuje sie pekania, a jedynie nieznaczne przy tempera¬ turze 985 i 815°C.Dotyczace stopów dane z tablicy I sa zsumo¬ wane i przedstawione na fig. 3^6. Z fig. 3 moz- 10 na odczytac, ze pekanie tasmy walcowanej na go¬ raco osiaga minimum przy zawartosci ceru w sto¬ pie 0,020-^0,080%. Z fig. 4 wynika, ze minimum pekania wystepuje przy sumarycznej zawartosci ceru i wapnia w stopie 0,060%, przy czym niskie » wartosci wystepuja w zakresie 0,030—0,10%.Na fig. 5 przedstawiono zaleznosc pekania tas¬ my walcowanej na zimno, od zawartosci w stopie ceru. Równiez i w tym przypadku najnizsze war¬ tosci wystepuja w zakresie 0,020—0,080%. Zalez¬ nosc pekania tasmy walcowanej na zimno od su¬ marycznej zawartosci ceru i wapnia przedstawiono na fig. 6. Podobnie jak w przypadku ilustrowanym na fig. 4, minimum pekania wystepuje w zakre¬ sie 0,030—0,10%. Z powyzszego mozna wniosko¬ wac, ze zawartosc wapnia winna wynosic 0,005— 0,0015%. Jednak, jak wynika z fig. 3—6, pozadana charakterystyke mozna uzyskac, przynajmniej czesciowo, przy zawartosci wapnia 0,005—0,050%.Z danych przedstawionych w tablicy 2 wynika, ze temperatura walcowania winna wynosic powyzej 985°C, a korzystnie okolo 1100bC.Jak wyzej wspomniano, wazne jest, aby zawar¬ tosc siarki w stopie byla niska, rzedu 0,006% lub 3g mniej. Jest to zilustrowane na fig. 7 i 8, przedsta¬ wiajacych zaleznosc pekania wyrazona w jedno¬ stkach równych 1^6 mm od zawartosci siarki w sto¬ pie. Zaleznosc wykreslono na podstawie danych dla wszystkich stopów z tablicy I o maksymalnej ^ sumarycznej zawartosci ceru i wapnia 0,10%. Na fig. 7 przedstawiono dane uzyskane dla tasmy walcowanej w temperaturze okolo 985°C, a na fig. 8 dane dla tasmy walcowanej w temperaturze okolo 815°C. Z obu wykresów wynika, ze zwiek¬ szenie zawartosci siarki powoduje zwiekszenie stopnia pekania, a wiec pogarsza podatnosc stopu na obróbke cieplna. \ Stwierdzono, ze dodatek do stopu ceru i wap¬ nia nie tylko nie obniza, lecz nawet zwieksza 60 odpornosc na korozje wzerowa. Dla wykazania powyzszego, kazdy ze stopów z tablicy 1 wy¬ zarzano w ciagu 10 minut w temperaturze 1'180°C, hartowano w wodzie, wysuszono i wytrawiono,, a nastepnie przewalcowano na zimno tasme o gru- 55 bosci 0,35 mm, na tasme o grubosci okolo 0,15 mm* Przewalcowana tasme odtluszczono i wyzarzo¬ no w ciagu, 5 minut (lacznie) w temperaturze 11100,1150, 1200, 1270 lub 1B3«00C po czym har¬ towano w wodzie. Przy grubosci 0,15 mm wszy¬ to stkie stopy wykazaly znaczna precypitacje po wy¬ zarzaniu w temperaturze 1100°C, natomiast po wyzarzaniu w temperaturze 1150°C ulegaly rekry¬ stalizacji i nie wystepowala precypitacja. Nie za¬ obserwowano róznic przy wyzarzaniu w tempe- •• raturze .^zekTaczajs^ej 1/150°C, za wyjatkiem. 45112 604 9 10 Tablica IV Ubytek wagi okolo 16 gramowych próbek tasmy o grubosci 0,15 mm wyzarzanej w temperaturze 1170°C, w próbie korozyjnej w 10*/o chlorku zelazowym, przeprowadzonej w temperaturze pokojo¬ wej lub w temperaturze 35°C Stop RV-6211 !RV-6212 RV-6213 RV-6214 RV-0215 RV-G216 RV-6246 RV-6248 RV-6249 RV-6251 RV-6297 RV-6298 RV-6299 RV-6300 RV-6301 RV-6417 RV-641(8 RV-6419 RV-6420 RV-8421 RV-6422 SE-23 Stal nierdzewna nie zawierajaca mo¬ libdenu Stal nierdzewna o zaw. 2—3l°/o mo¬ libdenu Temperatura pokojowa 0,0004 0,0002 OiOOOO 0,0000 0^0003 0,0002 0,0000 0,0001 0,0000 0,0000 0,0002 0J0005 0,0003 0,0000 0,0003 0,0017 0,0002 0,0006 0,00111 0,003® 0,0026 0,0006 ubytek (g) 0,0003 0,0000 0,0001 0,0001 0,0002 0,0001 0,0003 0,0001 0,0005 0,0003 0,0002 0,0000 0,0000 0,0000 0,0006 0,0000 0,0002 0,0001 0,0000 0,0001 0,0003 0,0003 0,0005 0,0003 0,0002 0,0002 0,0000 0,0000 0,0001 0,0014 0,0002 0,0008 0,0000 0,0002 0,0004 0,0090 0,0016 0,0003 0,0002 0,0026 0,0009 0,0002 0,0006 0,0025 0,4^0,6 0,2—0,3 Temperatura 35°C | 0,0392 0,0004 0,0002 0,0001 0,0004 0,0003 0,0093 0,1248 0,1285 0,0022 0,0011 0,0008 0,0000 0,2351 0,2082 0,0556 0,0048 0,76ili8 0,2247 M072 0,4142 0,263(9 ubytek (g) 0,0366 Mooi 0,0107 0,0003 t),0176 0,0001 0,0274 0,0175 0,1769 0,0024 0,0021 0,0031 0,0000 0,0098 0,0299 0,4689 0,51124 0,1692 0,1930 0,3981 0,2378 0,11)69 1-1,2 0,8—1,0 0,0401 0,0003 0,0097 0,0002 0,0009 0,0015 0,0043 0,0198 0,0095_ o,oiof 0,0026 0,0079 0;5896 0,2770 0,0036 0,6508 0,0209 0,4450 0,3630 0,3*769 0,1541 0,0080 sie za zerowy i charakteryzujacy stop o bardzo wysokiej odpornosci na korozje wzerowa.Utbytek wagi konwencjonalnych stopów prze¬ znaczonych na rury wynosi w tych warunkach 0,2—0,3 g dJla stali nierdzewnej, zawierajacej 2— 3°/o molibdenu i 0,4—0,6 g dla stali nierdzewnej nie zawierajacej molibdenu. Przeprowadzono rów¬ niez próbe w temperaturze podwyzszonej do 35°C, w celu zwiekszenia agresywnosci roztworu.Dane przedstawione w tablicy IV sa wartosciami przecietnymi dla trzech prób.Ubytek 0,0003 g lub mniej jest nieznaczny i le¬ zy w granicach bledu doswiadczenia. Zaden z ba¬ danych stopów nie ulegal w temperaturze poko¬ jowej korozji przekraczajacej wartosc zerowa tj. ubytek wagi nie przekraczal wartosci 1/1000.W przypadku wiekszosci próbek równiez bada¬ nie wzrokowe w powiekszeniu dwudziestokrotnym nie wykazalo sladów korozji, a to swiadczy o dob¬ rej odpornosci materialu na korozje wzerowa.Tak wiec wynalazek daje nowa i ulepszona auste¬ nityczna stal nierdzewna o dobrej odipornosci na korozje wzerowa i dobrej podatnosci na obróbke cieplna, dzieki dodatkowi pewnych krytycznych ilosci ceru i wapnia, oraz przy utrzymaniu nis¬ kiej zawartosci siarki. zwiekszenia wielkosci ziaren. *Faza wydzielona 40 utworzona po chlodzeniu powietrzem, po walco¬ waniu na goraco, byla rozpuszczona w temperaturze lil70°C, pnzy czym wyzarzanie w temperaturze 1150°C jest wystarczajace dla utrzymania struktu¬ ry, w której nie wystepuje precypdtacja. 45 Poniewaz odpornosc na korozje wzerowa jest w pewnym stopniu zalezna od koncowej tempera¬ tury wyzarzania, próbki o grubosci 0,16 mm prze¬ znaczone do badan odpornosci na korozje w chlor¬ ku zelazowym, wyzarzano, w temperaturze wyz- so szej od 1i170°C, w ciagu pieciu minut, a nastep¬ nie hartowano w wodzie. Próbki wysuszono, wy¬ trawiono i poddano walcowaniu wykanczajacemu do grubosci 0,15 mm, pocieto na prostokaty z nad¬ miarem po 3 mm w obu kierunkach i nadano 95 wymiary zalozone 52X26 mm. Przed poddaniem badaniom próbki odtluszczono, ponownie wytra¬ wiono i zwazono z dokladnoscia do 0,0001 g. Pró¬ be odpornosci na korozje wzerowa przeprowadzo¬ no w 10°/o chlorku zelazowym. Próba polegala na 60 pomiarze ubytku wagi próbki po przebywaniu jej w ciagu 72 godzin w temperaturze pokojowej. Po¬ czatkowa waga próbek o wymiarach 52X28X0,15 mm wynosila okolo 16 g. Ubytek wagi 0,0016 g odpowiadajacy stracie 1 czesci na 10000 przyjmuje •& i112 604 li Zastrzezenia patentowe 1. Stal austenityczna, nierdzewna, zawierajaca wagowo 20—40% niklu, 14—21% chromu, 6—12% molibdenu, max 0,2% wegla, max 2% manganu, max 0,006% siarki, 0,005—0,050% wapnia, reszta zelazo i nieuniknione zanieczyszczenia, znamienna tym, ze zawiera wagowo 0,01—0,20% ceru. 12 2. Stal wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze ko¬ rzystnie zawiera wagowo 0,010—0,080% ceru, a su¬ maryczna zawartosc ceru i wapnia wynosi 0,03— 0,10%. 3. Stal wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze naj¬ korzystniej zawiera wagowo okolo 0,05% ceru, a ceru i wapnia sumarycznie okolo 0,06%. fig.i 0,05 0,10 0,15 Q,20 0725 0,30 0,35 0,40 0,45 0,50 0,55 % ce we wsadzie FIG.2 O.N 40 3 0,05 0,/O 0,15 0,20 0,25 0,30Q,35 Q,40 % ca ne wsadzie112 604 Sfi g ! et - _ - _ "\ \ "* **\ 1 s /- ^ s s / / s * / s ^y .i u. i i i i 0,03 0,06 0,09 Orl2 0,15 % Ce n stopce 0rl8 0,21 FIG.4 8 5 7 ^ 5 4* ^8 o - •v t • • 1 S y^ s' 0,OJ G,0€ 0,09 0,12 0,15 % Ca + Ca ty stopie 0,18 0,2O F 1 G . 5 I a\ r<) x 7\ ^ %e\ %%* ^ ^1^ t/j 4 SS a§J §: 2 '^ £ O ' -^ Ir -• "\ *\ - \ \ -• • • \ - L • • r* \ V -.4 y ¦} / / / / / / / / / 0.03 0,06 0,09 0rl2 % Ce n siopfe 0,15 0,18 0,21 IG.6 + • I* o \ \ \ / / / / / / -k J / / 0,03 0,06 0,09 0,12 0,15 % Ce + Ca /v stopie Oj 8 0,2/112 604 FIG.7 £ -$$ 18 <: ^8" £^ .o -^ ^ ar 6 5 4 l P 1 0 0,001 0,003 0,005 0,007 0,009 QO/l 0,013 %S FIG.8 § 10 ^ ^r 9 ^ ^£ 8 •92 i: O 6 £: ^ 5 s J 01 * s 2 * —•» * 2 . c: .P — ~ — af 1 p t £J00/ 0,003 0,005 0,007 0f009 0,01i 0,0/3 Drukarnia Narodowa Z-6, zam. 2*fB% Cena 45 zl PL