Przedmiotem wynalazku jest bieznik opony pne¬ umatycznej, dowolnej struktury, w szczególnosci opony pneumatycznej o osnowie promieniowej lub pólpromieniowej.Jest wiadome, ze jazda na podlozach mokrych, zwlaszcza przy wiekszych predkosciach, stwarza problemy dotyczace przyczepnosci, zwlaszcza z ra¬ cji zróznicowanych nacisków wystepujacych przy zestyku powierzchni opony z podlozem. W efekcie woda ma tendencje do podnoszenia opony w sa¬ mym srodku powierzchni styku opony z podlozem, gdzie nacisk opony' jest najczesciej najslabszy.Opona winna jednoczesnie dobrze sprawowac sie podczas toczenia sie w warunkach zadowalajacych •zwlaszcza jezeli chodzi o przyczepnosc i jaj od¬ pornosc na zuzycie, na drogach lub podlozach su¬ chych, a zwlaszcza na zakretach. W rzeczyw:stcsci stan dróg nie stwarza mozliwosci spelnienia tych warunków. W zwiazku z tym dla uzyskania do¬ brej przyczepnosci przy jezdzie z duza predkoscia, na podlozu mokrym, zblizonej do przyczepnosci na podlozu suchym, istotne jest z jednej strony, azeby róznice nacisków powierzchni zestyku opony z podlozem byly jak tylko mozliwe najmniejsze, a z drugiej strony azeby usuwanie wody spod po¬ wierzchni zestyku opony z podlozem bylo sku¬ teczne. Dla spelnienia tego waru.nku stosuje sie dzielenie bieznika opony rowkami obwodowymi, skosnymi, poprzecznymi, szerokimi i glebokimi.W przeciwienstwie, do jazdy na podlozach su- 10 20 25 2 cnych, dla unikniecia zuzycia nieregularnego, tzn. zwiekszonego zuzycia na krawedziach w stosunku do czesci srodkowej bieznika, zwlaszcza przy jez¬ dzie na nakretach, korzystne jest zapewnienie cia¬ glosci obwodowej elementów wypuklych bieznika opony, szczególnie przy krawedziach bieznika.Z francuskiego opisu patentowego nr 2 049 405 jest znany bieznik opony pneumatycznej majacy trzy, obwodowo rozciagajace sie rzedy elementów wypuklych, oddzielonych od siebie dwoma poje¬ dynczymi rowkami zygzakowatymi orientacji obwodowej lub dwiema parami zygzakowatych rowków orientacji obwodowej. Elementy wypukle w kazdym rzedzie maja budowe ciagla, to zna¬ czy nie sa oddzielane od siebie rowkami orien¬ tacji poprzecznej. Rowki orientacji poprzecznej maja postac odcinków, tylko jednym koncem po¬ laczonych z przyporzadkowanym im zygzakowatym rowkiem orientacji obwodowej.Znany jest równiez bieznik opony pneumatycznej z „Tread Design Guide A Bennet Parfield Publi- cation" — 1974 r., którego uklad rowków orien¬ tacji poprzecznej i uklad elementów wypuklych, w rzedach bocznych, sa inne niz w rzedzie srod¬ kowym. Uklad rowków w tym biezniku jest tego rodzaju, m ze ograniczone tymi rowkami elementy wypukle maja ksztalty zblizone do liter V, L oraz I, przy czym wszystkie elementy wypukle w Tzedzie srodkowym maja ksztalt zblizony do litery V, natomiast w rzedach bocznych wystepuje 112 602112 602 powtarzalna obwodowo kombinacja elementów wypuklych o ksztaltach liter V, L oraz I.Wedlug wynalazku bieznik opony pneumatycz¬ nej charakteryzuje sie tym, ze w kazdym rzedzie - elementów wypuklych, elementy te sa oddzielone rowkami orientacji poprzecznej, laczacymi sie na przemian, z. jednej strony, w rzedzie srodkowym elementów wypuklych, z rowkami szerokimi orien¬ tacji obwodowej, i z drugiej strony, w rzedach bocznych elementów wypuklych, laczacymi sie z rowkami szerokimi; orientacji obwodowej i z krawedziami bieznika. iRowki szerokie orientacji poprzecznej kazdego rzedu elementów wypuklych sa polaczone parami za pomoca rowków waskich i co najmniej tej samej glebokosci co rowki szerokie. Taki uklad rowków daje w efekcie to, ze elementy wypukle, w kazdym rzedzie tych elementów, maja ksztalt zblizony do1 litery S i wzajemnie zazebiaja sie ze soba.. Suma dlugosci., rzutowanych na os poludni¬ kowa, rowków szerokich orientacji poprzecznej, polaczonych parami, wynosi 0,75 do 1,5 szerokosci bieznika.Szerokosc rowków waskich, laczacych parami rowki szerokie orientacji poprzecznej, w rzedach bocznych, jest wieksza od szerokosci rowków waskich w rzedzie srodkowym, przy czym te pier¬ wsze rowki maja szerokosc co najmniej równa po¬ lowie szerokosci rowków szerokich orientacji po¬ przecznej.W rzedzie srodkowym jeden z polaczonych w pary rowków szerokich orientacji poprzecznej, za pomoca naciecia, jest polaczony z rowkiem sze¬ rokim sasiadujacej pary tych rowków szerokich.Rowki waskie sa usytuowane pod katami ostrym,;. wzgledem kierunku obwodowego, a kierunki ich pochylenia w dwóch sasiadujacych rzedach ele¬ mentów wypuklych sa przeciwne, przy czym ko¬ rzystnie te rowki waskie sa równolegle do od¬ cinków zygzakowatych rowków szerokich orien¬ tacji, obwodowej. Rowki, szerokie orientacji! po¬ przecznej sa usytuowane pod katami prostymi wzgledem kierunku obwodowego.Bieznik opony pneumatycznej wedlug wyna¬ lazku wykazuje bardzo dobra przyczepnosc do mokrej nawierzchni drogi podczas jazdy z duzymi predkosciami, wykazuje jednolite zuzycie na calej swej szerokosci, przy czym jego zuzycie podczas eksploatacji na nawierzchniach suchych jest znacznie mniejsze niz znanych biezników.Przedmiot wynalazku zostanie blizej omówiony na przykladzie wykonania pokazanym na rysun¬ ku, przedstawiajacym fragment bieznika, w rozwi¬ nieciu na plaszczyznie.Bieznik opony pneumatycznej ma trzy rzedy Zl, Z2, Z3 elementów wypuklych, oddzielone od siebie dwoma zygzakowatymi rowkami 21, 22 orientacji obwodowej. Elementy wypukle 23, 24, 25 w kazdymi rzedzie Zl, Z2, Z3 sa oddzielone od siebie za pomoca rowków szerokich 27 — 32 orien¬ tacji poprzecznej.Rowki szerokie 31, 32 orientacji poprzecznej w rzedzie srodkowym Z2 lacza sie jednymi kon¬ cami z .zygzakowatymi rowkami 21, 22 orientacji obwodowej. Pozostalymi koncami rowki szerokie 31, 32 orientacji poprzecznej sa polaczone w pary za pomoca rowków waskich 34, przy czym te row¬ ki waskie sa równolegle do siebie i odcinków zyg¬ zakowatych rowków 21, 22 orientacji obwodowej. 5 Ponadto konce tych rowków, po jednym z kazdej sasiadujacej pary, sa ze soba polaczone za po¬ moca naciec 35.Natomiast w o mentów wypuklych 23, 24 jedne rowki szerokie 10 29, 30 orientacji poprzecznej sa polaczone z zygza¬ kowatymi rowkami 21, 22 orientacji obwodowej, zas pozostale rowTki szerokie 27, 28 lacza sie z kra¬ wedziami 26 bieznika, przy czym rowki te sa po¬ laczone swymi wolnymi koncami w pary, za po- 15 moca rowków waskich 33. Rowki waskie 33 w obu rzedach bocznych Zl, Z3 sa równolegle wzgle¬ dem siebie, lecz skierowane przeciwnie niz row¬ ki waskie 34 w rzedzie srodkowym Z2.Suma dlugosci rowków szerokich 27 — 32 orien- 20 tacji poprzecznej, rzutowanych na os poludnikowa, wynosi 1,1 szerokosci bieznika. Elementy wypukle moga równiez posiadac faliste naciecia 36, laczace sie z rowkami szerokimi 27 — 32 orientacji po¬ przecznej. 25 Wykonano próby z oponami zaopatrzonymi w bieznik pokazany na rysunku, które wykazaly, iz opona, nawet przy bardzo duzych predkosciach jaz¬ dy, trzyma sie dobrze nawierzchni w plaszczyznie zestyku, a ponadto-, ze zmiennosc wzgledna na- 30 cisku A p/p (gdzie p jest wartoscia nacisku w srodku bieznika) pod krawedziami i posrodku bieznika wynosi ponizej 60% przy maksymalnych predkosciach. Takie same próby przeprowadzone na oponach z klasycznymi rzezbami biezników, 35 wykazaly z jednej strony, ze powierzchnia zestyku bieznika z nawierzchnia nie jest plaska, lecz przy maksymalnych predkosciach jest wklesla, i z dru¬ giej strony zmiennosc wzgledna nacisku Ap/p wy- ' stepujaca na krawedziach i w srodku bieznika 40 opony wynosi okolo' 3i50%.Przeprowadzone próby opon z bieznikiem we¬ dlug wynalazku, wykazaly ponadto, ze dzieki ukladowi rowków ograniczajacych jego- elementy wypukle i zwiazanej z tym znacznej redukcji na- 45 clsków, woda znajdujaca sie na nawierzchni nie powoduje uniesienia do góry srodka, powierzchni zestyku bieznika z nawierzchnia, a, zatem wyeli¬ minowane zostaje zjawisko poslizgu. Tym samym polepszona zostaje przyczepnosc opony z biezni- 50 kiem wedlug wynalazku na mokrej nawierzchni.Przyczepnosc ta w stosunku do przyczepnosci opon ze znanymi bieznikami, przy predkosci jazdy ok. 100 km/h, jest wieksza o 25 do 30%.Ponadto odpornosc na zuzycie opony pneuma- 55 tycznej z bieznikiem wedlug wynalazku, jest znacznie zwiekszona dzieki zamykaniu i otwiera¬ niu sie rowków waskich, laczacych parami rowki szerokie orientacji poprzecznej w kazdym rzedzie bocznym. Rzezba bieznika wedlug wynalazku ma 60 jeszcze te istotna wlasciwosc, ze podczas jazdy na zakretach, podczas przyspieszania; lub hamowania, rowki ograniczajace elementy wypukle, zamykajac sie, wzglednie zmniejszajac swoja szerokosc, po¬ woduja chwilowe utrzymywanie ciaglosci obwodo- 65 wej elementów wypuklych bieznika.112 602 6 PrzeproiWadzonei próby wykazaly ponadto, ze biernik wedlug ¦wynalazku ulega znaczna© mnej- szemk * zuzyciu^ ztwia£z.qza w poblizu jego krawe¬ dzi, stóad rozciaga sie bardziej równomierne zu¬ zycie ,na calej powierzchni.-"bieznika.Zastrzez e n i a: patentowe 1. Biernik opony pneumatycznej, zaopatrzony w dwa zygzakowate rowki, szerokie orientacja obwo¬ dowej i^ rzedy rowków . szerokich orientacji po¬ przecznej, rozgraniczajace trzy rzedy obwodowe elementów wypuklych, znamienny tym, ze w kaz¬ dym rzedzie (Zl, Z2, Z3) elementów wypuklych (23, 24, 25), elementy te sa oddzielone rowkami orientacji poprzecznej (27 — 32), laczacymi sie na przemian z jednej strony, w rzedzie srodkowym (Z2) elementów wypuklych (25), z rowkami sze¬ rokimi (21, 22) orientacji obwodowej, i z drugiej strony, w rzedach bocznych (Zl), Z3) elementów wypuklych t23, 24), laczacymi, sie l rowkami sze-.. rokimi (21, 22) orientacji' obwodowej i z krawe- ..dziia'mi' (2G) bieznika*, przy czym rowki szerokie (27—32) orientacji poprzecznej kazdego rzedu ele¬ mentów wypuklych (23, 24, 25) sa polaczone para¬ mi za pomoca rowków waskich (33, 34) i co naj¬ mniej tej samej glebokosci co rowki szerokie, zas suma dlugosci, rzutowanych na os poludnikowa, rowków szerokich (27—32) orientacji! poprzecznej, polaczonych parami, wynosi 0,75 do 1,5 szerokosci bieznika, a ponadto szerokosc* rowków waskich (33), laczacych parami rowki szerokiie (27—30) orientacji poprzecznej, w rzedach bocznych (Zl, Z3), jest wieksza od szerokosci rowków waskich 5 (34) w rzedzie srodkowym (Z2). .• 2. Bieznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze Xv rzedzie srodkowym (Z2) jeden z polaczonych w pary rowków szerokich orientacji' poprzecznej, za pomoca inacieciai (35), jest polaczony z rowkiem 10 szerokim sasiadujacej pary tych rowków- szero¬ kich. 3. Bieznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze szerokosc rowków waskich (33), laczacych paiami rowki szerokie (27—30) orientacji poprzecznej, w 15 rzedach bocznych (Zl, Z3) jest oo najmniej równa polowie szerokosci rowków szerokich orientacji poprzecznej. 4. Bieznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rowki waskie (33, 34) sa usytuowane pod katami 20 ostrymi wzgledem kierunku obwodowego, a kie¬ runki ich pochylenia w dwóch sasiadujacych rze- .^^d^ch^elementów wypuklych sa przeciwne. 5. Bieznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym," ze ' •rowki waskie (33, 34), laczace parami rowki sze- 25 rokie (27—32) orientacji poprzecznej, sa równolegle do odcinków zygzakowatych rowków szerokich (21, 22) orientacji obwodowej. 6. Bieznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rowki szerokie (27—32) orientacji poprzecznej sa 30* usytuowane pod katami prostymi wzgledem kie¬ runku obwodowego. 2U 25 U 22 PL PL PL PL PL PL PL