Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania mieszanin monoazowych barwników zawiesinowych o cechach mieszanin jednolitych, zawierajacych barwniki o ogólnych wzorach 1, 2 i 3 w których R oznacza atom wodoru badz grupe nitrowa, cyjanowa albo metylowa, Q oznacza atom wodoru lub chlorowca albo grupe mety¬ lowa, metoksylowa lub sulfonamidowa, a grupa nitrowa znajduje sie w pozycji orto lub para pierscienia fenylo- wego w stosunku do grupy aminowej oraz ewentualnie barwniki o ogólnych wzorach 4 i/lub 5, w których R i Q maja wyzej podane znaczenia, a Ri i R2 oznaczaja równo¬ czesnie atomy wodoru lub równoczesnie grupy metylo¬ we.Omawiane mieszaniny barwników uzyskuje sie sposo¬ bem wedlug wynalazku, stosujac skladniki do wytworze¬ nia barwników monoazowych w postaci mieszaniny izomerów metylopochodnych fenolu, otrzymywanej w wyniku rozfrakcjonowywania kwasu karbolowego, uzy¬ skanego z przerobu smoly surowej lub z fenolanów z wód sciekowych, zawierajacej mieszanine o-, m- i p-krezoli z domieszka ksylenoli i ewentualnie fenolu znanej pod nazwa trójkrezolu albo w postaci mieszaniny izomerów metylopochodnych fenolu, zawierajacej o-, m- i p- krezole.Indywidualne barwniki o ogólnych wzorach 1, 2, 3,4 i 5 sa znane — nieznane sa natomiast wskazane wyzej mieszaniny tych barwników. W syntezie barwników zawiesinowych nie stosowano równiez dotychczas okres¬ lonych wyzej mieszanin izomerów metylopochodnych fenolu.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze okreslone wyzej mie¬ szaniny monoazowych barwników zawiesinowych cha¬ rakteryzuje wyzsza wydajnosc kolorystyczna w porów¬ naniu z wydajnoscia kolorystyczna indywidualnych barwników sposród barwników wchodzacych w sklad omawianych mieszanin.Sposobem wedlug wynalazku poddaje sie pochodna 4'-aminodwufenyloaminy o ogólnym wzorze 6, w którym R i Q maja podane wyzej znaczenia, reakcji dwuazowania i sprzega wytworzony zwiazek dwuazoniowy z jedna z wskazanych wyzej mieszanin izomerów metylopochod¬ nych fenolu.Korzystnym jest stosowanie do tego celu mieszaniny izomerów metylopochodnych fenolu, zawierajacej nie mniej, niz 36% molowych m-krezolu. Ponadto stwier¬ dzono równiez nieoczekiwanie, ze zdwuazowane po¬ chodne 4/-aminodwufenyloaminy o ogólnym wzorze 6 sprzegaja znacznie szybciej z o- i m-krezolami, niz z p-krezolem, gdy reakcje sprzegania prowadzi sie z mie¬ szanina tych trzech izomerów.Zjawisko to wykorzystano w sposobie wedlug wynalazku do sterowania przebie¬ giem reakcji sprzegania, prowadzonej przy uzyciu mie¬ szaniny izomerów metylopochodnych fenolu, otrzymy¬ wanej w wyniku rozfrakcjonowywania kwasu karbolo¬ wego. Prowadzac bowiem reakcjesprzegania przy uzyciu wyzej wymienionej mieszaniny skladników biernych w nadmiarze w ilosci do 2 moli, korzystnie 1,3-1,4 mola skladników sprzegajacych na 1 mol pochodnej 4'- aminodwufenyloaminy, uzyskuje sie na wlóknach polies¬ trowych i poliamidowych wybarwienia bardziej jaskra-112 469 we, niz wybarwienia uzyskiwane za pomoca mieszanin tych samych barwników wytwarzanych przy uzyciu skladników biernych w ilosciach odpowiadajacych ste- chiometrycznym ilosciom tych skladników.Mieszaniny barwników otrzymywane sposobem wed¬ lug wynalazku wyrózniaja sie wysoka wydajnoscia kolo¬ rystyczna oraz duza jaskrawoscia odcienia i barwia wlókna poliestrowe na kolor zólty o odcieniu czerwo¬ nym, a wybarwienia odznaczaja sie wysokimi trwalos- ciami n^a czynniki mokre, tarcie, swiatlo i obróbke cieplna.; Omawiane mtESr^jpiny barwników wykazuja ponadto wysoka przydathG#cjao druku wyrobów z wló¬ kien poliestrowych, a takze moga sluzyc do barwienia wlókieo poliamidowych. ^ f Mieszaniny barwnikcpitef^drzymywane sposobem wed¬ lug wynalazku, w postacTpast lub po wysuszeniu jako proszki sluza do wytwarzania srodków barwiacych w postaci proszków i plynów.Wynalazek ilustruja, nie ograniczajac jego zakresu, nastepujace przyklady, w których czesci i procenty ozna¬ czaja czesci i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsjusza: Przyklad I. 27,4czesci 2,4-dwunitrodwufenyloami- no-4'-aminy dwuazuje sie znanym sposobem, a otrzy¬ mana zawiesine zwiazku dwuazoniowego wprowadza sie w temperaturze 0—5° w ciagu 30 minut do mieszaniny 14,5 czesci trójkrezolu, zawierajacego 54,7% m-krezolu, 17,9 czesci 30% lugu sodowego i 100 czesci wody. Po zakonczeniu sprzegania wyodrebnia sie produkt z masy poreakcyjnej przez odfiltrowanie. Po wysuszeniu i zmie¬ leniu otrzymuje sie zóltobrunatny proszek, barwiacy wlókna poliestrowe i wlókna poliamidowe na kolorzólty o odcieniu czerwonym.Przyklad II. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie I. przy uzyciu zamiast 14,5 czesci trójkrezolu o zawartosci 54,7% m-krezolu i 17,9 czesci 30% lugu sodowego odpowiednio 11,0 czesci Trójkrezoluo zawar¬ tosci 54,7% m-krezolu i 13,3 czesci 30% lugu sodowego.Otrzymuje sie mieszanine barwników barwiaca wlókna poliestrowe i wlókna poliamidowe na kolor zólty o odcie¬ niu czerwonym. Uzyskane wybarwienia sa mniej jask¬ rawe w porównaniu z wybarwieniami produktem otrzymanym sposobem opisanym w przykladzie I.Przyklad III. 25,6 czesci 2-cyjano-4-nitrodwufeny- loamino-4-aminy dwuazuje sie znanym sposobem i sprzega z 10,8 czesciami mieszaniny, zawierajacej 40% I o-krezolu, 40% m-krezolu i 20% p-krezolu, postepujac sposobem opisanym w przykladzie II. Otrzymana mie¬ szanine zwiazków monoazowych wyodrebnia sie po zakonczeniu reakcji sprzegania przez odsaczenie. Po wysuszeniu uzyskanej pasty i zmieleniu otrzymuje sie brunatny proszek barwiacy wlókna poliestrowe i wlókna poliamidowe na kolor zólty o odcieniu czerwonym.Przyklad IV. 30,8czesci4-nitrodwufenyloamino-3'- sulfonoamido-4'-aminy dwuazuje sie znanym sposobem i sprzega z 11,0 czesciami trójkrezolu, zawierajacego 36% m-krezolu, postepujac sposobem opisanym w przykla¬ dzie II. Otrzymany po odsaczeniu i wysuszeniu produkt barwi wlókna poliestrowe i poliamidowe na kolor zólty o odcieniu czerwonym.Przyklad V. 28 czesci 4-metylo-2-nitrodwufenylo- amino-2f-chloro-4'-aminy dwuazuje sie w znany sposób i sprzega z 10,8 czesciami mieszaniny zawierajacej 10% o-krezolu, 60% m-krezolu i 30% p-krezolu, postepujac sposobem opisanym w przykladzie II. Osad uzyskanej mieszaniny barwników odfiltrowuje sie i suszy. Po zmie¬ leniu otrzymuje sie brunatny proszek barwiacy wlókna poliestrowe i wlókna poliamidowe na kolor zólty o odcie¬ niu czerwonym.Przyklad VI. 30,6 czesci 2,4-dwunitrodwufenylo- amino-2/-metoksy-4/-aminy dwuazuje sie znanym sposo¬ bem i sprzega z trójkrezolem sposobem opisanym w przykladzie I. Uzyskany produkt barwi wlókna polies¬ trowe i wlókna poliamidowe na kolor zólty o odcieniu czerwonym.Przyklad VII. 150 czesci tasmy czesankowej z cie¬ tego wlókna poliestrowego oczyszcza sie w cisnieniowym aparacie farbiarskim z obiegiem kapieli przez obróbke w temperaturze 80-85° w czasie 30minut roztworem wod¬ nym zawierajacym 0,001 czescanionowegosrodka piora¬ cego i 0,002 czesci weglanu sodowego na 1000 czesci kapieli, plucze dokladnie woda i wprowadza 3,75 czesci standaryzowanego mikroproszku barwnika zawiesino¬ wego otrzymanego sposobem opisanym w przykladzie I i zdyspergowanego uprzednio w 80 czesciach zimnej wody. Nastepnie dodaje sie 1400 czesci goracej wody, 1,5 czesci anionowego srodka dyspergujacego i zakwasza kapiel barwiaca kwasem octowym do wartosci pH 4 do 5.Barwienie rozpoczyna sie w temperaturze 50°, podgrze¬ wajac kapiel w czasie 40-50 minut do temperatury 125-130°. W tej temperaturze barwi sie 40-50 minut. Po zakonczeniu barwienia kapiel ochladza sie do 95-90° i odprowadza z aparatu. Wybarwiona tasme poliestrowa plucze sie w goracej wodzie, pierze w temperaturze 70° z dodatkiem 0,001 czesci anionowego srodka pioracego na 1000 czesci wody, ponownie plucze w wodzie i suszy.Przyklad VIII. Tkanine poliestrowa napawa sie w temperaturze 20-40° w kapieli wodnej zawierajacej 50 czesci standaryzowanego plynu barwnika zawiesinowego otrzymanego sposobem opisanym w przykladzie II, 1 czesc srodka zwilzajacego, 2 czesci kwasu octowego 30% i 3 czesci alginianu sodowego na 1000 czesci kapieli. Po napawaniu tkanine suszy sie w temperaturze 120° w cza¬ sie 3 minut i utrwala przez dogrzewanie goracym powie¬ trzem w temperaturze 190-210° w czasie 40-45 sekund.Wybarwiona tkanine poddaje sie procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, plucze ponownie w wodzie i suszy.Przyklad IX. 80 czesci dzianiny poliamidowej pierze sie w temperaturze 60° w czasie 30 minut w bar- wiarce pasmowej w kapieli zawierajacej 0,001 czesc weg¬ lanu sodowego i 0,001 czesc niejonowego srodka pioracego na 1000 czesci kapieli i plucze dokladnie w goracej wodzie. Po zakonczeniu procesu oczyszczania dzianine poliamidowa obrabia sie wstepnie w temperatu¬ rze 40-50° w czasie 10-15 minut w kapieli zawierajacej 1400 czesci goracej wody, 1,2 czesci niejonowego srodka dyspergujacego i 0,8 czesci kwasu octowego 30%.Nastepnie dodaje sie 2,4 czesci standaryzowanego mik-5 112 449 6 roproszku barwnika zawiesinowego otrzymanego sposo¬ bem opisanym w przykladzie IV, uprzednio zdyspergo- wanego w 20 czesciach zimnej wody i barwi w temperaturze 40-50° w czasie 10 minut, po czym podgrze¬ wa sie kapiel stopniowo do temperatury 93-96° i w tej temperaturze barwi w czasie 35-45 minut. Wybarwiona dzianine poliamidowa plucze sie dokladnie w wodzie i suszy.Przyklad X. 30 czesci standaryzowanego mikrop- roszku barwnika zawiesinowego otrzymanego sposobem opisanym w przykladzie I dysperguje sie w 470 czesciach wody o temperaturze 30-40° i miesza dokladnie z 500 czesciami 5% zageszczenia alginianowego. Otrzymana pasta drukarska drukuje sie tkanine poliestrowa, suszy w temperaturze 120-130° w czasie 3-2minut i utrwala przez dogrzewanie w goracym powietrzu w temperaturze 190-210° w czasie 60-30 sekund. Po utrwaleniu tkanine plucze sie w zimnej, a nastepnie w cieplej wodzie i pierze w temperaturze 75-85° w czasie 10-15 minut w wodnym zasadowym roztworze pioracym, zawierajacym niejo¬ nowy srodek pomocniczy, ponownie plucze w wodzie i suszy.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania mieszanin monoazowych barwników zawiesinowych o cechach mieszaninjednoli¬ tych, zawierajacych barwniki o ogólnych wzorach 1,2 i 3, w których R oznacza atom wodoru lub grupe nitrowa, cyjanowa badz metylowa, Q oznacza atom wodoru lub chlorowca albo grupe metylowa, metoksylowa badz sul- fonamidowa, a grupa nitrowa usytuowana jest w poloze¬ niu orto lub para pierscienia fenylowego w stosunku do grupy aminowej oraz ewentualnie barwniki o ogólnych wzorach 4 i/lub 5, w których R i Q maja podane wyzej znaczenia, a Ri i R2 oznaczaja równoczesnie atom wodoru lub równoczesnie grupy metylowe, znamienny tym, ze pochodna 4/-aminodwufenyloaminy o ogólnym wzorze 6, w którym R i Q maja podane wyzej znaczenia, poddaje sie reakcji dwuazowania i sprzega wytworzony zwiazek dwuazoniowy zmieszanina izomerów metylopo- chodnych fenolu, otrzymywana w wyniku rozfrakcjono- wywania kwasu karbolowego, uzyskiwanego z przerobu smoly surowej lub z fenolanów z wód sciekowych, zawie¬ rajaca mieszanine o-, m- i p-krezoli z domieszka ksyle- noli i ewentualnie fenolu albo z mieszanina metylopo- chodnych fenolu, zawierajaca o-, m- i p-krezole. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie mieszanine izomerów metylopochodnych fenolu, zawierajaca nie mniej niz 36% molowych m-krezolu. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze miesza¬ nine izomerów metylopochodnych fenolu stosuje sie w ilosci odpowiadajacej 1—2 molom skladników sprzega¬ jacych na 1 mol pochodnej 4-aminodwufenyloaminy o ogólnym wzorze 6, w którym R i Q maja wyzej podane znaczenia.MC, a % rr=r ^ — no2 ., :h7 ^^Nn'<^yiN=N- Nu \ ™ zoru a oh \^/ \^ NcW w z OT *i NCz , R, a **zor o PL