Przedmiotem wynalazku jest hak sprzegajacy, w szczególnosci dla belki górnej trzypunktowego ukladu zawieszenia ciagnika rolniczego. Hak ten sluzy do uchwycenia sworznia sprzegajacego w celu zaryglowania i laczy z ciagnikiem doczepny sprzet rolniczy, przy czym otwór haka jest mozliwy do zablokowania ryglem zabezpieczajacym w poloze¬ niu blokujacym.Znany jest zatrzask* z opisu patentowego RFN DT-PS 1 255 376, przy którym hak sprzegajacy belki górnej zaopatrzony jest w sworzen ryglujacy, któ¬ ry trzymany jest w polozeniu ryglujacym za pomo¬ ca sprezyny i moze byc otwierany z siedzenia kie¬ rowcy ciagnika przy pomocy ciegla. Podobne cieglo moze byc równiez tak zastosowane, ze przedluzenie belki górnej zostaje odryglowane. Przy tym uksz¬ taltowaniu wada polega na tym, ze sily, które ze sworznia sprzegu przez wibracje i ruchy obrotowe oddzialywuja w czasie zastosowania roboczego na sworzen ryglujacy moga przy pokonaniu oporu spre¬ zyny ryglujacej doprowadzic do niepozadanego ot¬ warcia blokady.Znana jest nastepnie z opisu patentowego RFN DT-PS 1 263 380 blokada przy pomocy haka docze- pnego, w której czlon ryglujacy przed nieprzewi¬ dzianym otwarciem w czasie pracy jest zabezpieczo¬ ny za pomoca obciazonej sprezyna dzwigni katowej poprzez wybrania w dzwigni katowej i w czlonie ryglujacym.Urzadzenie to jest jednak specjalnie przewidziane 15 20 30 dla haków doczepnych belek dolnych, ze zwróco¬ nym ku górze otworem haka doczepnego. Przy za¬ stosowaniu dla górnej belki, która odpowiednio ce¬ lowo zostala wyposazona w zwrócony do tylu otwór haka doczepnego, wymagane bylyby dodatkowe ele¬ menty funkcyjne, aby tak uksztaltowac wprowadze¬ nie sil uruchamiajacych — idacych'z góry od kie¬ rowcy, zeby dzwignia katowa dla zaryglowania mo¬ gla byc poruszana w dól. Wielkosc konstrukcji haka doczepnego dla belki górnej wypadlaby przy tym urzadzeniu ryglujacym zbyt duza. Zastosowanie tego urzadzenia ryglujacego jest tym samym dla górnej belki zupelnie nieekonomiczne.Zadaniem wynalazku jest utworzenie haka sprze¬ gajacego z automatycznie dzialajacym zabezpiecze¬ niem do ryglowania tego haka, wykluczajacym mi¬ mowolne otwarcie, na przyklad przez ruchy trace sworznia sprzegajacego. Osiagnac sie powinno tym samym równiez zabezpieczenie przed niezamierzo¬ nym otwarciem haka sprzegajacego.Zadanie to jest rozwiazane w ten sposób, ze ry¬ giel sklada sie z trzpienia ryglujacego, który zostal umieszczony w wywierconym otworze haka sprze¬ gajacego i jest we wpust otworu haka wsuwalny i sklada sie z trzpienia blokujacego polaczonego wychylnie wokól osi z trzpieniem ryglujacym prze¬ suwnego w otworze wspólosiowym z powyzszym otworem i ze zostala przewidziana sprezyna zamy¬ kajaca oparta o trzpien blokujacy i lozysko oporo¬ we, której kierunek sily przecina os trzpienia bto- 1110403 111040 4 kujacego i wywierconego otworu, przy czym trzpien blokujacy zaopatrzony jest w plaszczyzne oporowa, która jest trzymana w polozeniu blokujacym pod dzialaniem sprezyny w styku z plaszczyzna ogra¬ nicznika ruchu.Przy tym uksztaltowaniu przedmiotu wynalazku korzystne jest, ze rygiel haka sprzegajacego, np. przez ruchy trace trzpienia sprzetowego w haku sprzegajacym — nie moze zostac mimowolnie ot¬ warty, poniewaz wskutek ukladu elementów funk¬ cyjnych przedmiotu wynalazku, zaryglowanie trzpie¬ nia blokujacego tarcza zapadkowa nie moze miec wplywu na rygiel haka sprzegajacego przez dziala¬ nie trzpienia sprzetowego.Wedlug dalszej cechy wynalazku lozysko oporo¬ we dla sprezyny zamykajacej i plaszczyzna ogra¬ nicznika ruchu dla trzpienia blokujacego sa elemen¬ tami tarczy zapadkowej, która posiada wyciecie, przez które trzpien blokujacy jest wyprowadzany z otworu haka sprzegajacego.Przy tym jest korzystne, ze ekscentryczne polo¬ zenie zamknietego trzpienia blokujacego wymaga celowego ruchu odryglowujacego, zanim trzpien blokujacy trzpienia ryglujacego moze poprzez osio¬ wy ruch ciagnacy zwolnic trzpien sprzegajacy w ha¬ ku doczepnym. Niezamierzone odryglowanie przez proste ciagniecie przy uruchamianiu jest wiec nie¬ mozliwe.Dalej przewidziano, ze trzpien blokujacy dzwiga tarcze jako lozysko dla sprezyny zamykajacej, któ¬ ra umieszczona jest pochylo do osi wywierconego otworu w haku sprzegajacym. To uksztaltowanie przedmiotu wynalazku jest korzystne, poniewaz przez to kierunek sily sprezyny przecina os trzpie¬ nia blokujacego i powoduje ekscentryczne poloze¬ nie trzpienia blokujacego w otworze. Przez to mo-. zliwe jest osiowe zaryglowanie trzpienia rygluja¬ cego i trzpienia blokujacego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony przykla¬ dowo na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia hak sprzegajacy w widoku z boku z zaryglowaniem, czesciowo w przekroju w stanie zaryglowanym, fig. 2 — hak sprzegajacy z fig. 1, lecz otwarty, w po¬ zycji sprzezonej.Urzadzenie ryglujace dla haka sprzegajacego do belki górnej trzypunktowego ukladu zawieszenia przy ciagniku rolniczym sklada sie w istocie z haka sprzegajacego 1 z plaszczyzna slizgowa 2 i 3 oraz z panewki kulistej 4, w której osadzona jest czesc kulista 5 zaopatrzona we wpust 6 dla pomieszcze¬ nia trzpienia sprzegajacego 7.Czesc kulista 5 chwyta noskiem 8 jako ograni¬ cznikiem obrotu, za rowek slizgowy 9. Lezaca na¬ przeciw noska 8 strona czesci kulistej 5 jest uksz¬ taltowana jako ogranicznik ruchu rygla 10. Hak sprzegajacy 1 zawiera otwór 11 dla pomieszczenia trzpienia ryglujacego 12. Trzpien ten zaopatrzony jest w plaszczyzne ograniczajaca ruch 13 i w przy- trzymywacz rygla 14, które wspóldzialaja z ograni¬ cznikiem ruchu 10 czesci kulistej 5. Trzpien ryglu¬ jacy 12 na drugim swym koncu zawiera otwór 15, w którym umieszczony jest wychylnie.wokól kolka sworzniowego 17 trzpien blokujacy 16. Trzpien blo¬ kujacy 16 przechodzi przez otwór 18 i miesci na swym gwincie 19 ksztaltke przejsciowa 20 z ele¬ mentem chwytajacym 21 i pierscieniem zaciskowym 22. Trzpien blokujacy 16 otoczony jest ukosnie le¬ zacym krazkiem 23, który w swym polozeniu utrzy¬ mywany jest przez kolek unieruchamiajacy 24. 5 O ten krazek 23 opiera sie sprezyna zamykajaca 25. Drugi koniec sprezyny zamykajacej 25 opiera sie na lozysku oporowym 26 tarczy zapadkowej 27.Tarcza zapadkowa 27 posiada wybranie 28 dla trzpienia blokujacego 16 i plaszczyzne blokujaca io 29 jako lozysko dla plaszczyzny ogranicznika ruchu 30 trzpienia blokujacego 16. Panewka kulista 4 jest zaopatrzona w srodku w otwór nieprzelotowy 31, obejmujacy sprezyne 32 i kulke 33, przy czym kul¬ ka 33 jest stale dociskana do powierzchni zewne- 15 trznej czesci kulistej 5.Dla dobudowy trzypunktowego narzedzia do cia¬ gnika — kierowca ciagnika sprzega najpierw oba dolne trzpienie narzedzia z hakiem sprzegajacym dolnej belki. Nastepnie jest zakladana górna belka 20 na trzpien sprzegajacy. O ile dlugosc nie jest do¬ kladnie ustalona, mozna przez podnoszenie i opu¬ szczanie narzedzia wslizgnac trzpien sprzegajacy 7 po plaszczyznie slizgowej 3 do wpustu 6. Nosek 8 na czesci kulistej 5 umozliwia przy tym obrót cze- 25 sci kulistej 5 w panewce kulistej 4 haka sprzega¬ jacego 1, przy czym sprezyna 32 jest sciskana przez kulke 33 i czesc kulista 5 i miesci sie calkowicie w panewce kulistej 4.Równoczesnie ogranicznik ruchu rygla 10 czesci 30 kulistej 5 przez ruch obrotowy czesci kulistej 5 odciagniety zostaje od przytrzymywacza ryglowego 14 i od plaszczyzny ograniczajacej ruch 13, a znaj¬ dujacy sie pod naciskiem sprezyny zamykajacej 25 trzpien ryglujacy 12 zostaje zwolniony. Sprezy- 35 na zamykajaca 25 posuwa trzpien ryglujacy 12 przez trzpien sprzegajacy 7 i rygluje hak sprzegajacy 1.Przy tym ruchu zamykajacym — umieszczony wy- chylnie w trzpieniu ryglujacym 12 trzpien bloku¬ jacy 16 zostaje tak daleko wciagniety w wywier-. 40 eony otwór 18, ze plaszczyzna blokujaca 29 siega, pod dzialajacym z boku naciskiem sprezyny za¬ mykajacej 25, do plaszczyzny ograniczajacej ruch 30 tarczy zapadkowej 27.To zgodne z wynalazkiem dzialanie jest powo- 45 dowane przez ukosne umieszczenie tarczy 23, przez co przylegajaca do niej sprezyna zamykajaca 25 jest nierównomiernie mocno obciazona. Sprezyna zamykajaca 25 usiluje to wyrównac. Drugi koniec sprezyny zamykajacej 25 przesuwa sie przy tym i so tak, ze opiera sie ekscentrycznie na lozysku opo¬ rowym 26 tarczy zapadkowej 27. Przez mocniej ob¬ ciazona czesc sprezyny zamykajacej 25 jest rów¬ noczesnie wywierany przez kolek unieruchamiajacy 24 i kolek sworzniowy 17 moment obrotowy na 55 trzpien blokujacy 16 co jednak nastepuje dopiero w tym momencie, gdy trzpien blokujacy 7 tak da¬ leko zostanie wciagniety w wywiercony otwór 18, ze plaszczyzna blokujaca 29 dopuszcza boczne prze¬ suniecie trzpienia blokujacego 16 i unieruchamia 60 go przy tym osiowo.Trzpien ryglujacy 12 i trzpien blokujacy 16 nie moga teraz juz byc wiecej osiowo przesuwane, za¬ nim nie zostanie usuniete zaryglowanie przez swia¬ domie wykonany ruch. Odryglowanie nastepuje za 65 pomoca celowego ruchu uruchamiajacego tak, ze5 111040 6 trzpien blokujacy 16 i polaczony z nim gietko trzpien ryglujacy 12 pozwalaja dzialac przeciwko sile spre¬ zyny zamykajacej 25 i zwalniaja trzpien sprzega¬ jacy 7. Czesc kulista 5 zostaje wysoko docisnieta przez sprezyne 32 z kulka 33 i utrzymuje trzpien ryglujacy 12 w pozycji sprzegajacej.Przez celowe uchwycenie elementów laczacych pomiedzy elementami ryglujacymi moze byc tylko uruchomione zaryglowanie wzdluzne, albo jednak, skoro blokada w zaryglowaniu haka zostanie znie¬ siona odpowiednim chwytem, moze byc uruchomio¬ ne tylko zaryglowanie haka i w nastepstwie tego zaryglowanie wzdluzne. Poniewaz w praktycznym zastosowaniu przestawienie wzdluzne czesto naste¬ puje samo przez dodatkowa blokade, uzyskuje sie zabezpieczenie, które trafnie moze byc porównane z blokoada biegu" wstecznego przekladni samocho¬ dowej. Przy odblokowaniu jak i przy wlaczaniu biegu wstecznego musi nastapic celowe i równo¬ czesnie przemyslane dzialanie.Zastrzezenia patent o we 1. Hak sprzegajacy, w szczególnosci dla belki górnej trzypunktowego ukladu zawieszenia ciagni¬ ka rolniczego, sluzacy do uchwycenia ustalajacego trzpienia sprzegajacego doczepnego urzadzenia rol¬ niczego, przy czym otwór haka jest mozliwy do za¬ blokowania w polozeniu blokujacym przez rygiel zabezpieczajacy, znamienny tym, ze rygiel sklada sie z trzpienia ryglujacego (12), który jest umiesz¬ czony w wywierconym otworze (11) haka sprzega¬ jacego (1) i jest wsuwalny we wpust (6) otworu 5 haka oraz sklada sie z trzpienia blokujacego (16) polaczonego wychylnie z trzpieniem ryglujacym (12) przesuwnego w otworze (18) wspólosiowym z otworem (11) i posiada sprezyne zamykajaca (25) oparta o trzpien blokujacy (16) i o lozysko oporo¬ we (26), której kierunek dzialania sily przecina os trzpienia blokujacego (16) i otworu (18), przy czym trzpien blokujacy (16) zaopatrzony jest w plasz¬ czyzne blokujaca (29), która w polozeniu blokujacym pod dzialaniem sprezyny (25) jest utrzymana w zet¬ knieciu z plaszczyzna ogranicznika ruchu (30). 2. Hak sprzegajacy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze lozysko oporowe (26) dla sprezyny zamy¬ kajacej (25) i plaszczyzna ogranicznika ruchu (30) dla trzpienia blokujacego (16) sa elementami tar¬ czy zapadkowej, która posiada wybranie (28), po¬ przez które jest wyprowadzany trzpien blokujacy (16) z wywierconego otworu (18) haka sprzegaja¬ cego (1). 3. Hak sprzegajacy wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze trzpien blokujacy (16) utrzymuje tarcze (23) jako lozysko dla sprezyny (25), która jest usytu¬ owana w haku sprzegajacym pochylo do osi wy¬ wierconego otworu (18). 15 20111040 13 1215J !716 n 6- 5- 6 32 10 FIG.1 24 25 / / 29 30 22 21 2 7 10 13 14 12 } 17 16 15 24 23 25 FIG.2 ZGK 0334/1110/81 120 szt.Cena zl 45,— PL