Przedmiotem wynalazku jest sposób oddziela¬ nia skóry solonej, przyrzadzonej przyprawami ko¬ rzennymi lub w inny sposób przygotowanej ryby, zwlaszcza filetów sledziowych oraz urzadzenie do oddzielania skóry solonej, przyrzadzonej przypra¬ wami korzennymi lub w inny sposób przygotowa¬ nej ryby, zwlaszcza filetów sledziowych.Dotychczas oddzielanie skóry solonej, przyrza¬ dzonej przyprawami korzennymi lub w inny spo¬ sób odbywalo sde recznie. Sposób tonj jest jednak bardzo czasochlonny, zwlaszcza wówczas, gdy cho¬ dzi o przerób malych filetów sledziowych.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu, umozliwiajacego maszynowe oddzielanie skóry so¬ lonej, przyrzadzonej przyprawami korzennymi lub w inny sposób przygotowanej ryby bez, lub z nie¬ wielkimi stratami miesa oraz skonstruowanie urzadzenia o konstrukcji umozliwiajacej stosowa¬ nie tego sposobu.Istota sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze skóre ryby denaturuje sie, dzialajac na nia kwasem, który ma wlasciwosci oddzielania prote¬ in-, to jest rozpuszczania wiazan peptydowych,*naj- korzystniiej kwasem octowym lub" cytrynowym, po czym plucze sie rybe dla oddzieleria zdenaturowa- nej skóry srodkiem pluczacym, najkorzystniej cie¬ cza doprowadzana pod cisnieniem.Kwas doprowadzany w celu przeprowadzenia de¬ naturacji, ma temperature 14—20°C, najkorzystniej 15—»17°C.Denaturacje prowadzi sie przez lnlatryskiwande skóry ryby, przy czym efekt denaturacji reguluje sie na stanowisku naitryskofwym przez zmiane pred¬ kosci przemieszczania ryby i/lub cisntierla stru¬ mieni natryskowych i/lub odstepu pomiedzy dy¬ szami natryskowymi a torem przenoszenia.Splukiwanie skóry oraz ewentualnych resztek pletw przeprowadza sie przez wystawianie maja¬ cych skóre czesci ryby czesciowo na dzialanie co najmniej pierwszego strumienia pluczacego, skie¬ rowanego przeciwnie do kierunku przenoszenia, czesciowo zas na dzialanie co najmirl^ej drugiego strumienia pluczacego, równiez skierowanego w kierunku, przeciwnym kierunkowa przenoszenia.Na skóre dziala sie kwasem do denaturacji do¬ póty, dopóki co najmniej wieksza czesc oddzielo¬ nej skóry nie nabierze konsystencji galaretowatej.Zastosowany do denaturacji kwas doprowadza sie ponownie po oddzialaniu przez niego .na skóre do natryskiwania w obiegu zamknietym.Urzadzenie, wedlug wynalazku ma tor przeno¬ szenia w czesci z przenosnikami podluznymi sta¬ nowiacymi tasmy bez konca, w czesci zas wypo¬ sazony w stale elementy prowadzace skierowane 25 kazdy ku oddzielnemu nozowi obrotowemu, zao¬ patrzonemu w podwójne ostrze, przy czym ten tor przenoszenia jest polaczony z nasleprjym torem przenoszenia, który znajduje sie czesciowo pod stanowiskiem denaturacji z dyszami rozdzielczymi 3q do podawania kwasu, czesciowo zas pod stanówis- 10 15 20 107 320107 320 3 4 kiem plukania z dyszami pluczacymi dla srodka pluczacego.Kazdemu nozowi towarzyszy jedna dysza kie¬ rujaca strumien pluczacy pomiedzy ostrza tego noza, w celu splukania resztek pletw, odcietych za jego pomoca.Przedmiot wynalazku uwidoczniono w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedisttawia zespól do denaturacji w widoku z bo¬ ku, fig. 2 — ten sam zespól w widoku z góry, fig. 3 — ten zespól w widoku z przodu, fig. 4 — zes¬ pól do odcinania pletw w widoku z boku, a fig. 5 — ten sam zespól w widoku z przodu.Urzadzelniie wedlug wynalazku zawiera zespól 24 do odcinania pletw oraz zespól do denaturacji.Zespól 24 do odcinania pletw zawiera podstawe 25, umieszczona tuz obok lub przy podstawie 1 zespo¬ lu do denaturacji w sposób stacjonarny. Podstawa 25 jest zaopatrzona w napedzana tasme przenos¬ nikowa 26, która biegnie bez konca dokola skraj¬ nych walków 27, 28 oraz walka prowadzacego 29.Walki 27, 28, 29, sa osadzone w podstawie 25, a co najmniej jeden z nich napedzany jest w celu nadawania ruchu tasmie przenosnikowej 30, któ¬ rej górna czesc porusza sie w kierunku sitrzalki B, pomiedzy stolem 51 do nakladania ryb a prze¬ noszaca czescia 8 tasmy przenosnikowej 3 zespo¬ lu do denaturacji.Tasma przenosnikowa 26 sklada sie z kilku le¬ zacych obok siebie elementów transportowych 31 bez konca, korzystnie z eJemejn^ów rurowych z tworzywa sztucznego i jest podzielona przez wy¬ dluzone elementy prowadnicze 32, polaczone na stale z podstawa 25, na biegnace wzdluznie sek¬ cje 33, 34, 35, 36 przykladowo o czterech elemen¬ tach transportowych 31 w kazidej sekcji.Elementy prowadiniicze 32 siegaja korzystnie do wysokosci lub nieco powyzej górnej powierzchni przenoszacej czesci 8 zespolu do denaturacji to jest w zasadzie do wysokosci tasmy przenosniko¬ wej 30.Elementy prowadnicze 32 sa skierowane ku ukladowi 37 obcinania pletw, który jest 'zaopatrzo¬ ny w kilka elememltów tnacych w postaci nozy 38, osadzonych na ulozyskowanej w podstawie urza¬ dzenia osi 39, napedzanej za pomoca zespolu na¬ pedowego (nie pokazanego). Kazdy nóz 38 ma dwa tarczowe ostrza, 40 i kazdemu nozowi 38 przypo¬ rzadkowany jest jeden eleme/n|t prowadniczy 32, który jest skierowany w strone przestrzeni po¬ miedzy ostrzami 40. Wielkosc tej przestrzeni moz¬ na zmieniac dzieki temu, ze co najmniej jedno ostrze 40 kazdego noza 38 jest osadzone przesuw- nfie na osi 39 i moze byc zaciskane za pomoca sru¬ by mocujacej 41 lub innego podobnego elementu.Kazde ostrze 40 siega w dól ponizej tasmy prze¬ nosnikowej 30 i obraca sie w kierunku strzalki C.Dla obcietych pletw skierowane w dól, tuz obok nozy 38, umieszczone sa wydluzone zgarniaki 42, które sa osadzanie za pomoca uchwytów 43 na podstawie 25 ponad tasma przenosnikowa 30. Kaz¬ dy zgarniak 42 jest skierowany ku nozowi 38, a jednoczesnie w dól tak, iz konczy sile pomiedzy ostrzami: 40 w zasadzie na wysokosci tasmy prze¬ nosnikowej 30. Uchwyt 43 jest korzystnie tak uksztaltowany, ze wszystkie zgaunliaki 42 lub kaz¬ dy zgarniak 42 oddzielnie mozna ustawiac w róz¬ nych polozeniach katowych i/lub na róznych wy¬ sokosciach wzgledem tasmy przenosnikowej 30.Uklad 37 do obcinania pletw ma ponadto sta¬ nowiaca oslone nozy 38 obudowe .44, która jest polaczona obrotowo z podstawa 25. za pomoca przegubów walcowych 45. Obudowe 44 jtiozna ob¬ racac z polozenia ochronnego ku górze w kierun¬ ku strzalki D, dla odsloniecia nozy 3S tak, iz moz¬ na je latwo czyscic i przestawiac.Aby zapewnic odprowadzanie obcietych pletw, korzystne jest wyposazenie ukladu 37 do obcina¬ nia pletw w urzadzenie pluczace 46. Sklada sie ono korzystnie z przewodu rurowego 47, który jest osadzony sztywno lub obrotowo na obudowie 44 i biegnie wzdluz spodniej powierzchni obudo¬ wy 44. Przewód rurowy 47 jest zaopatrzony w dysze 48, które kieruja stosunkowo silne strumie¬ nie 49 cieczy od góry i w kierunku pochylym w dól pomiedzy ostrzami 40 kazdego noza 38, tak, iz odpowiedni strumien 49 przenoszony jest na strone wejsciowa osi 39 ukladu 37 do obcinania pletw.Wytwarzane przez dysze 48 strumienie 49 wcis¬ kaja obciete i kierowane w dól przez zgann|aki 42 pletwy ku dolowi w znajdujace sie pod nozami koryto 50, którego dno ma takie nachylenie, ze pletwy moga byc z boku wyplawione z urzadze¬ nia i zgromadzone jako odpad.W celu obróbki uklada sie filety rybne na sto¬ le 51 a nastepnie pojedynczo in|a tasmie przenos¬ nikowej 30 ze strona skórna, skierowana ku gó¬ rze. Kazdy filet, który ma normalnie pod czescia grzbietowo-pletwowa wglebienie, biegnace w kie¬ runku wzdluznym, uklada sie w ten sposób, ze to wglebiemiie znajduje sie nad Jednym z elementów prowadniczych 32 i biegnie wzdluz niego. Filet ustawia sie dziekL temu prawidlowo wzgledem no¬ za 38. Gdy filet jest przenoszony w kierunku strzalki B ku ukladowi 37 do obcinania pletw, element prowadniczy 32 prowadzi: go w lderumjku jednego z nozy 38 tak, iz ostrze 40 noza 38 dzie¬ li: filet na trzy czesci, czesc srodkowa, majaca plet¬ we grzbietowa ryby, która to czesc odprowadza sie jako odpad oraz na dwie czesci boczne, które przenosi dalej na przenoszaca czesc 8, zespolu do denaturacji dla dalszej jego obróbki.Zespól do denaturacji ma podstawe 1, oparta na czterech nogach 2, tasme przenosnikowa 3 bez konca, zespól 4 do doprowadzania cieczy oraz zes¬ pól 5 do odprowadzania cieczy.Tasma przenosnikowa 3 biegnie wokól dwóch skrajnych walków 6, 7, z których co najmniej je¬ den Jest napedzany ze zmienna predkoscia obroto¬ wa malym silnikiem zaopatrzonym w przekladnie slimakowa. Pomiedzy skrajnymi walkami 6, 7 przenoszaca czesc 8 tasmy przenosnikowej 3 bieg¬ nie w zasadzie poziomo w kierunku strzalki A, Przenoszaca czesc 8 tasmy 3 przemieszcza sie pod stanowiskiem 9, w zespole 4 do doprowadza¬ nia cieczy, który doprowadza ciecz do obróbki. Te ciecz do obróbki doprowadza sie za pomoca rur 10 z dyszami rozdzielczymi 11. Dysze 11 sa tak 10 15 20 25 30 33 40 45 50 55 GO107 326 rozmieszczone i uksztaltowane, ze wytwarzaja sfaumienpe natryskowe 12, skierowane w dól na Mety,,przenoszone przez przanjoszaca czesc 8 tas¬ my 3, która przemieszcza sie przy tym ponad ko¬ rytem luh niecka 13, która nalezy do zespolu 5 do odprowadzania cieczy . i zbiera ciecz oddawana przez dysze rozdzielcze 11 na stanowisku 9. Niec¬ ka 13 ma korzystnie ,dno 14 opadajace pochylo ku przewodowa odplywowemu 15. W ten sposób ciecz l dysz rozdzielczych 11 jest zbierana przez niecke 13 i odplywa ir4a zewnatrz przewodem odplywo¬ wym 15. Nastepnie ciecz przenosi sie korzystnie z powrotem do rur za pomoca pompy (ntie uwido¬ cznionej na rysunku) do ponownego doprowadze¬ nia do dysz rozdzielczych (ciecz znajduje sie w obiegu zamknietym).Przenoszaca czesc 8 tasmy 3 przemieszcza sie nastepnie pod stanowiskiem 16, .nalezacym rów¬ niez do zespolu 4 -do doprowadzania cieczy, które doprowadza czysta ciecz do obróbki. Ciecz te do¬ prowadza sie za posrednictwem kilku, korzystnie dwóch dysz szczelinowych 17, 18. Kazda z dysz szczelinowych 17, 18 jest tak uksztaltowana i umie¬ szczona, ze wytwarza równomierny ii podobny do ostrza .noza strumien pluczacy 19, 20 tworzacy kat 30—60°, najkorzystniej 45°, z przenoszaca cze¬ scia 8 tasmy 3.Ciecz pluczaca i jej odpad jest wychwytywany przez koryto lub niecke 21, która nalezy do zespo¬ lu 5 do odprowadzania cieczy i jest zaopatrzona w dno 22, opadajace w kierunku przewodu odply¬ wowego 23.W niecce 21 lub w przewodzie 23 znajduje sie co najmniej jeden, inie uwidoczniony na rysunku filtr, lub sito tak, iz odpad mozna odfiltrowac i okolo 80% cieczy doprowadzic z powrotem do dysz szczelinowych 17, 18.Tasma przenosnikowa 3 jest wykonana korzyst¬ nie z siatki, która ma wystarczajaco duze oczka, aby wraz z ciecza mogla przepuszczac równiez resztki skóry oraz ewentualnie resztki pletw.Opisane urzadzenie pracuje sposobem wedlug wynalazku jak nastepuje. Przyrzadzona przypra¬ wami korzennymi lub w inny sposób wstepnie ob¬ robiona (np. octem) rybe, zwlaszcza filety Sledzio¬ we, przetwarza sie przez denaturowanie skóry ryby, dzialajac na te skóre kwasem, zwlaszcza kwasem octowym lub cytrymowym, który moze oddzielac proteiny, to jest rozszczepiac wiazania peptydowe. Kwas stosuje sie korzystnie w tempe¬ raturze 14-h20°C, zwlaszcza 15-*17°C. Zaoniaist kjwa- su octowego laib cytrynowego mozna uzyc innego kwasu, kitóry nadaje sie ido zastosowania w prze¬ mysle spozywczym i iwyflraaaije wymienione wla¬ sciwosci.Ryby uklada sie na przenoszaca czesc 8 tasmy przenosnikowej 3, a w przypadkuofbróbki f»l€(tófw ryfbnych, zwlaszcza filetów sredziowych, uklada sie je skóra ku górze. Uruchamia sie tasme przeno¬ snikowa 3 i przemieszcza sie ryibe przez sta¬ nowisko 9, w którym natryskuje sie ,ja kwa¬ sem, doprowadzanym pod cisnieniem za po¬ srednictwem dysz 11. Zachodzace podczas natry¬ skiwania denaturowanie uzyskuje sie dzieki temu, ze powieksza sie odstep od punktu izoelektrycz- nego, to jest ma miejsce przesuniecie pH w kierunku kwasowym.Jednoczesnie zanika chlorek sodowy, majacy zdolnosc zwiekszania sil wiazania pomiedzy t lan - 5 cuchami peptydowymi po stronie kwasowej pun¬ ktu izoelektrycznego. Dotyczy to stezen chlorku sodowego ponizej 5%. Wskutek tej obróbki skóra uzyskuje konsystencje galaletowata, jdzieki temu, ze obnizoqy zostaje punkt izoelektryczny. Efekt 10 obróbki reguluje sie przez zmiane predkosci ru¬ chu tasmy przenosnikowej 3 to jest predkosci przemieszczania ryby przez stanowisko 9, a po¬ nadto, lub na przemian mozna wplywac na wy¬ mienione efekty przez zmiane aisrljenia strumieni 15 natryskowych i/lub odleglosci pomiedzy dyszami 11, a przenoszaca czescia 8. Najkorzystniej stru¬ mienie natryskowe tak sie wytwarza lub rybe tak sie uklada na tasmie przenosnikowej 3, aby stru¬ mienie natryskowe trafialy jedynie w czesci ryby 20 ze skóra.W /wyniku opisanej obróbki co inasjminiej wiek¬ szej czesci skóry .nadaje sie po przejsciu ryby przez stanowisko 9, konsystencje galaretowata.Ciecz do obróbki doprowadza sie z powrotem do 25 dysz dla powtórnego wykorzystania.Po tej obróbce skóre mozna latwo splukac. W tym celu prowadzi sie rybe dalej do stanowiska plukania 16. Skóre, oraz ewentualne resztki pletw oplukuje sie za pomoca strumieni 19, 20 w ksztal¬ cie ostrzy nozy, wytwarzanych przez dysze 17, 18.Korzystirfe rybe uklada sie na przenoszacej cze¬ sci 8 tasmy przenosnikowej 3, tak, azeby strumie¬ nie nie trafialy ryby w jej strukture miesna, po¬ niewaz w przeciwnym przypadku istnieje niebez¬ pieczenstwo rozdwojenia ryby. Mozna przykladowo w kierunku przemieszczania, skierowac pierwszy strumien 19 tak, iz trafia on na skóre jedynie nie¬ co odchylony od knerunpcu przenoszenia, natomiast drugi strumien 20 trafia na skóre z wiekszym na¬ chyleniem wzgledem kierunku przenoszenia. Naj- krzystniej kieruje sie strumienie 19, 20 równole¬ gle wzgledem siebie, tak, iz tworza one kat 30— 60° korzystnie 45°, z przenoszaca czescia 8.Strumienie 19, 20 odwijaja galaretowata po de¬ naturowaniu skóre ryfoy bez jej uszkadzania. Skó¬ re splukuje sie na dól poprzez tasme przenosniko¬ wa 3 i odprowadza za posrednictwem niecka 21 i przewodu 23. Srodek pluczacy doprowadza sie pod cisnieniem, korzystnie okolo 2.101 kPa/cm*, przy czym cisnienie to mozna zmieniac w zalez¬ nosci od wielkosci i stopnia denaturacji. Srodek pluczacy moze stanowic przykladowo woda, któ¬ ra doprowadza sie ewentualnie z powrotem, w tt celu powtórnego uzycia, podczas gdy resztki skó¬ ry odsacza sie przed ponownym wlaczeniem do ohiegu.Na stanowisku 9 przeprowadza sie zatem ob¬ róbke chemiczna ryby, natomiast na stanowisku 16 jej obróbke mechaniczna. 99 Szybkosc obróbki, mozna zwiekszyc w ten spo¬ sób, ze tak sie zwieksza cisnienie strumieni na¬ tryskowych iina stanowisku 9* ii przebiega tam oprócz obróbki chemicznej w pewnym stopniu ob- 45 róbka mechaniczna. 40107 320 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób oddzielania skóry solonej, przyrza¬ dzonej przyprawami korzeir^iymi lub w inny spo¬ sób przygotowanej* ryby, zwlaszcza filetów sle¬ dziowych, znamienny tym, ze skóre ryby denatu¬ ruje sie, dzialajac na nia kwasem, który ma wla¬ sciwosci oddzielania protein, to jest rozpuszcza¬ nia wiazan peptydowych, najkorzystniej kwasem octowym lub cytrynowym, po czym plucze sie ry¬ be dla oddzielenia zdenaturowanej skóry srod¬ kiem pluczacym, korzystnie woda, doprowadzo¬ nymi pod cisnieniem. 2. Sposób iwedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kwas doprowadzany w celu przeprowadzenia de¬ naturacji ma temperature 14—20°C, najkorzyst¬ niej 15—17°C. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze denaturacje prowadzi sie przez natryskiwanie skóry ryby, przy czym efekt denaturacji regulu¬ je sie na stanowisku natryskowym przez zmiane predkosci przemieszczania ryby i/lub risnienia strumieni natryskowych i/lub odstepu pomiedzy dyszami natryskowymi a torem przenoszenia. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze splukiwanie skóry oraz ewentualnych resztek pletw przeprowadza sie przez wystawienie maja¬ cych skóre czesci ryby czesciowo na dzialanie co najmniej pierwszego strumienia pluczacego, skie¬ rowanego przeciwnie do kierunku przenoszenia, czesciowo zas na dzialanie co najmniej drugiego 10 15 25 30 strumienia pluczacego, równiez skierowanego w kierunku przeciwnym kierunkowi przenoszenia. 5. Sposób wedlug zasitrz. 1, znamienny tym, ze na skóre dziala sie kwasem do denaturacji dopó¬ ty, "dopóki co najmniej wieksza czesc oddzielanej skóry nie nabierze konsystencji galaretowatej. 6. Sposób wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze zastosowany do denaituracji kwas doprowadza sie ponownie po oddzialaniu przez niego na skóre do natryskiwania w obiegu zamknietym. 7. Urzadzenie do oddzielania skóry solonej, przyrzadzonej przyprawami korzennymi lub w in¬ ny sposób przygotowanej ryby, zwlaszcza fileftów sledziowych, znamienne tym, ze ma tasme prze¬ nosnikowa (30), w czesci z podluznymi elementa¬ mi transportowymi (31) stanowiacymi tasmy bez konca, w czesci zas wyposazony w stale elementy prowadm&cze (32), skierowane kazdy ku oddziel¬ nemu nozowi obrotowemu (38), zaopatrzonemu w podwójne ostrze (40), przy czym tasma przenosni¬ kowa (30) jest polaczona z nastepna tasma prze¬ nosnikowa (3), która znajduje sie czesciowo pod stanowiskiem (9) do denaturacji z dyszami roz¬ dzielczymi (11) do podawania kwasu, czesciowo zas pod stanowiskiem (16) do plukania z dyszami pluczacymi (17, 18) dla srodka pluczacego. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym ze kazdemu nozowi (38) towarzyszy jedna dysza (48), kierujaca strumien pluczacy (49) pomiedzy ostrza (40) tego noza (38) dla splukania resztek pletw, obcietych za jego pomoca..W')'W UjhoNJOll1?!! 16 17107 320 4 10 11 -O 12 -4= v nnrrnFTTT' <* lflli^Z-?" T/45 F A. ¦*¦ i* jr.r .'ii ¦ - 1,^. x^P 27 26 43 n 29 50^«1 28 6 3 37 ^21 40 40 413L L6 41 35 / ' PL PL PL PL PL PL PL PL