PL104389B1

PL104389B1 - Srodek grzybobojczy

Info

Publication number: PL104389B1
Application number: PL19570477A
Authority: PL
Inventors: Janina J Miernik; Janusz Swietoslawski; Barbara Kurowska; Zofia Ziminska; Edmund Bakuniak; Jerzy Banas; Jadwiga Gorskapoczopko
Original assignee: Inst Przemyslu Organiczego
Priority date: 1977-01-31
Filing date: 1977-01-31
Publication date: 1979-08-31
Also published as: PL195704A1

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobój¬ czy zwlaszcza do zwalczania chorób roslin wywo¬ lywanych przez grzyby pasozy/tnicze.

Do zwalczania chorób roslin przez grzyby pa¬ sozytnicze stosowane jest wiele zwiazków z róz¬ nych grup chemicznych. Najbardziej rozpowszech¬ nione sa organiczne zwiazki itteci, które zalecane sa w pierwszym rzedzie do zaprawiania nasion roslin uprawnych a zwlaszcza zbóz, buraków, róz¬ nych roslin technicznych a takze bulw ziemnia¬ czanych, cebulek nasiennych roslin ozdobnych i innych. Organiczne zwiazki rteci sa doskonalymi srodkami grzybobójczymi, dzialajacymi w bardzo niskich dawkach jednoczesnie na bariLzo liczne gatunki grzybów pasozytniczych atakujacych ro¬ sline w okresie jej poczatkowego wzrostu z nasion, bulw, cebulek nasiennych wysianych lub wysa¬ dzonych do gleby. To kompleksowe dzialanie na liczne gatunki grzybów posozyitniczych stanowilo o wielkiej przydatnosci organicznych zwiazków rteci do zwalczania chorób roslin i o prostocie ich stosowania.

Organiczne zwiazki rteci sa jednakze niebez¬ pieczne dla czlowieka i srodowiska. Ich wielka persystentnosc w glebie oraz zdolnosc 'do metabo¬ lizowania przy udziale mikroorganizmów w srodo¬ wisku glebowym dó najbardziej niebezpiecznych metylowych polaczen rteci stanowi o tym, ze mu¬ sza one ulec eliminacji ze stosowania w rolnidtwie.

Walory organicznych polaczen rteci takie jak wysoka skutecznosc i jednoczesne dzialanie na wiele gatunków grzybów pasozytniczych nie moga byc aktualnie zastapione przez pojedyncze sub¬ stancje czynne, stad poszukiwanie srodków grzy¬ bobójczych wieloskladnikowych, które spelnialyby role dotychczas masowo stosowanych organicz¬ nych polaczen rteci.

Znanych jeslt wiele mieszanin substancji grzy¬ bobójczych stosowanych jako zaprawy nip. mie¬ szaniny karbendazymu z tiuramem, wg opisu pa¬ tentowego polskiego nr 80 627, mieszaniny karbo- ksyny z 8-hydroksychinolinianem miedziowym i 2,4,5-trójchlorofenolanem miedzi, jalk .równiez srodki zawierajace jako substancje czynna sole 8-hydroksychinoliny i substancje grzybobójcze z grupy oksatiin (karboksyna, oksykarboksyna iinne). < Znany jest równie z opisu patentowego fran¬ cuskiego nr 7133 717 sposób otrzymywania kom¬ pleksów miedziowych pochodnych oksyny, które wg autorów paJtentu moga znalezc zastosowanie jako preparaty grzybobójcze.

Z opisów patentowych: belgijskiego nr 836526, RFN nr 2 555730 i skandynawskiego nr 7 514 340 wynika, iz sól kompleksowa 8-hydroksychinotinia- nu miedziowego z kwasem NN-dwumetylodwutio- karbarninowym o worze 5 zwana w dalszym opisie kompleksem wykozuje wlasnosci grzybobójcze. 104 389104 389 Spodki powyzsze pomimo, ze sa lub moga byc stosowane jako srodki grzybobójcze nie zwalczaja wszystkich grzybów pasozytnicznych np. karben¬ dazym nie dziala na alternariozy, mieszaniny kar- bendazymu z tiuramem nie dzialaja na glownie pylkowe zbóz i na rdze, kanboksyna z tiuramem nie zwalcza maczniaków wlasciwych.

Nieoczekiwanie stwierdzono, ze srodek grzybo¬ bójczy zawierajacy jako substancje czynna mie¬ szanine zwiazfeu o wzorze 1, w kJtórym X—0 lub 1 lub 2 a zwlaszcza karboksyny z astrem metylo¬ wym kwasu benzimidazolokaibaminowego — kar- bendazymem lub fungicydami przechodzacymi w procesie metabolizmu w roslinach w ten zwia¬ zek takimi jak pochodne o-fenylenodwuaminy o wzorze ogólnym 2, w którym R+ i Rj sa jedna¬ kowe i oznaczaja grupe metylowa lub etylowa a zwlaszcza metylotiofanat wzglednie o wzorze ogólnym 3, w którym X moze oznaczac atom wo¬ doru lub grupe o wzorze 4, w której R* moze oznaczac atom wodoru lub jest taki sam jak R4 i oznacza reszte alkilowa o zawartosci 1—10 ato- mów wegla a zwlaszcza benomyl i ze zwiq o wzorze 5, dziala na wiele gatunków grzybów pasozytniczych i na skutek synergetycznego dzia¬ lania mieszaniny substancji czynnych charakte- ryzuje sie wysoka skutecznoscia.

Srodek wedlug wynalazku zawiera ponadto zna¬ ne i stosowane nosniki mineralne lub organiczne, rozpuszczalniki lub rozcienczalniki, srodki po¬ wierzchniowo czynne oraz znane substancje od¬ straszajace ptaki lub zwalczajace owady, a takze substancje wzrostowe i inne fungicydy.

W badaniach laboratoryjnych przeprowadzonych na nastepujacych grzybach testowych: Rhizo- ctonia solana, (Phoma betae, Alternairia temis, Helminthosporium gramineum, Ophiobolus gra- minis, wedlug metody rozrostu liniowego grzybni polegajacej na dodawaniu okreslonych stezen sub¬ stancji czynnej do pozywki agarowej, a nastepnie zakazeniu punktowym pozywki odpowiednim grzy¬ bem testowym, stwierdaono w wMu przypadkach wzmozone dzialanie srodka wedlug wynalazku.

Tablica I Strefa wzrostu liniowego grzybni w mm charakteryzujaca dzialanie grzybobójcze srodka wg wynalazku badanego na Rh/zcoctonia solani 1 2 3 4 1 ' - Substancja czynna Kompleks (znany) Karbendazym (znany) Karboksyna (znany) Kompleks + karbendazym + + karboksyna 1:1:1 (srodek wg wynaL) Kontrola bez srodka 39,2 39,2 39,2 39,2 f 1 Stezenie w ppm 1000 6,8 0,0 0,0 0,0 500 9,2 0,0 0,0 0,0 250 12,0 0,0 0,0 0,0 125 12,4 3,0 0,0 0,0 62,5 13,4 4,2 0,0 0,0 v31,2 13,6 6,0 4,8 o,o ,6 ,8 8,0 63 0,0 7,8 16,0 16,2 ,4 0,0 3,9 17,0 | 17,0 | 22,4 U,* Tablica I przedstawia wyniki badan laborato¬ ryjnych przeprowadzonych na grzybie Rhizocto- nia solani powszechnie wystepujacym w róznych uprawach.

Srodek wedlug wynalazku zawierajacy w swym skladzie kompleks,, ikarboksyne i karbendazym dziala wysoce etfekitywnie juz przy stezeniu 7,8 ppm wskazujac wzmozony efekt w porównaniu z substancjami czynnymi stosowanymi indywi¬ dualnie.

Tablica II Strefa wzrostu liniowego grzybni w mm charakteryzujaca dzialanie grzybobójcze srodka wg wynalazku badanego na Phoma betae r 1 2 ^ .3 4 Substancja czynna Kompleks (znany) Karboksyna (znany) Karbendazym (znany) Kompleks + karbendaz ym + tarbcksyna 1*1:1 (srodek wg wynalazku) Kontrola bez srodka 34,0 34,0 34,0 34,0 2000 0,0 0,0 1 2,0 0,0 1000 0,0 2,4 17,0 0,0 s 500 0,0 3,0 21,2 0,0 t e z 250 0,0 3,4 22,4 0,0 e n i 126 1,4 8,0 22,8 0,0 e w 82,5 1,4 ,2 2^8 0,0 P P 31,2 1,4 22.0 23,0 0,0 m. ,6 1,4 24,0 23,0 0,0 7,8 2,8 ,0 24,0 2f8 3,9 ¦S'° ,0 | ,0. 7,0 W tablicy II zestawiono rezultaty badan srodka wedlug wynalazku na grzybie 'Phoma betae po¬ razajacym wraz z zespolem innych grzybów glebowych mlode siewki buraków i innych upraw.

Przy zastosowaniu mieszaniny (srodek wg wy¬ nalazku) odnotowano wysoki efekt synergetyczny w mieszaninie kompleksu z karbendazymem i kar¬ boksyna. Efektywnosc uzyskano przy 15fi ppm.104389 6 Tablica III Strefa wzrostu liniowego grzybni w mm charaikteryziujaca dzialanie grzybobójcze smodka wg wynalazku badanego na Alitarnairia tenuis 1* 1 2 3 4 Substancja czynna Kompleks (znany) Karboksyna (znany) Karbendazym (znany) Kompleks + karbendazym + + karboksyna 1:1:1 {srodek wg wynalazku) * Kontrola bez srodka 43,0 43,0 43,0 43,0 Stezenie w.ppm. 1000 0,0 0,0 500 0,0 0,0 4,2 [ 4;2 0,0 0,0 2)50 0,0 1,4 1 7,0 0,0 125 0,0 2,8 1 7,4 0,0 62,5 0,0 4,2 7,6 0,0 31,2 0,0 8,2 7,6 0,0 ,6 0,0 9,4 9,0 0,0 7,8 2,8 9,6 9,0 2,0 3,9 2,8 11,4 11,0 | ,6 W tablicy III .zestawiono wyniki badan labora¬ toryjnych przeprowadzonych na grzybie. Al'terna- iria tenuis. Dzialanie samego kompleksu bylo bar¬ dzo efektywne — calkowite hamowanie rozrostu liniowego grzybni uzyskano juz w stezeniu 15,6 ppm substancji czynnej. Natomiast .karboksyna dziala slabo,, dopiero przy 500 ppm uzyskano pe¬ lny efekt, a karbendazym nie 4ziala w ogóle.

W mieszaninie kairbokisyny z karbendazymem i kompleksem, przy uzyciu mniejszej dawki kom¬ pleksu, uzyskano nieoczekiwany efekt synerge- tyczny przy stezeniu 15,6 ppm.

Tablica IV Strefa wzrostu liniowego grzybni w mm charakteryzujaca dzialanie grzybobójcze srodka wg wynalazku badanego na HeLminthosporium graonineum r i. 12< 3. 4.

Substancja czynna Kompleks (znany) Karboksyna (znany) Karbendazym (znany) Kompleks + kar¬ bendazym + kar¬ boksyna 1:1:1 (srodek wg wy¬ nalazku) Kontrola bez srodka 44,0 47,0 17,0 17,0 44,0 47,0 Stezenie w ippm. 1000 0,0 0,0 1,4 0,0 500 0,0 0,0 2,8 0,0 250 0,0 2,8 7,0 0,0 125 0,0 4,2 8,8 0,0 62,5 0,0 31,2 0,0 i 7,0 1 7,0 12,0 0,0 12,4 0,0 ,6 0,0 8,2 13,6 0,0 7,8 0,0 8,2 ,0 0,0 3,9 0,0 8,2 ,0 0,0 1,9 2,8 17,0 ,0 3,2 0,9 8,2 ,0 ,0 9,4 0,4 ,8 ,0 26,0 13,6 ,2 ,0 ,6- ,2 W tablicy IV przedstawiono efekt dzialania sro¬ dka wg wynalazku stosowanego na groznym grzy¬ bie Helminithosiporium graimineum wywolujacym pasiastosc lisci jeczmieniai. Sam komplekis dzialal efektywnie przy stezeniu 3,9 ppm natomiast nie stwierdzono dzialania karbendazymu. Kairboksyna wykazywala dzialanie dopiero w stezeniu 900 ppm.

Mieszanina wg wynalazku byla równie efektywna jak sam kompleks pomimo nizszej jego zawarto¬ sci w 'mieszaninie.

Tablica V Strefa wzrostu liniowego grzybni w mm charakteryzujaca dzialanie grzybobójcze srodka wg wynalazku badanego na iQphicbolus graminis ci 1. 2. 3. 4.

Substancja czynna Kompleks (znany) Karboksyna (znany) Karbendazym (znany) Kompleks + karboksy¬ na + karbendazym .1:1:1 (srodek wg wynalaziku) Kontrola bez srodka ,0 ,0 ,0 ,0 125 0,0 0,0 0,0 0,0 612,5 0,0 1,0 0,0 0,0 S 31,2 3,6 1,0 , 0,0 o,o t e z ,6 3,6 4,2 0,0 %o,o e n i 7,8 3,6 6,0 0,0 0,0 e w 3,9 6,0 7,0 0,0 0,0 P P 1,9 ,0 ,0 7,0 0,0 m. 0,9 ,4 ,0 ,0 ,0 0,4 12,0 12,0 12,0 12,0 0,2 ,0 1 13,2 | 12,0 ,8 W tablicy V zestawiono wyniki badan labora¬ toryjnych przeprowadzonych na grzybie Ophio- bolus graminiiis porazajacym pszenice. Dzialanie kompleksu wynosilo 6.2,5 ppm, karboksyny 125 ppm, a karbendazymu 3i,9 ppm. Mieszanina wg wynalazku byla najbardziej efektywna'.104 3J ? Jak wynika z tablic 1—6 srodek wedlug wyna-, : j lazku dziala kompleksowo na wiele gatunkóW grzy¬ bów (pasozytniczych wykazujac przy tym wzmozo¬ ne dzialanie, co prowadzi do ogólnego bardzo znacz¬ nego obnizenia dawek substancji czynnej dla uzys- 5 kania pelnego efektu ochronnego. Toobnizenie da- jwek nie dotyczy tylko jednego lub kilku gatunków grzybów pasozytniczych wchodzacych w kompleks ipatogenów atakujacych rosliny a zwlaszcza w okre¬ sie ich wczesnego rozwoju. Pozwala to na rzeczy- 10 wiste obnizenie dawek substancji czynnych a tym samym bardzo znaczne obnizenie chemizacji sro¬ dowiska.

Srodek wedlug wynalazku moze byc wytwarza- ny i stosowany w postaci proszków zawiesino- 15 wych, koncentratów zawiesinowych, skoncentro¬ wanych proszków do opylania, roztworów emul¬ gujacych, past lub tabletek. W tym celu substan¬ cje biologicznie czynne miesza sie z odpowiednimi nosnikami mineralnymi lufo organicznymi takimi 20 jak kaolin, krzemionka kopalna albo syntetyczna, bentonit, talk, nnaka zbozowa albo maczka z kory drewna lub lupin orzechów wloskich, rozcienczal¬ nikami lub rozpuszczalnikami organicznymi ta¬ kimi jak alkohol metylowy lufo etylowy, glikol u etylenowy albo oleje mineralne oraz srodkami po- wierzchniowoczynnymi, emulgatorami, dysperga- torami i zwilzaczanni takimi jak sole amonowe albo sole metali alkalicznych lub ziem alkalicz- i nych kwasów ligninosulfonowych, pochodne alki- 30 lo- lub arylosulfonowe, pochodne N-metylotauryny albo produkty addycji tlenku etylenu do alkoholi tluszczowych, kwasów tluszczowych albo wyzszym amin aromatycznych lub alifatycznych. Do prepa¬ ratów handlowych mozna wprowadzac równiez 35 inne dodatki takie jak srodki buforujace, zagesz¬ czajace, zwiekszajace przyczepnosc lub przeciw 1pieniace albo barwniki. 8 Preparaty handlowe moga zawierac równiez znane substancje odstraszajace ptaki lub znane srodki owadobójcze, a takze substancje wzrosto¬ we i inne fungicydy.

Nizej zamieszczony przyklad ilustruje blizej sposób wytwarzania srodka grzybobójczego we¬ dlug wynalazku.

Przyklad. 100 g technicznego kairbendazymu, 100 g technicznej karfooksyny i 100 g techniczne¬ go kompleksu o wzorze 5 po przeliczeniu na sub¬ stancje 100% miesza sie w gniotowniku obiego¬ wym z 20 g alfenolu 6 i 90 g Klutanu z taka iloscia ziemi krzemionkowej aby otrzymac 1000 g preparatu. Nastepnie miele sie otrzymana mie¬ szanine w mlynie sztyftowym szybkoobrotowym albo w (mlynie strumieniowym i ujednoradnia sie w mieszalniku fluidyzacyjnym. Jako produkt otrzymuje sie 30% zaprawe zawiesinowa. .

Claims

1. Zastrzezenie "patentowe Srodek grzybobójczy znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera mieszanine zwiazku o wzorze ogólnym 1, w którym n = 0 lufo' 1 lub 2 z estrem metylowym kwasu benziimidazolokarba- minowego lub fungicydami przechodzacymi w pro¬ cesie metabolizmu w roslinach w ten zwiazek, ta¬ kimi jak pochodna o-fenylenodwuaminy o wzorze ogólnym 2 w którym Ri i Rt sa jednakowe i ozna¬ czaja grupe metylowa lub etylowa wzglednie o wzorze ogólnym 3, w którym X moze oznaczac atom wodoru lub grupe o wzorze 4 w której R» mozna oznaczac atom wodoru lub jest ,taki sam jak R4 i oznacza reszte alkilowa o zawartosci 1—10 atomów wegla i ze zwiazkiem o wzorze 5 stanowiacym sól kompleksowa 8-hydroksychinoli- nianu miedziowego z kwasem N,N-dwumetylo- dwutiokarbaminowym.104 389 mH f| \=/ (0)n O wzór A NH-CS-NH-COO&, U NH-CS-NM-COOR2 wzór

2. >C~/WCOOCH, X WZÓr

3. -C-N' wzór 5.