Przedmiotem wynalazku jest spusób wytwarza¬ nia nowych estrów malonowych o wzorze ogól¬ nym 1, w którym R oznacza ewentualnie podsta¬ wiona . grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, ewentualnie podstawiony pierscien aromatyczny, pierscien heterocykliczny, grupe cykloalkilowa lub grupe pochodzaca ze skondensowanego ukla¬ du pierscieniowego, R1 oznacza atom wodoru, nizsza grupe alkilowa, grupe aryloalkilowa ewen¬ tualnie podstawiona atomem chlorowca lub gru¬ pa alkilowa, podstawiona grupe aromatyczna., cy- kloalifatyczna lub heterocykliczna, a X oznacza atom chlorowca.Sposób wedlug wynalazku polega na poddaniu reaktywnej pochodnej kwasu malonowego o wzo¬ rze ogólnym 2, korzystnie mono albo dwuhalo- genku, reakcji z pochodna fenolu o wzorze ogól¬ nym 3, lub z jej sola z zastrzezeniem, ze jesli stosuje sie jako surowiec wyjsciowy monohalo- genek, wtedy druga grupa estrowa tworzy sie ze zwiazkiem o wzorze ogólnym 4, albo jej sola, przy czym we wszystkich wzorach R, R1 i X ma¬ ja wyzej podane znaczenie.W korzystnej realizacji sposobu wedlug wyna¬ lazku jako zwiazek wyjsciowy stosuje sie haloge¬ nek kwasu malonowego o wzorze ogólnym 5, w którym R2 oznacza grupe fenylowa, tienylowa, furylowa lub pirydylowa ewentualnie podstawio¬ na atomem chlorowca, grupe nitrowa, dwualki- loaminowa, alkoksylowa lub trójfluorometylowa, a Y oznacza atom chlorowca. Szczególnie korzy¬ stny jest chlorek, bromek lub jodek kwasu ma¬ lonowego o wzorze ogólnym 5.Zwiazek o wzorze ogólnym 2. otrzymuje sie metodami znanymi. Na pTzyklad dwuhalogenek kwasu otrzymuje sie z jednopodstawionego kwa¬ su malonowego, a halogenki estrów z jednoestrów przy uzyciu srodka chlorowcujacego. Odpowied¬ nimi srodkami chlorowcujacymi sa nastepujace zwiazki: chlorek tionylu, odczynnik Vilsmayera, tlenochlorek fosforu i pieciochlorek fosforu.Otrzymany chlorek kwasowy poddaje sie w sta¬ nie surowym reakcji z pieciochlorofenolem, gdyz rozpuszczalnik i nadmiar srodka chlorowcujacego zostaja przedtem oddestylowane jako srodek wia¬ zacy kwas stosuje sie slaba trzeciorzedowa zasa¬ de.Halogenek kwasu wytwarza sie w niskiej tem¬ peraturze, ponizej 50°C, azeby uniknac tworze¬ nia sie ketenu.Jezeli jako srodek chlorowcujacy stosuje sie pieciochlorek fosforu, to powstajacy podczas re¬ akcji tlenochlorek oddestylowuje sie pod obnizo¬ nym cisnieniem, w temperaturze ponizej 50°C.Analogicznie postepuje sie stosujac do otrzymy¬ wania chlorku kwasowego chlorek tionylu w nadmiarze.Ester pieciochlorofenylowy otrzymuje sie ko¬ rzystnie w obecnosci srodka wiazacego kwas. Do 103 443103 443 ' 3 tego celu uzywa sie slabe zasady trzeciorzedowe, np. NjN-dwumetyloformaTnid.Reakcje -prowadzi sie korzystnie w obojetnym, ewentualnie chlorowcowanym rozpuszczalniku, np w chlorku metylenu, dwuchloroetanie, cztero¬ chlorku wegla, chloroformie, benzenie, ksylenie lub acetonitrylu.Dwu- lub jednochlorowcopochodnych kwasu malonowego nie oczyszcza sie przed przeprowa¬ dzeniem estryfikacji. Reakcje prowadzi sie ko¬ rzystnie dodajac halogenek kwasu do soli N,N- -dwumetyloaniliny, ale mozna równiez postepo¬ wac odwrotnie. W reakcji mozna uzywac takze inne sole.Jezeli do estryfikacji stosuje sie sól piecio- chlorofenolu i proces prowadzi sie w temperatu¬ rze 10—15°C, to powstajacy ester dwupieciochlo- rofenylowy wytraca sie natychmiast, lecz estry pieciochlorofenylowe róznych jednoestrów pozo¬ staja rozpuszczalne i wytracaja sie w postaci krystalicznej po odparowaniu mieszaniny reak¬ cyjnej do sucha i roztarciu pozostalosci z alko¬ holem.Estry dwupieciochlorofenylowe podstawionych kwasów malonowych i mieszane estry róznych jednoestrów z pieciochlorofenolem nie rozpuszcza¬ ja sie w alkoholu i moga byc latwo oczyszczone.Jedraoestry podstawionych kwasów maJonowych otrzymuje sie na przyklad sposobem opisanym w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr 3557090.Sposobem wedlug wynalazku estry dwupiecio¬ chlorofenylowe podstawionego kwasu malonowego otrzymuje sie równiez ze zwiajziku o wzorze ogól¬ nym 2, poddajac go reakcji z tlenochlorkiem fo¬ sforu i pieciochlorofenolem, w obecnosci pirydyny.Zwiazki o wzorze ogólnym 2 poddaje sie reakcji korzystnie w obecnosci odpowiedniego rozpuszczal¬ nika. Jezeli stosuje sie pieciochlorofenol, to ko¬ rzystnymi rozpuszczalnikami sa aceton, acetonitryl lub dwuchlorometan.Sposób wedlug wynalazku mozna równiez reali¬ zowac korzystnie poddajac reakcji wolne grupy karboksylowe odpowiednich jednoestrów z piecio- chlorowcofenolem lub jego sola, w obecnosci srodka wiazacego wode, korzystnie dwucyklohek- sylokarbodwuimidu, przy czym otrzymuje sie estry mieszane. Mieszane estry mozna otrzymywac tak¬ ze w reakcji dwuetapowej. W pierwszym etapie ze zwiazku o wzorze ogólnym 2 lub jego halo¬ genku i pieaiochlorówcotfenolu lub jego soli otrzy¬ muje sie w poprzednio opasany sposób ester dwu- pieciochlorowcofenylowy, t a w drugim poddajac otrzymany zwiazek reakcji ze zwiazkiem o wzo¬ rze ogólnym 4, korzystnie w obecnosci jednego mola trzeciorzedowej zasady otrzymuje sie ester mieszany.Halogenek jednoestru kwasu malonowego przedstawiony jest wzorem 6, w którym R, R1 i Y maja wyzej podane znaczenie. Wzór 7, w którym R, R2 i X maja wyzej podane znaczenie, przedsta¬ wia mieszany ester podstawionego kwasu malono¬ wego.Bardzo wartosciowe pólprodukty otrzymuje sie w wyniku reakcji reaktywnej pochodnej kwasu fe- nylomalonowego ewentualnie podstawionego grupa R1 w pierwszym etapie z alkoholem benzylowym, dndanolem-5, etanolem, metanolem, fenolem, alko¬ holem allilowym, trójchloroetanolem, alkoholem p-nitrobenzylowym, alkoholem fenacylowym lub alkoholem p-nitrofenacylowym, a w drugim pod¬ dajac reakcji halogenek otrzymanego w ten sposób jednoestru z pieciocihlorowcofienolem lub jego sola, albo poddajac reakcji jednoester z piecioohloroiwco- fenolem, w obecnosci dwucykloheksylokarbodwu- imidu lub tlenochlorku fosforu. Grupa R1 moze byc ewentualnie podstawiona grupa alkoksylowa o 1—6 atomach wegla lub atomem chlorowca.Estry malonowe otrzymane sposobem wedlug wynalazku sa zwiazkami nowymi, cennymi jako pólprodukty do wytwarzania amidów kwasu ma¬ lonowego, w obecnosci zasad trzeciorzedowych Zwiazki te maja zastosowanie w wielu dziedzinach chemii organicznej, wszedzie tani gdzie pierwszo- rzedowa girupe aminowa poddaje sie acylowaniu, wytwarzajac selektywnie wiazanie peptydowe, a takze w przypadku, kiedy w czesci azasteczki pochodzacej z reakcji acylowania potrzebna jest dalsza wolna grupa karboksylowa. Zwiazki otrzy¬ mane sposobem wedlug wynalazku mozna stoso¬ wac korzystnie do acylowania wrazliwych amin, np. kwasu 6-aminopenicylanowego i kwasu 7-de- zacetylocefalosporanowego.Jako bardzo korzystne zwiazki wyjsciowe mozna stosowac nastepujace dwuhalogenki lub odpowia¬ dajace im jednoestry 3-tienylo-, 3-fuirylo-, 3-me- toksyfenylo-, 4Hmetoksyienylo-, 3-pirydylo, o-ohlo- rofenylo-, o-bromofenylo-, p-ohlorofenylo-, lub p-butoksyfenyloimalonowe.Z wymienionych' zwiazków otrzymuje sie odpo¬ wiednio podstawione pochodne, z których mozna wytwarzac cenne, dobrze znane leki, jezeli stosuje sie je do acylowania pierscienia penam lub cefem.Reakcja acylowania amin pierwszorzedowych i grup hydroksylowych przypuszczalnie przebiega poprzez keton, a wiec zwiazki otrzymane sposobem wedlug wynalazku nadaja sie do wytwarzania in situ ketenów.W pelni zadawalajace N- i O-acylowanie estra¬ mi pieciochlorófenylowymi pochodnych jednopod- stawionego kwasu malonowego w niskiej tempera¬ turze, w obecnosci trzeciorzedowej zasady jest nie- oczekiwane^ poniewaz estry pieciochlorofenylowe dwupodstawionego kwasu malonowego lub kwasu bursztynowego ulegaja z aminami piexwszorzedo- wymi tylko reakcji podstawienia, w wysokiej temperaturze.Dotychczas do prostych reakcji N-acylowania stosowano halogenki kwasu malonowego wykazu¬ jace wiele wad. Dwuchlorek kwasu malonowego trudno otrzymac w czystej postaci, gdyz prawdo¬ podobnie ulega polimeryzacji i w zwiazku z tym uzyty do acylowania daje wiele produktów ubocz¬ nych.Halogenki kwasu malonowego* i ich pochodne ulegaja latwo rozkladowi i nie moga byc przecho¬ wywane. Tymczasem zwiazki otrzymane sposobem wedlug wynalazku mozna magazynowac barcTzo latwo.W nowych estrach pdeciochlorowcofenylowych ,o 31 40 45 50 55 605 103 443 6 otrzymanych sposobem wedlug wynalazku grupa fenylowa moze byc podstawiona atomami fluoru, chloru, bromu lub jodu. Jak wynika ze wzoru ogólnego wytwarzanych zwiazków i z przykladów sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie jedno- estry, estry mieszane i pochodne, których obie grupy karboksylowe zestryfikowane sa grupa chlo- rowcofenylowa.Nastepujace przyklady ilustruja szazególowo spo¬ sób wedlug wynalazku.Przyklad I. Fenylomalonian dwupieciochlo- rofenylu.Do 72 g (0,4 mola) kwasu fe/iylomalonowego za¬ wieszonego w 600 ml chlorku metylanu dodaje sie 176 g (0,8 mola) pieciochlorku fosforu i miesza sie w temperaturze pokojowej w ciagu 2 godzin. Od- destylowuje stie chlorek metylenu, a nastepnie w temperaturze do 50°C i pod obnizonym cisnieniem tlenochlorek fosforu.Pozostalosc rozpuszcza sie w 100 ml chlorku metylenu i otrzymany roztwór dodaje sie kropla¬ mi, w temperaturze pokojowej do mieszanego roz¬ tworu 213 g (0,g mola) pieciochlorofenolu i 80 ml (0,8 mola) pirydyny w 800 ml metanolu. Roztwór z wytraconym bialym osadem miesza sie w ciagu mdnut, a nastepnie odsacza. Osad przemywa sie suchym etanolem i otrzymuje sie 215 g produktu (wydajnosc 95%} o temperaturze topnienia 215—217°C.Analiza elementarna: obliczono C = 37,7 H = 0,7 Cl = 54,4% znaleziono C = 37,15 H = 1,0 Cl = 54,0% Absorpcja IR: 1810 (ester), 1880 (ester), 1360, 1390 (pieciochlorofenyl) cm—1 x Przyklad II. W sposób opisany w przykladzie I otnzymuje sie nastepujace pochodne kwasu ma- lonowego Ester zawierajacy C% Ho/0 Cl% Tempera- jako podstawnik R* tura pierscienia fenylowego ' topnienia 3-tienyl obliczono 33,4 52 znaleziono 33,82 51,54 3-furyl obliczono 34,2 0,6 53,2 znaleziono 33,95 0,82 54,03 3-meto- ksyfenyl obliczono 37,4 1,13 50,0 znaleziono 37,09 1,0 49,5 Ester zawierajacy " C% H% Cl%Tempera- jako podstawnik R* tura pierscienia fenylowego 4-meto- ksyfenyl obliczono 37,4 1,13 50,0 znalezdono 36,95 1,20 50,85 o-chloro- fenyl obliczono 35,4 0,73 54,9 125—128°C znaleziono 36,0 0,93 54,0 o-bromo- * fenyl obliczono 33,4 0,66 41,8 128—130°C znaleziono 32,9 0,59 42,3 p-chloro- fenyl obMczono " 35,4 0,73 54,9 126—128°C znaleziono 36,1 0,95 54,2 3-pirydyl obliczono 35,5 0,74 52,4 znaleziono 34,9 0,69 51,9 Przyklad III. Postepuje sie, w sposób opisany w przykladzie I i II lecz jako srodek chlorowcu¬ jacy stosuje sie chlorek tionylu a jako rozpuszczal¬ nik benzen i dodaje sie 2 ml dwumetyloformami- du. Po zakonczeniu wydzielania sie chlorowodoru oddestylowuje sie pod obnizonym cisnieniem ben¬ zen i nadmiar chlorku tionylu, a pozostalosc do¬ daje sie do roztworu soli pieciochlorofenolu z pi¬ rydyna w benzenie. W czasie trwania reakcji do w gestej mieszaniny zawierajacej osad dodaje sie etanol w celu rozpuszczenia powstajacych soli pi¬ rydyny. Osad odsacza sie i przemywa alkoholem.Otrzymuje sie produkty identyczne z podanymi powyzej.Absorpcja IR dla wszystkich produktów: 1810 (ester), 1880 (ester), 1360 (pieciochlorofenyl), 1390 (piecio-chlorofeinyl) om—1.Przyklad IV. Malonian dwupieciochlorofenylu W 50 ml chlorku metylenu rozpuszcza sie 14 g (0,1 mola) dwuchlorku kwasu malonowego (Stan- dinger I. 41), 1908 (446) i otraymafriy roztwór do¬ daje sie kroplami, w temperaturze 15°C do roz¬ tworu 53 g (0,2 mola) pieciochlorofenolu i 16 ml (0,2 mola) pirydyny w 300 ml dwuchlorometanu.Wytracony osad odsacza sie, przemywa alkoho¬ lem i otrzymuje sie 42 g produktu w postaci amor¬ ficznej substancji o temperaturze topnienia 195—197°C. Absorpcja IR: 1790 (ester), 1360 (pie¬ ciochlorofenyl), 1810 (ester), 139d (pdeclochlorofe- M nyl) cm-1.Przyklad V. Metylomalonian dwupieciochloro¬ fenylu W 70 ml chlorku metylenu rozpuszcza sie 19,7 g (0,1 mola) chlorku kwasu dwueJtylomalonówego * i otrzymany roztwór dodaje sie kroplami do roz¬ tworu 53 g (0,1 mola) pieciochlorofenolu w 16 ml (0,2 mola) pirydyny w 300 ml dwuchlorometanu Wytracony osad odsacza sie, przemywa alkoho¬ lem i otrzymuje sie 50 g (wydajnosc *IT%) pro- 48 duktu o temperaturze topnienia 165—168°C Analiza elementarna: obliczono C = 34,70 H = 1,52 Cl = 54,0 znaleziono C = 34,83 H = 1,48 Cl = 54,39% Absorpcja IR: 1775 (ester), 1390, 1360 (piecioctflo- « rofenyl) cm-1 Przyklad VI. Fenylomalonian dwupieciochlo¬ rofenylu W 100 ml dwuchlorometanu zawiesza sie 4,5 g kwasu fenylomalonowego i zawiesine chlodzi sie 50 do temperatury 0°C i dodaje sie 13 g (0,05 mola) pieciochlorofenolu i 9 ml (0,1 mola) pirydyny, po czym otrzymuje sie przezroczysty roztwór.W temperaturze 0°C dodaje sie do mieszaniny reakcyjnej kroplami 2,1 ml tlenochlorku fosforu 55 i miesza sie w ciagu 2 goblzin, a nastepnie odsa¬ cza sie w'temperaturze 0°C i przemywa sie otrzy¬ many osad alkoholem, oftzymuje sie 7 g produktu o temperaturze topnienia 210—215DC.Absorpcja IR: 1810 (ester), 1880 (ester), 1360, 60 1390 (pieeio Przyklad VII. Fenylomalonian benzylowo -pieciochlorofenylowy W 100 ml chlorku metylenu rozpuszcza sde 32,1 g (0,12 mola) fenylomalonianu jednobenzylu i dodaje «5 sie 22 ml chlorku tionylu i 3 krople dwumetyio-103 443 formamidu. Roztwór ogrzewa sie do wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 2 godzin, a nastepnie rozpuszczalnik i nadmiar chlorku tiionylu oddesty¬ lowuje sie, a pozostaly chlorek kwasowy rozcien¬ cza sie 5 ml dwuchlorometanu. Otrzymana miesza¬ nine dodaje sie kroplami, w temperaturze 10UC do roztworu 31,9 g (0,12 mola) pieciochlorofenolu i 9,6 ml pirydyny w 200 ml dwuchlorometanu.Roztwór miesza sie w ciagu 30 minut w tempera¬ turze pokojowej, po czym odsacza sie wytracone prodiukty uboczne, a z roztworu odparowuje sie dwuchlorometan. Pozostalosc rozciera sie z suchym alkoholem i z zimnego roztworu odsacza, sie wy¬ tracony krysta-licizny produkt. Otrzymuje sie 38,40 g produktu (wydajnosc 62%) o temperaturze topnie¬ nia 129—132°C.Analiza elementarna: obliczono C = 51,16 H = 2,51 O = 12,40 Cl = 33,90% znaleziono C = 51,4 H = 2,28 O = 12,47 Cl = 34,5% Przyklad VIII. Fenylomaloniian etylowo-pie- ciochlorofenylowy W 50 ml chlorku metylenu rozpuszcza sie 10,40 g (0,05 mola) fenylomalonianu jednoetylu i do roz¬ tworu dodaje sie kroplami 8 ml chlorku tionylu i jedna krople dwumetyloformamidu. Roztwór miesza sie w ciagu 2 godzin w temperaturze 45—50°C, po czym rozpuszczalnik i nadmiar chlor¬ ku tionylu oddestylowuje sie, a chlorek kwasowy rozciencza sie 20 ml dwuchlorometanu i dodaje do roztworu 13,30 g (0,05 mola) pieciochlorofenolu i 4 ml (0,05 mola) pirydyny w 80 ml dwuchloro¬ metanu. Roztwór miesza sie w ciagu póltorej go¬ dziny w temperaturze pokojowej, a nastepnie przemywa sie 2 n roztworem kwasu solnego i wo¬ da, suszy i odparowuje. Pozostalosc zadaje sie su¬ chym alkoholem i z zimnego roztworu odsacza sie wytracony krystaliczny produkt. Otrzymuje sie 14,40 g produktu (wydajnosc 63,5%) o temperatu¬ rze topnienia 95—97°C.Analiza elementarna: obliczono C = 44,93 H = 2,42 O = 14,09 Cl = 38,50% znaleziono C = 44,62 H = 2,42 O = 13,65 Cl = 37,92% Przyklad IX. Fenylomalonian indanylowo- -pieciochlorofenydowy W 150 ml dwuchlorometanu rozpuszcza sie 14,80 g (0,05 mola) fenylomalonianu jednoindanylu i do roztworu dodaje sie kroplami 8 ml chlorku tionylu i jedna krople dwumetyloformamidu. Roz¬ twór miesza sie w ciagu 2 godzin w temperaturze 45—50°C, po czym rozpuszczalnik i nadmiar chlor¬ ku tionylu oddestylowuje sie, a chlorek kwasowy rozciencza sie 30 ml dwuchlorometanu i dodaje do roztworu 13,3 g (0,05 mola) pieciochlorofenolu i 4 ml pirydyny w 1^) ml dwuchlorometanu. roztworu 13,3 g (0,05 mola) pieciochlorofenolu.Roztwór miesza sie w ciagu 2 godzin w tempera¬ turze pokojowej, a nastepnie odsacza sie wytracone produkty uboczne, a roztwór w dwuchlorometanie wytrzasa sie z 2 n -roztworem kwasu solnego i woda, suszy i odparowuje. Pozostalosc rozciencza sie z suchym alkoholem i z zimnego roztworu odsacza sie wytracony krystaliczny produkt. Otrzy¬ muje sie 16,90 g czystego produktu o temperaturze topnienia 85—88°C.Analiza elementarna: obliczono C = 53,12 H = 2,77 O = 11,80 Cl = 32,20% znaleziono C = 52,94 H = 2,65 O = 10,95 Cl = 31,80% Przyklad X. Postepuje sie w sposób opisany w poprzednich przykladach i otrzymuje sie naste¬ pujace jednoestry pieciochlorofenylowe: C6H5—CH(COOR4)COOC6Cl5 Ester zawierajacy jako podstawnik R4 fenacyl obliczono 50,73 2,39 . 32,20 znaleziono 50,21 2,11 30,08 p-nitrofenacyl obliczono 46,90 2,05 28,90 znaleziono 45,92 1,85 27,80 trójchloroetyl obliczono 36,68 1,43 50,36 znaleziono 35,98 1,12 49,98 Przyklad XI. Malonian dwupieciochlorofenyiu W 180 ml acetonu zawiesza sie 5,0 g (0,05 mola) kwasu malonowego i do zawiesiny dodaje sie 26 g (0,1 mola) pieciochlorofenolu i 9 ml (0,1 mola) pi¬ rydyny, po czym otrzymuje sie przezroczysty roz¬ twór. Roztwór chlodzi sie do temperatury 0°C, do¬ daje sie kroplami 8,4 ml tlenochlorku fosforu i miesza sie w temperaturze 0°C w ciagu 1 godzi¬ ny, a w ciagu nastepnej godziny w temperaturze * 10°C. Wytracony osad odsacza sie i przemywa zimnym alkoholem. Otrzymuje sie 14 g produktu w postaci bialego amorficznego proszku o tempe- raturze 170—172°C.Absorpcja IR: 1800, 1780 (ester), 1360, 1390 (piecio- chlorofenyl) cm—1.Analiza elementarna: obliczono C = 30,1 Cl = 58% znaleziono C = 30,47 Cl = 59,3% Przyklad XII. Allilomalonian dwupieaiochlo- rocfienylu W 200 ml benzenu zawiesza sie 41, 6 g (0,2 mo- 40 la) pieciocMorku fosforu i do zawiesiny dodaje sie malymi porcjami, w temperaturze 10°C 14 g (0,1 mola) kwasu allilomalonowego. Mieszanine ogrzewa sie do temperatury 50—60°C do chwili za¬ konczenia wydzielania sie chlorowodoru, po czym 45 rozpuszczalnik i tlenochlorek odparowuje sie z mieszaniny pod obnizonym cisnieniem, a chlo¬ rek kwasowy (15,9 g) rozpuszcza sie w 50 ml czte¬ rochlorku wegla. Otrzymany roztwór dodaje sie kroplami do roztworu 53 g (0,2 mola) pieciochlo- 50 rofenolu i 16 ml (0,2 mola) pirydyny w 500 ml czterochlorku wegla. Wytracony osad odsacza sie i przemywa czterochlorkiem wegla i alkoholem.Otrzymana . amorficzna substancje suszy sie i otrzymuje sie 46,6 g produktu o temperaturze 55 topnienia 155—158°C.Absorpcja IR: 1800—1780 (ester) 1340—1360 (piecio- chlorofenol) cm-1 Analiza elementarna: gji obliczono C = 34,00 Cl = 55,5% znaleziono C = 33,85 Cl = 54,95% Przyklad XIII. Etylomalonian dwupiecio- chlorofenylu W 150 ml benzenu zawiesza sie 41,6 g (0,2 mola) e_ pieciochlorku fosforu i do zawiesiny dodaje sie103 443 9 10 malymi porcjami 12,0 g (0,1 mola) kwasu etylórria- lonowego. Reagenty miesza sie w temperaturze 50°C w ciagu 2 godzin, odparowuje sie benzen i tlenochlorek fosforu, a pozostalosc rozpuszcza sie w 50 ml czterochlorku wegla. Otrzymany roz- 5 twór dodaje sie kroplami do roztworu 53,2 g (0,2 mola) pieciochlorofenolu i 16 ml (0,2 mola) pirydyny w 150 ml czterochlorku wegla. Reagenty miesiza sie w temperaturze pokojowej i odsacza sie otrzymany osad, z którego na saczku wytwa- 10 rza sie zawiesine z alkoholem, a nastepnie osad przemywa sie alkoholem. Otrzymuje sie 51,0 g (wydajnosc 81%) produktu, w postaci bialego amorficznego proszku o temperaturze topnienia 148—150°C. 15 Absorpcja IR: 1800 (ester), 1780 (ester) cm—1 Analiiza elementarna: obliczono C = 32,7 H = 0,96 Cl = 56,09% znaleziono C = 32,1 H = 0,80 Cl = 55,50% Przyklad XIV. Benzylomalonian dwupiecio- 20 chlorofenylu W 600 ml benzenu rozpusizcza sie 105 g (0,52 mo¬ la) pieciochlorku fosforu i dodaje sie 50 g (0,26 mola) kwasu benzylomalonowego. Roztwór utrzy¬ muje sie w temperaturze 50°C do czasu zakoncze- 25 nia wydzielania sie chlorowodoru, a nastepnie od- destylowuje sie benzen i tlenochlorek fosforu. Po¬ zostalosc rozpuszcza sie w 50 ml czterochlorku wegla i dodaje sie kroplami do roztworu 133 g (0,5 mola) pieciochlorofenolu i 42 ml (0,5 mola) 30 pirydyny w 500 ml czterochlorku wegla. Otrzyma¬ ny osad odsacza sie i przemywa alkoholem. Otrzy¬ muje sie 80 g (wydajnosc 50%) produktu.Absorpcja IR: 1800 (ester) cm-1 Analiiza elementarna: 35 obliczono C = 38,40 H = 1,27 Cl = 51,50% znaleziono C = 39,00 H = 1,30 Cl = 50,90% Przyklad XV. Furylometylomalonian dwupie- ciochlorofenylu 40 W 150 ml benzenu zawiesza sie 41,6 g (0,2 mola) pieciochloirku fosforu i do zawiesiny dodaje sie chlodzac 18 g (0,1 mola) kwasu furylometylomalo- nowego. Mieszanine, ogrzewa sie do temperatury 50—60°C i utrzymuje sie w tej temperaturze do 45 chwili zakonczenia wydzielania sie chlorowodoru.Benson i tlenochlorek fosforu oddestylowuje sie, a pozostaly chlorek kwasowy rozpuszcza sie w 50 ml czterochlorku wegla i dodaje sie do roztwo¬ ru 52,0 g (0,2 mola) pieciochlorofenolu i 18 ml pi- 5Q rydyny w 200 ml czterochlorku wegla. Otrzymany osad odsacza sie i przemywa alkoholem.Absorpcja IR: 1790 (ester) cm—1 Analiiza elementarna: obliczono C = 35,10 Cl = 54,0% znaleziono C = 34,90 Cl = 53,50% 55 Przyklad XVI. Fenylomalonian fenylowo-pie- ciochlorofenylowy W 200 ml benzenu zawriesza sie 25 g (0,1 mola) fenylomalonianu jednofenylu i do zawiesiny do- 60 daje sie 20 ml chlorku tionylu i 4—5 kropli dwu- metyloformamidu. Reagenty miesza sie w tempe¬ raturze 50—60°C do calkowitego rozpuszczenia i roztwór pozostawia sie w tej temperaturze na okres 1 godziny, po czym odparowuje sie rozpusz- 65 czalndk, a pozostalosc rozpuszcza sie w 50 ml czte¬ rochlorku wegla.Otrzymany roztwór dodaje sie kroplami do roz¬ tworu 26,6 (0,1 mola) pieciochlorofenolu i 8 ml (0,1 mola) pirydyny w 300 ml czterochlorku wegla, w temperaturze 25—30°C. Wytracony chlorohydrat pirydyny przemywa sie dwiema porcjami po 100 ml 1 n roztworu kwasu solnego, a nastepnie 100 ml wody. Roztwór w czterochlorku wegla su¬ szy sie i odparowuje, a pozostalosc rozciera sie ze 100 ml etanolu w temperaturze 5—10°C, a nastep¬ nie odsacza. Otrzymuje sie 39 g produktu (wydaj¬ nosc 75%) w postaci bialego, amorficznego proszku o temperaturze topnienia 115—118°C.Absorpcja IR: 1800 (ester), 1760 (ester) cm—1 obliczono C = 49,5 H = 2,17 CI = 35,00% znaleziono C = 49,75 H = 2,36 Cl = 36,00% Przyklad XVII. Fenylomalonian 2,4-ksyleny- lowo-piecioichlorofenylowy.W 50 ml czterochlorku wegla rozpuszcza sie 10 g (0,355 mola) fenylomalonianu jedno-2,4-ksylenylu i do roztworu dodaje siie kroplami 9,3 g (0,035 mo¬ la), pieciochlorofenolu i 7,35 g dwucykloheksylo- karbondwuimidu (DCC) w 50 ml czterochlorku wegla. Reagenty miesza sie w temperaturze poko¬ jowej w ciagu 3 godzin i odsacza. Przesacz odpa¬ rowuje siie i pozostalosc rozciera sie z alkoholem.Otrzymuje sie 8 g produktu (wydajnosc 50%; o temperaturze topnienia 108—110°C.Analiiza elementarna: obliczono C = 52,0 H = 2,83 Cl = 33% znaleziono C = 51,91 H = 2,90 Cl = 33,54% Przyklad XVIII. Fenylomalonian 3,4-ksyle- nylowo-pieciochlorofenyIowy W 100 ml benzenu zawiesza sie 8,5 g (0,03 mola) fenylomanianu jedno-3,4-ksylenylu i do zawiesiny dodaje sie 4—5 kropli dwumetyloformamidu i 3,2 ml (0,045 mola) chlorku tionylu. Reagenty miesza sie w temperaturze 45—50°C w ciagu dwóch godzin i oddestylowuje sie w atmosferze azotu chlorek tionylu i benizen. Pozostalosc roz¬ ciencza sie 50 ml czterochlorku wegla i dodaje sie kroplami do roztworu 7,98 g (0,03 mola) pieciochlo¬ rofenolu i 2,4 ml (0,03 mola) pirydyny w 100 ml czterocnloiiku wegla. Wytracony chlorohydrat pi¬ rydyny przemywa sie 50 ml 2 n roztworu, kwasu solnego. Roztwór odparowuje sie, a pozostalosc rozciera sie z alkoholem. Otrzymuje siie 10 g (wy¬ dajnosc 67%) produktu o temperaturze topnienia 125—128°C.Absorpcja IR: 1800 (pieciochlorofenyl), 1760 (3,4-ksylenyl) cm—1.Analiza elementarna: obliczono C = 51,00 H = 2,83 Cl = 33% znaleziono C = 51,09 H = 2,40 Cl = 34,54% Przyklad XIX. Fenylomalonian indanylowo- -piecdochlorofenylcwy * W 200 ml benzenu rozpuszcza sie 23,68 g (0,08 mola) fenylomalonianu jednoindanylu i do otrzy¬ manego roztworu dodaje sie 8,8 ml (0,12 mola) chlorku tionylu i 6—8 kropli dwumetyloformamidu.Reagenty miesza sie w temperaturze 45—50°C w ciagu 2 godzin, do zakonczenia wydzielania sie chlorowodoru. Pod silnie obnizonym cisnieniem od¬ destylowuje sie benzenU nadmiar chlorku tienylu.103 443 11 12 Pozostalosc rozpuszcza sie 50 ml czterochlorku wegla i otrzymany roztwór dodaje sie kroplami do roz¬ tworu 21,28 g (0,08 mola) pieciochlorofenolu i 6,4 ml (0,08 mola) pirydyny w 150 ml cztero¬ chlorku wegla.Roztwór miesza sie w ciagu 1 godziny w tem¬ peraturze pokojowej, a nastepnie poddaje sie rozkladowi przy uzyciu 100 ml 2 n roztworu kwasu solnego i przemywa sie porcjami, 3X50 ml 2 n roztworu kwasu solnego i 1X50 ml roztworu chlorku sodu. Roztwór w czterochlorku wegla su¬ szy sie i odparowuje, a pozostalosc rozciera sie w 80 ml absolutnego alkoholu. Po ochlodzeniu mieszaniny wytraca sie ester, który odsacza sie i przemywa mala iloscia zimnego alkoholu. Otrzy¬ muje sie 32,5 g (wydajnosc 75%) produktu o tem¬ peraturze topnienia 118—120°C.Absorpcja IR: 1790 (ester pieciochlorofenylowy), 1760 (ester indanylowy) cm—1.Analiza elementarna: obliczono C = 53,1 H = 2,77 Cl = 32,2% znaleziono C = 53,45 H = 2,60 Cl = 33,07% Przyklad XX. Fenylomalónian indanylowo- -pieciochlorofenylowy W 50 ml czterochlorku wegla rozpuszcza sie 11 g (0,035 mola) fenylomalonianu jednoindanylu i otrzymany roztwór wkrapla sie do roztworu 9,3 g (0,03 mola) pieciochlorofenolu i 7,35 g DCC w 50 ml czterochlorku wegla. Reagenty miesza sie w temperaturze pokojowej w ciagu 2 godzin i DCU odsacza sie. Roztwór w czterochlorku wegla odparowuje sie pod obnizonym cisnieniem, a po¬ zostalosc rozciera sie z zimnym alkoholem i od¬ sacza. Po wysuszeniu otrzymuje sie 15 g (wydai- nosc 74%) produktu o temperaturze topnienia 118—120°C.AbsoT-cja. IR: 1790 (ester pieciochlorofenylowy), 1760 (ester indanylowy) cm—1.Przyklad XXI. Fenylomalónian (J-naftylo- wo^pieciochlioirofenylowy W 50 ml czterochlorku wegla rozpuszcza sie 9 g (0,03 mola) fenylomalonianu jednonaftylu i do otrzymanego roztworu dodaje sie kroplami mie¬ szajac, w temperaturze pokojowej roztwór 7,85 g '0,03 mola) pieciochlorofenolu i 6,4 g (0,03 mola) DCC w 50 ml czterochlorku wegla. Reagenty mie¬ sza siie w oiagu 2 godzin, po czym odsacza sie wytracony DCU. Roztwór w czterochlorku wegla odparowuje sie, a pozostalosc rozciera sie z alko¬ holem. Otrzymuje sie 12 g (wydajnosc 70%) pro¬ duktu o temperaturze topnienia 136—137°C.Absorpcja IR: 1800 (ester pieciochlorofenylowy), 1760 (ester p-naftylowy) cm—1.Przyklad XXII. Fenylomalónian fenacylo- wo-pieeiocihlorofenylowy W 50 ml czterochlorku wegla rozpuszcza sie 9 g (0,03 mola) fenylomalonianu jednofenacylu i do otrzymanego roztworu dodaje sie kroplami, mieszajac w temperaturze pokojowej roztwór 7,85 g (0,03 mola) pieciochlorofenolu i 6,4 g (0,03 mola) DCC w 50 ml ciziterc-chlorku wegla. Reagenty miesza siie w ciagu 2 godzin i odsacza sie wytra¬ cony DCU. Roztwór w czterochlorku wegla od¬ parowuje sie i pozostalosc rozciera sie z alkoho¬ lem. Otrzymuje sie 12 g (wydajnosc 70%) pro¬ duktu.Absorpcja IR: 1790 (ester pieciochlorofenylowy) cm—*.Analiza elementarna: obliczono C = 50,73 H = 2,39 Cl = 32,20% znaleziono C = 50,21 H = 2,11 Cl = 30,03% Przyklad XXIII. W sposób opisany w po¬ przednim przykladzie otrzymuje sie nastepujace fenylomaloniany jedno-piecioclilorofenylowe Podstawnik pierscienia fenylowegoR1 %C %H %C1 p-nitrofenacyl obliczono 46,90 2,05 28,90 znaleziono 45,92 1,85 27,80 trójehloroetyl obliczono 36,68 1,43 50,36 znaleziono 35,98 1,12 49,98 40 PL PL PL PL PL PL PL PL PL