Wynalazek niniejszy ma na celu wyrób przez destylacje olejów ismarnych o roz¬ maitych punktach wrzenia, bardzo malej zawartosci wegla, czystej barwie, jak naj¬ mniejszej zawartosci kwasów organicz¬ nych, zdolnosci emulsjowania, a w szcze¬ gólnosci wyrób destylatów olejów smar¬ nych o charakterze wskazanym powyzej oraz wysokich punktach wrzenia, wybuchu i zaplonu.Destylaty olejów smarnych, wykazuja¬ ce wskazane powyzej wlasciwosci w stop¬ niu wysokim, musza byc zupelnie wolne od produktów utleniania, od produktów, po¬ wstajacych przy rozszczepianiu (pyroge- nizacji) lub destylacji rozkladowej, oraz od produktów wydzielajacych won przykra i wywolujacych metnienie lub cieftinienie smaru.Niektóre z niepozadanych tych produk¬ tów istnieja juz w samej ropie naftowej, inne powstaja przy zwyklych procesach, stosowanych do wydzielania z ropy benzy¬ ny, nafty oraz oleju gazowego, przyczem pozostaje reszta, zawierajaca skladniki smarne; iiine wreszcie produkty niepoza¬ dane powstaja przy zwyklych procesach destylacji olejów smarnych.Metoda stanowiaca przedmiot wyna¬ lazku niniejszego obejmuje szereg zabie¬ gów, a mianowicie: (1) swoisty sposób przygotowywania materjalu smarnego, (2)specjalny sposób destylowania frakcyj smarnych z owego materjalu, i wreszcie (3) swoisty sposób' obróbki tych destyla¬ tów, przyczem wszystkie te zabiegi sluza do wyrobu w charakterze produktu osta¬ tecznego, destylatów, olejów smarnych-. o wlasnosciach wskazanych powyzej.W zasadzie wedlug procesu tego wy¬ twarza sie ciagly strumien ropy plynacy ze zbiornika poprzez uklad zabezpieczo¬ ny od doplywu tlenu do odbiornika niedo- gonu koncowego. Ropa podczas swego dlugiego przeplywu przez zamkniety u- klad podlega ogrzewaniu w stopniu wy¬ starczajacym do odparowania frakcyj o wzglednie niskim punkcie wrzenia, w ro¬ dzaju np. gazoliny albo gazoliny i oleju gazowego, które usuwa sie i skrapla. Cie¬ plo doprowadza sie w taki sposób, aby za¬ pobiegac mozliwie skutecznie pyrogenacji oraz rozszczepianiu. Ogrzana pozostalosc odplywa strumieniem nieprzerwanym i z ciecza ta miesza sie dokladnie bez prze¬ rwy rozczyn, zobojetniajacy kwasy, np. roztwór wodny sody zracej. Bezposrednio Jotem ogrzany olej kieruje sie cienka war¬ stwa po wielkiej powierzchni, celem ula¬ twienia parowania wody, wprowadzonej z soda zraca. Woda unosi ze soba pewna nie¬ wielka ilosc oleju. Dzieki wystarczajacej obnizce cisnienia bezwzglednego znaczna czesc frakcyj o stosunkowo wysokim punk¬ cie wrzenia ulatnia sie bez jakiegokolwiek dodatkowego doplywu ciepla. Zaleca sie uskuteczniac oddzielanie wody oraz oleju w dwóch fazach tak, aby w fazie pierw¬ szej odchodzila woda, w drugiej zas, pod silna próznia, oddzielal sie olej gazowy.Pozostajacy olej stanowi materjal smarny dokladnie wolny od produktów utleniania oraz rozkladu. Materjal ten przeplywa strumieniem ciaglym przez szereg wypar- ników, w których ulega rozpostarciu na wielkiej powierzchni. Jednoczesriie naste¬ puje wymiana ciepla z para rteci lub in¬ nym czynnikiem ogrzewajacym, przyczem temperatura pary rteci oraz cisnienie bez¬ wzgledne na olej pozostaja w takich gra¬ nicach, by spowodowac, zapoirioca wymia¬ ny ciepla oraz skraplania pary rteci, od¬ parowanie w kolejnych wypamikach frak¬ cyj smarnych o coraz to wyzszym punkcie wrzenia. Poszczególne destylaty poddaja sie kazdy zosohna w silnej prózni skrapla¬ niu zwrotnemu w kolumnie, wskutek cze¬ go zostaja odciagniete i usuniete niektóre z gazów cuchnacych. Kazda ze skroplin, zawierajacych zadane frakcje smarne, u- suwa sie nastepnie z wlasciwej kolumny i przepuszcza w postaci plytkiego burzliwe¬ go strumienia przez szereg wielkich po* wierzchni, poddajac go przytern bardzo silnej prózni. Dzieki temu z destylatu zo¬ staja usuniete pozostale gazy cuchnace, niezwlocznie i stale odciagane celem zapo¬ biezenia ich ponownemu pochlanianiu przez olej. Destylaty ostateczne posiada¬ ja pozadane wlasciwosci w stopniu wyso¬ kim i nie wymagaja dalszej obróbki celem oczyszczenia.Fif. 1; rysunku uwidocznia schemat u- rzadzenia, w którem calkowity proces za¬ chodzi samoczynnie, fig, 2 — przekrój po¬ dluzny przez jeden z wyparników oleju.Olej surowy pompuje sie przez prze¬ wód a, na którym znajduje sie jeden lub kilka wymieniaczy ciepla b, do osadnika c. Zapomoca wymieniaczy, wspomaganych w razie potrzeby innemi zródlami ciepla, olej ten doplywa do osadnika w tempera¬ turze dosyc wysokiej dla obnizenia lepko¬ sci do 35 sekund Saybolfa lub nizej. Po¬ zadana jest temperatura w przyblizeniu 125 — 175°C.Zaleca sie utrzymywac osadnik pod ci¬ snieniem zapobiegaj aeem parowaniu wody oraz lekkich frakcyj ropy. Cisnienie to jest niemniej sze, korzystniej zas wieksze, niz ci¬ snienie odpowiadajace preznosci pary ole¬ ju oraz wody w temperaturze pozadanej.W temperaturze np. 150°C najwlasci- wiej wytwarzac cisnienie okolo 5V2 — 2 —atm. Wode oraz namul spuszcza sie z czesci dolnej osadnika przez odpo¬ wiedni otwór. Zaleca sie zastosowanie kil¬ ku, np. trzech, osadników c, umieszczo¬ nych równolegle, przyczem nalezy je za¬ silac i oprózniac kolejno, W ten sposób, podczas napelniania olejem jednego osa¬ dnika, w drugim zachodzi oczyszczanie sie oleju, trzeci zas zasila w olej aparature dalsza. Zapewnia to ciaglosc pracy.Odwodniony olej plynie nastepnie przez wezownice . d, ogrzewana odpowie¬ dnim czynnikiem, np. goracemi gazami lub para rteci. Temperatura nagrzewania ole¬ ju powinna byc nizsza od temperatury, w jakiej zachodzi pyrogenizacja w stopniu znaczniejszym. Nie potrzebuja ona dosie¬ gac 315° C, Mozna ja jeszcze obnizyc, o ile w ogrzewaczu oraz za nim utrzymywac czesciowo próznie, aczkolwidk w tern sta- djum procesu destylacja przy prózni cze¬ sciowej nie jest wymagana.Z wezownicy d mieszanina oleju oraz pary jego przechodzi do kolumny. Kolum¬ na ta moze byc podzielona na odpowiednia liczbe czesci; w najprostszej swej postaci jest ona podzielona na dwie czesci e i 7.Czesc dolna e pracuje jako oddzielacz pa¬ ry, która uchodzi do góry przez czesc /.Para w kolumnie nieskroplona moze za¬ wierac wiele gazioliny; opuszcza ona wie¬ ze przez przewód i kieruje sie do skrapla¬ cza g, z którego skropliny plyna czesciowo przez przewód h do zbiornika, czesciowo zas przez przewód i do górnej czesci ko¬ lumny, przyczem stosunek wzajemny ilo¬ sci tych skroplin mozna regulowac.Plyn sciekajacy zpowrotem do kolum ny przez przewód i wywoluje w czesci / skraplanie frakcyjne. Skroplmy, które mo¬ ga zawierac wiele oleju gazowego, odply¬ waja z przestrzeni /, przyczem czesc ich splywa do zbiornika przez przewód k o- raz wymieniacza b (gdzie skropliny odda¬ ja swe cieplo doplywajacej ropie). Pozo¬ stala czesc skroplin przechodzi przez prze¬ wód m do górnej czesci przestrzeni c, sprawiajac tam skraplanie ciezszych Erak- cyj oleju w rodzaju np. ciezkiego oleju gazowego.Liczba czesci, na które jest podzielona kolumna, zalezy od okolicznosci. Stosunek ilosci kazdego destylatu, doprowadzanego zpowrotem do kolumny do calkowitej jfgo ilosci, mozna regulowac zapomoca odpo¬ wiednich zaworów. Przez miarkowanie temperatury podgrzewania oleju w wy¬ mieniaczu d oraz podzial kplumny na wla¬ sciwa ilosc czesci mozna wydestylowac wszelka pozadana ilosc frakcyj, w tej licz¬ bie gazoline, benzyne, nafte i ldkki olej ga¬ zowy, oraz w razie potrzeby pewna ilosc ciezkiego oleju gazowego i lekkiego oleju smarnego. Pozostajacy olej czyli mazut, odplywajacy z kolumny przewodem n, za¬ wiera, pewne frakcje olejów ciezszych, któ¬ re podlegaja dalszej obróbce i czesciowej destylacji przed odpedzaniem oleju smar¬ nego. Mazut ten moze zawierac (lub nie zawierac) poza frakcjami smarnemi wiek¬ sza lub mniejsza ilosc ciezkiego oleju ga¬ zowego.Rzecza jest pozadana miarkowac tem¬ perature destylacji w podgrzewaczu d o- raz bieg kolumny w ten sposób, by z olejiu surowego zostaly usuniete wszystkie frak¬ cje o punkcie zaplonu ponizej okolo 113°C.Innemi slowy, rzecza jest pozadana, by ma¬ zut wydzielal przy destylacji pierwsza dziesiecio-procentowa frakcje o punkcie zaplonu (wybuchu) nizszym, niz 113°C.Temperature te wskazujemy jedynie dla przykladu; moze sie ona wahac w grani¬ cach dosc rozleglych. Jezeli w retortach, opisanych ponizej, trzeba bedzie odpedzac lekkie, jak równiez srednie i ciezkie oleje smarne, to destylacje nalezy przeprowa¬ dzic w ten sposób, by powstal mazut, któ¬ ry przy destylacji wydzieli pierwsza dzie¬ siecioprocentowa frakcje o punkcie zaplo¬ nu ponizej 113°C.Mazut plynacy przewodem n wchodzi — 3 —do zbiewrika z soda o. Olej scieka wzdluz jednej lub kilku panwi p. Jednoczesnie ze zbiornika r doplywa rozczyti sody zracej lub inny materjal zobojetniajacy. Olej i rozczyn sody mieszaja sie dokladnie ze so¬ ba w malej skrzynce s, przymocowanej do panwi p i szczelnie nasadzonej na rure za¬ silajaca n. Mieszanina oleju i rozczynu so¬ dy wycieka przez szczeline w przedniej czesci skrzynki s.W tej fazie temperatura oleju przekra¬ cza zazwyczaj 270°C i moze wynosic np. 300°C lub nawet nieco wiecej. Mozna przeto utrzymywac zbiornik z soda o na poziomie dogodnego cisnienia w tej liczbie pod cisnieniem atmosferycznem i mimo to osiagac szybkie odparowanie wszystkiej wody, wprowadzonej z soda.Para wodna plynie do kolumny rekty¬ fikacyjnej /, unoszac ze isoba niewielka ilosc pary oleju. Para opuszcza kolumne u góry, przechodzac do skraplacza u. Czesc skroplin dostaje sie do zbiornika, pozosta¬ losc scieka zpowrotem do wiezy. W razie potrzeby doprowadzenia frakcyj oleju lub tez jakiejkolwiek czesci ich, skroplonych w kolumnie / zpowrotem do zbiornika o, mozna to uskutecznic zapomoca przewodu v. Mozna równiez te frakcje lub ich czesc przelac do zbiornika zapomoca przewo¬ duw. i ! . j j Mazut zawierajacy odwodniona sode w rozczynie lub zawieszeniu pompuje sie przewodem x z zaworem zwrotnym y do zbiornika z. Olej w zbiorniku tym plynie przez panwie odparowujace 10. Paruja tu frakcje lzejsze, które lepiej usunac z ukla¬ du do oleju smarnego. Frakcje te zawieraja glównie ciezki olej gazowy, albo lekkie frakcje oleju smarnego, których nie nale¬ zy odpedzac w instalacji do oleju smarne¬ go, albo jedno i drugie.W zwyklych procesach odparowanie ciezkiego oleju gazowego uskutecznia sie w temperaturze dostatecznie wysokiej, by wywolac dosc znaczna pyrogenfeacje, przez co powstaje niedogon, zawierajacy produkty pyrogenizowane, od których nie¬ podobna odpedzic najwyzszy gatunek ole¬ ju smarnego, nawet gdyby taki olej byl destylowany w warunkach, niedajacych pyrogenizacji. W procesie niniejszym cie¬ plo, jakie mozna doprowadzic do zbiorni¬ ka z, nie wystarczy, by podegrzac olej do temperatury, w jakiej rozpoczyna sie dosc znaczna pyrogenizacja. Lepiej jest wcale nie doprowadzac ciepla do zbiornika z.Zamiast tego zbiornik utrzymuje sie pod wysoka próznia. Dzieki wysokiej tempera¬ turze, np. 290°C, doplywajacego oleju, o- raz obnizenia cisnienia bezwzglednego z atmosferycznego np. do cisnienia 50 mm abs. slupka rteci, zostaje przetworzono w cieplo utajona dostateczna ilosc ciepla, aby umozliwic odparowanie wszystkiego, pozostajacego w mazucie oleju gazowego.Wobec wielkich szybkosci, z jakiemi pary wytwarzaja sie i wydzielaja z po¬ wierzchni oleju, splywajacego po panwiach 10, moze zachodzic unoszenie frakcyj smarnych. Skraplacz 14, do którego prze¬ chodza pary z retorty z, wypuszcza pro¬ dukty lzejsze przez przewód 13, ciezsze zas — kieruje ku dolowi do syfonu 12; przyczem mozna to uregulowac zapomoca zmiany temperatury. Produkty ciezsze mozna z syfonu 12 odprowadzac zpowro¬ tem do zbiornika z lub przez chlodnice 18 do zbiornika 19, albo wreszcie moga one byc skierowane do chlodnicy 15, gdzie u- legaja zmieszaniu z destylatami splywaja- cemi zgóry przez przewód 13 i chlodnice 14, poczem zmieszane ze soba skropliny splywaja do zbiornika 16.Olej pozostaly plynie przewodem 17 do instalacji, przeznaczonej do urzadze¬ nia destylacyjnego olejów smarnych.Proces mozna prowadzic i bez retorty z pod warunkiem poddania zbiornika o dzialaniu silnej prózni. Natenczas do od¬ biornika o odpedza sie prócz wody oraz pewnej ilpsci pary oleju lekkiego jeszcze _ 4 —wszystkie frakcje oleju, które destylowa¬ lyby sie w retorcie. W przypadku stoso¬ wania retorty z zbiornik o moze pracowac przy wszelkiem odpowiedniem cisnieniu bezwzglednem, byle wyzszem, anizeli niz¬ sze od preznosci atmosferycznej cisnienie bezwzgledne w retorcie z.W opisanym powyzej procesie nalezy podkreslic nastepujace znamiona jego.Olej w zadnej z faz procesu nie ulega o- grzewaniu do temperatury, w jakiej za¬ chodzi pyrogenizacja. Olej ogrzewa sie nie zwolna w ilosciach wiekszych, lecz na¬ der szybko, dzieki przeplywowi przez re¬ torte d cienka warstwa, co ogromnie ula¬ twia przenoszenie ciepla do kazdej czast¬ ki oleju. Uklad jest zamkniety dla doply¬ wu tlenu. Soda zraca dodaje sie do oleju po odpedzeniu lekkich frakcyj, a pozada¬ na ilosc wody wprowadzona z soda zosta¬ je niezwlocznie wyparowana. Dzieki temu proces zapobiega wytwarzaniu sie produk¬ tów pyrogenizacji i utleniania oraz zo¬ bojetnia wszelkie produkty utleniania, ja¬ kie móglby zawierac olej surowy, albo ja¬ kie moglyby powstawac w ilosciach nie¬ znacznych w okresie poprzedizajacym do¬ dawanie sody.Pozostalosc po obróbce mozna wpro¬ wadzic do urzadzenia destylacyjnego. Na¬ stepne zadanie polega na zapobiezeniu powstawania w urzadzeniu destylacyjnem produktów pyrogenizacji lub utleniania.Nie jest to rzecza latwa z powodu wyso¬ kich z koniecznosci temperatur, do jakich nalezy ogrzewac pozostalosc smarna celem usuniecia frakcyj najciezszych.Urzadzenie do destylacji olejów smar¬ nych mozna zbudowac i prowadzic wedlug patentu niemieckiego Nr 423 049. Jednak¬ ze urzadzenie podane na rysunku jest skuteczniejsze i korzystniejsze, chociaz u- rzeczywistnia te sama w ogólnych zarysach zasade ogrzewania oleju przez czas nader krótki w drodze udzielania olejowi ciepla utajonego skraplania pary rteciowe;, pod¬ czas gdy olej stopniowo plynie w postaci cienkiej warstewki.Urzadzenie niniejsze zawiera szereg wyparników w ilosci dowolnej, npi dzie¬ sieciu. Dla uproszczenia opisu rysunek po¬ daje dwa tylko wyparniki 20 i 21. Kazdy wyparnik wykonany jest w postaci dlugie¬ go a waskiego zbiornika (fig. 2), zaopatrzo¬ nego w panew lub przegrode 22, która dzieli wyparnik na komore odparowania oleju 23 oraz komore skraplania pary rteciowej 24.Materjal smarny naplywa rura 17 do komory odparowania oleju w pierwszym wyparniku 20, gdzie zostaje odpedzona najlzejsza frakcja oleju. Para niezwlocznie i szybko uchodzi rurami 25, a pozostaly ó- lej odplywa rura 26 do nastepnego wy¬ parnika 21, gdzie ulega odparowaniu frak¬ cja nastepna nieco ciezsza. Niedogon od~ plywa stamtad do nastepnego, na rysun¬ ku pominietego wyparnika, gdzie zacho¬ dzi analogiczne odparowanie frakcyjne* Zaleca sie stosowac tyle wyparników, ile nalezy wytworzyc destylatów. Jednakze pare z kazdego* poszczególnego wyparnika mozna poddawac skraplaniu czastkowe* mu, albo tez mozna skraplac osobno pare z poszczególnych rur 25, 25, twnieszczo^ nych wzdluz zbiornika.Niedogon koncowy odplywa z wypar¬ nika ostatniego do zbiornika 27, który mo¬ ze byc polaczony z pompa prózniowa. W przypadku oleju, zawierajacego asfalt, niedogon stanowi przewaznie lub calkowi¬ cie asfalt.Pare rteci mozna zastapic innym daja¬ cym pary metalem lub zwiazkiem albo in¬ na substancja, jak np. eter dwufenylowy, benzofenon, siarke lub ewentualnie jaki¬ kolwiek stop metalowy, posiadajacy te znamiona pary rteciowej, jakie czynia ja szczególnie korzystna do celów wynalaz¬ ku niniejszego. Wszelka substancje podob¬ na nalezy uwazac za równowaznik pary rteciowej. Wskazany czynnik ogrzewaja-cy posiada nastepujace doniosle zalety: (1) punkty wrzenia jego przy stosowanych w praktyce preznosciach bezwzglednych odpowiadaja temperaturom stosowanym przy destylacji olejów; (2) daje moznosc prowadzenia go w postaci pary w zetknie¬ cie cieplne z olejem, daje sie skraplac w drodze regulowania cisnienia w pozadanej temperaturize i oddaje swe cieplo utajone olejowi; (3) ilosc ciepla, jaka daje sie prze¬ nosic do oleju przy wszelkiej róznicy tem¬ peratur pomiedzy para rteci a olejem jest znacznie wieksza niz w przypadku stosowania gazów goracych, w rodzaju np. spalin lu!b pary wodnej; (4) prawie wszys skane do ogrzewania oleju; (5) zapobiega przegrzewaniu miejscowemu, zachodzace¬ mu wskutek znacznej róznicy temperatur pomiedzy czynnikiem ogrzewajacym a ole¬ jem; (6) zapewnia oszczednosc swego zu¬ zycia przy odparowywaniu tej samej ilo¬ sci oleju, co pozwala zmniejszyc rozmia¬ ry aparatu.Naj wlasciwiej doprowadzac pare rteci do wYparników zapomoca urzadzen, poka¬ zanych na fig. 1. Z kotla 30 do gotowania rteci biegnie przewód zaopatrzony w od¬ nogi 31 i 32, prowadzace do komór rtecio¬ wych 24 wyparników 20 i 21. Kazda z od¬ nóg 31 lub 32 jest zaopatrzona w zawór 33, którym mozna niezaleznie regulowac doplyw pary rteci do komory jej skrapla¬ nia. Urzadzenie to pozwala ustalac zgóry cisnienie, niezaleznie w kazdej poszczegól¬ nej komorze do skraplania pary rteciowej, oraz temperature jej skraplania tamze.Z kazdej komory 24 skroplona rtec splywa do naczynia 34, zaopatrzonego w syfon 35, komunikujacy sie z naczyniem 36, polaczonem z kotlem 30. Syfon 35 wy¬ twarza slup wyrównawczy rteci, niezbed¬ ny z powodu róznicy cisnien miedzy ko¬ tlem a komora skraplania 24 kazdego wy- paimika.Od przewodu 31 i 32 odchodzi odnoga, polaczona z zaworem 37 do regulowania cisnienia. Zawór ten otwiera sie gdy prez¬ nosc w kotle przekracza pozadana prez¬ nosc maksymalna, przepuszczajac pare rteci do skraplacza 38, polaczonego zapo¬ moca syfonu 39 z naczyniem 36.Zaleca sie poddawac komory odparo¬ wania oleju wszystkich wyparników dzia¬ laniu prózni. Komór, w których odparo¬ wuje sie frakcje o nizszym punkcie wrze¬ nia, nie potrzeba poddawac zmniejszone¬ mu cisnieniu. Natomiast nalezy poddac dzialaniu prózni komory do wyparowania frakcyj o wyzszym punkcie wrzenia. Ko¬ mory, w których oddziela sie frakcje o najwyzszych punktach wrzenia, powinny znajdowac sie pod dzialaniem silnej próz¬ ni. We wszystkich przypadkach cisnienie bezwzgledne na olej, z którego maja byc odpedzone frakcje o wysokim punkcie wrzenia, powinno byc dostatecznie niskie, by punkt wrzenia oleju obnizyc mozliwie najblizej do 300°C, z tego mianowicie po¬ wodu, ze w tej temperaturze rozpoczyna sie dostrzegalna, aczkolwiek jeszcze nie¬ znaczna, pyrogenizacja. Niepodobna, przy nadzwyczaj nawet silnej prózni, obnizyc temperature wrzenia frakcji o wysokim punkcie wrzenia az do 300°C, istnieja jed¬ nak inne czynniki, zapobiegajace pyroge- nizacji nawet w temperaturach znacznie wyzszych, a mianowicie: (1) olej poddaje sie dzialaniu ciepla tylko przez czas bar¬ dzo krótki, potrzebny do przeplywu z jed¬ nego konca komory do drugiego. Ponie¬ waz zarówno czas, jak i temperatura sa czynnikami pyrogenizacji, przeto srodek ten obniza pyrogenizacje do minimum. (2) Warstwa oleju powinna byc tak cien¬ ka, ze czynnik cisnienia hydrostatycznego mozna pominac. Gdyby w wyparniku in¬ nego typu slup oleju znajdowal sie nawet pod dzialaniem prózni bezwzglednej, ci¬ snienie u spodu slupa byloby tak znaczne, ze punkt wrzenia oleju w tern miejscu byl¬ by wzglednie wysoki. (3) Cieplo nalezyprzekazywac jedynie olejowi plynnemu, nie zas parze jego, albowiem olej w posta¬ ci pary ulega pyrogenizacji znacznie la¬ twiej, niz w stanie plynnym. (4) Para ole¬ ju nie powinna pozostawac w-zetknieciu dluzszem z olejem plynnym, co utrzymy¬ waloby pare te w stanie ogrzanym przez czas dluzszy po jej wytworzeniu. Para o- leju natychmiast uchodzi z powierzchni cieczy przez jedna z rur odlotowych 25. (5) Czynnik ogrzewajacy winien posiadac przewodnictwo cieplne tak wysokie, by róznica temperatur czynnika tego i oleju byla wzglednie niewielka, wynoszac np. mniej niz 25°C, wskutek czego niebezpie¬ czenstwo miejscowego przegrzewania ole¬ ju jest nieznaczne.W przypadku np. dziesieciu wyparni- ków bywa pozadanem, a niekiedy koniecz¬ nem, utrzymywania oleju w ostatnich dwu wyparnikach pod dzialaniem prózni, rów¬ noznacznej cisnieniu bezwzglednemu po¬ nizej 25 milimetrów, albo nawet ponizej 10 milimetrów slupka rteci. Krótko mó¬ wiac, próznia powinna byc mozliwie bliska do prózni bezwzglednej, poniewaz punkt wrzenia przy zblizaniu sie do prózni bez¬ wzglednej spada nadzwyczaj szybko.W ostatnim lub dwu ostatnich wypar¬ nikach (z szeregu dziesieciu) mozna w pnzypadku oleju zawierajacego asfalt, de¬ stylowac oleje smarne o punkcie zaplonu 250 — 300, a punkcie palnosci 295° — 350°C.Gdyby wszakze para uchodzaca z ko¬ mory parowania oleju zostala skroplona natychmiast, to olej nie posiadalby zada¬ nych wysokich zalet, gdyz zdradzalby przykra won i po pewnym czasie nabieral¬ by zabarwienia. Stwierdzono, iz zjawiska te zachodza wskutek obecnosci cuchnacych gazów, stanowiacych gazy stale lub aro¬ matyczne polaczenia lotne, zawarte cal¬ kowicie lub czesciowo w oleju surowym; moga one równiez powstawac podczas po¬ przednich procesów destylacji przez roz¬ klad zwiazków siarki. Nowy sposób obej¬ muje poddawanie oleju procesowi odgaszo- wania, w którym to celu z kazdym wypar- nikiem jest polaczony przyrzad do skra¬ plania oraz odwadniania o budowie na¬ stepujacej.Para olejowa z rur 25 plynie rura zbiorcza 40 oraz rura 41 do czesci dolnej kolumny 42. Powyzej wylotu rury 41 znaj¬ duje sie siatka 43, dzwigajaca materjal wypelniajacy, np. pierscienie Raschiga, nad którym miesci sie druga siatka 44, podtrzymujaca podobny materjal. W tym samym celu mozna stosowac jakakolwiek inna odpowiednia kolumne.Bezposrednio pod siatka 44 znajduja sie deflegmator 45 i panew 46 o otworze srodkowym. Para oleju wznosi sie przez otwór ten naokolo deflegmatora, który za¬ pobiega sciekaniu skroplin nadól przez o- twór w panwi 46. Skroplina ta scieka do panwi 46, stamtad zas odplywa ruira 50.Wprowadzona do wiezy 42 para ciezsza niz frakcja, jaka nalezy oddzielic, skropli sie, przechodzac przez materjal na siatce 43. Skroplina opada na dno kolumny, stamtad zas wchodzi rura 47 do komory odparniczej w miejscu doplywu oleju.Para nieskroplona w materjale wypel¬ niajacym na siatce 43 wzniesie sie do góry przez panew 46, siatke 44 oraz lezacy na niej materjal, gdzie para ta stygnie i wiek¬ sza czesc jej skrapla sie. Skroplina po¬ wraca przez siatke 44 na panew 46, z któ¬ rej odplywa rura 50. Czesc niedajacych sie skroplic gazów uchodzi przez szczyt wiezy do rury 48, stamtad zas do zbiorni¬ ka oleju cuchnacego 49, polaczonego z próznia.Aczkolwiek w ten sposób usuwa sie z oleju czesc gazów o zapachu przykrym, to jednak splywajacy rura 50 olej zawiera jeszcze sporo podobnych gazów. Plynie on do przyrzadu odwadniajacego w postaci komory 51, zaopatrzonej w pochyle plyty 52, po których olej scieka plytka warstwa * — 7 —z szybkoscia, dostateczna do wytworzenia burzliwego przeplywu* Komora 51 zaopa¬ trzona jest pomiedzy szczytem a dnem w kilka rur wylotowych do gazu, polaczonych z rura zbiorcza 53, polaczona zkolei z próznia. Dno komory laczy sie rura 54 ze zbiornikiem 55 polaczonym z próznia.Cuchnace gazy ulegaja w komorze od¬ waniajacej odciaganiu na kazdej plycio 52 i niezwlocznemu usuwaniu przez odpo¬ wiednie rury, Praca urzadzenia zapobiega ponownemu pochlanianiu ich przez olej* Olej uchodzacy do zbiornika 55 jest gotowy do wypuszczenia na rynek bez dal¬ szej obróbki.* Komore odwaniajaca 51 utrzymuje sie pod mozliwie silna próznia, równa lub wyzsza od prózni utrzymywanej w odpo¬ wiednim wyparniku. Proces zachodzacy w przyrzadzie odwaniajacym nie podlega ogrzewaniu, a olej — przeksztalcaniu w pare, lecz stanowi raczej proces odgazo- wania.Z powyzszego opisu wynika, iz celem wykonywania niniejszego sposobu i wy¬ twarzania cennych destylatów nalezy: (1) odpedzic lzejsza frakcje surowego oleju w taki sposób, by wytworzyc pozostalosc smarna, wolna od produktów, powstaja¬ cych wskutek utleniania oraz destylacji rozszczepiajacej; (2) odpedzic z pozostalo¬ sci tej olej smarny w taki sposób, by za¬ pobiec lub mozliwie zmniejszyc rozszcze¬ pianie; (3) obrobic destylowane oleje smar¬ ne tak, by je uwolnic od przykrego zapa¬ chu z zachowaniem jednak ich barwy.Calkowity proces, zaczynajacy sie od oleju surowego i konczacy sie na niedogo- nie ostatecznym, stanowi proces ciagly i mozna go prowadzic w jednem (opisanem) urzadzeniu. Niezbedne kolejne destylacje, jak równiez obróbka soda oraz nastepne odwadnianie, prowadza sie w temperaturze najnizszej pod cisnieniem miarkowanem bez dostepu tlenu. Ma to na celu zapobiec lub mozliwie zmniejszyc wytwarzanie sie produktów pyrogenizacji i utleniania, oraz zobojetnic w jak najdalej idacych grani¬ cach podobne produkty, jakie moglyby ist¬ niec w oleju surowym lub powstawac pod¬ czas samego procesu. Wreszcie, z oleju u- suwa sie gazy o przykrej woni, zawarte niezaleznie od swego pochodzenia w de¬ stylatach retort do olejów smarnych.Z powyzszego wynika, ze nie mozna wytworzyc cennych destylatów olejów smarnych zapomoca najdoskonalszego na¬ wet procesu destylowania olejów smar¬ nych, o ile destylacja oraz obróbka ropy nie zabezpieczaja uzyskiwania wlasciwej pozostalosci smarnej. Z drugiej strony, nie podobna wytworzyc destylatów olejów smarnych najwyzszej jakosci z doskona¬ lej nawet pozostalosci smarnej, jezeli pro¬ ces destylacji nie bedzie prowadzony tak, by zapobiec lub mozliwie zmniejszyc po¬ zostawanie produktów pyrogenizacji oraz utleniania, które pozadanem jest wylaczyc z destylatów ostatecznych. Rzecz prosta, ze doskonaly proces przygotowywania po¬ zostalosci smarnej oraz destylacji olejów smarnych nie moze usunac pewnych posia¬ dajacych zapach oraz psujacych barwe produktów, zawartych w surowym oleju, lub wytworzonym przez rozklad zwiazków siarki. Rózne przeto kolejne czynnosci cal¬ kowitego procesu, urzeczywistniaj acego niniejszy wynalazek, znajduja sie we wza¬ jemnej zaleznosci od siebie. Wzajemna ta zaleznosc poszczególnych zabiegów calko¬ witego procesu staje sie jeszcze wazniej¬ sza po uprzytomnieniu sobie, ze poszcze¬ gólne operacje, poprzedzajace destylacje olejów smarnych, nie wykazuja zadnej wyzszosci nad zabiegami zwyklemi, o ile to dotyczy produkcji gazoliny, oleju gazo¬ wego oraz innych skladników o punkcie wrzenia wzglednie niskim. Gzynnosci te sluza wylacznie do uzyskania pozostalosci smarnej, nadajacej sie do wyrobu najcen¬ niejszych olejów smarnych. Zabiegi te sta¬ nowia przeto czesc lub niezbedny wstep — 8 —do procesu wytwarzania destylatów ole¬ jów smalonych.Destylaty smarne, uzyskane zapomoca tego procesu, nietylkó ze pozbawione sa przykrej woni i posiadaja wlasciwa bar¬ we, lecz zawieraja jeszcze bardzo malo wegla, mozliwie malo kwasów organicz¬ nych oraz najwyzsza zdolnosc emulsjowa- nia. Rope zawierajaca asfalt mozna prze¬ destylowac az do asfaltu bez marnowania najbardziej cennych frakcyj smarnych o najwyzszym punkcie wrzenia. Destylaty o najwyzszym punkcie wrzenia lacza w so¬ bie zalety dotad nigdy nie spotykane w destylatach olejów smarnych, mianowicie niezwykle wysokie punkty zaplonu i pal¬ nosci w polaczeniu z zaletami wyszczegól- nionemi powyzej. PL