Opis patentowy opublikowano: 30.12.1978 Int. CL* A01N 9/02 Twórca wynalazku: Uprawniony z patentu: Siegfried Aktiengesellschaft, Zofingen (Szwajcaria) Selektywny srodek chwastobójczy Wynalazek dotyczy selektywnego srodka chwas¬ tobójczego. Srodek ten jako skladnik biologicznie czynny zawiera 2,2-dwutlenek 3-alkilo-2,l,3-benzo- tiadiazinon-4 o wzorze 1, w którym R oznacza nizsza reszte alkilowa lub reszte cykloheksylowa, lub jego sól w mieszaninie z pochodna uracylu o wzorze 2, w którym H1 oznacza nizsza reszte al¬ kilowa lub reszte fenylowa, R2 oiznacza atom wo¬ doru lub atom chloru lub atom bromu lub niz¬ sza reszte alkilowa a n oznacza liczbe 1 lub 2. Jako nizsze reszty alkilowe nalezy rozumiec tu¬ taj reszty alkilowe zawierajace do 7 atomów we¬ gla, korzystnie jednak do 3 atomów wegla. Jako sole srodków biologicznie czynnych o wzorze 1 stosuje sie na przyklad sole metali alkalicznych (w szczególnosci sole sodowe), sole metali ziem alkalicznych, sole hydroksyalkiloamonowe. Zwiazki o wzorze 1 znane sa na przyklad z opisu patentowego RFN Dos nr 1542 836, zwiazek o wzorze 2 znany jest ze szwajcarskiego opisu patentowego nr 544 493 i 544 769 jako selektywnie dzialajacy herbicyd. Srodki biologicznie czynne obu typów nie zdolaly jednak dojsc do znaczenia z ekonomicznego punktu widzenia, ewentualnienie wyszly poza stadium badan, czy to, ze nie wyka¬ zuja dostatecznego spektrum dzialania i/lub inten¬ sywnosci oddzialywania w stosunku do dotychcza¬ sowych zwyklej jakosci srodków biologicznie czyn¬ nych, czy to, ze selektywnosc nie jest zadowalaja¬ ca lub ze przejawiaja one optymalne dzialanie tylko pod wplywem specjalnych warunków zew¬ netrznych. Niespodziewanie okazalo sie jednak, ze przy stosowaniu zlozonych srodków biologicznie czynnych z co najmniej kazdorazowo jednym srod¬ kiem biolbgicznie czynnym z wymienionych dwóch klas zwiazków wystepuje nieoczekiwany efekt sy- nergiczny, tlzieki ciemu nie tylko intensywnosc oddzialywania ^wzrasta bardziej niz addytywnie, lecz równiez selektywnosc znacznie zwieksza sle. Stosunek mieszaniny obu skladników moze wa¬ hac sie przy tym w stosunkowo szerokim, zakre¬ sie. Wedlug dotychczasowych doswiadczen, stosu¬ nek wagowy pomiedzy srodkiem biologicznie czyn¬ nym o wzorze 1 i srodkiem o wzorze 2 powinien byc w zakresie od 10:1 do 1:2, a korzystnie od 6:1 do 2:1. Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku poza wymienionymi chwastobójczymi srodkami biolo¬ gicznie czynnymi moga zawierac równiez substan¬ cje o innej aktywnosci, na przyklad fungicydy lub insektycydy, jak tez zawieraja zwykle, stale lub ciekle nosniki a dodatki odpowiadajace danej for¬ mie lub postaci stosowanej, tzn. w szczególnosci rozpuszczalnik, srodek dyspergujacy, zwilzajacy, przyczepiajacy, rozcienczajacy i wiazacy. Preparat mieszaniny mozna stosowac odpowiednio do tego w zasadniczo dowolnej formie ewentualnie w przy¬ gotowanych z tego postaciach stosowania jak roz¬ twory, emulsje, zawiesiny ewentualnie koncentra¬ ty roztworów, emulsji lub zawiesin, proszki do 99 3273 99 327 4 opryskiwania, pasty, proszki rozpylowe, srodki do rozsiewu i granulaty. Korzystne sa wedlug do¬ tychczasowego doswiadczenia proszki do opryski¬ wania lub koncentraty emulsji ewentualnie zawie¬ siny. Przyklad. Proszek do opryskiwania sklada sie: - . r V4Ó%'_ wagowych 2,2-dwutlenek 3-izopropylo-2,l,3- benzotiadfaZinonu-4 % wagowych 5-chloro-3-(2-tetrahydropiranylo)- -6-metylouracylu 50% wagowych zwyklych nieczynnych dodatków. Przy stosowaniu jego przeprowadza sie proszek w zawiesine w zadanej ilosci wody i nanosi sie na traktowana powierzchnie w ilosci stosowanej, ko¬ rzystnie 1 do 3,5 kg/ha. Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku nadaja sie do wielorakiego stosowania w uprawie roli, o- woców, wina i warzyw, w szczególnosci jednak w uprawie zboza i kukurydzy zarówno przed wscho¬ dem jak i po wschodach. Aby wykazac, w jak zaskakujacy sposób miesza¬ nina herbicydów wedlug wynalazku przewyzsza srednie dzialanie poszczególnych skladników przed¬ stawiono zestaw wyników porównywalnych dos¬ wiadczen. Te wyniki odnosza sie do dzialania prze¬ ciwko czterem przedstawicielom rodzaju chwastów, o których wiadomo, ze ich zwalczanie jest bardzo trudne. Do badan porównawczych stosowano trzy naste¬ pujace preparaty: Preparat A Brzeczka do opryskiwania zawiera¬ jaca 2,2-dwutlenek 3-izopropylo-2,l,3-benzotiadia- zinon-4 jako jedyna substancje czynna. Stezenie: 4,32 g substancji czynnej/litr. Preparat B Brzeczka do opryskiwania zawiera¬ jaca 5^hloro-3-(2-tetrahydropiranylo)-6-metyloura- cyl jako jedyna substancje czynna. Stezenie: 1,01 g substancji czynnej/litr. Preparat C Brzeczka do opryskiwania wedlug wy¬ nalazku zawierajaca obie substancje czynne wy¬ mienione dla preparatu A i preparatu B w ilos¬ ciach tam podanych, zatem w stosunku wagowym 4,27:1 i o stezeniu calkowitym równym 5,33 g sub¬ stancji czynnej/litr. Trzema preparatami traktuje sie kazdorazowo metrowej dlugosci pasmo gleby ornej poroslej chwastami. so 40 45 50 Traktowanie wykonuje sie za pomoca logaryt¬ micznego opryskiwacza. Sklada sie on z belki na¬ tryskowej, której szerokosc odpowiada pasmu gle¬ by do traktowania i okreslonego zbiornika do po¬ bierania preparatu, który z jednej strony polaczo¬ ny jak z deska natryskowa a z drugiej strony z drugim zbiornikiem, który przeznaczony jest do pobierania wody. Przyrzad jest tak skonstruowa¬ ny, ze w czasie opryskiwania zuzyty preparat z pierwszego zbiornika uzupelnia sie w sposób ciagly przez doplyw wody ze zbiornika drugiego w spo¬ sób uprzednio okreslony. Jezeli belke natryskowa prowadzi sie ze stala predkoscia nad pasmem gleby ornej przeznaczonym do traktowania, przy napelnieniu zbiornika 1 litrem preparatu i 2 litra¬ mi wody zmniejsza sie stezenie brzeczki do oprys¬ kiwania wychodzacej z belki natryskowej od po¬ czatku do konca pasma gleby ornej wedlug naste¬ pujacej skali: Odstep (metry): 0 6 12 18 24 30 Stezenie (%): 100 67 43 26,5 16,5 9,7 Do badan porównawczych wybrano takie wa¬ runki, aby na poczatku pasma gleby ornej (ilosc metrów równa sie zero) otrzymac nastepujace ilos¬ ci stosowane: Preparat A: 2,880 kg substancji czynnej na hektar Preparat B: 0,675 kg substancji czynnej na hektar Preparat C: 3,555 kg substancji czynnej na hektar Te poczatkowe ilosci stosowane zmniejszaja sie w czasie procesu opryskiwania oczywiscie propor¬ cjonalnie do stezenia wedlug wyzej podanej skali. Wymienione poczatkowe ilosci stosowane dla pre¬ paratu A i B odpowiadaja okolo trzykrotnej nor¬ malnej ilosci stosowanej zwykle w praktyce dla odnosnej substancji aktywnej. Wartosci leza wsku¬ tek tego w zakresie, w którym wlasnie nalezy liczyc sie ze szkodami roslin uprawnych. Osiem tygodni po traktowaniu ustala sie dzia¬ lanie na chwasty wedlug skali ocen „European Weed Research Council" (EWRC). Na tej skali licz¬ ba 1 oznacza 100%-we zniszczenie chwastów, liczba 9 natomiast calkowity brak dzialania. Zakres war¬ tosci 4 do 5 oznacza przy tym „dzialanie progowe" w znaczeniu, ze przy danej liczbie wiekszej niz nalezy przyjac, ze odnosny preparat przy od¬ nosnych ilosciach stosowania nie nadaje sie w praktyce do stosowania. Dla 4 nastepnie wymienionych gatunków chwas¬ tów otrzymuje sie w róznych odstepach od poczat- 1 Echinochloa crus-galli P.B. Preparat A: Preparat B: Preparat C: Digitaria sanauinalis Scop* Preparat A: Preparat B: Preparat C: Om 2 6 6 1 7 3 6m 3 9 3 9 7 3 12m 4 9 7 3 9 8 18m 9 9 9 9 7 24m 6 9 9 7 9 9 9 30m 7 9 9 9 9 9 95 99 327 6 1 Galium aparine L. Preparat A: Preparat B: Preparat C: Matricaria chamomilla L. Preparat A: Preparat B: Preparat C: 2 6 1 1 6 9 1 3 9 3 1 9 9 1 4 9 1 9 9 1 9 8 6 9 9 6 6 9 9 9 9 9 9 7 1 9 9 9 9 9 9 ku traktowanego pasma gleby uprawnej nastepu¬ jace wartosci liczbowe: Z wartosci liczbowych mozna przyjac na przy¬ klad w przypadku Matricaria chamomilla, ze za pomoca preparatu C osiaga sie w odstepie 12 m od poczatku traktowanego pasma gleby ornej jesz¬ cze calkowite zniszczenie wszystkich jednostek, ta znaczy, ze przy ilosci stosowanej równej 1,53 kg substancji czynnej (ha)=43% poczatkowo stosowa¬ nej ilosci z 3,55 kg(ha). Liczby umozliwiaja na¬ stepnie przewidziec, ze preparat C wobec rumian¬ ku wykazuje w praktyce wystarczajace dzialanie przy ilosci stosowanej, która znacznie jest mniejsza od 1,55 kg/ha i tylko nieznacznie jest wieksza od 0,94 kg(ha)=26,5*/o poczatkowo stosowanej ilosci. Preparaty A i B mialy w przeciwienstwie do tego juz na poczatku pasma przy zero metrach niewy¬ starczajace wzglednie, zadne dzialanie, tzn. przy ilosci stosowanej równej 2,88 kg/ha wzglednie 0,675 kg/ha, która do selektywnego zwalczania chwastów w kulturach jest nawet za wysoka, po¬ niewaz przy tym istnieje niebezpieczenstwo zaszko¬ dzenia roslinom uprawnym. 85 PL PL PL PL PL PL PL