PL99121B1 - Srodek owadobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobój¬ czy zawierajacy jako substancje czynna zwiazki o ogólnym wzorze 1.

We wzorze 1 jeden z podstawników Rj albo R3 oznacza grupe o wzorze 2, a pozostaly oznacza wo¬ dór, /d—C3/-alkil, trójfluorometyl, grupe /Ct—C3/- -alkoksylowa, /d—C4/-alkoksykarbonyl, dwu-/d— —C4/-alkiloaminokarbonyl, fenyl, fenylo-/d—C3/- -alkil, /C5—C6/-cykloalkil albo chlorowiec, R2 ozna¬ cza wodór, /d—C6/-alkil, grupe /Ct—C3-alkoksy- lowa, /C5—C6/-cykloalkil, fenylo-/d—C3/-alkil, /d —Ca/-alkilokarbonyl, jC1—Ce/-alkoksykarbonyl, ben¬ zoil, chlorowiec, grupe nitrowa, dwu-/d—C3/-alkilo- . aminokarbonyl, grupe /d—d/-alkilokarbonyloami- nowa albo cyjanowa, RA i R2 razem oznaczaja /Q—d/-alkilen albo rodnik o wzorze —CH=CH— —CH = CH—, R4 i R5 oznaczaja wodór, /d—C4/- Talkil, R4 i R5 razem oznaczaja /C3—C5/-alkilen al¬ bo rodnik o wzorze —CH = CH—CH= CH—, przy czym rodniki te moga byc przedstawione przez chlo¬ rowiec, /Cj—d/-alkil, grupe /d—C3/-alkoksylowa, chlqrowco-/d—C2/-alkoksylowa, CF3, fenoksylowa, jak równiez R6 i R7 oznaczaja grupe CH3.

Korzystnie jeden z rodników Rx i R3 oznacza dwumetyloaminokarbonyl a drugi metyl albo wo¬ dór, R2 oznacza korzystnie wodór, acetyl, /d—C2/- -alkoksykarbonyl albo cyjan. Rt i R5 razem ozna¬ czaja przede wszystkim tetrametylen albo —CH = =CH—CH= CH—, które korzystnie albo sa niepod- stawione albo podstawione przez fluor, chlor, /d— —d/-alkil, grupe /d—C3/-alkoksylowa albo CF8.

Zwiazki o wzorze 1 mozna wytwarzac w ten sposób, ze zwiazki o wzorze 3 poddaje sie utle¬ nianiu w znany sposób.

Przyklady odpowiednich srodków utleniajacych obok nadtlenku wodoru stanowia kwasy nadtleno¬ we, np. kwas nadtlenomrówkowy, kwas nadoctowy, chlorowcowane kwasy nadoctowe jak ;kwas trój- fluoronadoctowy, kwas nadpropionowy, kwas nad- mlekowy, kwas mononadmaleinowy, kwas mono- nadbursztynowy, kwas nadbenzoesowy, podstawione kwasy nadbenzoesowe jak kwas 3-chloronadbenzo- esowy, kwas mononadftalowy, kwas dwunadftalo- wy, kwas nadkamforowy albo ich mieszaniny.

Wsród tych nadtlenków szczególnie korzystne sa kwas nadtlenomrówkowy, nadoctowy, mononadma¬ leinowy, kwas nadbenzoesowy, kwas mononadftalo¬ wy, kwas 3-chloronadbenzoesowy i nadtlenek wo¬ doru.

Wymienione kwasy nadtlenowe, jesli sa dostep¬ ne, mozna stosowac same, mozna jednakze wytwa¬ rzac je równiez „in situ", na przyklad przez re¬ akcje nadmiaru stanowiacych ich podstawe kwasów karboksylowych albo ich bezwodników z nadtlen¬ kiem wodoru. Nadmiar kwasów karboksylowych lub bezwodników sluzy przy tym jednoczesnie ja¬ ko rozpuszczalnik.

Jako rozpuszczalniki dla nadtlenku wodoru albo kwasów nadtlenowych mozna ponadto stosowac rozpuszczalniki, które w warunkach reakcji sa 99 1213 99 121 4 obojetne na przyklad wode, eter, benzen albo chlorowcowane weglowodory jak chloroform, dwu- chloroetan i ehlorobenzen. Srodek utleniajacy sto¬ suje sie na ogól w ilosci od jednego do kilku rów¬ nowazników molowych, w odniesieniu do zwiazku wyjsciowego o wzorze 3, mozna jednak stosowac bez szkody równiez wieksze ilosci srodka utlenia¬ jacego. Reakcja przebiega latwo w temperaturze ód —50°C do 150°C. Na ogól reakcje przeprowa¬ dza sie w temperaturze pokojowej albo stosujac chlodzenie.

Substancje wyjsciowe o wzorze 3 otrzymuje sie na przyklad przez reakcje odpowiednio podstawio¬ nych 2- albo 4-hydroksy-pirydyn albo -chinolin z odpowiednimi halogenkami karbomoilu albo fosge- nem albo estrem kwasu chloromrówkowego i na¬ stepna dalsza reakcje z odpowiednia drugorzedo- wa amina.

Produkty otrzymane maja znacznie wyzsze tem¬ peratury topnienia niz zwiazki wyjsciowe o wzorze 3 i mozna je dlatego latwo od nich oddzielic, na przyklad przez przekrystalizowanie.

Zwiazki o wzorze 1 odznaczaja sie dobrym selek¬ tywnym dzialaniem owadobójczym w szczególnos¬ ci przeciwko mszycom i doskonalymi wlasciwoscia¬ mi systemicznymi. Dzialaja one zarówno przy po¬ bieraniu przez zielona czesc rosliny jak równies przy pobieraniu przez system korzeniowy. Mozna dlatego równiez zwalczac pewnie zyjace w ukryciu rodzaje mszyc wewnatrz czesci roslin. Za pomoca tych zwiazków zwalcza sie równiez pewne ro¬ dzaje mszyc odporne na dzialanie estrów fosforo¬ wych.

Przyklady mlszyc.

Przyklady mszyc, które mozna skutecznie zwal¬ czac za pomoca zwiazków o wzorze 1, stanowia Brevicoryne brassica /mszyca kapusciana/, Myzap- his rosarium, Aphis schneideri, Eriosoma lanige- rum /bawelnica korówka/, Pemphigus spec. oraz Myzodes persicae. Organizmy pozyteczne z grupy chrzaszczy, jak np. biedronkowate, luskoskrzydle motyle, prostoskrzydle, dwuskrzydle, blonówki, jak np. gasieniczniki i roztocze nie zostaja natomiast zniszczone równiez po zaaplikowaniu wysokich ste¬ zen substancji czynnej. Podobnie dzialanie tych zwiazków na organizmy wodne jest niewielkie. Do¬ piero w wysokim stezeniu zwiazki wykazuja w wodzie dzialanie na ryby.

Srodki, które zawieraja te zwiazki, moga byc zastosowane w rozmaity sposób. Traktowanie moze byc skierowane na liscie i/albo ich zaatakowane czesci albo z drugiej strony na glebe otaczajaca rosline.

Srodki, które zawieraja te zwiazki, moga wyste¬ powac jako preparaty do opylania, pudry albo gra¬ nulaty, w których substancja czynna jest zmie¬ szana ze stalymi rozcienczalnikami albo nosnikami jak np. substancjami obojetnymi w postaci pudru albo granulatu. Zawartosc zwiazków w tych srod¬ kach wynosi na ogól 3—75%. Odpowiednie rozcien¬ czalniki albo nosniki stanowia np. kaolin, bento¬ nit, ziemia okrzemkowa, dolomit, weglan wapnia, talk, sproszkowana magnezja /kreda/, ziemia foler- ska, gips, palit diatomitowy, glina. Srodki te moz¬ na stosowac równiez w postaci proszków zwilzal- nych, które dodatkowo prócz substancji czynnej za^ wieraja srodki zwilzajace i/albo dyspergujace i oprócz tego ewentualnie jeszcze wypelniacze i/albo emulgatory.

Srodki te moga równiez wystepowac w postaci koncentratów emulsyjnych do roztworów do opry¬ skiwania, które normalnie zawieraja substancje czynna w obecnosci jednego lub kilku srodków zwilzajacych, pomocniczych srodków dyspergujacych io albo emulgatorów. Mozna równiez stosowac roz¬ puszczalniki organiczne, aby otrzymac preparaty ciekle.

Srodki zwilzajace, dyspergujace i pomocnicze srodki emulgujace moga miec charakter kationo- wy, anionowy lub takze niejonowy.

Zwiazki o wzorze 1 moga równiez stanowic ak¬ tywny skladnik srodków do odymiania.

W tablicy I przedstawiono przyklady zwiazków o wzorze 1.

Tablica I Przy¬ klad 1 2 3 4 6 7 8 9 11 12 13 14 1 16 17 Wzór zwiazku wzór 4 wzór 5 wzór 6 wzór 7 wzór 8 wzór 9 wzór 10 wzór 11 wzór 12 wzór 13 wzór 14 wzór 15 wzór 16 wzór 17 wzór 18 wzór 19 wzór 20 Temperatura topnienia /rozpuszczalnik/ 189—190°C 152°C 197—198°C 172—173°C 121—122°C 141—142°C 164—166°C 165—167°C 168°C 165°C /n-heksan/benzen/ 130—131°C /n-heksan/benzen/ 123—124°C 140—150°C 115—122°C 80—84°C 195°C /rozklad/ Przyklady preparatów.

Przyklad I. Latwo dyspergujacy w wodzie proszek zwilzalny otrzymuje sie poddajac zmie- 50 szaniu: 12 czesci wagowych 1-tlenku 2-metylo-4-/dwume- tyloaminokarboksyloksy/-chinoliny jako substancje czynna zmielona z 3 czesciami wagowymi krze¬ mianu Ca—Mg—Al i zmieszana z dalszymi 45 czes- 55 ciami wagowych przedmieszki, skladajacej sie z g paku celulozowego" /ligninosulfonian potasu/, 49 czesci wagowych krzemionki /kwarc+kaolinit/, 8 czesci wagowych koloidalnego kwasu krzemowe¬ go, 7 czesci wagowych tlenku polipropylenu i ko- 60 loidalnego kwasu krzemowego w stosunku 1:1, 1 czesci wagowej oleilometylotaurydu sodu.

Przyklad II. Koncentrat dajacy sie emul¬ gowac sklada sie z: 1,5 czesci wagowej 1-tlenku 2-metylo-4-dwumetylo-aminokarbonyloksy-5,6,7,8- |g -czterowodorochinoliny, 6,5 czesci wagowych cyklo-99 121 heksanu jako rozpuszczalnika i 2,0 czesci wagowych etoksylowanego nonylofenolu jako emulgatora.

Przyklady biologiczne.

Przyklad III. Stabilne populacje czarnej mszycy fasolowej /Doralis fabae/, które znajdowa¬ ly sie na zadoniczkowanym bobie /Vicia faba/, opryskano wodnym rozcienczonym koncentratem emulsyjnym substancji czynnej o wzorze 5 w ma¬ lejacych stezeniach do stadium orosienia.

Po uplywie 3 dni okreslono procenty smiertel¬ nosci przez wyliczenie zyjacych lub martwych zwierzat. Wynik podano w tablicy ii w porówna¬ niu z dwoma zwiazkami o podobnej budowie lub Tablica II Wzór zwiazku wzór 4 wzór 5 wzór 6 wzór 7 wzór 8 wzór 9 wzór 11 wzór 13 wzór 14 wzór 15 wzór 16 wzór 17 wzór 19 wzór 20 wzór 21 izolan, wzór 22 % wagowych substancji czynnej w cieczy do opryskiwania 0,000375 0,000375 0,0000375 0,00019 0,003 0,0015 0,00075 0,2 0,1 0,05 0,000375 0,00019 0,00009 0,2 0,0125 0,006 0,2 0,000375 0,00019 0,000095 0,025 0,0125 0,006 0,000375 0,00019 0,2 # 0,003 0,0015 0,025 0,0125 0,006 0,003 0,0015 0,0006 0,005 0,0025 0,0012 0,0006 •/o 1 smiertel¬ nosci 100 95 100 75 100 '98 70 95 87 85 100 97 90 60 100 90 95 100 9 80 100 97 70 | 99 94 | 40 99 85 \ 10° 85 100 98 60 100 96 60 6 u porównywalnym stopniu dzialania. Substancje czynne o wzorach 4,5,6,7,11,13—20 zachowuja sie pod wzgledem ich dzialania praktycznie jednako¬ wo.

Przyklad IV. Bale korzeniowe zadoniczko- wanego bobu, które sa zainfekowane populacja czarnej mszycy fasolowej /Doralis fabae/, oslania sie folia i do srodka bali korzeni wprowadza sie lejek szklany.

Nastepnie substancje czynna o wzorze 5 w sze¬ regu malejacych stezen wodnego rozcienczonego koncentratu emulsyjnego rozdziela sie równomier¬ nie za pomoca lejka w obszarze korzeni roslin doswiadczalnych. Po uplywie 8 dni okresla sie pro¬ centy smiertelnosci przez wyliczenie martwych i zyjacych mszyc na roslinie. x T a b 1 i c a III Wzór zwiazku 1 wzór 4 wzór 5 wzór 6 wzór 8 1 wzór 11 1 wzór 14 wzór 15 wzór 16 wzór 19 wzór 20 mg substancji czynnej na bal korzeni 0,125 0,06 0,03 0,025 0,125 0,125 0,06 0,03 0,06 0,03 0,015 1 0,5 0,03 0,015 2 1 0,06 0,03 0,5 0,25 2 1 smiertel¬ nosci 99 95 92 100 92 100 95 85 98 85 60 100 90 100 85 100 95 1Ó0 98 100 92 98 80 Dalsze substancje czynne wymienione w przy¬ kladzie III wykazuja praktycznie to samo dziala¬ nie.

Przyklad V. Mozna równiez skutecznie zwal¬ czac trudne do zwalczania gatunki mszyc /jak np.

Myzodes persicae/ za pomoca wymienionych pre¬ paratów. Populacja Myzodes persicae na zadonicz- kowanych roslinach papryki /Capsicurn annuum/ opryskuje sie wodnym rozcienczonym koncentratem emulsyjnym substancji czynnej o wzorze 5 w ma¬ lejacych stezeniach do stadium orosienia.

Po uplywie 3 dni okreslono procenty smiertel¬ nosci przez wyliczenie zyjacych i martwych zwie¬ rzat. 40 45 50 55 6099H21) % substancji czynnej w cieczy do opryskiwania Vo smiertelnosci Ta 0,003 100 b 1 i c a- IV 0,0015 100 0,00075 02 0,000375 50 Pozostale wymienione zwiazki zachowuja sie pod wzgledem ich dzialania praktycznie jednakowo. /- -alkoksykarbonyl, dwu-^—C4/-alkiloaminokarbo- nyl, fenyl, fenylo-/^—C3/-alkil, /Cc—€6/-cykloalkil albo chlorowiec, R2 oznacza wodór, /Ci—C6/-alkil, grupe /Ct—C3/-alkoksylowa, /C5—C6/-cyfeloalkil, fenylom/Ci—C3/-alkil, /d—e3/-alkilokarbonyl, /d— —C6/-alkoksykarbonyl, benzoil; chlorowiec, gfcupe; nitrowa;, dwu-/d—e3/-alkiloaminokarbonyl, grupe. /d—C4/-alkilokarbonyloaminowa albo cyjanowa-, R^ i R2 razem oznaczaja /C3—d/-alkilen albo' rodnik o wzorze —CH=CH—CH=CH—, R4 i R5 oznaczaja vodór, /Ci—C4/-alkil, R4 i Ry razem oznaczajac ,'d—C5/-alkilen albo rodnik o wzorze —CH=GH— —CH=CH—, przy czym rodniki te moga byc pod¬ stawione przez chlorowiec, /Ci—C4/-alkil, grupe /Ci—C3/-alkoksylowa, chlorowco-/d—C2/-alkoksy- lowa, CF3, fenoksylowa oraz R6 i R7 oznaczajal grupe CH3. 0 Rr -oc-n \ Rr WZ0R WZÓR 2 R5—N^^R1 OCQN(CH3)2 a, ZWS N ^CH. 3 i 0 WZÓR 3 WZ0R 4 0C0N(CH ) WZÓR 599121 OCONICH ) N CK I O OCON(CH, WZÓR 6.

WZÓR 9 OCONP-L OCON(CH3)2 OCH- WZÓR 7 OCON(CHJ, l HXi O WZÓR 8 WZÓR 10 OCON(CH3)2 W XH 3 WZÓR 1199 121 CHr HCF20 v OCON (CH3)2 y^N^CH3 CH3Q WZÓR 12 OCON(CH3)2 '. 1 • 3 0 " CH N ^OCON(ChLL I 32 O WZÓR 15 OCON(CH ) O ÓZ CH, CHo WZÓR 13 WZÓR 16 CE • OCON(CH3)2 H N ChU 1 3 0 0-C- N(CHJ0 II 3 2 0 WZÓR 14 _i WZÓR 1799 121 CH- N 0-C-N(CH I II O O 3'2 WZÓR 18 OCON(CH3)2 N 0-C-N(CHJ9 I I1 O O WZÓR 19 Br 0-C-N(CH 6 3'2 N XhL 1 3 O WZÓR 21 CH(CH.

O II , (CH3)2-N- C-0-< 32 N N CH- H 3 WZÓR 20 WZÓR 22

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodidr.owadobójczy zawierajacy substancje czyn¬ na i znane substancje polepszajace przyczepnosc i dodatkowe, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazki o wzorze 1, w którym je¬ den z rodników R^ albo R3 oznacza grupe o wzo- 15 rze 2, a; drugi oznsrcza: wodór, /Gir-GsZ-alkil, trcrjr- fluorometyl, grupe.; /Cjr-C^-aikoksylowa;, /Ct—€*