Przedmiotem wynalazku jest sposób trwalego barwienia wyrobów wlókienniczych celulozowo-poliestrowy- ch barwnikami zawiesinowymi.Dotychczas znane procesy barwienia wyrobów wlókienniczych, polegaja na zastosowaniu sposobu dwukapielowego, w którym do barwienia skladnika celulozowego mieszanki uzywa sie barwników stosowanych powszechnie do barwienia wyrobów z wlókien celulozowych jednorodnych, takich jak: bezposrednich heliono- wych, siarkowych nie rozpuszczalnych, siarkowych rozpuszczalnych, kadziowych, leukoestrów barwników kadziowych, azowych tworzonych na wlóknie, reaktywnych i innych, natomiast do barwienia skladnika poliestrowego barwników zawiesinowych.Stosowane sa takze sposoby jednokapielowego barwienia mieszanek celulozowo-poliestrowych przy uzyciu mieszaniny barwników najczesciej kadziowych z zawiesinowymi lub reaktywnych z zawiesinowymi. W procesach ciaglych barwienia stosuje sie metoda Termosol polegajaca na napojeniu wyrobu wlókienniczego celulozowo- poliestrowego kapiela napawajaca, zawierajaca mieszanine wyzej wspomnianych barwników, po czym wyrób poddaje sie procesowi odzecia i suszenia oraz procesowi dogrzewania. Sposoby stosowania wyzej wspomnianych barwników znane sa z czasopism: „Chemiefasern Textil-Industrie" nr 2, s. 125-130, (1974), „Canad Textil Journal" nr 6, s. 49-51, (1966), „Chemiefasern Textil-Industrie"' nr 5, s. 428-434, (1975), „Melliand Textil- berichte" nr 2, s. 147-151, (1975), „Textil Praxis" nr 11, s. 765-770, (1968), „Textil Praxis" nr 5, s. 290-293, (1972), „Textilveredlung" nr 12, s. 890-896, (1967), „Melliand Textilberichte" nr 9, s. 1066-1076, (1968).Znany jest takze, z czasopism: „Journal of the Society of Dyers and Colourists" nr 9, s. 329-331, (1974), „Indian Journal Chemie" nr 11, s. 503, (1973) oraz z opisu patentowego USA nr 3708259, sposób barwienia mieszanki celulozowo-poliestrowej barwnikami reaktywnymi zawiesinowymi posiadajacymi uklad reaktywny wbudowany w czasteczke.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze wyrób wlókienniczy celulozowo-poliestrowy napawa sie kapiela napawajaca zawierajaca srodek nadajacy jej zasadowosc, 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyne jako2 98 894 „wolny uklad reaktywny" oraz barwnik zawiesinowy o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym Ar oznacza fenyl lub naftyl, Axx oznacza fenyl, X oznacza H, Cl, Br, F, CN, N02, Alkil, O-Alkil, Xi oznacza H, OH, CN, Alkil, O-Alkil, Y oznacza Cl, Br, F, CN, N02, Alkil, O-Alkil, R oznacza Alkil, C2H4OH, C2H4CN, C2H4-GCOCH3, CH2COOAlkil, Ri oznacza H, Alkil, CjHUOH, C2H4CN, C2H4OCOCH3, CH2COOAlkil, CH2-Ar!-S02NH2, CO-Ari-S02NH2, S02-Ari-S02NH2, B oznacza S02NH2, S02NHAlkil, S02NHAr!, przy czym B moze oznaczac takze H wówczas Ri oznacza CO-Ari -S02NH2, CH2 -Ari -S02NH2, S02 -Ar! £02NH2, -Alkil oznacza CH3, C2 H5, C3 H7, C4H9, C5 Hi i, C6Hi 3. Tak napojony wyrób poddaje sie procesowi odzecia, a nastepnie suszenia w temperaturze 120—130°C w czasie 2—3 minut oraz procesowi dogrzewania w temperatu¬ rze 180—200°C w czasie 3—5 minut. W procesie dogrzewania nastepuje sorpcja czesci barwnika zawiesinowego przez skladnik poliestrowy, a nastepna czesc barwnika reaguje chemicznie poprzez „wolny uklad reaktywny" z grupami hydroksylowymi skladnika celulozowego. Po zakonczeniu procesu dogrzewania, trwale zabarwiony wyrób wlókienniczy celulozowo-poliestrowy poddaje sie procesowi plukania, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie procesowi plukania i suszenia.W sposobie wedlug wynalazku 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyna jako zwiazek nienasycony trój- funkcyjny spelnia role „wolnego ukladu reaktywnego", reagujacego w reakcji przylaczenia z jednej strony z wodorem grupy hydroksylowej celulozy, a z drugiej strony z wodorem grupy sulfonamidowej barwnika zawiesinowego.Sposób wedlug wynalazku zapewnia trwale chemiczne polaczenie barwnika zawiesinowego z wlóknem celulozowym poprzez trójfunkcyjny „wolny uklad reaktywny", który polepsza takze stopien odpreznosci skladnika celulozowego mieszanki, dzieki wlasciwosciom sieciujacym. Zapewnia takze dobre trwalosci uzyska¬ nym wybarwieniom na pranie, tarcie suche i mokre oraz bardzo dobre na rozpuszczalniki organiczne.Przyklady.Nizej podane przyklady blizej wyjasniaja istote wynalazku nie ograniczajac jego zakresu. W ponizszych przykladach czesci wagowe oznaczaja gramy, a czesci objetosciowe mililitry.Przyklad I. W celu trwalego zabarwienia tkaniny celulozowo-poliestrowej poddano ja dwukrotnemu procesowi napawania kapiela zawierajaca 20 czesci wagowych barwnika zawiesinowego standaryzowanego otrzymanego w srodowisku zasadowym w procesie sprzegania zdwuazowanej 4-sulfonmetylofenyloaminy z3-hydroksy-N,N-dwumetylofenyloamina, 10 czesci wagowych wodoroweglanu potasowego, 10 czesci wago¬ wych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych 3% zageszczenia alginowego i 840 czesci objetosciowych wody o temperaturze 30°C, stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Napojona iodzeta tkanine mieszankowa poddano procesowi suszenia w temperaturze 120°C w czasie 3 minut, po czym poddano ja procesowi dogrzewania w temperaturze 180°C w czasie 5 minut. Pó zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie procesowi plukania w cieplej i zimnej wodzie oraz suszenia.Przyklad II. W celu trwalego zabarwienia tkaniny celulozowo-poliestrowej poddano ja dwukrotnemu procesowi napawania i odzecia kapiela zawierajaca 20 czesci wagowych barwnika zawiesinowego standaryzowa¬ nego otrzymanego w srodowisku kwasnym w procesie sprzegania zdwuazowanej 2-chloro-5-sulfonamidofenylo- aminy z 3-metylo-N,N-dwuetylofenyloamina, 10 czesci wagowych wodoroweglanu sodowego, 10 czesci wago¬ wych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych 3% zageszczenia alginowego i 840 czesci objetosciowych wody o temperaturze 30°C. Napojona iodzeta tkanine mieszankowa poddano procesowi suszenia w temperaturze 130°C w czasie 2 minut, po czym poddano ja procesowi dogrzewania w temperaturze 190°C w,czasie 4 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie procesowi plukania w cieplej i zimnej wodzie oraz suszenia.Przyklad III. W celu trwalego zabarwienia tkaniny celulozowo-poliestrowej poddano ja dwukrotnemu procesowi napawania i odzecia kapiela zawierajaca 20 czesci wagowych barwnika zawiesinowego standaryzowa¬ nego, otrzymanego w srodowisku kwasnym w procesie sprzegania zdwuazowanej 2-chloro-5-sulfonmetylofenylo- aminy z 2-metoksy-N,N-dwupropylofenyloamina, 10 czesci wagowych weglanu sodowego, 10 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych 3% zageszczenia alginowego i 840 czesci objetosciowych wody o temperaturze 30°C. Napojona i odzeta tkanine mieszankowa poddano procesowi suszenia w temperaturze 130°C w czasie 2 minut, po czym poddano ja procesowi dogrzewa¬ nia w temperaturze 180°C w czasie 5 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie procesowi plukania w cieplej i zimnej wodzie oraz suszenia.98 894 3 Przyklad IV. W celu trwalego zabarwienia tkaniny celulozowo-poliestrowej poddano ja dwukrotnemu procesowi napawania i odzecia kapiela zawierajaca 20 czesci wagowych barwnika zawiesinowego standaryzowa¬ nego otrzymanego w srodowisku kwasnym w procesie sprzegania zdwuazowanej 6-sulfonamido-2-naftyloaminy z 2-metylo-N,N-dwubutylofenyloamina, 10 czesci wagowych wodoroweglanu potasowego, 10 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 150 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych 3% zageszczenia alginowego i 790 czesci objetosciowych wody o temperaturze 30°C. Napojona i odzeta tkanine mieszankowa poddano procesowi suszenia w temperaturze 130°C w czasie 2 minut, po czym poddano ja procesowi dogrzewa¬ nia w temperaturze 200°C w czasie 3 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania, tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i w cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie procesowi plukania w cieplej i zimnej wodzie oraz suszenia.Przyklad V. W celu trwalego zabarwienia tkaniny celulozowo-poliestrowej poddano ja dwukrotnemu pocesowi napawania i odzecia kapiela zawierajaca 30 czesci wagowych barwnika zawiesinowego standaryzowane¬ go otrzymanego w srodowisku kwasnym w procesie sprzegania zdwuazowanej 3-cyjano-5-sulfonanlidofenyloami- ny z 2-metoksy-N,N-dwuetanolofenyloamina, 15 czesci wagowych wodoroweglanu potasowego, 30 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych 3% zageszczenia alginowego i 805 czesci objetosciowych wody o temperaturze 30°C. Napojona i odzeta tkanine mieszankowa poddano procesowi suszenia w temperaturze 120°C w czasie 3 minut, po czym poddano ja procesowi dogrzewania w temperaturze 200°C w czasie 3 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym roztworem pioracym, ponownie procesowi plukania w cieolej i zimnej wodzie oraz susenia.Przyklad VI. W celu trwalego zabarwienia tkaniny celulozowo-poliestrowej poddano ja dwukrotnemu procesowi napawania i odzecia kapiela zawierajaca 30 czesci wagowych barwnika zawiesinowego standaryzowa¬ nego, otrzymanego w srodowisku kwasnym w procesie sprzegania zdwuazowanej 6-sulfonamido-8-nitro-2-naftylo- aminy, z 2-metyk)-N,N-etylocyjanoetylofenyloamina, 15 czesci wagowych wodoroweglanu sodowego, 40 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 150 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych 3% zageszczenia alginowego i 745 czesci objetosciowych wody o temperaturze 30°C. Napojona i odzeta tkanine mieszankowa poddano procesowi suszenia w temperaturze 130°C w czasie 2 minut, po czym poddano ja procesowi dogrzewania w temperaturze 200°C w czasie 3 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania, tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie procesowi plukania w cieplej i zimnej wodzie oraz suszenia.Przyklad VII. W celu trwalego zabarwienia dzianiny celulozowo-poliestrowej poddano ja dwukrotne¬ mu procesowi napawania i odzecia kapiela zawierajaca 30 czesci wagowych barwnika zawiesinowego standaryzo¬ wanego, otrzymanego w procesie sprzegania w srodowisku kwasnym zdwuazowanej 3-etoksy-5-sulfonmetyloami- dofenyloaminy z N,N-dwuacetylodwuetanolofenyloamina, 15 czesci wagowych wodoroweglanu potasowego, 40 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wago¬ wych 3% zageszczenia alginowego i 795 czesci objetosciowych wody o temperaturze 30°C. Napojona i odzeta dzianine mieszankowa poddano procesowi suszenia w temperaturze 120° C w czasie 3 minut, po czym poddano ja procesowi dogrzewania w temperaturze 190°C w czasie 4 minut. Po zakonczeniu procesu dogrzewania, dzianine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie procesowi plukania w cieplej i zimnej wodzie oraz suszenia.Przyklad VIII. W celu trwalego zabarwienia tkaniny celulozowo-poliestrowej poddano ja dwukrotne¬ mu procesowi napawania i odzecia kapiela zawierajaca 30 czesci wagowych barwnika zawiesinowego standaryzo¬ wanego, otrzymanego w srodowisku kwasnym w procesie sprzegania 4-nitrofenyloaminy z N-etylofenyloamina a nastepnie poddanego procesowi benzylowania chlorkiem 4-sulfonamidobenzylowym, 15 czesci wagowych wodoroweglanu sodowego, 30 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 50 czesci wagowych mocznika, 20 czesci wagowych 3% zageszczenia alginowego i 855 czesci objetosciowych wody o temperaturze °C. Napojona i odzeta tkanine mieszankowa poddano procesowi suszenia w temperaturze 120°C w czasie 3 minut, po czym poddano ja procesowi dogrzewania w temperaturze 180°C w czasie 5 minut. Pó zakonczeniu procesu dogrzewania, tkanine poddano procesowi plukania w zimnej i cieplej wodzie, intensywnej obróbce wodnym zasadowym roztworem pioracym, ponownie procesowi plukania w cieplej i zimnej wodzie oraz suszenia. ^ PL