PL98034B1 - Srodek przeciw gryzoniom - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek przeciw gry¬ zoniom zawierajacy jako skladnik aktywny po¬ chodna mocznika. Srodek ten jest biologicznie czynny i wykazuje dzialanie bakteriobójcze, grzy¬ bobójcze, chwastobójcze, insektobójcze i gryzonio¬ bójcze, a nadaje sie szczególnie do zwalczania i te¬ pienia szkodliwych gryzoni.Szczur wedrowny, Rattus norvegicus jest zwie¬ rzeciem dokuczliwym i stanowi stale, powazne za¬ grozenie zdrowia ludzi i ich dobrobytu. Szczury i myszy powoduja szkody siegajace milionów do¬ larów rocznie, wystepujace w domach mieszkal¬ nych, gospodarstwach wiejskich, uprawach rol¬ nych, zakladach przeróbki zywnosci i wielu in¬ nych.Rocznie w Stanach Zjednoczonych notuje sie co najmniej 14 000, byc moze nawet do 60 000 uka¬ szen ludzi przez szczury, które sa nosnikami po¬ nad 35 chorób zakaznych, takich jak na przyklad dzuma, wlosnica, tyfus, goraczka po ukaszeniu przez szczura, dyzenteria amebowa, gruzlica, zól¬ taczka zakazna i wscieklizna. W latach 1898—1923 plagi spowodowane przez szczury byly przyczyna smierci prawie 11 milionów osób.Srodki do zwalczania szkodliwych gryzoni sto¬ suje sie przede wszystkim w postaci pylów, cie¬ czy do opryskiwania i trutek. Pod pojeciem szkod¬ liwych gryzoni rozumie sie zwierzeta nie tylko rzedu Rodentia, lecz takze rzedu Lagomorpha sta¬ nowiace nie miniejsze zagrozenie dla zdrowia i po¬ lo wodujace straty ekonomiczne. Srodki przeciw gry¬ zoniom mozna stosowac w postaci proszku do opy¬ lania sciezek lub przynety, badz tez mozna je roz¬ pryskiwac na naturalne pozywienie gryzoni. Srod¬ ki stosowa/ne w postaci przynety mozna uzywac jako jedno- lub wielodawkowe. Srodki wielodaw- kowe sa zazwyczaj korzystniejsze niz jednodaw- kowe, gdyz sa na ogól bezpieczniejsze niz stoso¬ wane dotychczas srodki jednodawkowe. Wielo¬ dawkowe srodki przeciw gryzoniom, takie jak 4- -hydroksykumaryna i indadion-1,3 na ogól dzia¬ laja jako preparaty.przeciw krzepliwosci. Te wie¬ lodawkowe srodki przeciw gryzoniom, spozywane w nieduzych dawkach dziennych, powoduja smierc myszy i szczurów, zwykle przez krwotok wewnetrzny, po wyczerpaniu zapasów witaminy K w watrobie.Srodki przeciw gryzoniom typu preparatów przeciw krzepliwosci sa mniej skuteczne w sto¬ sunku do myszy niz do szczurów, poniewaz my¬ szy delikatnie ogryzaja przynete i zwykle nie spo¬ zywaja takiej ilosci trucizny, która spowodowala¬ by ich smierc. Szczególnie potrzebny jest jedno- dawkowy srodek przeciw gryzoniom, • wzglednie bezpieczny dla osoby operujacej nim i gatunków zwierzat które nie sa celem stosowania srodka, a dzialajacy skutecznie na rózne szkodliwe gryzo¬ nie.Wiele zwiazków dziala toksycznie na gryzonie jednak niewiele z nich jest odpowiednich do stoso- 98 03498034 wania jako skladniki srodków przeciw gryzoniom, poniewaz konieczne jest, aby szkodliwy gryzon spozyl dobrowolnie dostateczna ilosc trucizny, mi¬ mo dostepnosci niezatrutego pozywienia w wy¬ starczajacych ilosciach. W przypadku srodków sto¬ sowanych w postaci przynet lub cieczy do opryski¬ wania koniecznym warunkiem jest akceptowanie ich jako pozywienia, zas przy wszystkich srod¬ kach przeciw gryzoniom istotne jest bezpieczen¬ stwo i skutecznosc dzialania. l-(pirydylo-3)metylo-3-fenylo- lub naftylomocz- niki podstawione w pozycji 4 pierscienia aroma¬ tycznego zawarte jako skladnik aktywny w srod¬ ku wedlug wynalazku sa tak bardzo toksyczro "cjla wielu szkodliwych gryzoni, ze wystarcza zastoso¬ wanie jednej dawki, przy czym wiele z nich j-3st stosunkowo bezpiecznych dla innych gatunków zwierzat, które moga przypadkowo spozyc pewne ilosci srodka. Ponadto, szczury i inne szkodliwe gryzonie chetnie jedza srodek zawierajacy te zwiazki w ilosciach odpowiadajacych dawce smier¬ telnej. Srodek wytwarza sie w postaci przezna¬ czonej do opryskiwania pozywienia naturalnego, badz proszku do opylania sciezek, zwlaszcza jesli jest stosowany do zwalczania myszy, które maja -zwyczaj czyscic lapy lizac je.Skladnik aktywny srodka wedlug wynalazku ma ogólny wzór 1, w którym Ar oznacza grupe o wzorze 2 lub 3, w których to wzorach X oznacza grupe —N02, —CN, —CF3, grupe o wzorze —C(0)Ri, w którym Rj oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, grupe o wzorze —SR2, w" którym R2 oznacza atom wodoru lub grupe alki¬ lowa o 1—6 atomach wegla lub grupe o wzorze —S02Y, w którym Y oznacza grupe —CeH5 lub grupe o wzorze —NR3R4, w którym R3 i R4 ozna¬ czaja atomy wodoru, grupy metylowe lub etylo¬ we.Sposród wyzej opisanych zwiazków korzystne jako skladniki aktywne sa takie zwiazki o wzo¬ rze 1, w którym Ar oznacza grupe o wzorze 2, zwlaszcza takie, w których X oznacza grupe —C(0)CH2CH2CH3, —CN, —N02 lub —SCH3. Naj¬ korzystniejszym z tych zwiazków jest l-(pirydylo- -3)metylo-3-(4^nitrofenylo)mo€znik.Godny uwagi jest fakt, iz podstawniki ozna¬ czone symbolem X znajduja sie przy pierscieniu fenylowym lub naftylowym i sa silnymi akceptora¬ mi elektronów, z wyjatkiem grupy o wzorze —SR2.Literatura dotyczaca l-(pirydylo-3)metylo-3-ary- lomoczników, zwanych czesto l-(pikolilo-3)-3-ary- lomocznikami jest raczej uboga. Hamilton i Scul- ley, w J. Am. Chem. Soc, 75, 3400 (1953), opisa¬ li l-(pikoliio-3)-3-fenylomocznik podstawiony róz¬ nymi grupami w pierscieniu pikolilowyim. W opi¬ sie patentowym St. Zjedn. Ameryki nr 3700678 0- pisano l^metylo-l^pikoliilo-3-arylomoczniki jako zwiazki uzyteczne do zwalczania niepozadanych roslin.Srodek przeciw gryzoniom zawiera jako sklad¬ nik aktywny zwiazek o wzorze 1 w ilosci zalez¬ nej od uzytego nojnika, która zawiera sie w gra¬ nicach 0,01°/o—99,5°/o wagowych skladnika aktyw¬ nego. 40 45 50 55 Zwiazek o wzorze 1 wytwarza sie w wyniku reakcji miedzy reagentami z których jeden za¬ wiera grupe fenylowa podstawiona podstawnikiem X, a drugi zawiera pierscien pirydylowy.Zwiazek o wzorze 1 wytwarza sie w wyniku reakcji równomolowych ilosci izocyjanianu pod¬ stawionego fenylu i 3-(aminometylo)pirydy.ny, pro¬ wadzonej w rozpuszczalniku obojetnym, takim jak acetonitryl, benzen, toluen lub 1,2—dwumetoksy- etan (glim). Taki sposób wytwarzania zwiazków o wzorze 1 zilustrowano w przykladach I, IV i X.W tablicy 1 podano temperature wrzenia lub top¬ nienia stosowanych w przykladach izocyjanianów arylowych, które otrzymano z odpowiednich ani¬ lin zawierajacych podstawnik X.Tablica 1 Izocyjaniany arylowe Zwiazek uzyty w przykla¬ dzie nr ~ -"i I III IV V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII Ar 2 —C6H4NOa—4 —C6H4CF3—4 —C6H4SH —C6H4SCH3—4 —C6H4SC2H5^ —C6H4(n— SC3H7)^l —C6H4(.n— SC4H9)—4 —C6H4(II rzed.SC4H9)—4 —C6H4(II rzed.SC4H9)^L —C6H4(n— SC6H13)^L —C6H4C{0)CH3 —C6H4C(0)CH2 CH3 —C6H4C(0)CH2 CH2CH3—i —C6H3SO21C6H5— ^C6H4S02N (C2H5)2—4 (4-nitronaftylo) Temperatura topnienia (°C) lub temperatura wrzenia (°C/ /mmHg) 3 a) produkt handlowy 78—79/20 56—61/0,85 68/0,15 52—60/0,3 53—54/0,25 105—109/0,35 110/0,25 86/0,45 ' 1112—117/0,25 olej a olej a olej a 1123—126 150—153/0,3 olej a 65 a) zwiazki zidentyfikowane za pomoca spekto- metrii w podczerwieni, wykazujace silne pasmo przy 4,3—4,6 /*, charakterystyczne dla grupy ^N=C =0.Inny sposób otrzymywania zwiazków o wzorze 1 polega na reakcji równomolowych ilosci aniliny podstawionej podstawnikiem X i karbaminianu, takiego jak N-(pirydylo-3) metylo-karbaminian fe¬ nylu prowadzonej w polarnym rozpuszczalniku, takim jak etanol. Taki sposób otrzymywania98034 zwiazków o wzorze 1 zilustrowano w przykladzie II. _ Nowe l-(pirydylo-3)metylo-3-arylomoczniki sa biologicznie czynne i uzyteczne jako skladnik srod¬ ka bakteriobójczego, grzybobójczego, zwlaszcza w przypadku grzybów fitopatogennych, gryzoniobój- czego i chwastobójczego.Ponizej opisano ich zastosowanie jako skladni¬ ków srodka przeciw gryzoniom.Srodek wedlug wynalazku mozna stosowac w postaci przynety, proszku do opylania sciezekL i cie¬ czy do opryskiwania. Przyneta moze zawierac, oprócz skladnika aktywnego racje podstawowa, taka jak zazwyczaj jadalny nosnik ze srodkiem za¬ bezpieczajacym, zapobiegajacym spozywaniu jej przez owady, plesnieniu lub jalczeniu. Nosnik mo¬ ze byc -materialem* wilgotnym, takim jak pusz¬ kowe pozywienie dla psów lub kotów, lub jedze¬ nie odpadkowe, jak na przyklad odpadowe jablka, jajka, bekon i tym podobne. Na ogól jednak ko¬ rzystniejszy jest nosnik suchy, dluzej akceptowany przez zwierzeta. Jako suchy nosnik mozna stoso¬ wac kombinacje naturalnych produktów zywno¬ sciowych, takich jak mielona kukurydza, melasa, maczka rybna, ryz, olej roslinny, sól, suszone o- woce, odpadki tluszczu lub pszenica. W przypad¬ ku stosowania srodka w miejscach mokrych racja podstawowa moze zawierac substancje wiazaca jako podloze srodka. Jako substancje wiazaca mo¬ zna stosowac substancje hydrofobowa, taka jak wosk parafinowy lub polimer akrylowy.Skladnik aktywny mozna mieszac z przyneta jako jedyna substancje toksyczna srodka lub tez dodatkowo z innymi substancjami toksycznymi.W przypadku stosowania jako skladnika aktyw¬ nego jedynie zwiazku o wzorze 1 mozna stoso¬ wac kompozycje o dowolnej, gwarantujacej sku¬ tecznosc dzialania zawartosci skladnika aktyw¬ nego.W zaleznosci od wrazliwosci gryzoni na dziala¬ nie skladnika toksycznego i od ilosci zazwyczaj zjadanej przynety mozna stosowac srodek zawie¬ rajacy skladnik aktywny w ilosci nawet do 0,01'%? Typowa przyneta moze zawierac 0,5—2,4% wago¬ wych skladnika toksycznego. Stwierdzono, ze nie istnieje górna granica stezenia skladnika toksycz¬ nego w przynecie i przyneta zawierajaca prawie wylacznie jeden ze zwiazków o wzorze 1 moze byc spozyta w ilosci wystarczajacej do usmierca¬ nia gryzonia. W przykladzie XVIII opisano sklad odpowiedniej przynety, przy czym mozna wytwa¬ rzac wiele róznych odmian srodka, których sklad zalezy od warunków, w jakich ma byc zastoso¬ wany.Proszki do opylania sciezek, bedace srodkami szczególnie efektywnymi w stosunku do myszy moga byc po prostu bardzo rozdrobnionym zwiaz¬ kiem o wzorze 1 lub tez jego mieszanina ze sproszkowanym nosnikiem, takim jak talk, cukier, mleko w proszku, maczka kukurydziana, maczka rybna, skrobia kukurydziana, maczka roslinna, bentonit i tym podobne albo ich mieszaniny, które u zwierzat stykajacych sie ze srodkiem wywoluja potrzebe dokladniejszego wylizania sie. Proszki do opylania sciezek zawieraja 100—0,75% lub nawet mniej zwiazku o wzorze 1.Srodek w postaci koncentratu do opryskiwania otrzymuje sie rozpuszczajac zwiazki o wzorze Iw i rozpuszczalniku. Zazwyczaj l-(pirydylo-3):metylo-3-' -arylomoczniki sa rozpuszczalne tylko w ograni¬ czonym stopniu, to jest rozpuszczaja sie w ilosci 1—15%. Jako "rozpuszczalniki .uzyteczne do przy¬ rzadzania takich silnie stezonych roztworów moz- io na wymienic alkohole, takie jak etanol i 2-me- toksyetanol, ketony takie jak acetcn, dwuetylo- formamid, dwumetylosulfotlenek i pirydyne. Je¬ zeli roztwór ma byc rozpylony na naturalne po¬ zywienie gryzoni, wówczas z reguly korzystniej- sze sa rozpuszczalniki lotne poniewaz szybko pa¬ ruja, a skladnik toksyczny pozostaje na pozywie¬ niu w postaci zasadniczo czystej.Ponizej opisano sposoby oceny srodka przeciw gryzoniom.Ocene wstepna srodka wedlug wynalazku prze¬ prowadzono na myszach bialych (mus musculus). 4 biale myszy zamkniete w klatce karmiono .po¬ zywieniem zawierajacym 1000 czesci na milion badanego zwiazku w ciagu 14 dni. Myszom pozo¬ stalym przy zyciu w 11, 12 i 13 dniu badania podawano równiez doustnie skladnik toksyczny w postaci 0,5% wodnego roztworu metylocelulozy w ilosci 200 mg/kg. Rejestrowano liczbe myszy pa- dlych w ciagu 10 i w ciagu 14 dni trwania te- stu.Wstepnie oceniano równiez zdolnosc srodka do zabijania szczurów bialych (Rattus norvegious) podajac dwu szczurom, doustnie dawke 50 mg/kg i czasami 200 mg/kg. Skutek dzialania srodka ob¬ serwowano po uplywie 14 dni. Jezeli choc jeden ze szczurów padl, srodek poddawano dalszym, ba¬ daniom. Wyniki podano w tablicy 2. 40 45 50 55 60 65 Tablica 2 Wstepna ocena aktywnosci skladnika toksyczne¬ go*) Stosowany zwiiazek (numer przykla¬ du) 1 I II III IV V VI VII VIII IX • x ' XI XII Biale karmio¬ ne 10 dni dawka zawiie- rajaca 1000 ¦ppm 2 1/4 2/4 0/4 0/4 0/4 0/4 0/4 ,1/4, ,3/4 0/4 ,0/4 ¦— myszy +! daw¬ ka do¬ ustna przez 3 dni po 200 mg/kg 8 4/4 4/4 2/4 0/4 ,1/4 0/4 0/4 • 3/4 3/4 0/4 ¦— '. — Biale dawka 50 mg/ /kg \ 4 2/2 2/2 1/2 0/2 1/2 0/2 0/2 0/2 0/2 ,0/2 1/2 0/2 szczury dawka 200 mg/ /kg t —• —< — — 1/2 0/2 ?0/2 0/2 0/2 ¦,—' r980^4 1 XIII XIV XV XVI XVII 2 0/4 0/4 0/4 0/4 — 3 0/4 . — 0/4 .2/4 — 4 0/2 2/2 ,1/2 1/2 ,1/2 | — — .— — *) Wyniki podano w kolejnosci: liczba gryzoni padlych/liczba gryzoni badanych.Ocene dodatkowa przeprowadzono stosujac je¬ den z najwazniejszych testów znanych pod nazwa testu preferencji z pary. W tescie tym daje sie gryzoniowi wolny wybór pomiedzy przyneta za¬ wierajaca i niezawierajaca srodka toksycznego.Warunki takiego testu sa bardziej zblizone do warunków spotykanych w naturze.Gryzonie umieszczone indywidualnie w klatkach dostaja 2 naczynia z jedzeniem i jedno z woda.Podstawowa dawka podana jest w nadmiarze w stosunku do wymaganej dawki dziennej w obu naczyniach. Do kazdej próby stosowano jednako¬ wa liczbe szczurów tej samej plci.Codziennie oznaczano ciezar brutto kazdego na¬ czynka i pokarmu i uzupelniano do dawki poczat¬ kowej pokarmem o tym samym skladzie. Pozycje przynety i naczynek w klatce zmieniano co 24 godziny w celu przeciwdzialania przyzwyczajeniu gryzoni' do jedzenia z tego samego naczynia. Gry¬ zonie maja wiec wolny wybór miedzy pozywieniem zatrutym i wolnym od trucizny. Codziennie noto¬ wano liczbe padlych gryzoni.Srodek jednodawkowy uznawano za skuteczny, jezeli spowodowal smierc 75% szczurów w ciagu 8 dni, jezeli byl dostepny przez pierwsze 72 go¬ dziny.Wyniki reprezentatywnych testów preferencji z pary, dokonanych na kilku przykladach gryzoni umieszczonych oddzielnie w klatkach podano w tablicy 3.Stoso¬ wany zwliazek (numer przy¬ kladu) 1 I I I I Tabl Gryzon 2 Szczur bialy Szczur wedrowny Szczur sniady Mysz polna ica 3 Zawartosc skladnika aktywnego w racji podstawo¬ wej ppm 3 100 000 50 000 000 2000 1 000 500 100 000 a) 000 000 b) Stosunek 1 liczby gry¬ zoni pa¬ dlych do liczby gry¬ zoni ba¬ danych 4 1 ,1/4 1/2 2/2 i 3/4 2/2 1/2 i 1/4 0/2 3/4 9/10 a) 3/4 1/4 | 40 50 1 1 I I II III V XVI 2 Mysz plowa Nornik Szczur bialy Szczur bialy Szczur bialy Szczur bialy i 3 000 c) 10000 000 3 000 3 000 50 000 10000 3 000 3 000 4 4/4 4/4 0/4 ¦1/2 0/2 1/2 2/2 ¦ 1/2 0/2 65 a) Gcene prowadzono jeden dzien przy uzyciu jednego naczynia b) Jako przynete uzyto produkt otrzymany spo¬ sobem opisanym w przykladzie I, o temperaturze topnienia 220—221,5°C c) Jako przynete uzyto produkt otrzymany spo¬ sobem opisanym w przykladzie I, o temperaturze topnienia 223—225°C.Stosujac opisane wyzej sposoby oceny skutecz¬ nosci stwierdzono, ze nieaktywne sa substancje o strukturze bardzo podobnej do budowy bardzo aktywnego skladnika l-(ipi'rydylo-3)me!tylo-3-(4-ni- trofenylo)mocznika wytwarzanego sposobem . opi¬ sanym w przykladzie I, takie jak l-<(jpirydyilo-2) metylo-3-i(4-nitirofenylo)mocznik,' l(-(rpirydylo-4(rne- tylo-3-)4-nitrofenyilo)imocznik, - lnm'etyloJl- lo-3)metylo-3-i(4-ffi!iitrO[fenylo)mocziniik i l-pirydylo-3 (lmetyilo-3-m'etylo-(4-natrofenyilomoc'znik. Stwier¬ dzono, ze doskonale dzialanie jako skladniki ak¬ tywne srodka gryzondobójczego wykazuja zwiazki o prawie identyczinej budowie.Przyklad I. Roztwór 415 g surowego izocy¬ janianu p-niitrofeinylu w 4,5 litrach toluenu mie¬ sza sie w pokojowej temperaturze i saczy oddzie¬ lajac 35 g nierozpuszczalnych zanieczyszczen. Do tak otrzymanego roztworu zawierajacego 380 g (2,32 mola) czystego izocyjanianu p-nitrofenylu, mieszanego w atmosferze suchego azotu wkrapla sie 250 g (2,32 mola) 3-amiinometylo)pirydyny. Za¬ chodzi wówczas reakcja egzotermiczna i tempera¬ tura wzrasta do 40°C. Gesta zawiesine miesza sie przez cala noc, a nastepnie saczy pod zmniej¬ szonym cisnieniem. Otrzymany produkt przemy¬ wa sie heksanem i suszy pod zmniejszonym cis¬ nieniem w temperaturze 60°C w ciagu nocy uzy¬ skujac 610,7 g l-(pirydylo-3)metylo-3-(4-nitrofeny- lo)mocznika o temperaturze topnienia 220—221,5°C (wydajnosc 98%). Produkt ten, po rekrystalizacji z 2-metoksyetanolu ma temperature topnienia 223—225°C (z rozkladem).Przyklad II. Do roztworu 21,6 g (0,2 mola) 3-(aminoetylo)pirydyny i 22,2 g (0,2 mola) trójety- loaminy w 150 ml bezwodnego eteru wkrapla sie, w ciagu 20 minut roztwór 31,4 g (0,2 mola) chloro- mrówczanu fenylu w 100 ml suchego eteru. Otrzy¬ mana zawiesine miesza sie jeszcze w ciagu 30 mi¬ nut i saczy pod zmniejszonym cisnieniem w celu usuniecia chlorowodorku trój etyloaminy z przesa¬ czu, po oziebieniu otrzymuje sie 4,1 g N-(pirydy- lo-3)metylo-karba(minianu fenylu o temperaturze topnienia 88—90°C. Z drugiego przesaczu, po za-98034 tezeniu uzyskuje sie 25 g produktu nieco bardziej zanieczyszczonego o temperaturze topnienia 75— 85°C. Chlorowodorek trójetyloaminy rozpuszcza sie w wodzie i wodny roztwór ekstrahuje sie chlor¬ kiem metylenu. Wysuszony ekstrakt chlorku me¬ tylenu zateza sie otrzymujac 11 g produktu o tem¬ peraturze topnienia 82—85°C. W sumie otrzymuje sie 40,1 g N-(pirydylo-3)metylo-karbaminianu fe¬ nylu (wydajnosc 89%).Do roztworu 10,9 (0,05 mola) tak otrzymanego N-(pirydylo-3)metylo-karbaminianu fenylu w 150 ml bezwodnego etanolu dodaje sie 5,7 g (0,05 mo¬ la) p-aminobenzonitrylu i utrzymuje w stanie wrzenia w ciagu 5 godzin. Po oziebieniu i zateze- niu pod zmniejszonym cisnieniem otrzymuje sie ciemny olej, który rozpuszcza sie w eterze: Roz¬ twór przemywa sie trzykrotnie 50 ml 5% roz¬ tworu wodorotlenku sodowego, suszy i odparowu¬ je rozpuszczalnik. Otrzymuje sie zólty olej, który utrzymuje sie pod bardzo niskim cisnieniem. Ma¬ la czesc oleju sublimuje, natomiast reszta krysta¬ lizuje w kolbie. Po rekrystalizacji z octanu etylu otrzymuje sie 5,2 g bialych krysztalów l-Cpjrydy- lo-3)metylo-3-(4-cyjanofenylo)mocznika o tempera¬ turze topnienia 184—187°C. Wydajnosc reakcji wy¬ nosi 43%.'Przyklad IV. Mieszanine równowaznikowych ilosci Ill-rzed. butylomerkapitainu, wodorotlenku po¬ tasowego i p-chloronitrobenzenu w 1,2 litra eta¬ nolu miesza sie w ciagu 4 dni w .temperaturze od pokojowej do 45°C i saczy. Przesacz wlewa sie do wody i ekstrahuje chlorkiem metylenu otrzymujac 161 g surowego 4-(III-rzed.butylomerkapto)nitro- benzenu w postaci brazowego oleju. Wydajnosc reakcji wynosi 76%.Do zawiesiny 52,8 v-g (0,25 mola) 4-(III-rzed.buty- lomerkapto)-nitrobenzenu i 150 g pylu zelaza w 1 litrze wody dodaje sie 1. ml kwasu octowego, miesza w ciagu 18 godzin w temperaturze 90°C . i saczy. Osad i przesacz ekstrahuje sie kilkakrot¬ nie chlorkiem metylenu i polaczone ekstrakty chlorku metylenu suszy sie i zateza pod zmniejszo¬ nym cisnieniem otrzymujac 18,2 g 4-(III-rzed.bu- tylomerkapto)ainiliny w postaci brazowego oleju. 40 Wydaijinosc reakcji wynosi 40%. Do. tak otrzyma¬ nego ' oleju w 1O0 ml benzenu wkrapla sie, ozie¬ biajac, 15S g 12,5% roztworu fosgenu w benzenie, (0,2 mola).Nastepnie mieszanine reakcyjna miesza sie w ciagu 1 godziny w temperaturze 10°C, a potem jeszcze przez cala noc w temperaturze pokojowej i na koniec utrzymuje w stanie wrzenia w ciagu 7 godzin. Po calonocnym staniu mieszanine saczy sie, przesacz zateza pod zmniejszonym cisnieniem i destyluje pod zmniejszonym cisnieniem. Zbiera sie dwie frakcje produktu w ilosciach dwugramo- wych: jedna wrzaca w temperaturze 56^61 °C pod cisnieniem 0,85 mm Hg, i druga wrzaca w tem¬ peraturze 86°C pod cisnieniem 0,45 mm Hg.Frakcje pierwsza stanowi izocyjanian 4^merkap- tofenylo, a frakcje druga izocyjanian 4-(III-rzed. bu(tylomerkapto)fanylu.Do 0,9 g (0,006 mola) izocyjanianu 4-merkapto- /fenylu w 150 ml bezwodnego benzenu dodaje sie 0,65 g (0,006 mola) pirydylo-3-metyloaminy. Za¬ chodzaca reakcja jest egzotermiczna, wskutek cze¬ go wzrasta temperatura mieszaniny reakcyjnej do 40°C i tworzy sie bialy osad. Calosc ogrzewa sie przez chwile do wrzenia, nastepnie oziebia do temperatury pokojowej i saczy otrzymujac 1,2 g l-(pirydylo-3metylo-3-(4-merkaptofenylo)moczniika o temperaturze topnienia 155—16i90C. Wydajnosc reakcji wynosi 77,5%.Przyklad X. Do 1 g (0,005 mola) izocyjanian nu 4^(III-rzed-butylomerkapto)fenylu otrzymanego sposobem opisanym w przykladzie IV, w 50 ml bezwodnego benzenu dodaje sie 0,52 g (0,005 mola) pirydylo-3Hme^loaminy. Temperatura mieszaniny wzrasta do 40°C i tworzy sie osad. Mieszanine ogrzewa sie do temperatury wrzenia przez bardzo krótka chwile,, nastepnie oziebia i saczy. Otrzymu¬ je sie 1,5 g l-(pirydylo-3)metylo-3-[4-(III-rzed.bu- tylo)merkapto]fenylomocznika w postaci stalej, o temperaturze topnienia 154—d57°C. Wydajnosc re¬ akcji wynosi 98%.W tablicy 4 zamieszczono dane fizyczne i wyni¬ ki analizy zwiazków o wzorze 3^pirydylo-CH2NHC Tablica 4 Nu¬ mer przy -kla¬ du 1 I . II III IV V VI VII Podstawnik X w pozycji 4 pierscienia fenylowego lub ;naftylowego 2 NOa— CN— CF3^- SH— SCH3— SC2H5— n-SCsH7— Temperatura .topnienia dla przykladów I i XVII z rozklaldem °C 3 223—225 184—187 176—178,5 155—159 148^150 ' 140^143 130—133 Wzór sumaryczny 4 C13H12N403 C14H12N4O C14H12F3N3O Ci3Hi3N3OS C^H^NaOS C15H17N3OS C16H19N30S Zawartosc procentowa oznaczona analitycznie (w nawiasach zawartosc obliczona z wzoru) O i57A (57,3) :66,4 (66,7) 57,0 (57,0) 59,9 (60,2) 61.4 (61,5) 62.5 (62,7) 64,0 (63,8) H 6 4,2 (4,4) 4,9 (4,8) 4,0 (4,1) 4,8 (5,0) ,6 (5,5) ,8 (6,0) M <6,4) N 7 .8 (20,6) 21.9 (22,2) 14,1 (14,2) 16,0 (16,2) 115,5 (15,4) 14,6 (14,6) 13,9 (13,9)98034 11 12 1 VIII IX X XI XII XIII XIV x^ XVI XVII 2 n-sc4H9— II-rzed.S04H9— III-rzed.SC4H9— n-SC6H13— C(0)CHS- C(0)CH2CH3— C(0)CH2CH2 CH3- S02C6H5— S02N(C2H5)2— (4-nitronaftylo) 3 136- 141- 154- 117- 142- 157- 168- 198- 122- -137 -144,5 -157,5 -119 -143 -159 -170,5 -201 ^124,5 221^223 4 C17H21N3OS C17H21N3OS C17H21N3OS Cl9H25H3OS C15H15N302 C16H17N302 C17H19N302 C19H17N303S C17H22N403S C14H14N403 64,8 (64,7) 64,7 (64,7) 64,5 (64,7) 66,3. <(66,5) 66,7 (66,9) ¦67,2 (67,8) 68,3 (68,7) 62,2 (62,1) 56,1 "(56,3) 63,4 (63,4) 6 6,6 (6,7) 6,5 (6,7) 6,8 (6,7) 7,2 (7,3) $A (5,6) 6,0 (6,1) 6,4 (6,4) 4,7 (4,7) 6,0 (6,1) '4,4 (4,4) Tablica 4 (c. d.) 7 13,5 (13,3) 13,6 (13,3) 13,5 (13,3) 1 12,6 (12,2) ,8 (15,6) 14,7 (14,8) 13,9 (14,1) 11,3 (11,4) ,3 (15,5) 17,1 (17,4) | (O)NHAr—X otrzymanych sposobami, opisanymi w przykladach.Przyklad XVIII. Kazdy zwiazek otrzymany sposobem qpisanym w przykladach I—XVII miesza sie z podstawowa dawka zawierajaca 65% suro¬ wych ziarn kukurydzy, 25% sruty owsianej, 5% sproszkowanego cukru i 5%; oleju kukurydziane¬ go w laboratoryjnej mieszarce Waringa w celu otrzymania 50 g jednorodnej mieszaniny. Ilosc uzy¬ tego zwiazku okreslona jest zawartoscia skladnika aktywnego potrzebnego w pozywieniu. 50 g tej mieszianiny zawierajacej skladnik toksyczny mie¬ sza sie z dodatkowa porcja 450 g dawki podsta¬ wowej w mieszarce Little Ford Lodige w ciagu 3 minut.Przyklad XIX. Skladnik aktywny rozdrabnia sie dokladnie w mozdzierzu uzyskujac 100% pro¬ szek do opylania sciezek. W celu uzyskania pro¬ duktu zawierajacego 5% skladnika aktywnego miesza sie go z konfekcjonowanym cukrem 10X w stosunku 1 : 19 lub w innym, jezeli chce sie uzyskac inne stezenie skladnika aktywnego. 40 PL PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek przeciw gryzoniom zlozony z nosnika i skladnika aktywnego, znamienny tym, ze jako skladnik aktywny zawiera pochodna macznika o wzorze 1, w którym Ar oznacza grupe o wzorze 2 lub 3, w których to wzorach X oznacza grupe o wzorze —Cl(0)Ri, w którym Ri oznacza grupe al¬ kilowa o 1, 2 lub 4 atomach wegla, grupe o wzo¬ rze —SR2, w którym R2 oznacza atoim wodoru lub grupe alkilowa o 3 lub 5 atomach wegla lub grupe o wzorze S02—NR3R4, w którym R3 i R4 oznaczaja atomy wodoru lub grupy metylowe.

2. Srodek przeciw gryzoniom zlozony z nosnika i skladnika aktywnego znamienny tym, ze jako skladnik aktywny zawiera pochodna mocznika o wzorze 1, w którym Ar oznacza grupe o wzorze 2 lub 3, w których to wzorach X oznacza grupe —N02, —CN, —CFa, -^C(0}CH2CH2CH3, —.SCH3, SC2H5, -SHn-C4H9, S-IIrzed.-C4H9, S-n-C6H13, -iS02C6H5 lub ^S02N(C2H5)2. ^ 0 r-CHo NH-C-NHAr mir t n^-x Wzór 2 DN-3, z. 33i7/78 Cena 45 zl PL PL PL