PL91344B1 - - Google Patents

Description

Opis patentowy opublikowano: 15,12,1978 91344 MKPA01n9/00 lnt.CI2.A01N9/00 Twórcy wynalazku: Marian Kocór, Wieslaw Sobótka, Roman Sterzycki, Bogumila Styczynska Uprawniony z patentu: Polska Akademia Naukjnstytut Chemii Organicznej, Warszawa (Polska) Srodek do zwalczania owadów Pi ^dm^tem wynalazku jest srodek do zwalczania owadów, zawierajacy jako substancje aktywna zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym R oznacza grupe hydroksymetylowa, alkoksymetylowa lub karboalkoksylowa, a Ri jest nizszym alkilem, zwlaszcza metylem lub etylem.Zwiazki o podanym wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym R i Ri maja wyzej podane znaczenie wykazuja dzialanie biologiczne, zwlaszcza wykazuja aktywnosc hormonomimetryczna w stosuhku do owadów, zwlaszcza z rzedu pluskwiaków, chrzaszczy i dwuskrzydlych.Srodek wedlug wynalazku wplywa na metamorfoze wspomnianych owadów, powodujac zaburzenie w ich rozwoju, a niekiedy dzialanie letalne, wykazuje wiec dzialanie selektywne.Podobienstwo budowy chemicznej substancji aktywnej do hormonu juwenilnego regulujacego rozwój oso¬ bników jedynie niektórych gromad stawonogów, wyklucza praktycznie mozliwosc dzialania srodka na inne typy zwierzat. Ponadto substancja aktywna ulega stopniowej degradacji pod wplywem czynników atmosferycznych, co ma szczególne znaczenie dla ochrony srodowiska przed nadmierna chemizacja.Srodek wedlug wynalazku zawiera oprócz substancji aktywnej tj. zwiazku o wzorze ogólnym przedstawio¬ nym na rysunku, w którym R i Ri maja wyzej podane znaczenie takze rozpuszczalniki lub nosniki.Do sporzadzania roztworów zwiazków o wzorze przedstawionym na rysunku nadajacych sie do bezposre¬ dniego rozpylania stosuje sie: frakcje olejów mineralnych o wysokich do srednich temperaturach wrzenia, jak olej Diesla, olej ze smoly weglowej i oleje pochodzenia roslinnego lub zwierzecego oraz weglowodory jak alkilowane naftaleny, czetrowodoronaftalen, ewentualnie w mieszaninie z ksylenami, cykloheksanolem lub ketonami. Ko¬ rzystnie stosuje sie rozpuszczalniki organiczne o temperaturze wrzenia powyzej 100°C.Preparaty zawierajace wode przygotowuje sie korzystnie przez dodanie wody do koncentratów, emulsji, past lub dajacych sie zwilzyc proszków do rozpylania. Jako srodki emulgujace lub dyspergujace mozna stosowac substancje np.: produkty kondensacji, alifatycznych alkoholi z dlugolancuchowym rodnikiem weglowo* dorowym.Jako nosniki mozna,stosowac talk, kaolin, bentonit, jak równiez wegiel, maczke korkowa Jub drzewna i inne materialy pochodzenia roslinnego. Do najrózniejszych postaci srodka wedlug wynalazku mozna dodawac2 91 344 dodatki, które polepszaja ich rozpuszczalnosc, przyczepnosc, odpornosc na opady lub zdolnosc przenikania, jako takie substancje wymienic mozna: zywice, klej, kazeine lub alginiany.Jako przyklad zwiazku o wzorze przedstawionym na rysunku, wchodzacego w sklad srodka wedlug wynalazku mozna wymienic np.: ester metylowy kwasu ll-metoksy-2,3-metyleno-3,7,ll-trój-metylododeka en-6-owego-l, olej o temperaturze wrzenia I20°C/0,3 Torr (1) ester metylowy kwasu ll-etoksy-2,3-metyle- no-3,7,ll-troj-metylododekaen-6-owego-l, olej o temperaturze wrzenia 120°C/0,3 Torr (2), ester etylowy (3) ester izopropylowy (4), oraz ester cyklopropylowy (5) tego ostatniego kwasu.P r z y k J a d j. Aktywnosc estru metylowego kwasu 1 l-metoksy-2,3-metyleno-3,7,11-trój-metylododeka- en-6-owego-l (1) lub estru metylowego kwasu 1 l-etoksy-2,3-metyleno-3,7,l l-trój-metylododekaen-6-owego-l (2) okreslano w stosunku do larw muchy domowej (Musca domestica L.) trzeciego stadium, larw kowala bezskrzy- dlowego (Pyrrhocoris apterus L.) piatego stadium i poczwarek macznika mlynarka (Tenebrio molitor) Zwiazki podawano na powierzchnie kutikuli owada metoda mikrodawkowania kontaktowego w standardowej ilosci 1 Ml roztworu acetonowego. Wartosci IDS0 podano na podstawie zmian zaobserwowanych w ciagu 10 dni od aplikacji ZWiaZICU* Wyniki ujete sa w tablicy I, w kterej podano wartosci ID5 0 morf. i IDS 0 pop. dla poszczególnych owadów traktowanych zwiazkiem 1 lub 2.Wartosc IDso morf. oznacza ilosc mikrogramów substancji badanej, która powoduje w obrebie badanej Uczby osobników wystepowania 50% osobników z anomaliami rozwojowymi. Jako anomalie rozwojowe rozumie sie wszelkie znieksztalcenia, które w skrajnych przypadkach prowadza do postaci póllarwy-pólimago w przy¬ padku kowala bezskrzydlego, lub do postaci pólpoczwarki-pólimago w przypadku muchy domowej i macznika mlynarka. Postacie takie nie sa zdolne do dalszej wegetacji i rozmnazania i gina po pewnym czasie.Wartosc IDsOpop. - oznacza ilosc mikrogramów substancji badanej, która powoduje w obrebie badanej liczby osobników SOffo osobników dochodzacych do postaci dojrzalej.Tab lica I Zwiazek 1 2 Pyrrhocoris apterus L. jug/larwe IDso morf.IDso pop. 0.1 Tenebrio moliter L-Oig) poczw.IDso morf. 0.01 1 Musca domestica /ig/larwe IDso morf. 100 100 IDso pop.Jak wynika z tablicy I aktywnosc zwiazku 1 w porównaniu ze zwiazkiem 2 w stosunku do kowala bezskrzydlego i macznika mlynarka jest stokrotnie wieksza. Jednak oba te zwiazki wykazuja jednakowo skute¬ cznosc na muche domowa.Przykladu. Aktywnosc estru metylowego kwasu 1 l-etoksy-2,3-metyleno-3,7,l 1-trój-metylododek- sen-6-owego 1 (2) badano na poczwarkach muchy domowej (Musca domestica L.) w analogiczny sposób jak w przykladzie I. Zaobserwowano dzialanie letalne. Wyniki badan ilustruje tablica II.T a b 1 i c a II ^Wielkosc dawki ngl poczwarke 0,01 0,1 1,0 ,0 100,0 Procent wylotu imagines 0 0 0 0 0 Kontrola ace¬ tonowa % wy¬ lotu imagines 70 70 70 70 70 Kontrola % wylotu imagines 100 100 100 100 10091 344 3 Z tablicy II wynika, ze zywe poczwarki muchy domowej (kontrola 100% wylotu imago) traktowane zwiazkiem 2 gin^. Wplyw rozpuszczalnika tj. acetonu jest znikomy (70% wylotu).Przykladali. Aktywnosc estru etylowego kwasu ll-etoksy-2,3-metyleno-3,7,ll-trój-metylodode- kaen-6-owego-l (3), estru izopropylowego tegoz kwasu (4) i estru cyklopropylometylowego powyzszego kwasu (5) badano na larwach muchy domowej (Musca domestica L.) trzeciego stadium i larwach kowala bezskrzydlego (Pyrrhocoris apterus L.) piatego stadium w analogiczny sposób jak w przykladzie I. Wyniki przedstawiono w tablicy III, z której wynika, ze zwiazki hormonopodobne 3, 4 i 5 wykazuja znacznie aktywniejsze dzialanie na muche domowa i kowala bezskrzydlego w porównaniu ze zwiazkiem 1 i 2.Tablica III Zwiazek 3 4 IDs 0 Mg/owada Mucha domowa <0,001 <0, <0,001 Kowal bezskrzydly 0,01 0,01 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek do zwalczania owadów zawierajacy staly lub ciekly nosnik i substancje czynna, znamien¬ ny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym R oznacza grupe hydroksymetylowa, alkoksymetylowa lub karboalkoksylowa a Rx oznacza nizsza grupe alkilowa, zwlaszcza metylowa lub etylowa. PL