Przedmiotem wynalazku jest sposób faldowania cylindrycznych oslonek zwlaszcza oslonek kielbasianych, polegajacy na przesuwaniu oslonki osiowo i faldowaniu jej przez dociskanie, wbrew sile dzialajacej przeciwnie do kierunku przesuwu.Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do stosowania tego sposobu.Dla racjonalnego manipulowania oslonka podczas jej napelniania, zwlaszcza podczas napelniania jej masa kielbasiana, istnieje rosnacy popyt na oslonki sfaldowane w kierunku swej dlugosci. Taka sfaldowana oslonka winna przy tym odznaczac sie nastepujacymi wlasciwosciami. Mianowicie, stosunek dlugosci oslonki niesfaldo- wanej do sfaldowanej, to jest stosunek skrócenia, powinien byc mozliwie duzy, a sfaldowana oslonka winna odznaczac sie duza sztywnoscia na giecie, byc dokladnie prosta, miec mozliwie duza srednice wewnetrzna i dawac sie latwo i zdecydowanie zdejmowac z rury napelniajacej. Poza tym oslonka nie powinna miec zadnych miejsc nieszczelnych.Faldowania oslonek kielbasianych dokonuje sie sposobami, które w zasadzie stanowia mechanizacje faldowania recznego. Z tego powodu elementy faldujace byly zawsze poruszane wzdluz osi oslonki. Tego rodzaju znane sposoby sa z wiekszym lub mniejszym skutkiem, oraz wiekszymi lub mniejszymi nakladami technicznymi, coraz bardziej udoskonalane.Znane jest z niemieckiego opisu patentowego nr 1 072 500 faldowanie oslonek przez chwytanie ich odcinkami w palcach karbujacych i dociskanie do odboju, a nastepnie doprowadzanie palców karbujacych do oslonki kielbasianej w taki sposób, by lezaca po przeciwnej stronie partia oslonki byla wolna od kontaktu z palcami. Przy sposobie tym stlaczanie oslonki kielbasianej w kierunku osiowym dokonywane jest na przemian, za pomoca naprzeciw siebie usytuowanych palców karbujacych. Stanowi to juz pewne ulepszenie, gdyz poszczególne faldy oslonki moga czesciowo zachodzic na siebie. W wymienionym wyzej opisie ujawniono tez ceche sposobu, w mysl której sila karbujaca wywierana jest przez palce, z których kazdy z osobna podczas karbowania porusza sie wzdluz osi oslonki kielbasianej, przy czym palce, jeden po drugim sa przykladane do oslonki wzdluz linii srubowej.2 90 049 Wedlug nastepnego niemieckiego opisu patentowego nr 1 192 072, w celu osiagniecia mozliwosci faldowa¬ nia i sprasowywania oslonki kielbasianej tak, by powstala falda uformowana wzdluz linii srubowej, proponowa¬ ny jest sposób polegajacy na prowadzeniu faldowania za pomoca krazków faldujacych, zaopatrzonych w rowki obwodowe, przy czym krazki te równoczesnie wykonuja niewielkie ruchy mimosrodowe. Uklady zawierajace dwa, trzy i cztery takie obracajace sie mimosrodowo krazki faldujace sa stosowane z zadawalajacym skutkiem.Dia uzyskania oslonki sfaldowanej, majacej falde glówna w postaci linii srubowej znane jest wedlug niemieckie¬ go opisu patentowego nr 1632 137, stosowanie trzech kól zaopatrzonych w palce karbujace, przy czym wybrania zebów kazdego z poszczególnych kól usytuowane sa na przemian w polozeniu srodkowym, w poloze¬ niu na lewo od srodkowego i w polozeniu na prawo od srodkowego.Wspólna cecha tych wszystkich sposobów i urzadzen jest to, ze palec karbujacy, wzglednie wycinek krazka faldujacego, w czasie wlasciwego zabiegu karbowania, to jest podczas przesuwania oslonki kielbasianej w kierunku wolnego odboju, wbrew dzialaniu przeciwnie skierowanej sily, musi z jednej strony byc poruszany w kierunku osiowym, z drugiej zas, w celu zwolnienia miejsca dla przybywajacego faldowanego materialu, musi byc usuwany z obszaru faldowania w kierunku promieniowym. Podczas takiego wychylania palców karbujacych w kierunku promieniowym, palce te silnie ocieraja sie o oslonke. Powstaje w ten sposób niebezpieczenstwo uszkodzenia oslonki kielbasianej. Dla wyeliminowania tych wad wprowadzanych jest wiele udoskonalen, na przyklad ujawnionych w amerykanskim opisie patentowym nr 2 583 654, które jednak nie usunely podstawowej slabej strony opisanego sposobu faldowania.Celem wynalazku jest wyeliminowanie stwierdzonych niedogodnosci przez opracowanie sposobu faldowa¬ nia cylindrycznych oslonek, który odznaczajac sie duza prostota i niezawodnoscia w wykonaniu, pozwolilby na wytwarzanie sfaldowanej oslonki przy nadzwyczaj równomiernym tworzeniu sie fald, bez powodowania uszkodzenia oslonki, dawal sie zastosowac praktycznie do wszystkich srednic oslonek i mógl byc zrealizowany w najprostszym pod wzgledem konstrukcyjnym wykonaniu.Sposób faldowania cylindrycznych oslonek, w którym oslonka przesuwa sie poosiowo pod wplywem cisnienia wywieranego przez czynnik gazów/ i falduje sie przez dociskanie przeciwko sile dzialajacej na nia w kierunku przeciwnym do przesuwu, zgodnie z wynalazkiem charakteryzuje sie tym, ze wzdluz toru, korzystnie kolistego, usytuowanego koncentrycznie do wzdluznej osi oslonki, wywiera sie sile faldujaca, powodujaca równoczesnie utworzenie zlobka w ksztalcie l.nii srubowej i dzialajaca przeciwko sile dzialajacej na oslonke, przy czym sila faldujaca znajduje sie w ciaglym polaczeniu silowym z oslonka, przez co przenosi sie na nia sile wystarczajaca do wytworzenia odpowiednich fald.W sposobie wedlug wynalazku sila do faldowania oslonki jest stala pod wzgledem wielkosci, a jej wektor obraca sie dookola wzdluznej osi oslonki. Dzieki temu zostala stworzona mozliwosc prowadzenia operacji karbowania rzeczywiscie ciagla robocza metoda. Pozwala to wytwarzac sfaldowane oslonki o nadzwyczaj równomiernych faldach i nie osiaganej dotychczas bez dodatkowych zabiegów prostoliniowych.Sila potrzebna do faldowania jest, w odniesieniu do wzdluznej osi oslonki, stale i nieprzerwanie przylezona w tym samym miejscu, obracajac sie zarazem dookola tej osi* W ten sposób umozliwiono stworzenie absolutnie stalych i dokladnie okreslonych warunków roboczych przy minimalnym obciazeniu oslonki kielba¬ sianej co w dotychczasowych sposobach przy uzyciu palców karbujacych nie bylo mozliwe, zwlaszcza z tego powodu, iz poruszajace sie w kierunku osiowym palce karbujace musialy podczas zabiegu karbowania, a wiec w chwili najwiekszego nacisku na oslonke kielbasiana, wykonywac dodatkowo ruch promieniowy, wzglednie ruch wychylajacy.Sposób wedlug wynalazku mozna stosowac przez nasuniecie przeznaczonej do faldowania oslonki na trzpien az do odboju, który sluzy do doprowadzenia do wnetrza oslonki gazu, zwlaszcza powietrza, czyli do jej nadmuchania. Dodatkowe zadania trzpienia to podtrzymywanie sfaldowanej oslonki, utrzymywanie jej w linii prostej przez ustalanie jej wewnetrznej powierzchni. Zdejmowanie sfaldowanej oslonki z trzpienia kryje w sobie pewne niebezpieczenstwo jej uszkodzenia, zwlaszcza w przypadku obrabiania bardzo delikatnych oslonek. Dla wyeliminowania tych wad trzpienie — co jest cecha sama przez sie znana — wykonuje sie je jako zbiezne i nadaje sie im bardzo gladka powierzchnie. Wskazanym jest poza tym nanosic podczas faldowania miedzy oslonke i trzpien materialy nadajace im sliskosc, najkorzystniej olej. Sporzadzanie trzpieni o bardzo malej stozkowej odchylce od dokladnego cylindrycznego ksztaltu, a takze pozostale wymienione srodki sa pracochlonne i kosztowne.W dalszym rozwinieciu sposobu do stopnia pozwalajacego na wyeliminowanie wszystkich niedogodnosci zwiazanych ze stosowaniem trzpienia, sila sluzaca do faldowania wywierana jest przez co najmniej jeden element poruszajacy sie dookola wzdluznej osi oslonki, przy czym faldowanie odbywa sie wolnonosnie w oparciu o juz sfaldowana oslonke. Okreslenie „wolnonosnie" nalezy w tym przypadku rozumiec,w ten sposób, ze oslonka, nie90 049 3 liczac stosowanego w miare potrzeby krótkiego krócca, wystaje bez zadnego prowadzenia wewnetrznego przed wywierajacy sile przeciwstawna element odbojowy.Stwierdzono przy tym nieoczekiwanie, ze mozna przeprowadzic taka operacje, a mimo to uzyskac sfaldowana oslonke o srednicy wewnetrznej wystarczajacej do dokonania nastepnie wypelnienia oslonki.Operacja taka nie mogla byc przeprowadzona zadnym z dotychczas znanych sposobów, gdyz tworzenie fald stanowilo w tych wszystkich sposobach niesterowany proces typu statystycznego, tylko chwilami odbywajacy sie w dokladnie okreslonych warunkach. Faldowanie natomiast prowadzone sposobem wedlug wynalazku odbywa sie jako bezwzglednie równomierne, prowadzone z duza dokladnoscia ukladanie oslonki w faldy, przy którym okreslony wymiar wewnetrznej srednicy sfaldowanej oslonki wynika z zewnetrznej srednicy oslonki, skoku zwojów na rozciagnietej na nowo oslonce, profilu faldy i z cisnienia w doprowadzanej do faldowania oslonce. W przypadku zastosowania profilu faldy w postaci stozka scietego, wzajemna zaleznosc miedzy zewnetrzna srednica Da sfaldowanej oslonki, jej srednica wewnetrzna Di, skokiem H zwojów rozciagnietej na nowo sfaldowanej oslonki, oraz katem a pochylenia tworzacej wspomnianego stozka scietego do osi oslonki moze byc z duzym przyblizeniem ujeta we wzór: Di - Da— H * sina Przedstawiony wyzej problem zostal rozwiazany dzieki temu, ze sila sluzaca do faldowania jest wywierana przez co najmniej jeden element poruszajacy sie dookola osi oslonki i usytuowanego w jej wnetrzu trzpienia nadmuchujacego, przy czym jednak dlugosc H skoku sfaldowanej i na nowo rozciagnietej oslonki dobiera sie jako mniejsza od dlugosci Ho takiej sfaldowanej i na nowo rozciagnietej oslonki, w której wynikajaca z zewnetrznej srednicy oslonki i z profilu faldy jej srednica wewnetrzna jest równa zewnetrznej srednicy trzpienia.Dlugosc H skoku jest to dlugosc skoku srubowej faldy rozciagnietej na nowo sfaldowanej oslonki. Dzieki powiekszeniu srednicy wewnetrznej sfaldowanej oslonki, które to powiekszenie nieoczekiwanie daje sie osiagnac przez zmniejszenie dlugosci H skoku w stosunku do Ho, sciagniecie sfaldowanej oslonki z trzpienia staje sie bardzo ulatwione. W szczególnosci pozwala to na stosowanie trzpienia cylindrycznego, a nie, jak dotychczas stozkowego. Niebezpieczenstwo uszkodzenia oslonki jest tu mniejsze, a cala aparatura sluzaca do wykonywania sposobu, a zwlaszcza do sciagania sfaldowanej oslonki z trzpienia, jest w znacznym stopniu uproszczona.Stwierdzono, przy tym, ze stanowiace ceche wynalazku zmniejszenie dlugosci H skoku w porównaniu do „scisle dopasowanej" dlugosci Ho skoku moze byc osiagniete nie tylko przez zastosowanie elementu faldujacego o tej wlasnie dlugosci skoku. Okazalo sie bowiem nieoczekiwanie, ze mozna to osiagnac równiez uzywajac elementu faldujacego, w którym wystep zlobkujacy wzglednie elementy zlobkujace, maja dlugosc H skoku wieksza niz zadana dlugosc H skoku faldy oslonki. W tym przypadku element faldujacy slizga sie nie tylko wzdluz wytlaczanego przezen zlobka oslonki, lecz równiez poprzecznie do tego zlobka, wzdluz oslonki kielbasianej. Obok nieoczekiwanego efektu w postaci mozliwosci wplywania w ten sposób na srednice wewnetrz¬ na sfaldowanej oslonki, osiaga sie jeszcze i to, ze element faldujacy w trakcie swego ruchu obrotowego dookola oslonki, równoczesnie niejako stale ja wyprowadza, czego skutkiem jest znacznie równomierniejsze obciazenie oslonki nizby to mialo miejsce wtedy, gdyby szybkosc v posuwu stanowila dokladny iloczyn dlugosci h skoku srubowego wystepu elementu faldujacego (równego dlugosci Ho srubowego zlobka rozciagnietej na nowo sfaldowanej oslonki) przez liczbe obrotów tego elementu. Przypadku tego dotyczy wiec wzór v < h • f.Sposób ten ma przy tym te wielka zalete, ze bez wymieniania elementu faldujacego mozna przez samo wyregulowanie stosunku szybkosci v posuwu do liczby f jego obrotów, czyli przez regulacje jego skoku H = v : f, ustalac wielkosc srednicy wewnetrznej Di sfaldowanej oslonki. Nalezy przy tym jednak unikac srednic wewnetrznych sfaldowanej oslonki o wielkosci zbyt bliskiej jej srednicy zewnetrznej, Sto ze wzgledu na zmniejszenie sie wskutek tego wytrzymalosci sfaldowanej oslonki, a takze z uwagi na spowodowane tym pogorszenie sie stosunku skrócenia.W przypadku zastosowania profilu w postaci stozka scietego (por. podane wyzej równanie), jest wedlug wynalazku korzystnie, gdy skok H jest dobrany tak, by wynikla stad srednica wewnetrzna Di byla wieksza niz zewnetrzna srednica d trzpienia. Ze wspomnianego wzoru wynika, ze do tego celu trzeba, by dobrana dlugosc H skoku byla mniejsza niz „dokladnie pasujaca" dlugosc skoku Ho. Dla tej wartosci Ho skoku wazny jest w przyblizeniu wzór: d = Da — Ho • sind.Urzadzenie do faldowania cylindrycznych oslonek, zgodnie z wynalazkiem jest wyposazone w czesc pierscieniowa, która w polozeniu roboczym obejmuje oslonke i daje sie wprawic w ruch obrotowy dookola tej90 049 i. Do tej czesci pierscieniowej jest przymocowany element faldujacy, a takze moga byc zamocowane obsady do obrotowych kólek, przy czym kólka te sa przestawione wzgledem siebie o pewien odstep w kierunku wzdluznym nadmuchanej oslonki, jak tez i w jej kierunku obwodowym, zesc pierscieniowa urzadzenia wedlug wynalazku ma korzystnie ksztalt tulei posiadajacej na swej trznej stronie co najmniej jeden srubowy wystep, wspólpracujacy w czasie pracy z powierzchnia oslonki, wspólpracuje takze co najmniej jeden dajacy sie wprawic w ruch obrotowy element przesuniety onicznie w obrocie z czescia pierscieniowa wokól oslonki, w kierunku jej posuwu, patrzac od strony i w kierunku srubowego wystepu. Bardzo dobre wyniki uzyskano przez wykonanie tulei oraz srubowego u wzglednie wystepów, jako jednej czesci. Jest takze bardzo korzystne, gdy dajacy sie wprawic w ruch y element stanowi osadzone obrotowo kólko, które w polozeniu roboczym, zwróconym ku wzdluznej muchanej oslonki, wspólpracuje stale z oslonka odcinkiem swego obwodu. rozwinieciu urzadzenia, sluzacego do wykonywania opisanego wyzej sposobu faldowania wolnonosnego, ono zaopatrzone w elementy doprowadzajace przeznaczona do faldowania oslonke do stanowiska ania oraz w odbój z otworem do doprowadzania gazu nadmuchujacego do wnetrza jej oslonki i odznacza , ze stanowisko faldowania zaopatrzone jest w czesc pierscieniowa, która to czesc w swym polozeniu ym obejmuje oslonke i moze byc wprawiona w ruch obrotowy dookola tej oslonki, przy czym na czesci ocowany jest element faldujacy, a na odboju w celu zamocowania don konca oslonki i zapewnienia enia pomiedzy jej wnetrzem a zlaczem doprowadzajacym gaz nadmuchujacy, osadzony jest przyrzad cy, który to przyrzad jest w kierunku osi oslonki znacznie krótszy niz wytwarzana oslonka sfaldowana. pisywane urzadzenie ma te istotna zalete, ze zdejmowanie sfaldowanej oslonki jest w tym przypadku Inie proste. Trzeba te oslonke tylko sciagnac z bardzo krótkiego elementu mocujacego. Stosowane czas kosztowne urzadzenia z lekko zbieznym trzpieniem moga byc calkowicie wyeliminowane. Równiez jaka musi przebyc oslonka podczas jej zdejmowania w kierunku osiowym zostaje znacznie skrócona, pieczenstwo uszkodzenia sfaldowanej oslonki jest w zwiazku z tym bardzo male. la unikniecia powyzej opisanych problemów zwiazanych ze stosowaniem trzpienia, zgodnie zwynalaz- rzewidziano urzadzenie do doprowadzania faldowanej oslonki do stanowiska faldowania z szybkoscia v rowy trzpien o srednicy zewnetrznej d, a takze czesc pierscieniowa, osadzona obrotowo na stanowisku ania i obejmujaca w swym polozeniu roboczym oslonka i znajdujacy sie wewnatrz takowej trzpien, przy o czesci tej zamocowany jest element faldujacy, a ponadto urzadzenie jest zaopatrzone w elementy do obracania tej czesci pierscieniowej przy liczbie obrotów równej f, a takze odbój, w oparciu o który je faldowanie oslonki. edlug wynalazku, elementy doprowadzajace oslonke i elementy obracajace czesc pierscieniowa sa zeniu roboczym tak wyregulowane, ze srednica wewnetrzna Di sfaldowanej oslonki jest nieco wieksza niz zewnetrzna d trzpienia. przypadku urzadzenia sluzacego do wytwarzania sfaldowanej oslonki o profilu w postaci stozka oznacza to, ze elementy sluzace do przesuwania faldowanej oslonki i elementy sluzace do obracania ierscieniowej sa tak wyregulowane jedne wzgledem drugich, ze stosunek v i f jest mniejszy niz Ho, przy Ho wynika z podanej wyzej zaleznosci, tak , ze spelniony jest wzór: v — < Da — d/sina, f m oznaczenia poszczególnych symboli podane zostaly juz wyzej. czególnie korzystne jest, gdy miedzy elementami obracajacymi czesc pierscieniowa a elementami jacymi oslonke znajduje sie przekladnia mechaniczna, która zwlaszcza przy stalej szybkosci v posuwu nastawiac ilosc obrotów f elementu faldujacego, przy czym urzadzenie zawiera silnik sluzacy zarówno dzania elementów obracajacych czesc pierscieniowa, jak i elementów przesuwajacych oslonke, zedmiot wynalazku zostanie szczególowiej opisany na podstawie rysunku, na którym na fig. 1 wiono schemat przykladowego wykonania urzadzenia do faldowania cylindrycznych oslonek, przekrój czesci urzadzenia wedlug fig. 1, fig, 3 — drugie wykonanie urzadzenia wedlug wynalazku iowym przekroju, fig. 4 — szczegól urzadzenia z fig. 3 widziany w kierunku osi wzdluznej oslonki anej, fig. 5 — element faldujacy w widoku perspektywicznym, fig. 6.— rózne postaci profilu przy pomocy nastepuje przewezenie oslonki, fig. 7 — trzecie kolejne wykonanie urzadzenia wedlug wynalazku, h widokach, fig. 8 — nastepne wykonanie urzadzenia do wykonywania sposobu wedlug wynalazku, fig. 9 etrie faldowanej oslonki w przypadku jej kolistego profilu, fig. 10 — schematyczne uwidocznienie zabie- owania w dwóch róznych momentach tego zabiegu, w przekroju, wreszcie fig. 11 — widok ukladu fald sfaldowanej, rozciagnietej i rozcietej, urzadzeniu pokazanym na fig. 1 zlozona plasko oslonka 1 nawinieta jest na szpule magazynowa 2.90 049 5 Napedzane przez silnik 5 poprzez przekladnie 6 krazki 4 i 4' przesuwaja oslonke kielbasiana V poprzez trzpien 7 do urzadzenia speczajacego. Poprzez trzpien 7 w znany sposób jest doprowadzony strumien powietrza w celu rozdmuchania oslonki zlozonej 1. Nadmuchana oslonka V porusza sie pod dzialaniem dwóch napedzanych przez silnik 5 poprzez przekladnie 8 krazków 9 i 9', których funkcja bedzie objasniona blizej w zwiazku z fig. 4, dalej, w kierunku wlasciwego stanowiska faldowania. Za pomoca dysz 10 mozna nanosic na oslonke V powloke nadajaca jej sliskosc. Po przejsciu elementu 11, który bedzie opisany bardziej szczególowo nizej, oslonka jest juz ciasno sprasowana. Faldowanie odbywa sie w oparciu o ruchomy odbój 13, wywierajacy stala sile skierowana przeciwnie do kierunku przesuwu oslonki kielbasianej, przy czym zródlem tej sily moze byc na przyklad zawieszony na linie 14 ciezarek 16, dzialajacy za posrednictwem rolek oprowadzajacych 15.Dalszy opis wlasciwego procesu faldowania odniesiony jest do fig. 2. Wewnatrz oprawy 17 znajduje sie tuleja 18, polaczona na stale z kolem pasowym 19 i osadzona obrotowo w lozyskach 20. Tuleja 18 ma wewnatrz osiowo skierowany srubowy wystep 21, którego konfiguracja widoczna jest jeszcze wyrazniej w widoku czesciowo rozcietej tulei 18, pokazanym na fig. 5. Kolo pasowe 19 wspóldziala z pasem napedowym 22, wprawiajacym w ruch obrotowy tuleje 18.Jak to pokazano na fig. 2, nadmuchana oslonka V wchodzi we wspóldzialanie ze skreconym w linie srubowa wystepem 21. Szybkosc obwodowa krazków 4 i 4' oraz zaopatrzonych w rowek obwodowy krazków 9 i 9' jest z korzyscia tak dobrana, ze odpowiada scisle szybkosci posuwu oslonki zlozonej 1, wynikajacej z szybkosci obrotowej tulei 18 wraz z wystepem 21, oraz ze skoku linii srubowej tego wystepu.Aczkolwiek wieksza czesc zwinietego srubowo wystepu nadaje nadmuchanej oslonie V pewne odksztalce¬ nie, wlasciwy zabieg faldowania i sciskania zostaje dokonany przez koniec 23 wystepu 21, zwrócony ku odbojowi 13. Koniec 23 (fig. 5) sciska doprowadzona przez pozostala czesc srubowego wystepu oslonke wbrew przeciwnie skierowanej sile K odboju 13, przy czym, podczas tego sciskania koniec 23 obraca sie stale wokól osi oslonki V i stale z ta oslonka wspóldziala. Zamiast jednozwojowego wystepu 21 moze byc zastosowany wystep dwu- lub wielozwojowy. W przypadku wystepu dwuzwojowego oslonka bedzie miala dwie przestawione wzgledem siebie faldy.Opisanym sposobem zostaje jednym zabiegiem wyprodukowana sfaldowana oslonka 12, dajaca sie latwo zdjac z trzpienia 7 i odznaczajaca sie znaczna sztywnoscia i doskonala prostoliniowoscia. Stosunek dlugosci odcinka oslonki nie sfaldowanej do wykonanego zen odcinka oslonki sfaldowanej przekracza wartosc 80 :1.Urzadzenie uwidocznione na fig. 3 rózni sie od konstrukcji pokazanej na fig. 2 tym, ze wlasciwa operacja faldowania i sciskania nie jest tu przeprowadzana przez koniec 23 srubowego wystepu 21 we wnetrzu tulei 18, gdyz do tego celu sluzy w tym przypadku specjalne kólko 24. Obsada 25 tego kólka 24 jest zamocowana na stale do obejmujacego nadmuchana oslonke V kola napedowego 19.Kól ko 24 jest przy tym tak usytuowane, ze wchodzi ono w zaglebienie 26 nadmuchanej oslonki 1' uformowane przez srubowy wystep 21. Kólko 24 obiega razem z kolem 18 oslonke i sciska ja w ciasne faldy wbrew przeciwnie dzialajacej sile K.Na fig. 7 jest uwidocznione urzadzenie, którego tuleja 18 nie jest zaopatrzona w wystep 21. Zamiast tego na kole pasowym 19 osadzone sa rozstawione wzgledem siebie o 50° i przesuniete wzgledem siebie wzdluz nadmuchanej oslonki V cztery obsady 27, na kazdej z których osadzone jest kólko 28. Dlugosc tych obsad wzrasta w kierunku osiowym od kólka do kólka, to jest co cwierc obrotu, o jednakowy odcinek. Osie kólek 28 sa w tym przykladzie wykonania przedmiotu wynalazku tak pochylone, ze kólka te podczas pracy urzadzenia wytlaczaja w nadmuchanej oslonce 1' srubowy zlobek, biegnac caly czas w tym zlobku.Najblizsze odboju 13 kólko 28 dokonuje przy tym wlasciwego zabiegu faldowania i sciskania, dociskajac oslonke, falda do faldy, do odboju 13, wzglednie do juz sfaldowanej oslonki 12. Zastosowanie tego rodzaju kólek 28, zamiast srubowego wystepu 21 (fig. 2) ma te zalete, ze oslonka w bardzo malym stopniu wystawiona jest na dzialanie tarcia. To z kolei pozwala na znaczne zwiekszenie szybkosci roboczej urzadzenia, przy równoczesnym zmniejszeniu niebezpieczenstwa uszkodzenia oslonki. Kólka 28 moga na zadanie byc napedzane na przyklad za pomoca przekladni planetarnej.Matematyczne osie obrotu kólek 28 sa pochylone w taki sposób, ze kólka te sa zawsze ustawione prostopadle do powierzchni nadmuchanej oslonki 1', bedac styczne do stycznej do opisywanej przez nie linii srubowej. Odstep miedzy osia obrotów kólka a osia oslonki jest przy tym równy sumie promieni kólka i oslonki, minus glebokosc zlobka wyciskanego przez kólko 28 w nadmuchanej oslonce V.Dla wyjasnienia specjalnej funkcji jaka spelniaja rowkowane krazki 9 i 9' nalezy z kolei zwrócic uwage na fig. 2 i 4. Zarówno wspóldzialajacy z nadmuchana oslonka V wystep 21, jak i do pewnego stopnia kólko 28 maja podczas swego obiegu wokól osi oslonki 1' sklonnosc skrecania tej oslonki w kierunku swych obrotów.Tendencji tej przeciwdzialaja napedzane krazki 9 i 9'. Nadmuchana oslonka V przylega do obwodowych zlobków krazków 9 i 9' i jest przez nie prowadzona, dzieki czemu wszelkie niepozadane skrecanie oslonki V jest calkowicie wyeliminowane.90 049 Na fig. 6 pokazane sa rózne przyklady postaci wytloczonego profilu, jaki mozna uzyskac sposobem ig wynalazku. Celem tych róznych form jest przede wszystkim uzyskanie duzej sztywnosci na giecie anej oslonki 12, a zarazem korzystnego stosunku skrócenia sfaldowanej oslonki 12 w porównaniu nuchana oslonka V.Przy zastosowaniu sposobu i urzadzenia wedlug wynalazku mozna, obok rozwiazania postawionego ia, osiagnac szereg korzysci, w szczególnosci podane nizej.Istnieje wiec mozliwosc wytworzenia gotowej sfaldowanej oslonki 12 o stosunku dlugosciowym oslonki jchanej do tej oslonki sfaldowanej równym 80 :1 i to w jednym zabiegu roboczym, to jest bez kowego prasowania. Operacja ta moze byc przy tym przeprowadzana w sposób w wysokim stopniu iacy obrabiany przedmiot i pozwala uzyskac sfaldowana oslonke calkowicie wolna od uszkodzen mimo grubosci jej scianek i odznaczajaca sie nie znana dotychczas równomiernoscia fald oraz duza sztywnoscia cie.Urzadzenie wedlug wynalazku odznacza sie przy tym wyjatkowa prostota budowy i niezawodnoscia nia. Jedno i to samo urzadzenie moze sluzyc do wytwarzania oslonek o róznej srednicy, przy czym wienie urzadzenia z jednej srednicy na druga moze byc dokonane jednym ruchem reki lub automatycznie. em wedlug wynalazku mozna pracowac szybciej i ekonomiczniej niz znanymi dotychczas sposobami.Urzadzenie uwidocznione na fig. 8 odpowiada w zasadzie urzadzeniu pokazanemu na fig. 1, z ta jednak , ze oslonka 1, w chwili rozpoczecia operacji faldowania, zostaje swym koncem nasunieta na krótki wystajacy w odboju 13 i zacisnieta w tym polozeniu za pomoca dwóch klocków zaciskowych 31, 31J spóldzialaniu z dwoma silownikami pneumatycznymi 32 i 32'. Poprzez otwór 33 zostaje doprowadzone etrza oslonki powietrze pod cisnieniem, dzieki czemu oslonka poczynajac od krazków 4 i 4' podlega chaniu. Wlasciwa operacja faldowania odbywa sie w sposób opisany wyzej za pomoca zespolu zlobkuja- 1. twierdzono bowiem, ze przy faldowaniu sposobem wedlug wynalazku mozna calkowicie zrezygnowac ia trzpienia. Przy stosowaniu opisywanego sposobu uzyskuje sie sfaldowana oslonke 12 o tak równomier- precyzyjnym ksztalcie i takiej prostoliniowosci, ze nawet w przypadkach, gdy sfaldowany odcinek 12 i ma znaczna dlugosc, mozna prowadzic proces bez podpierania tego odcinka. Krótki króciec 30 sluzy m jedynie do zamocowania konca oslonki. posobem tym sfaldowano oslonki 12 o dlugosci 25 cm i stosunku skrócenia (stosunku dlugosci oslonki ej do oslonki sfaldowanej) wynoszacym 80 i wiecej, bez dodatkowego prasowania. Niepodparta oslonka ana 12 odznaczala sie przy tym bardzo równomierna walcowa powierzchnia wewnetrzna, w której nie aly zadne pojedyncze faldy tak, ze wprowadzanie do srodka krócca napelniajacego w celu wypelnienia i masa kielbasiana nie nastreczalo zadnych trudnosci, opisanym przykladzie nadmuchana oslonka V miala srednice równa okolo 18 mm. Srednica wewnetrz- nki sfaldowanej wynosila ponad 11,2 mm. Uzyty element faldujacy mial skok zwoju wynoszacy 12 mm. dejmowanie sfaldowanej na gotowo oslonki z odboju odbywa sie w nadzwyczaj prosty sposób. Potrzeba icie tylko zsunac sfaldowana oslonke z krócca 30, na przyklad przy pomocy klocków 31 i 31' przy lonka jest osadzona na króccu zupelnie luzno. Dzieki powyzszemu odpada wymagajaca technicznych logicznych nakladów operacja spychania gotowej sfaldowanej oslonki 12 z lekko stozkowego trzpienia, klad trzpienia 7 pokazanego na fig. 1. a fig. 9 uwidoczniono geometrie faldowania oslonki sposobem wedlug wynalazku o profilu fald ci stozka scietego.' Miedzy poszczególnymi geometrycznymi parametrami wystepuje tu nastepujaca Di = Da — H • sina, i oznacza srednice wewnetrzna sfaldowanej oslonki, Da — srednice zewnetrzna sfaldowanej oslonki, gosc skoku srubowego zlobka sfaldowanej oslonki w stanie naciagnietym oraz a — kat zawarty miedzy chnia boczna a osia obrotu. na wyzej zaleznosc nie jest calkowicie scisla, lecz stanowi duze przyblizenie. stawowa cecha sposobu wedlug wynalazku, dzieki której zostaje utworzona srednica wewnetrzna anej oslonki, wieksza od srednicy zewnetrznej trzpienia,zostanie opisana nizej, w odniesieniu do fig. 9 pisany wyzej sposób zostal zastosowany do wytworzonej bez szwu kiszki celofanowej o szerokosci splaszczonym 27 mm. Zastosowany byl przy tym trzpien walcowy o srednicy zewnetrznej 12 mm. srubowego elementu faldujacego wynosil 20 mm. Kat pochylenia a stozka scietego (fig. 9) wynosil Mzeniu 30 do 40°.90 049 7 Najpierw dokonano zabiegu zlobkowania, przy czym stosunek szybkosci posuwu v oslonki kielbasianej do liczby obrotów f elementu faldujacego wyrazony jest wzorem: v = h -f Utworzona tym zabiegiem sfaldowana oslonka byla silnie zacisnieta na trzpieniu i mozna ja bylo zen zdjac tylko z duzym wysilkiem. Skok H, ukazany zwlaszcza na fig. 10 wynosil równiez 20 mm.Nastepnie zabieg faldowania powtórzono, stosujac ten sam material wyjsciowy i ten sam trzpien, tym razem jednak dlugosc skoku H, dla której i w tym przypadku obowiazuje wzór v = H *f, wynosila 12 mm. Tym sposobem powstala w odniesieniu do dlugosci h skoku linii srubowej elementu faldujacego nierównosc v Uzyskana tym razem sfaldowana oslonka miala srednice wewnetrzna równa 12,2 mm. Dala sie ona zdjac z trzpienia bez najmniejszej trudnosci.Do lepszego objasnienia tego „wyprzedzajacego" faldowania sluzyc moze fig. 10, Na tym rysunku uwidoczniono umieszczone jeden nad drugim schematyczne przekroje, odnoszace sie do dwóch nastepujacych kolejno po sobie momentów operacji faldowania, odleglych od siebie w czasie o jeden obrót elementu faldujacego. W pierwszym w czasie z tych momentów, pokazanych na rysunku górnym, oznaczony krzyzykiem punkt srubowego elementu faldujacego 21 styka sie z oznaczonym kolkiem punktem podlegajacej faldowaniu nadmuchanej oslonki V. Po jednym obrocie tulei 18 odpowiadajacy punktowi oznaczonemu krzyzykiem i równiez oznaczony krzyzykiem,a zarazem lezacy o caly skok zwoju dalej w kierunku ruchu oslonki, punkt srubowego elementu faldujacego 21, nie styka sie juz z oznaczonym kólkiem punktem nadmuchanej oslonki V.Jak wynika z powyzszego, srubowego elementu faldujacego 21 nie prowadzi sie juz w tym przypadku srubowo wzdluz zlobka nadmuchanej oslonki 1', gdyz liczba obrotów elementu i szybkosc posuwu oslonki nie sa ze soba zgodne wedlug wzoru v = f • h, a srubowy element faldujacy 21 w tym przypadku ruchem swego wystepu oslonke te wyprzedza. Okazalo sie, ze w takim ukladzie srednica wewnetrzna wytwarzanej sfaldowanej oslonki jest wieksza niz w przypadku gdy urzadzenie pracuje wedlug wzoru v = f • h. Dzieki powyzszemu po raz pierwszy stalo sie mozliwym stosowanie w procesie trzpienia walcowego, przy równoczesnym umozliwieniu lekkiego sciagania z tego trzpienia sfaldowanych oslonek o dlugosci 38 mm. Tym sposobem wyeliminowano zarówno istniejace w innych warunkach znaczne niebezpieczenstwo uszkodzenia oslonki, jak i potrzebe stosowa¬ nia trzpienia stozkowego. PL PL PL PL PL PL PL