PL81815B1 - - Google Patents

Description

Sposób podwyzszania odpornosci1 na obróbke mokra wybarwien na syntetycznych wlóknach poliamidowych i z 40—80°C, preparat utrwalajacy, który zawiera w przeliczeniu na ciezar materialu wlóknistego 0,1—10% wagowych rozpuszczalnego w wodzie, wy¬ kazujacego powinowactwo do wlókna srodka utrwa- 5 lajacego, korzystnie z grupy rozpuszczalnych w wo¬ dzie, anionowych produktów polikondensacji kwa¬ sów arylosulfonowych i/lub dwuarylosulfonowych z formaldehydem, takich jak produktykondensacji wykazujace fenolowe grupy hydroksylowe sulfonów 10 dwuarylowych, zwlaszcza sulfonów dwuhydroksy- dwufenylowych z formaldehydem, oraz zawiera rozpuszczalnik organiczny, korzystnie z grupy we¬ glowodorów benzynowych, benzenu, benzenów chlo¬ rowcowanych lub podstawionych grupami alktto- 15 wymi o 1—4 atomach wegla, zwiazków alicyklicz- nych, takich jak czterowodoronaftalen lub cyklo¬ heksan, albo chlorowcowanych weglowodorów ali¬ fatycznych, takich jak 1,1,1-trójchloroetan, trójchlo¬ roetylen lub czterochloroetylen, ponadto zawiera 20 w przeliczeniu na ciezar preparatu co najwyzej 10% wagowych wody, i ewentualnie zawiera dys- pergator organiczny, korzystnie z grupy zwiazków powierzchniowo czynnych, rozpuszczalnych w zwiazkach organicznych, niejonowych lub aniono- 25 wych, wytworzonych uprzednio na drodze przyla¬ czenia tlenku etylenu do dlugolancuchowych amin, alkoholi, fenoli i estrów kwasów tluszczowych.Preparaty te sporzadza sie np. na drodze zarabia¬ nia srodka utrwalajacego z dyspergatorem na pa- 30 ste i nastepnego rozcienczania rozpuszczalnikiem Przedmiotem wynalazku jest sposób podwyzsza¬ nia odpornosci na obróbke mokra wybarwien na syntetycznych wlóknach poliamidowych.Wiadomo ogólnie, ze oprócz zazwyczaj stosowa¬ nych wodnych kapieli farbiarskich mozna do bar¬ wienia materialów wlókienniczych stosowac kapie¬ le, które jako osrodek kapieli barwiacej zawieraja rozpuszczalnik organiczny. Barwienie z rozpuszczal¬ ników organicznych ma np. te zalete, ze ilosc scie¬ ków otrzymywanych przy barwieniu moze byc utrzymana na niskim poziomie. Okazalo sie, ze w przypadku barwienia z wodnych i organicznych ka¬ pieli odpornosc wybarwien na obróbke mokra wy¬ barwien na wlóknach poliamidowych nie zawsze odpowiada stawianym wymaganiom.Celem wynalazku jest wyeliminowanie lub ogra¬ niczenie rozmiarów tej wady. W tym celu rozwia¬ zano zagadnienie podwyzszenia odpornosci na ob¬ róbke mokra na drodze traktowania wlókna utrwa¬ lajacym preparatem w odpowiednich warunkach.Cel ten osiaga sie sposobem podwyzszania odpor¬ nosci na obróbke mokra wybarwien na syntetycz¬ nych wlóknach poliamidowych wedlug wynalazku, który polega na tym, ze na poliamidowy material wlóknisty, równoczesnie z barwnikiem, takim, jak barwnik kwasowy lub reaktywny, albo w osobnej kapieli do obróbki materialu wlóknistego zabar¬ wionego juz w kapieli z organicznych rozpuszczalni¬ ków lub w kapielach wodnych, nanosi sie w tem¬ peraturze 20—120°C, korzystnie w temperaturze 8181581 815 3 4 organicznym do potrzebnej objetosci, oraz ewentu¬ alnie dodawania wody przed lub po wprowadzeniu rozpuszczalnika organicznego. Jako szczególnie ko¬ rzystne postepowanie okazalo sie rozpuszczenie srodka utrwalajacego w niewielkiej ilosci wody i nastepnie odpowiednie rozcienczenie tego roztwo¬ ru dodatkiem roztworu dyspergatora w rozpuszczal¬ niku organicznym. Otrzymuje sie w ten sposób stabilne, nie rozdzielajace sie zawiesiny srodka utrwalajacego w rozpuszczalnikach organicznych.Zamiast wody mozna równiez stosowac hydrofi- lowy rozpuszczalnik, dobrze mieszajacy sie z woda i nim moznajtajkze dopelnic kapiel do odpowiedniej objetosci. Dodatek srodka dyspersyjnego nie jest wtedy konieczny.Odpowiednimi rozpuszczalnikami w sposobie we¬ dlug wynalazku sa np. rozpuszczalniki nie miesza¬ jace lub w stopniu ograniczonym mieszajace sie z woda, np. weglowodory benzynowe, takie jak eter naftowy, ponadto benzen i benzeny chlorowcowane lub podstawione niskoczasteczkowymi grupami al¬ kilowymi, takie jak toluen, ksylen, etylobenzen, kumen, mono- i dwuchlorobenzen, zwiazki alicy- kliczne, takie jak tetralina, cykloheksan i cyklo- heksanol, korzystnie chlorowcowane weglowodory, takie jak rozpuszczalniki stosowane do przemyslo¬ wego oczyszczenia na sucho, mianowicie trójchloro¬ etylen lub czterochloroetylen, poza tym chloroform, chlorek metylenu, czterochlorek wegla, dwubromo- etylen i chlorowane etany, takie jak 1,1-dwuchloro- etan, 1,2-dwuchloroetan, 1,1,1-trójchloroetan lub 1,1,2,2-czterochloroetan. Dalsza grupe stanowia roz¬ puszczalniki mieszajace sie z woda, np. alifatyczne alkohole, takie jak metanol, etanol lub propanole, ketony, takie jak aceton, metyloetyloketon lub cy- kloheksanon, etery i acetale, takie jak eter dwu- izopropylowy takie jak eter monometylowy glikolu etylenowego, eter monoetylowy lub monobutylowy glikolu etylenowego, etery monometylowy lub mo¬ noetylowy glikolu dwuetylenowego, ponadto piry¬ dyna, acetonitryl, alkohol dwuacetonowy, weglan etylenu, Y-butyroiakton, N,N-dwumetyloformamid, N-metylopirolidon, czterometylomocznik, czterome- tylenosulfon, sulfotlenek metylu itp., a takze mie¬ szaniny wyzej podanych rozpuszczalników.Srodki utrwalajace wykazujace powinowactwo 4o wlókna, nanoszone w celu podwyzszenia odpor¬ nosci na obróbke mokra wybarwien otrzymanych w odrebnym procesie barwienia, moga tez byc zawar¬ te juz w kapieli barwiacej i nanoszone na podloze równoczesnie z barwnikiem, przy czym z reguly stanowia je zwiazki anionoczynne, rozpuszczalne w wodzie. Takie srodki utrwalajace nie powinny wy¬ kazywac samoistnego zabarwienia lub przynajmniej nie powinny nadawac obrabianym wlóknom wla¬ snego zabarwienia.Jako srodki utrwalajace szczególnie odpowiednie sa produkty polikondensacji formaldehydu z sulfo¬ nami zawierajacymi co najmniej jedna grupe feno¬ lowa. Jako substraty aromatyczne w gre wchodza zwiazki dwu-, lub przede wszystkim monocyklicz- ne, które posiadaja co najmniej jedna grupe feno¬ lowa. Oprócz grup hydroksylowych, czasteczka ta¬ kiego zwiazku aromatycznego moze zawierac inne podstawniki, takie jak grupy kwasu sulfonowego, atomy chlorowca lub grupy alkilowe, zwlaszcza za¬ wierajace 1—4 atomów wegla. Do substratów aro¬ matycznych zaliczaja sie zwiazki z szeregu fenoli, mono- lub dwualkilofenoli, takie jak krezole lub 5 ksylenole, z szeregu mono- lub dwuchlorowcofenoli, takie jak chlorofenol lub dwuchlorofenole, pochod¬ ne rezorcyny lub pirokatechiny.Sulfony otrzymuje sie z wyzej podanych zwiaz¬ ków fenolowych w znany sposób, np. , dzialajac kwasem siarkowym w podwyzszonej temperaturze.Mozna równiez stosowac mieszaniny podartych zwiazków aromatycznych.Otrzymane sulfony poddaje sie polikondensacji z formaldehydem, która prowadzi sie w znany spo¬ sób, np. w srodowisku kwasnym lub alkalicznym w podwyzszonej temperaturze. Kondensacja nie musi byc prowadzona wylacznie z sulfonami, lecz takze mozna prowadzic ja stosujac mieszaniny sul¬ fonów i kwasów sulfonowych podanych wyzej zwiazków fenolowych. W tym ostatnim przypadku produkt polikondensacji powinien zawierac co naj¬ mniej 30%, korzystnie 40% molowych sulfonu. Je¬ zeli natomiast polikondensacji poddaje sie tylko sulfony, wtedy albo te ostatnie sulfonuje sie przed kondensacja, albo sulfonuje sie polikondensat. Przy tym jest równiez mozliwe wprowadzenie grup kwasu sulfonowego zarówno przed jak i po kon¬ densacji z formaldehydem. Odpowiednie sa rów¬ niez produkty kondensacji formaldehydu z aroma¬ tycznymi kwasami sulfonowymi, nie zawierajacymi grup hydroksylowych. Poza tym wymienic mozna jeszcze takie produkty kondensacji, które zamiast grupy S02 w poprzednio podanych sulfonach dwu- arylowych, posiadaja atom siarki (typ siarczku dwuarylowego), atom tlenu (typ eteru dwufenylo- wego), grupe metylenowa (—CH2—) lub podstawio¬ na grupe metylenowa, lub grupe karbonylowa (—C=0).Jako dyspergatory stosowane przy sporzadzaniu zawiesinowych preparatów utrwalajacych stosuje sie zazwyczaj anionoczynne lub niejonowe zwiazki powierzchniowoczynne, przy czym powinny one wykazywac dobra rozpuszczalnosc w stosowanych rozpuszczalnikach organicznych. Rozpuszczalnosc dyspergatora powinna byc mniejsza niz 0,5 g/l.Odpowiednimi przedstawicielami takich substan¬ cji powierzchniowoczynnych sa zwiazki nalezace do nastepujacych klas: a) Etery polihydroksyzwiazków, takie jak polio- ksyalkilowane alkohole tluszczowe, polioksyalkilo- wane poliole, polioksyalkilowane merkaptany i ami¬ ny alifatyczne, polialkilowane alkilofenole i -naf¬ tole, polioksyalkilowane merkaptany alkiloarylowe i alkiloaryloaminy, poza tym odpowiednie estry tych zwiazków z wielozasadowymi kwasami, taki¬ mi jak kwas siarkowy lub fosforowy, ewentualnie tez w postaci soli amoniowych lub aminowych. b) Estry kwasów tluszczowych glikoli etyleno¬ wych i polietylenowych, glikolu propylenowego i butylenowego, gliceryny, poligliceryny i pentaery- trytu, oraz alkoholi cukrowych takich jak sorbit. c) N-hydroksyalkilo-karbonamidy, polioksyalkilo¬ wane karbonamidy i sulfonamidy.Sposród wyzej podanych dyspergatorów korzyst¬ nie stosuje sie: sól monoetanoloaminowa fosforanu 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6081815 5^ e produktu addycji alkoholu oleilowego z 6 molami tlenku etylenu, sól amoniowa wodorosiarczanu pro¬ duktu addycji alkoholu oleilowego z 17 molami tlenku etylenu, produkt addycji 4 moli tlenku ety¬ lenu do nonylofenolu, produkt addycji 8 moli tlen¬ ku etylenu do 1 mola p-III-rzed.-oktylofenolu, pro¬ dukt addycji 9 moli tlenku etylenu do nonylofeno¬ lu, produkt addycji 8 moli tlenku etylenu do alko¬ holu cetylowego lub oleilowego, produkt reakcji kokosowego kwasu tluszczowego i 2 moli dwueta- noloaminy, produkt addycji 15 lub 6 moli tlenku etylenu do oleju rycynowego, 20 moli tlenku ety¬ lenu do alkoholu CieH^OH, produkty addycji tlen¬ ku etylenu do dwu-(a-fenyloetylo)-fenoli, tioeter polietylenoksylowo-III-rzed.-dodecylowy, eter polia- minowopoliglikolowy, produkt addycji 15 lub 30 moli tlenku etylenu do 1! mola aminy C^H^NI^ lub Ci8H37NH2, oleinian glikolu trójetylenowego, oleinian poliglikolu etylenowego-200, oleinian poli- glikolu etylenowego-400, addukty 1 mola kwasu olejowego z 4 lub 5 molami tlenku etylenu, addukt 4 moli tlenku etylenu z 1 molem oleinianu sorbito- wego, oraz jednolaurynian sorbitowy, jednopalmi- tynian sorbitowy i jednostearynian sorbitowy, sól sodowa kwasu dodecylobenzenosulfonowego, sól sodowa fosforanu produktu addycji 5 moli tlenku etylenu do 2-etyloheksanolu. Stosowac mozna rów¬ niez mieszaniny wymienionych zwiazków powierz¬ chniowo czynnych.Zastosowanie utrwalacza jednoczesnie z barwni¬ kiem, to znaczy w kapieli barwiacej, zachodzi w kapielach z rozpuszczalnikiem organicznym, po pro¬ cesie barwienia kadziowego. Polepszenie odpornosci na obróbke mokra, odnosi sie w tym przypadku tylko do wybarwien z rozpuszczalników organicz¬ nych. Jezeli natomiast prowadzi sie obróbke na¬ stepcza za pomoca utrwalacza, to wybarwienia mo¬ ga byc otrzymywane zarówno w kapielach z roz¬ puszczalnikiem organicznym jak i w kapielach wodnych. Przy stosowaniu kapieli w rozpuszczal¬ niku organicznym, obróbke nastepcza mozna pro¬ wadzic w wyczerpanej kapieli barwiacej, badz w swiezej kapieli.Przy zastosowaniu wodnej kapieli zalecane jest posrednie suszenie wlókien. Wykonczenie za pomo¬ ca utrwalacza prowadzi sie zawsze w rozpuszczal¬ niku organicznym.Wykonczenie utrwalacza prowadzi sie w tempe¬ raturze 20—120°C, korzystnie w temperaturze 40— 80°C, w ciagu 1—30 minut, korzystnie 5—15 minut, albo w ciagu trwania procesu barwienia, o ile utrwalacz stosuje sie równoczesnie z barwnikiem w kapieli barwiacej.Odczyn preparatów utrwalajacych moze byc kwa¬ sny obojetny lub alkaliczny i odpowiadac wartosci pH =* 4—9, korzystnie pH = 5—8, przy czym odczyn o tych wartosciach pH utrzymuje sie za pomoca wprowadzania niskoczasteczkowych kwasów orga¬ nicznych, takich jak kwas mrówkowy, octowy lub jednochlorooctowy, wzglednie za pomoca amonia¬ ku.Ilosci utrwalacza stosowanego w preparacie utrwalajacym sa zmienne np. w zaleznosci od spo¬ sobu nanoszenia, i wynosza w sposobie napawania 0,1—10% w stosunku do kapieli impregnujacej, lub w sposobie wyczerpywania kapieli wynosza 0,1— 10%, korzystnie 0,5-^5% w stosunku do ilosci wlók¬ na.Zmienia sie równiez odpowiednio niezbedna ilosc dyspergatora, bowiem korzystnym jest, gdy oba skladniki sa wzgledem siebie proporcjonalne, to znaczy gdy wraz ze wzrostem ilosci utrwalacza zwieksza sie równiez ilosc dyspergatora. Stosunek utrwalacza dp dyspergatora wynosi korzystnie ód 1 :100 do 1 :2. Odpowiednie stosunki kapieli wyno¬ sza od 1 :5 do 1 :100, korzystnie od 1 :20 do 1:50.Do nadajacych sie do stosowania w sposobie po¬ dlozy z materialów wlóknistych zaliczaja sle glów¬ nie syntetyczne wlókna poliamidowe, takie jak po¬ liamid 6, poliamid 6,6, poliamid 6,10 (z heksamety- lenodwuaminy i kwasu sebacynowego), poliamid li lub poliamid 6,6/6 kopolimer heksametylenodwu- aminy i kwasu adypinowego z e-kaprolaktamem, oraz tkaniny zawierajace jako domieszke syntetycz¬ ne wlókna poliamidowe. Stosowane wlókno moze wystepowac w dowolnym stanie przetwarzania.Wlókna barwi sie w jednorodnym roztworze lub w zawiesinie barwnika w rozpuszczalniku organicz¬ nym wzglednie w mieszaninie rozpuszczalników.Stosowane do barwienia syntetycznych wlófcfen poliamidowych barwniki kwasowe, dyspersyjne, re¬ aktywne i metalokompleksowe, naleza przykladowo do znanych klas narwników mono- i dwuazowych, oraz antrachinonowych, metinowych, azometino^ wych, azostyrylowych i formazanowych. fSposród tych barwników, zwiazki rozpuszczalne w wodzie lub tylko tworzace w niej zawiesiny mozna Stóió* wac osobno, lub w postaci mieszaniny. itoentualriie stosuje sie równiez inne rodzaje barwników.Wlókna poliamidowe barwi sie korzystnie zna¬ nym sposobem wyczerpywania kapieli. Przy jed¬ noczesnym stosowaniu w jednej kapieli barwnika i utrwalacza, kapiele barwiace mozna sporzadzac, np. w sposób nizej podany.Barwnik rozrabia sie na paste z dyspergatoreih, paste rozciencza sie odpowiednia iloscia rózpusz- czalnika ogranicznego, a otrzymana mieszanine miesza sie z utrwalaczem rozcienczonym woda lub rozpuszczalnikiem organicznym. Dopuszczalna jest równiez inna kolejnosc postepowania.W celu wykonczenia traktowanych W jednej ka* pieli, lub tez poddawanych obróbce nastepczej w!& kien, odwirowuje sie od nich dokladnie kapiel barwiaca i odwirowane wlókna suszy sie w stru¬ mieniu cieplego powietrza. Podloza wlókniste trak¬ towane sposobem wedlug wynalazku wykazuja difc bra lub bardzo dobra odpornosc na obróbke mokra i nie wykazuja pogorszenia chwytu w porównaniu z nieobrabianym materialem.W podanych nizej przykladach, o ile nie podano" inaczej, czi^sci oznaczaja czesci wagowe, procent? oznaczaja procenty wagowe, a temperature poda¬ no w stopniach Celsjusza.P r zy kl a d %" Material trykotowy z 'iiykrnu- -helanca zwilza sie wstepnie w temperaturze-40° iw ilosci odpowiadajacej w stosunku do kapieli' wartosci 1 :40, w kapieli w ciagu 10 minut w ka¬ pieli wodnej, zawierajacej 1,5% soli sodowej kwasu dodecylobenzenosulfonowego, 1,5% adduktu 1 mola aminy tluszczowej z 30 molami tlenku 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6081815 7 8 etylenu, oraz 1,5% kwasu octowego (80%). Nastep¬ nie dodaje sie 2,3% barwnika o nazwie C. J. Acid Red 57 i 1,6% barwnika o nazwie C. J. Acid Blue 72, kapiel barwiaca ogrzewa sie w ciagu 30 minut do temperatury wrzenia, material barwi sie w cia¬ gu 1 godziny w tej temperaturze, po czym konczy sie farbowanie stosujac plukanie i suszenie. Otrzy¬ muje sie fioletowe wybarwienie. Obróbka nastep¬ cza: 1 g utrwalacza, sposród utrwalaczy podanych nizej pod oznaczeniami 1—4, rozpuszcza sie w 15 ml wody. Do otrzymanego wodnego roztworu mieszajac dodaje sie 10 g rozpuszczonego w 985 ml czterochloroetylenu adduktu, otrzymanego z nony- lofenolu i 6 moli tlenku etylenu. 50 g wybarwio- nego \«& wyzej podany sposób materialu trykoto¬ wego z nylonu-helanca wprowadza sie do sporza¬ dzonej kapieli i utrzymuje w niej w ciagu 5 lub 15 minut, w temperaturze 50° lub w temperatu¬ rze 70°, w obecnosci lub bez obecnosci dodatku kwasu (kwas monochlorooctowy, do odczynu o war¬ tosci pH = ~ 4).Utrwalacze: 1. Utrwalacz wytworzony wedlug nastepujacego sposobu: Do zawiesiny 70 g sulfonu 4,4'-dwuhy- droksydwufenylowego w 35 g bezwodnika octowe¬ go mieszajac wkrapla sie w temperaturze pokojo¬ wej 35 g stezonego kwasu siarkowego. Nastepnie calosc ogrzewa sie do temperatury 98—100° i utrzy¬ muje mieszanine w ciagu 6 godzin w tej tempe¬ raturze. Nastepnie pod cisnieniem 30—50 mm Hg dodaje sie porcjami 75 ml wody. Jednoczesnie z mieszaniny reakcyjnej oddestylowuje sie 88 ml cieczy. Pozostalosc rozciencza sie 20 ml wody, za¬ daje 20 g 30% wodnego roztworu formaldehydu i ogrzewa sie w ciagu 5 godzin w temperaturze 100—105°. Po schlodzeniu, gesty produkt konden¬ sacji zadaje sie 30% roztworem wodorotlenku sodu do odczynu o wartosci pH = 7. Otrzymany produkt mozna dowolnie rozcienczac woda. 2. Produkt kondensacji mieszaniny sulfonów. (sulfon 4,4'-dwuhydroksydwufenylowy) + (sulfon 4t2'-dwuhydroksydwufenylowy), kwasu fenolosulfo- nowego i formaldehydu. 3. Produkt kondensacji mieszaniny sulfonów (sulfon 4,4'-dwuhydroksydwufenylowy) + (sulfon 4»2'-dwuhydroksydwufenylowy), kwasu siarkowego i formaldehydu. . 4. Produkt kondensacji 4,4'-dwuhydroksydwufe- nylosulfonu, naftalenu, kwasu siarkowego i formal¬ dehydu. 5. Utrwalacz wytworzony wedlug nastepujacego sposobu: Do zawiesiny 70 g 4,4'-dwuhydroksy-3,3'- -dwumetylodwufenylosulfonu w 35 ml bezwodnika octowego mieszajac wkrapla sie w temperaturze pokojowej 35 g stezonego kwasu siarkowego. Na- stejpnie ogrzewa sie calosc do temperatury 98—100° i w tej temperaturze utrzymuje sie mieszanine reakcyjna w ciagu 6 godzin. Nastepnie pod cisnie¬ niem 30—50 mnv Hg dodaje sie porcjami 75 ml wody. Jednoczesnie z mieszaniny reakcyjnej od¬ destylowuje sie 88 ml cieczy. Otrzymana jako po¬ zostalosc mieszanine reakcyjna rozciencza sie 20 ml wody, zadaje sie 20 g 30% wodnego roztworu for¬ maldehydu i ogrzewa w ciagu 5 godzin w tempe- 5 raturze 100—105°. Po schlodzeniu, gesty produkt reakcji zadaje sie 30% roztworem wodorotlenku sodu do odczynu o wartosci pH = 7. Otrzymany produkt mozna dowolnie rozcienczac woda. 6. Produkt o podobnych wlasnosciach otrzymuje sie wówczas, gdy w mieszaninie reakcyjnej przed dodaniem formaldehydu doprowadzi sie odczyn za pomoca 30% roztworu wodorotlenku sodu do war¬ tosci pH = 8—8,5. 7. Utrwalacz wytworzony wedlug nastepujacego sposobu: Mieszanine 317 g sulfonu 4,4'-dwuhydro- ksy-3-metylodwufenylowego i 150,5 g kwasu 1-hy- droksy-2-metylobenzenosulfonowego-4 w 100 ml wody alkalizuje sie 463 g 30% wodnego roztworu wodorotlenku sodu. Po dodaniu 162 g 37%' wod¬ nego roztworu formaldehydu, mieszanine reakcyj¬ na ogrzewa sie do temperatury 100—102° i miesza sie w tej temperaturze w ciegu 5—6 godzin. Otrzy¬ many produkt kondensacji 7 mozna dowolnie roz¬ cienczac woda, nie powodujac wytracania osadu.W podanej nizej tablicy 1 zestawiono wartosci odpornosci na obróbke mokra, dla wybarwien otrzymanych po obróbce nastepczej za pomoca po¬ przednio wymienionych utrwalaczy.Badania i ocene prowadzono na podstawie szwaj¬ carskich norm. SNV nr nr 195819, 195813 i 195824, . • SNV 195813: Wykonczona tkanine zanurza sie do roztworu zawierajacego 2 g bezwodnego we¬ glanu sodu (1 i 5 g mydla na 1 litr) w tempera¬ turze 60°C w ciagu 30 minut. Stosunek tkanina: kapiel wynosi 1 :50.SNV 195819: Wykonczona tkanine umieszczona miedzy dwiema niebarwionymi tkaninami zwilza sie woda. Po odlaniu nadmiaru wody próbke umieszcza sie w specjalnym aparacie i poddaje odpowiedniemu obciazeniu w ciagu 4 godzin w tem¬ peraturze 37°C. Nastepnie próbke oddziela sie od zafarbowanych tkanin towarzyszacych, które suszy sie oddzielnie. Ocenia sie zmiane barwy oraz prze¬ chodzenie na inne wlókno.SNV 195824: Odpornosc na pot (alkaliczna): Wykonczona tkanine wlozona miedzy dwie nie- barwione próbki utrzymuje sie w ciagu 30 minut w temperaturze pokojowej w kapieli zawierajacej sól kuchenna, fosforan dwusodowy i jednowodzin jednochlorowodorku histydyny. Odczyn kapieli o wartosci pH=<8,0 utrzymuje sie za pomoca wo¬ dorotlenku sodu. Stosunek ilosci wlókna do kapieli wynosi 1 :50. Nadmiar kapieli usuwa sie. Próbki utrzymuje sie w ciagu czterech godzin w tempe¬ raturze 37°, a-nastepnie nie pluczac suszy sie je.Ocenia sie zmiane barwy i przechodzenie na inne wlókno. Ocene prowadzi sie za pomoca 5-stop- niowej skali, w której wartosc 5 jest najwyzsza ocena. 15 » 25 30 35 40 45 50 5581815 10 Warunki obróbki czas nie obrabia¬ na 5 minut 5 minut 15 minut 15 mijnut 5 minut 5 minut 15 minut 15 minut temp. 50°C 50°C 50°C 50°C 70°C 70°C 70°C 70*C Obecnosi dodatku kwasu i llll llll T ablica 1 Badania odpornosci wedlug: 1 SNV 195819 z zastosowaniem < 1 2 3 4 2 5 4—5 5 5 5 4—5 4—5 5 5 4-5 5 5 5 4-5 4-5 4-5 5 5 5 5 5 4-5 5 4-5 4 5 5 5 4—5 5 4-5 5 | SNV 195813 | SNV 195824 Dbróbki nastepczej za pomoca utrwalacza nr: 1 2 3 | 4 3-4 3—4 3-4 3-4 3-4 4 4 4 4 3-4 3-4 4 3-4 4 4 4 3 3—4 3—4 3—4 3-4 4 4 4 4 3 4 3—4 3—4 3 -4 4 4 4 4 1 2 3 4 2 | 5 5 5 5 5 5 4-5 4-5 4-5 3-4 5 5 4-6 5 4 4 5 4 5 4-5 5 4 4—5 4 3-4 4-5 1 5 5 4-5 5 4-5 4-5 | Warunki obróbki czas nie obrabia¬ na 5 minut 5 minut 15 minut 15 minut 5 minut 5 minut 15, minut 15 minut temp. 50°C 50°C 50°C 50°C 70°C 70°C 70°C 70°C Obecnosc dodatku kwasu tak nie tak nie tak nie tak nie 1 SNV T 195819 ablica 2 z zastosowaniem < 2 3 4 3 5 4-5 5 5 5 5 5 5 4-5 4-5 5 4-5 5 4 5 4—5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 4—5 4 4-5 4-5 4-5 4—5 4-5 4-5 Badania odpornosci Dbróbk 1 SNV 195813 wedlug: | SNY 195824 i nastepczej za pomoca utrwalacza nr: ¦ 2 3 4 3 3 3 3 3 3—4 3-4 3—4 3-4 3 3 3 3 3—4 3-4 3-4 3-4 3 3 3-4 3 3-4 3-4 3-4 3-4 3 3 3 3 3-4 3-4 3-4 3—4 1 1 2 3 4 1 3 5 4-5 5 5 5 5 5 5 4-5 4 4—5 5 5 5 4-5 4-5 4—5 4 4—5 4 4-5 4-5 4—5 4-5 4 4-6 4-5 4 4-5 4 4 4-5 Przyklad II. Material trykotowy z Nylonu- -Helanca poddaje sie barwieniu analogicznie jak w przykladzie I, za pomoca 1,2% barwnika o wzo¬ rze 1 i 1,5% barwnika o wzorze 2, po czym pod¬ daje sie obróbce nastepczej takze analogicznie jak wyzej. W tablicy 2 podano wartosci odpornosci na obróbke mokra, uzyskanej po traktowaniu utrwalaczem.Przyklad III. 40 g tkaniny trykotowej z poj liamidu 6,6 barwi sie w kapieli czterochloroetyle- nowej, zawierajacej 1,32 g barwnika o wzorze 3 (niebieski}, przy stosunku kapieli 1 :25. Calosc ogrzewa sie w ciagu 30 minut od temperatury 30r° do temperatury 105° i utrzymuje w tej tem¬ peraturze w ciagu nastepnych 30 minut. Po od¬ wirowaniu rozpuszczalnika i osuszeniu cieplym powietrzem otrzymuje sie gotowe wybarwienie.Sporzadzanie kapieli barwiacej rozpoczyna sie. od rozrobienia na paste podanych ilosci barwnika z 15 g produktu addycji 5 moli tlenku etylenu do oktylofenolu. Wybarwienia poddaje sie obróbce na¬ stepczej, analogicznie jak w. przykladzie I, z ta róznica^ ze stosuje sie 4% utrwalacza nr 1. War¬ tosci odpornosci wybarwien po~tej obróbce podano-, nizej w tablicy 3. 40 47 50 55 T Warunki obróbki czns nie obrabiana 5 minut 5 minut 15 minut 15 minut 5 minut . 5 minut 15 minut | 15 minut temp.H 50°C 50°C 50°C 50°C 70°C 70°C 70°C 70°C ablica : Obecnosc dodatku kwasu tak nie tak nie tak/ nie tak nie J Badania odpor¬ nosci wedlug: SNV 195819 2 4-5 4 4-5 4-5 4 4 4-6 4-5 SNV 195813 3-4 4 4 4 4 4 4 4-5 4-5 SNV 195824 2 4 4 4-5 4—5 4 4 4-5 4-5 | Przyklad IV. Tkanine trykotowa z poliamidu 6,6 barwi sie i poddaje obróbce nastepczej w ciagu 15 minut w temperaturze 70p analogicznie jak 60 w przykladzie III. Rodzaj i zastosowane ilosci utrwalacza podano w tablicy 4. Badania odpor¬ nosci prowadzono na materiale wlóknistym wybar- wionym i wykonczonym nie utrwalonym lub utrwa¬ lonym (utrwalenie w ciagu 30 sekund w tempe- 65 raturze 210°). ;81815 u 1S Tablica 4 Rodzaj i ilosc utrwalacza ilosc produkt nr nie obrabiana próbka 2% 4% 2% 4% 2% 4% 2% 4% 1 1 2 2 3 3 4 4 Badania odpornosci wedlug: SNV 195819 nie utrwalana 2—3 5 5 4—5 4—5 4—5 4—3 4—5' 4—5 utrwalana 5 5 5 4—5 4—5 4 4—5 4—5 SNV 195813 nie utrwalana 3 4—5 4—5 4—5 4—5 4—5 4—5i 4—5 4—5 utrwalana 5 5 5 5 5 5 5 5 SNV 195824 nie utrwalana 3—3 4—5 5 4—5 4—5 4—5 4—5 4—S 4—5 utrwalana 5 5 < 5 5 5 4—5 5 5 Przyklad V. 1 g utrwalacza 2 zadaje sie 25 ml wody. 1,65 g niebieskiego barwnika o wzo¬ rze 3 rozrabia sie na paste z 10 g produktu ad- dycji 15 moli tlenku etylenu z oleiloamina, nastep¬ nie dodaje sie 975 ml czterochloroetylenu i saczy sie. Otrzymana kapiel barwiaca mieszajac dodaje do wodnego roztworu utrwalacza. 50 g tkaniny z poliamidu 6,6 utrzymuje sie w tej kapieli w ciagu 60 minut, przy czym w ciagu 30 minut calosc ogrzewa sie od temperatruy 40° do temperatury 100°, a w ciagu nastepnych 30 mi¬ nut calosc barwi sie i wykancza w tej tempera¬ turze. Aplikuje sie 2% utrwalacza w stosunku do ilosci wlókna, utrzymuje sie stosunek materialu do kapieli równy 1 :20 oraz odczyn o wartosci pH = 5,6. Otrzymuje sie wybarwienia o znacznie podwyzszonej odpornosci na obróbke mokra. Otrzy¬ mana intensywnosc zabarwienia odpowiada inten¬ sywnosci kazdego wybarwienia porównawczego otrzymanego, bez obecnosci utrwalacza, ale przy utrzymaniu jednakowych pozostalych warunków barwienia.Analogicznie jak w przykladzie V i z jednako¬ wo dobrymi rezultatami stosowano podane nizej zestawy barwiaco-utrwalajace a) — c). a) 2 g utrwalacza 1/50 ml wody, 4,4 g barwnika o nazwie C. J. Acid Blue 106, 20 g produktu ad¬ dycji 8 moli tlenku etylenu do p-III-rzed. okty- lofenolu, rozpuszczalnik: trójchloroetylen, podloze obrobione: 200 g tkaniny trykotowej z poliamidu-6 stosunek podloza do kapieli równy 1:5, oraz 2%' utrwalacza w stosunku do ilosci wlókna i odczyn kapieli o wartosci pH = 5,3; b) 0,2 g utrwalacza 3/10 ml wody, 0,33 barwnika o nazwie C. J. Acid Blue 106, 5 g produktu ad- dycjl 8 moli tlenku etylenu do pleiloaminy, roz¬ puszczalnik: czterochloroetylen, podloze obrabiane: 10 g tkaniny z poliamidu 6,6, stosunek materialu do ilosci kapieli 1 :100 oraz 2% utrwalacza w sto¬ sunku do ilosci wlókna i odczyn kapieli o war¬ tosci pH= 5,7; *) 0,8 g utrwalacza 4/20 ml wody, 1,76 g barw¬ nika o nazwie C. J. Acide Blue 106, 10 g produktu reakcji* kokosowego kwasu tluszczowego z 2 mo¬ lami dwuetanoloaminy, rozpuszczalnik; czterochlo- roetylen, podloze obrabiane: 80 g materialu try¬ kotowego z poliamidu 6,6-helanca, stosunek mate¬ rialu do ilosci kapieli równy 1:12,5, oraz 1% 30 35 45 50 55 05 utrwalacza w stosunku do ilosci wlókna, i odczyn kapieli o wartosci pH = 5,4.Przyklad VI. 20 g tkaniny trykotowej z poli¬ amidu 6,6 barwi sie utrzymujac stosunek materia¬ lu do kapieli równy 1 :50 w ciagu 1 godziny w temperaturze 100° w kapieli z czterochloroety- lenem, która zawiera 0,66 g pomaranczowego barw¬ nika o wzorze 4, i 10 g soli amoniowej kwasnego estru kwasu siarkowego produktu addycji 2 moli tlenku etylenu z 1 molem nonylofenolu.W celu obróbki nastepczej sporzadza sie kapiel skladajaca sie z 1 g utrwalacza 5, który rozro¬ biono na paste z 5 g produktu addycji 8 moli tlenku etylenu do alkoholu oleilowego, i rozcien¬ czono eterem naftowym do objetosci 100 ml. W ka¬ pieli tej (pH = 6,9) utrzymuje sie wybarwiony ma¬ terial w ciagu 10 minut w temperaturze 60°, a na¬ stepnie odwirowuje sie rozpuszczalnik, a tkanine suszy sie strumieniem cieplego powietrza. Apliko¬ wana ilosc utrwalacza w stosunku do materialu wynosi 5%' przy stosunku materialu do ilosci ka¬ pieli 1:50. W tak barwionej i wykonczonej tka¬ ninie osiaga sie znaczne podwyzszenie odpornosci na obróbke mokra. W celu obróbki nastepczej z dobrym skutkiem stosuje sie tez zestaw naste¬ pujacy: 1 g utrwalacza 7, rozrabia sie na paste z 5 g wyzej podanego produktu addycji i rozciencza sie toluenem do objetosci 1000 ml.Przyklad VII. a) Material trykotowy z Ny- lon-6,6-Helanca barwi sie w kapieli czterochioro- etylenowej, zawierajacej 1,825 g niebieskiego barw¬ nika o wzorze 3, 10 g produktu addycji 9 moli tlenku etylenu do nonylofenolu na litr kapieli i 15 ml wody na litr kapieli. Krotnosc kapieli wynosi 1 :40. Do kapieli wprowadza sie tkanine w tem¬ peraturze 40°, ogrzewa sie w ciagu 30 mimit do temperatury 105° i barwi sie w tej temperaturze w ciagu 30 minut. Barwienie konczy sie po od? wirowaniu rozpuszczalnika i wysuszeniu tkaniny w strumieniu cieplego powietrza. b) Barwienie prowadzi sie analogicznie jak w przykladzie VII a), nie dodajac jednak wody. c) Barwienie prowadzi sie analogicznie Jak w przykladzie Vtl a), i prowadzi obróbke nastep¬ cza w ciagu 15 minut w temperaturze 70°C w ka¬ pieli o krotnosci 1 :20 i odczynie o wartosci pH =i 5,6, zawierajacej 2%' utrwalacza/2,15 ml we¬ dy na litr kapieli, 5 g wyzej poSanego produktu addycji na 1 litr kapieli.81815 13 d) Barwienie prowadzi sie jak w przykladzie VII b), a obróbke nastepcza jak w przykladzie VII c). e) Stosuje kapiel barwiaca o skladzie jak w przy¬ kladzie VII a) zawierajaca jednoczesnie 2% utrwa¬ lacza 2 w stosunku do ciezaru wlókna. Podobnie dobre wyniki osiaga sie stosujac utrwalacz 6.Wartosci odpornosci wybarwien a) — e) podano nizej w tablicy 5.Tablica 5 Barwienie wedlug: a) b) c) d) 1 e) Badanie odpornosci wedlug: SNV 195819 2H3 1—2 4—3 4—5 4—3 SNV 195824 3 1—<2 5 5 5 I Mozna wykazac jednoznacznie, ze jednoczesna lub nastepcza obróbka utrwalacza powoduje znacz¬ ne podwyzszenie odpornosci na obróbke mokra.Identyczne rezultaty osiaga sie dla wybarwien, w których zamiast podanego wyzej barwnika rea¬ ktywnego stosuje sie barwnik kwasowy o nazwie C. J. Acid Blue 106. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób podwyzszania odpornosci wybarwien na syntetycznych wlóknach poliamidowych na ob¬ róbke mokra, znamienny tym, ze na material wló¬ knisty, równoczesnie z barwnikiem, takim jak barwnik kwasowy lub reaktywny, albo w osobnej lazni do obróbki zabarwionego juz w organicznych rozpuszczalnikach lub w wodnych kapielach ma- 14 terialu wlóknistego, nanosi sie w temperaturze 20—120°C, korzystnie w temperaturze 40—80°C, preparat utrwalajacy, który zawiera w przelicze¬ niu na ciezar materialu wlóknistego* 0,1—10% wa- 5 gowych rozpuszczalnego w wodzie, wykazujacego powinowactwo do wlókna srodka utrwalajacego, korzystnie z grupy rozpuszczalnych w wodzie, ami¬ nowych produktów polikondensacji kwasów ary- losulfonowych i/lub dwuarylosulfonowych z for- 10 maldehydem, takich jak produkty kondensacji wy¬ kazujacych fenolowe grupy hydroksylowe sulfonów dwuarylowych, zwlaszcza sulfonów dwuhydroksy- dwufenelowych, z formaldehydem, oraz zawiera rozpuszczalnik organiczny, korzystnie z grupy we- 15 glowodorów benzynowych, benzenu, benzenów chlo¬ rowcowych lub podstawionych grupami alkilowy¬ mi o 1—4 atomach wegla, zwiazków alicyklicz- nych, takich jak czterowodoronaftalen lub cyklo¬ heksan, albo chlorowcowanych weglowodorów ali- 20 fatycznych, takich jak 1,1,1-trójchloroetan, trój¬ chloroetylen lub czterochloroetylen, ponadto zawie¬ ra w przeliczeniu na ciezar preparatu co najwy¬ zej 10% wagowych wody, i ewentualnie zawiera dyspergator organiczny, korzystnie z grupy zwiaz- 25 ków powierzchniowo czynnych, rozpuszczalnych w zwiazkach organicznych, niejonowych lub anio¬ nowych, wytworzonych uprzednio na drodze przy¬ laczenia tlenku etylenu do dlugolancuchowych amin, alkoholi, fenoli i estrów kwasów tluszczo- 30 wych.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na zabarwiony juz w kapieli wodnej, syntetyczny, wlóknisty material poliamidowy nanosi sie prepa¬ rat utrwalajacy po uprzednim, miedzyoperacyjnym 35 wysuszeniu tego materialu.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako srodek utrwalajacy stosuje sie produkt kon¬ densacji formaldehydu z kwasem sulfonowym sul¬ fonu 4,4'-dwuhydroksydwufenylowego.81815 02NK^ V NH -<_VNH ^ ^ '2 oO»rl Wz<5/- 1 O NH^f VNH-CO-CH, Wzd/- 2 O NH o nh^I)hw-c(m:h2ci Wzór 3 S03H f ^N = N HNGOCH-CH I I Br Br Wzór A CZYTELNIA Urzedu Patentowego Pikkii| Izeraypwmjl^ej Ludowej PZG Bydg., zam. 423/76, nakl. 120+20 Cena 10 zl PL