PL81798B1 - - Google Patents

Description

Sposób wytwarzania gotowych wlókien z roslin lykowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania gotowych wlókien z roslin lykowych, w postaci luznych, splatanych, zlamanych peczków wlókien, pasm, niedoprzedu lub gotowej przedzy, przez che¬ miczny rozklad roszonych lub nieroszonych lodyg.Wynalazek dotyczy zwlaszcza chemicznej obróbki wlókien lnu i konopi, umozliwiajacej otrzymywanie nawet z surowego materialu, to jest nie poddawa¬ nego roszeniu, wlókien nadajacych sie jako su¬ rowiec przedzalniczy.Pod okresleniem „wlókno gotowe" rozumie sie zbiór wlókien rozciagajacych sie na calej zabarwio¬ nej czesci lodygi, otrzymywany za pomoca jedno- stopniowej obróbki i dajacy sie wykorzystywac bezposrednio we wszystkich dziedzinach przemyslu wlókienniczego.Olbrzymi rozwój wlókien syntetycznych grozi wy¬ parciem' wlókien lykowych nawet z tych dziedzin, w których dotychczas stanowily one prawie jedyny surowiec. Przyczyna tego jest miedzy innymi do¬ tychczasowa niezbyt zadowalajaca technologia prze¬ robu wlókien lykowych, totez dazy sie obecnie do jej automatyzowania i ulepszania tak, aby otrzyma¬ ne wlókna mogly byc stosowane w szerszym zakre¬ sie niz dotychczas, Z badan przeprowadzonych w tym kierunku nalezy wspomniec nastepujace: W artykule w Technische Textilien 1969, nr 1, str. 7—10, dotyczacym przednosci wlókien lnu, dr Men- zel stwierdzil, ze chemicznie roztwarzane wlókna maja tendencje do sklejania sie, co z punktu widze- 10 15 20 25 30 nia ich przeróbki stanowi szereg wad, poniewaz powoduje koniecznosc stosowania intensywniejszej dodatkowej obróbki mechanicznej, a poza tym wy¬ przedzanie jest trudniejsze na skutek szkodliwego skrócenia wlókien.W francuskim opisie patentowym nr 1313919 omówiono sposób umozliwiajacy wytwarzanie z zie¬ lonych lodyg przedzy lnianej nie zawierajacej kleju.Wiadomo, ze z zielonego lnu otrzymuje sie wlókna gorsze niz z lnu roszonego, przy czym miedlenie lnu zielonego nalezy prowadzic bardzo starannie, len miedlony powinien zawierac 10% wilgoci, a ko¬ rzystnie jest droga kondycjonowania doprowadzac zawartosc wilgoci do 10—13%, przy czym przy mie¬ dleniu nalezy unikac tarcia. Sposób bedacy przed¬ miotem tego patentu zmienia wprawdzie mecha¬ niczna technologie roztwarzania wlókien, ale dalej w toku procesu stosuje sie zwykly sposób chemicz¬ nego roztwarzania, totez ostatecznie metoda ta otrzymuje sie zwykly produkt stosowany w prze¬ dzalnictwie lnu.Zgodnie ze znana metoda „Novivlas", len i su¬ rowe lodygi lnu uwalnia sie mechanicznie od za¬ wartosci drewna, po czym otrzymane wlókna prze¬ dzie jako niedoprzed. Niedoprzed roztwarza sie w alkalicznym roztworze i nastepnie bieli, suszy i przedzie metoda mokra. Zaleta tej metody jest to, ze otrzymana przedza ma wieksza wytrzymalosc, klejenie przedzy nie jest konieczne, a wykorzystanie surowca jest lepsze niz przy stosowaniu innych 8179881798 3 4 znanych sposobów. Wada tego sposobu jest to, ze zadana wytrzymalosc wlókien lub korzystne wla¬ sciwosci produktu posredniego osiaga sie tylko przy stosowaniu uzupelniajacych zabiegów, przy czym ze wzgledu na koniecznosc plukania wspomniane ko¬ rzystne wlasciwosci produktu posredniego staja sie bezprzedmiotowe, jak to wykazano w opisie paten¬ towym Republiki Federalnej Niemiec nr 1049529.Sposób podany w opisie patentowym Niemieckiej Republiki Demokratycznej nr 58569 polega na tym, ze wlókien pozbawionych drewna nie moczy sie w kapieli, lecz zrasza, a nastepnie poddaje sie pa¬ rowaniu. Sposób ten ma zastapic biologiczne roz¬ twarzanie wlókien, przy czym produkt otrzymany ta metoda nadaje sie tylko do wytwarzania grubej przedzy.Wynalazek ma na celu opracowanie sposobu po¬ zbawionego opisanych wad, nadajacego sie do pro¬ wadzenia metoda ciagla, przy zastosowaniu auto¬ matyzacji, a otrzymane wlókna powinny sie nada¬ wac ogólnie do stosowania w wlókiennictwie. Wlók¬ na powinny zawierac nie wiecej niz 2% ligniny, barwa ich powinna byc biala tak, aby bez dodat¬ kowego bielenia mozna je bylo stosowac razem z innymi materialami wlókienniczymi, na przyklad w przemysle welnianym lub przerabiac bezposred¬ nio z wlóknami syntetycznymi.Sposobem wedlug wynalazku „gotowe" wlókna z roszonych lub nieroszonych roslin lykowych wy¬ twarza sie w postaci luznych, splatanych, zlamanych peczków wlókien, pasm, niedoprzedu lub gotowej przedzy, przez chemiczne roztwarzanie lodyg roslin.Cecha sposobu wedlug wynalazku jest to, ze wlókna uwolnione od czastek odpadkowych w ka¬ pieli lub przez moczenie, plucze sie najpierw woda, a nastepnie traktuje roztworami soli organicznych kwasów dwukarboksylowych, uwalniajac je od pek¬ tyny, po czym traktuje sie je rozpuszczalnikiem, korzystnie chlorynem sodowym i nastepnie w alka¬ licznej kapieli zmniejsza zawartosc ligniny ponizej 2%, ewentualnie bieli dowolnym srodkiem utlenia¬ jacym, plucze i w znany sposób zmiekcza i suszy.Proces usuwania pektyny prowadzi sie za pomoca najwyzej 5%, a korzystnie 1—3% roztworu, w tem¬ peraturze 80—100°C, w ciagu 20—60 minut.Zawartosc ligniny zmniejsza sie dzialajac 5—20% roztworem ehlorynu sodowego w temperaturze 50-^100°C, w ciagu 20—60 minut. Wlókna nasyca sie w znany sposób metoda nasycania-parowania lub pozostawiajac w celu namoczenia, a dlugosc nitek znajdujacych sie we wlóknach reguluje sie za pomoca procesu rozrywania i rozciagania naj¬ wyzej na 300 mm.Otrzymane sposobem wedlug wynalazku „gotowe" wlókno moze byc stosowane w przemysle wlókien¬ niczym, przy czym moze ono byc bezposrednio przerabiane z dowolnymi naturalnymi lub syntetycz¬ nymi wlóknami.Przyklad I. Przeróbce poddaje sie lodygi ko¬ nopi Fladis razem z nasionami, zwiazane w snopki lub sprasowane w bale. Surowiec ten poddaje sie mechanicznej i chemicznej obróbce sposobem ciag¬ lym. Najpierw usuwa sie w znany sposób nasiona, po czym kondycjonuje lodygi tak, aby zawieraly 15—16% wagowych wody, a nastepnie usuwa z lo¬ dyg drewno, poddajac je na przemian procesowi lamania i rozciagania. Do miedlenia (lamania) sto¬ suje sie walce, których rowki maja srednice male¬ jaca stopniowo od 14 mm do 3 mm. Proces lama¬ nia i rozciagania prowadzi sie w 5 etapach, przy czym w kazdym etapie nastepuje wydluzenie pólto- rakrotne. Na koncu linii obróbki mechanicznej znaj¬ duje sie znane urzadzenie, za pomoca którego z wló¬ kien wytwarza sie zwiniete pasmo.Po obróbce mechanicznej wlókna zawieraja 12% odpadków i 13% wilgoci, ich grubosc wynosi 17 teksów, a maksymalna dlugosc nitek 500 mm. Za¬ wartosc wlókien krótkich, to jest o dlugosci mniej¬ szej niz 40 mm, wynosi 20%, a ilosc wlókien w prze¬ liczeniu na surowiec wynosi 25%. Otrzymane pasma rozciaga sie 20-krotnie i zespala 10-krotnie za po¬ moca zespalajacej maszyny do rozciagania wstep¬ nego, po czym za pomoca maszyny do rozrywania i rozciagania nastawia sie dlugosc pasm na 260 mm, przy czym w poszczególnych odcinkach tej maszy¬ ny stosuje sie rozciaganie 1,5-krotne i 4-krotne.Otrzymane pasma o grubosci 30 g/m poddaje sie obróbce chemicznej.Pasma te prowadzi sie przez automatyczna linie produkcyjna, przy czym najpierw plucze sie je w przeciwpradzie w ciagu 5 minut odwapniona woda, nastepnie w ciagu 15 minut, równiez w prze¬ ciwpradzie, 0,8% roztworem szczawianu amonowego w temperaturze 95—98°C, powodujac wylugowanie pektyny i nastepnie plucze sie ponownie goraca, miekka woda w ciagu 5 minut. 80% roztwór 75 g NaC102 nasyca sie 10 g roztwo¬ ru azotanu sodowego, zakwaszonego kwasem octo¬ wym do wartosci pH = 5. Pasma napawa sie tym roztworem w temperaturze 40°C i nastepnie paruje w ciagu 30 minut pod cisnieniem 2 a1m., plucze goraca, odwapniona woda w ciagu 5 minut i napa¬ wa w roztworze wodorotlenku sodowego o stezeniu 15 g/litr w temperaturze 95°C. Nastepnie paruje sie ponownie w temperaturze 102°C w ciagu 15 minut, po czym plucze w ciagu 5 minut goraca, a nastep¬ nie w ciagu 5 minut zimna, odwapniona woda, moczy w ciagu 5 minut w roztworze kwasu siarko¬ wego o stezeniu 10 g/litr, w temperaturze 40°C, po czym wyplukuje calkowicie kwas zimna, odwapnio¬ na woda. Otrzymany produkt rozjasnia sie, bieli optycznie i suszy w znany sposób.Przyklad II. Lodygi konopi z liscmi przerabia sie w sposób podobny do opisanego w przykladzie I, zmieniajac tylko pewne szczególy procesu. Mia¬ nowicie, zamiast usuwania nasion usuwa sie liscie i zawartosc wody w lodygach doprowadza do 14%.Do lamania stosuje sie walce o rowkach, których srednica maleje z 26 do 6 mm. Na kazdym z 4 odcinków w urzadzeniu do lamania i rozciagania stosuje sie rozciaganie dwukrotne. Otrzymane wlók¬ na zawieraja 15% odpadów i 12% wilgoci, srednia grubosc wlókien wynosi 30 teksów, a maksymalna dlugosc 700 mm. Wlókno o dlugosci mniejszej niz 80 mm stanowia tylko 20%. Wydajnosc wlókien w przeliczeniu na lodygi z liscmi stanowi 20%.W urzadzeniu do rozrywania i rozciagania stosuje sie 1,5—3-krotne rozciaganie, nastawiajac najwiek^ sza dlugosc pasma nitek na 300 mm. Otrzymane 18 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60I1TIS 5 pasma o grubosci 40 g/m poddaje sie obróbce che¬ micznej.Do napawania stosuje sie 115 g 80% roztworu NaClO, i 10 g roztworu N sem mrówkowym do wartosci pH = 5. Nastepnie nasyca sie roztworem wodorotlenku sodowego o ste¬ zeniu 25 g/litr, po czym zakwasza roztworem kwasu siarkowego o stezeniu 15 g/litr.Otrzymuje sie produkt, który bez dalszej obróbki moze byc stosowany jako surowiec do przedzenia, tkania itp. w zwykly sposób, ewentualnie razem z wlóknami syntetycznymi. PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania gotowych wlókien z roslin lykowych w postaci luznych, splatanych, zlamanych peczków wlókien, pasm, niedoprzedu lub gotowej przedzy, przez chemiczny rozklad roszonych lub nieroszonych lodyg, znamienny tym, ze wlókna uwolnione od odpadów moczy sie lub napawa naj¬ pierw woda, nastepnie traktuje roztworem soli or¬ ganicznego kwasu dwukarboksylowego, po czym uwalnia od pektyny za pomoca srodka utleniajacego, 6 korzystnie roztworem chlorynu sodowego, nastepnie za pomoca alkalicznej kapieli zmniejsza zawartosc ' ligniny we wlóknach pózniej 2% i ewentualnie bieli dodatkowo znanym srodkiem utleniajacym, plucze, 5 zmiekcza i suszy.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze proces usuwania pektyny prowadzi sie za pomoca najwyzej 5%, korzystnie 1—3% roztworem soli amonowej organicznego kwasu dwukarboksylowego, ia w temperaturze 80—100°C, w ciagu 20—60 minut.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze zawartosc ligniny reguluje sie traktujac wlókna 5—20% roztworem chlorynu sodowego w tempera¬ turze 40—100°C w ciagu 20—90 minut i nastepnie 15 traktujac 2—10% roztworem alkalicznym w tem¬ peraturze 50—100°C w ciagu 20—60 minut.

4. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze napawanie wlókien prowadzi sie metoda napawania — parowania lub metoda napawania i pozostawia- 20 nia do namoczenia.

5. Sposób wedlug zastrz. 1—4, znamienny tym, ze dlugosc nitek we wlóknach reguluje sie za pomoca rozrywajacego rozciagania tak, aby wynosila naj¬ wyzej 500 mm. PL PL