PL79357B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: E.I. du Pont de Nemours and Company, Wil- mington (Stany Zjednoczone Ameryki) Srodek do zwalczania szkodników Przedmiotem wynalazku jest srodek do zwalcza- czania szkodników, zawierajacy jako skladnik czyn¬ ny l-karbamoilo-N-/podstawiony karbamoiloksy/- -imidotiolomrówczan alkilu o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza rodnik alkilowy o 1—4 ato¬ mach wegla lub rodnik alkenylowy o 3—4 atomach wegla, R2 oznacza atom wodoru, rodnik metoksy- lowy, rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, rod¬ nik alkenylowy o 3—4 atomach wegla, lub rodnik cykloalkilowy o 3—5 atomach wegla, R3 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—4 atomach we¬ gla lub rodnik alkenylowy o 3—4 atomach wegla, przy czym R2 i R3 moga razem oznaczac rodnik alkilenowy o 2—6 atomach wegla i R2 i R3 zawie¬ raja lacznie najwyzej 7 atomów wegla, R4 oznacza rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla, rodnik al- lilowy lub propargilowy, a R5 oznacza atom wo¬ doru lub rodnik metylowy.Mimo stale wzrastajacej liczby znanych srodków chemicznych do zwalczania szkodników, nadal wy¬ stepuje zapotrzebowanie na srodki o wymaganych wlasciwosciach fizycznych, wlasciwosciach szkod- nikobójczych lub laczacych w sobie aktywnosc szkodnikobójcza z nieszkodliwoscia dla roslin i ssa¬ ków. Wiele z dostepnych w handlu srodków szkod- nikobójczych ma ograniczone zastosowanie wsku¬ tek ich toksycznosci w stosunku do roslin upraw¬ nych lub zwierzat. Na przyklad srodki o bardzo korzystnym polaczeniu wlasciwosci, takie jak kar¬ baminiany hydroksamowe nie moga byc stosowane 10 15 25 30 wszedzie, ze wzgledu na ich niska aktywnosc szkodnikobójcza lub na stworzenie zagrozenia dla rosliny — zywiciela.Stwierdzono, ze zwiazki o wzorze 1 wykazuja wyjatkowo korzystne polaczenie wlasciwosci, wy¬ soka aktywnosc wobec groznych szkodników gospo¬ darczych i nietoksycznosc wobec roslin uprawnych.Zwiazki te skutecznie zapobiegaja niszczyciel¬ skiemu dzialaniu kleszczy, roztoczy, owadów i ni¬ cieni, przy czym sa one szczególnie korzystne dla ochrony roslin przed szkodnikami. Zwiazki te wy¬ kazuja szczególnie wysoka aktywnosc wobec takich szkodników, jak kwieciak bawelnowiec. Anthono- mus grandis oraz Prodenia eridania, przy czym nie sa one szkodliwe dla roslin-zywicieli. Niezaleznie od tego, ze zwiazki o wzorze 1 sa wysoce bezpiecz¬ ne dla nasion, owoców i listowia, maja one wla¬ sciwosci fizyczne pozwalajace na stosowanie ich w rejonach obecnosci lub dzialania nicieni, bez szkody dla juz wyhodowanych roslin. Ponadto, zwiazki te wykazuja nietoksycznosc w stosunku do ssaków i znaczna aktywnosc po zbiorze.Zwiazki o wzorze 1 moga wystepowac w postaci izomeru geometrycznego syn- lub anti-, badz tez w postaci obu tych izomerów.Zwiazkami o najkorzystniejszych wlasciwosciach i aktywnosci sa zwiazki, w których R2 i R3 we wzorze 1 oznaczaja równoczesnie atomy wodoru lub grupy metylowe. Najkorzystniejszymi zwiazka¬ mi ze wzgledu na ich wyjatkowa aktywnosc szkod- 7935779357 nikobójcza i nietoksycznosc w stosunku do roslin uprawnych, sa l-karbamoilo-N-/metylokarbamoi- loksy/-imidotiolomrówczan metylu i l-/dwumetylo- karbamoilo/-N-/metylokarbamoiloksy/-imidotiolo- mrówczan metylu.Zwiazki o wzorze I, w którym R5 oznacza wo¬ dór, a pozostale symbole maja wyzej podane zna¬ czenie, wytwarza sie przez reakcje odpowiedniego l-karbamoilo-N-hydroksyimidotiolomrówc^ana z podstawionym izocyjanianem w rozpuszczalniku obojetnym, na przyklad w acetonie. Reakcja ta przebiega wedlug schematu 1, w którym symbole wystepujace we wzorach maja wyzej podane zna¬ czenie. W przypadkach niektórych imidotiolomrów- czanów stosuje sie korzystnie niewielka ilosc kata¬ lizatora, takiego jak trójetyloamina lub dwulaury- nian butylu.Zwiazki o wzorze 1, w którym R§ oznacza rod¬ nik metylowy, a pozostale symbole maja wyzej podane znaczenie, wytwarza sie przez reakcje od¬ powiedniego imidotiolomrówczanu z wodorkiem so¬ dowym w rozpuszczalniku, takim jak czterowodo- rofuran, a nastepnie dzialanie na otrzymana sól podstawionym chlorkiem karbamoilu, wedlug sche¬ matu 2.Wyjsciowy imidotiolomrówczan, w przypadku gdy oba rodniki R2 i R3 oznaczaja atomy wodoru, wytwarza sie przez reakcje chlorku 1-karbamoilo- formylohydroksyamylu z merkaptanem w obecnosci zasady, przy czym reakcja przebiega wedlug sche¬ matu 3. Chlorek 1-karbamoiloformylohydroksyamy- lu wytwarza sie jak podano w Ber. 46, 2832 (1913).Inna metoda wytwarzania wyjsciowego imidotio¬ lomrówczanu polega na reakcji chlorku metoksy- karbonyloformylohydroksyamylu z merkaptanem w obecnosci zasady, a nastepnie reakcji otrzyma¬ nego produktu z odpowiednia amina.Przykladami owadów, kleszczy, i nicieni, przed którymi zwiazki o wzorze 1 zabezpieczaja rosliny, sa: Mszyce: Mszyca burakowa — Aphis fabae Mszyca kapusciana — Breviooryne brassicae Mszyca kukurydziana zielona — Aphis maidis Mszyca kukurydziana korzeniowa — Anuraphis maidiradicis Mszyca bawelniana — Aphis gossypii Mszyca brzoskwiniowo-ziemniaczana — Myzus persicae Mszyca ziemniaczana — Macrosiphum solanifolii Bawelnica korówkowa — Eriosoma lanigerum Szkodniki amerykanskie: Szkodnik jesienny — Laphygma frugiperda Szkodnik Am. Pld. — Prodenia eridania Chrzaszcze: Azjatycki chrzaszcz ogrodowy — Autoserica ca- stanea Chrzaszcz fasolowy — Cerotoma trifurcata Chrzaszczyk tytoniowy — Lasioderma serricorne Stonka ziemniaczana — Leptinotarsa decemli- neata Popilia japonska — Popillia japonica Szkodnik roslin straczkowych w Ameryce — Epilachna varivestis Chrzaszcz sauash — Epilachna borealis Szkodnik trzciny cukrowej — EustoeplaVregicepe Chrzaszcz bialawy —r Graphognatlius leucólohia Kwieciak bawelnowiec — Anthohpmus grandis Szkodnik bawelniany — Heliothis zea 5 Wiertacze: Omacnica prosowianka — Pyrausta nubilalis Skodnik brzoskwin i moreli w Am. Pn. — San- ninoidea exitiosa Wiertacz winny — Melittia cucurbitae 10 Wiertacz trzciny cukrowej — Diatraea saccharalis Motyle: Mglawik — Oolias philodice Kapustnik — Pieris rapae Gasienice: 15 Szlaczkon — Colias eurytheme Szkodnik drzew lisciastych w Am. Pn. — Mala- cosoma americanum Sliwiak — Conotrachelus nenuphar Czerwcowate: 20 Szkodnik cytrusowy — Pseudococcus citri Szkodnik ananasowy — Pseudococcus brevipes Przedziorkowate: Szkodnik cytrusowy — Paratetranychus citri Rubinowiec agrestowy — Bryobia praetiosa 25 Przedziorek owocowiec — Panonychus ulmi Przedziorek Pacyfiku — Tetranychus pacificus Przedziorek dwukropek — Tetranychus urticae Komary: Komar malaryczny — Anopheles auadrimacula- 30 tus Komar bagien slonych — Aedes sollicitans Komar domowy amerykanski — Culex pipiens quinquefasciatus Motyle: 35 Mól — Tineola biselliella Owocówka jablkówka — Carpocapsa pomonella Zwójka sosnóweczka — Rhyacionia buoliana Szkodnik winorosli — Polychrosas viteana Brudnica nieparka — Porthsoria dispar 40 Szkodnik roslin dyniowatych —. Diaphania hyali- nata Owocówka poludnióweczka — Grapholitha mo- lesta Motyl dyniowaty w Ameryce — Diaphania niti- 45 dalis Nicienie: Nicien szydlasty — Dolichodorus heterocephalus Nicien bananowy — Pratylenchus musicola ....Szkodnik paczków i lisci — Aphelenchoides spp. 50 Nicien drazacy — Radopholus similus Szkodnik marchwi — Heterodera carotae Szkodnik korzeniowy kawy — Meloidogyne exi- gua Nicien kukurydziany — Pratylenchus zeae 55 Nicien sztyletowaty — Xiphinema spp.Nicien zloty — Heterodera rostochiensis Nicien trawiasty — Anguina agrostis Nicien lancetowaty — Hoplokrimus spp.Pratylenchus spp. w Nicien korzeniowy Pln. Am. — Meloidogyne hapla Nicien korzeniowy grochowy — Heterodera got- tingiana Nicien korzeniowy arachidowy — Meloidogyne arenaria 65 Nicien iglasty — Paratylenchus spp.5 79357 6 Wegorek — Ditylenchus deslructor Nicien nerkowaty — Rotylenchulus rendformus Nicien ryzowy — Ditylenchus angustus Nicien pierscieniowy — Criconemoides spp.Pratylenchus brachyurus Szktodmik korzeniowy amerykanski — Meloido- gyhe incognito Nicien sojowy — Heterodera glycines Nicien spiralny — HeMcotylenchus spp.Szkodnik cebulkowych — Ditylenchus dipsaci Nicienie parzace — Belonolaimus spp.Nicienie korzeniowe — TrichodOrus spp.Nicien buraka cukrowego — Heterodera schachtii Nicien tytoniowy — Heterodera tabacum Nicien tytoniowy — Tylenchorhynchus claytoni Nicien pszeniczny — Anguina trilfioi Skosnik bawelnowy — Pectinophora gossypiella Szkodniki korzeniowe: Szkodnik kukurydziany — Diabrotica longicornis Szkodnik kukurydziany — Diabrotica undecim- punctata howardi Szkodnik kukurydziany — Diabrotica vigifera Przylzencowate: Wciornastek tytoniowiec — Thrips tabaci Szkodnik tytoniowy — Franklinniella fusca Kleszcze: Kleszcz psi — Dermacentor variabilis Obrzezek perski — Argas persicus Kleszcz amerykanski — Dermacentor andersoni Szkodnik tytoniowy — Heliothis virescens Ryjkowcowate: Chrzaszcz lucerny i koniczyny w USA — Hypera postica Wolek zbozowy — Sitophilus granarius Wolek ryzowy — Sitophilus oryzae Szkodnik batatów — Cylas formicarius elegan- tulus Srodek wedlug wynalazku zawiera jeden lub wieksza liczbe zwiazków o wzorze 1 podanych wyzej, ewentualnie z domieszka innych srodków szkodnikobójczych lub w polaczeniu z takimi do¬ mieszkami, jak srodki powierzchniowo czynne, roz¬ cienczalniki stale lub ciekle oraz inne substancje potrzebne do wytwarzania proszków, zawiesin kon¬ centratów emulgujacych, pylów, roztworów, granu¬ lek, tabletek lub kompozycji o wysokim stezeniu.Substancje powierzchniowo czynne, stosowane do wytwarzania preparatów zawierajacych zwiazki o wzorze 1, dzialaja jako czynniki zwilzajace, dys¬ pergujace lub emulgujace i ulatwiaja dyspergowa¬ nie substancji aktywnej w preparacie do rozpyla¬ nia. Poza tym, dodatki te ulatwiaja uzyskanie rów¬ nomiernego powleczenia preparatem powierzchni chronionej przed owadami czy innymi szkodnika¬ mi. Jako substancje powierzchniowo czynne stosuje sie znane zwiazki anionowe, niejonowe i kationo¬ we, których szczególowa lista znajduje sie w „De- tergents and Emulsifiers 1967 Annual" (John W.McCutcheon, Inc.).Korzystnymi substancjami powierzchniowo czyn¬ nymi sa zwiazki anionowe i niejonowe. Sposród anionowych, szczególnie korzystnymi zwiazkami sa sole metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych kwasów alkiloarylosulfonowych, takie jak dodecy- lobenzenosulfoniany i alkilonaftalenosulfoniany, sole sodowe sulfobursztynianów dwualkilowych, laury- losdarczan sodowy, N-metylo-N-olemotaurynian so¬ dowy, dwusulfonian dodecylodwufenylosodowy i ester kwasu oleinowego z izotkwuanem sodu. Spo- 5 sród substancji niejonowych, korzystnymi sa takie jak eter oktylofenylowy poliglikolu etylenowego, dwudecylofenylowy eter poliglikolu etylenowego, estry sorbitowe kwasów tluszczowych i ich etery polioksyetylenowe, polioksyetylenowe etery i tio- io etery dlugolancuchowych alkoholi lub merkapta- nów oraz polioksyetylenowe estry kwasów tluszczo^ wych.Korzystnymi czynnikami dyspergujacymi sa sole. metali alkalicznych L metali ziem.alkalicznych kwa- 15 sów lignosulfpnowych, spolimeryzowane alkiloary- losulfoniany, znane pod nazwami „Daxad" i „Dar- van" oraz metyloceluloza, alkohol poliwinylowy i tym podobne.W preparatach wedlug wynalazku stosuje sie do 20 15% wagowych srodków powierzchniowo czynnych w stosunku do calkowitego ciezaru preparatu szkodnikobójczego.Kompozycje wedlug wynalazku moga zawierac, bez wzgledu na ewentualna obecnosc srodka po- 25 wierzchniewo czynnego, mialko rozdrobniony staly rozcienczalnik, taki jak naturalne: krzemiany,-.* na przyklad talk, sepiolit, pirofilit; glinki, na przyklad montmorylonit, kaolinit, atapulgit;. diatomit, synte¬ tyczny krzemian magnezowy, krzemionki synte- 30 tyczne, krzemian wapniowy, siarczan wapniowy, weglan wapniowy, fosforan wapniowy oraz maczki otrzymane z lupin orzechów wloskich, z drzewa czerwonego, z nasion bawelny itp. Takie stale sub¬ stancje rozcienczajace stosuje sie w ilosci 2—98*/* m wagowych w stosunku do calkowitego ciezaru pre¬ paratu szkodnikobójczego.Rodrobnione stale rozcienczalniki stosuje sie do wytwarzania koncentratów dajacych sie rozcien¬ czac woda, zawierajacych 75—98% zwiazku aktyw- 40 nego, koncentratów o podobnym stezeniu, rozcien¬ czanych rozcienczalnikami pylowymi, proszków za¬ wierajacych 20—90% zwiazku aktywnego i pylów zawierajacych zwykle 2—25%. zwiazku aktywnego.Korzystnymi rozdrobnionymi preparatami sa kom- 45 pozycje i proszki zawierajace 2—25% krzemionki syntetycznej i 75—98% skladników aktywnych, przy czym do okolo 6% krzemionki zastepuje sie ewen¬ tualnie jednym lub kilkoma srodkami powierz¬ chniowo czynnymi. 50 Cieczami organicznymi, odpowiednimi do wytwa¬ rzania roztworów, zawiesin i koncentratów daja¬ cych sie emulgowac, zawierajacych zwiazki aktyw¬ ne, sa alkohole, glikole, rozpuszczalniki oparte na glikolu etylenowym, karbitole, ketony, estry, sulfo- 55 tlenki, amidy, weglowodory parafinowe, weglowo¬ dory aromatyczne i weglowodory chlorowcowane.Dobór rozpuszczalnika zalezy od rozpuszczalnosci danego zwiazku aktywnego oraz od tego, czy wy¬ twarza sie roztwór czy zawiesine. 60 Korzystnie, roztwór zawiera 5—30% skladnika aktywnego i 70—95% rozpuszczalnika, przy czym korzystnymi rozpuszczalnikami sa dwumetylofor- mamid i dwumetylosulfotlenek.Zawiesiny zawieraja 10—50% zwiazku aktyw- 65 nego, zdyspergowanego w nosniku nierozpuszczal-7 79357 8 nikowym. Preparaty takie moga równiez zawierac srodki dyspergujace i ulatwiajace powstawanie za¬ wiesiny. Korzystnymi preparatami sa zawiesiny, w których rozpuszczalnosc skladnika aktywnego w cieklym nosniku jest nizsza od 0,1%. Poza nos¬ nikami organicznymi, jako nosnik do koncentratów zawiesinowych zawierajacych nierozpuszczalne w wodzie zwiazki aktywne, mozna stosowac wode.Do preparatów aerozolowych stosuje sie korzyst¬ nie weglowodory chlorowcowane o niskiej tempe¬ raturze wrzenia, przy czym moga one byc czescio- wowo zastapione weglowodorami o niskiej tempe¬ raturze wrzenia. Preparaty aerozolowe zawieraja zwykle 80—98% cieczy organicznej lub wodnej w stosunku do calkowatego ciezaru preparatu szkód- nikobójczego.Granulki lub tabletki sa trwalymi preparatami, w których zwiazek o wzorze 1 jest rozprowadzony w nosniku obojetnym o wymiarach makroskopo¬ wych. W celu ulatwienia ekstrahowania skladnika czynnego z granulek i tabletek, preparaty te moga zawierac srodek powierzchniowo czynny.Odpowiednimi nosnikami sa glinki organiczne, niektóre pirofility, wermikuMt i gips lub zmielone lupiny orzechów i trzony kolb kukurydzy. Jako srodki powierzchniowo czynne stosuje sie substan¬ cje anionowe lub niejonowe.Istnieja dwa typy najodpowiedniejszych nosni¬ ków do preparatów granulowanych. Pierwszy typ to porowate, wstepnie uformowane granulki ma¬ jace zdolnosc absorbowania, na przyklad z atapul- gitu, porowane na goraco granulki wermikulitowe, rozdrobnione lupiny orzechów lub zgranulowane trzOny kolb kukurydzianych. Na takie wstepnie uformowane granulki rozpyla sie roztwór srodka czynnego, który zostaje zaabsorbowany w ilosci do 25% wagowych w stosunku do calkowitego ciezaru preparatu. O ile pozwala na to stopien rozpuszczal¬ nosci srodka aktywnego, stosuje sie go korzystnie w polaczeniu z lotnym rozpuszczalnikiem organicz¬ nym. Korzystnym rozpuszczalnikiem organicznym jest chlorek metylenu, 2^metoksyetanol, dwu- metyloformamtid i tym podobne.Wstepnie uformowane granulki mozna równiez natryskiwac stopem skladnika aktywnego, jesli temperatura topnienia tego skladnika jest dosta¬ tecznie nizsza od jego temperatury rozpadu. W tym przypadku, skladnik aktywny w mialko rozdrob¬ nionej postaci osadza sie na powierzchni granulek, na przyklad przez mieszanie w mieszarce bebno¬ wej. Rozdrobniony skladnik aktywny moze zawie¬ rac niewielkie ilosci rozcienczalników, takich jak krzemionki syntetyczne, glinki organiczne i srodki powierzchniowo czynne. Po osadzeniu skladnika aktywnego na powierzchni granulek, ogrzewa sie granulki do temperatury wyzszej od temperatury topnienia skladnika aktywnego, przy czym korzyst¬ nie kontynuuje sie mieszanie. Nastepnie ochladza sie granulki, które zawieraja skladnik aktywny wewnatrz oraz na powierzchni.Drugim typem odpowiedniego nosnika dla gra¬ nulek i tabletek jest proszek. Sproszkowane glinki kaolinowe, uwodniony atapulgit, glinki bentomdto- we, takie jak bentonit sodowy, wapniowy lub ma¬ gnezowy, albo gips lub gips modelarski, miesza sie ze skladnikiem aktywnym, po czym granuluje sie lub tabletkuje otrzymana mieszanine. W celu ulat¬ wienia rozpadu preparatu w obecnosci wilgoci, do preparatów dodaje sie sole rozpuszczalne w wo- 5 dzie. Na ogól granulki zawieraja 15—30%, a ko¬ rzystnie 2—20% wagowych skladnika aktywnego.Najodpowiedniejsze sa granulki o wielkosci 0,25— —1,4 mm.Najkorzystniejszy preparat ziarnisty lub w po- 10 staci tabletek zawiera 2—20% wagowych skladnika aktywnego, 0—5% srodka powierzchniowo czynne¬ go i 75—98% obojetnego nosnika organicznego.Srodki wedlug wynalazku wytwarza sie znanymi metodami. Stale preparaty, z wyjatkiem granulek 15 i tabletek, wytwarza sie zwykle za pomoca mlyna, takiego jak mlyn tarczowy, mlyn mlotowy lub mlyn fluidalny. Srodki w postaci roztworów wy¬ twarza sie przez mieszanie skladników, przy czym w niektórych przypadkach ogrzewanie przyspiesza 20 proces roztwarzania, a w innych — ochladzanie lub podwyzszenie cisnienia zapobiega wyparowywaniu rozpuszczalnika. Zawiesiny wodne" i olejowe wy¬ twarza sie przez mieszanie nierozpuszczalnego skladnika czynnego i innych skladników, a na- 25 stepnie mielenie mieszaniny w mlynie kulowym lub mielenie piaskowe celem wytworzenia skon¬ centrowanej masy - o bardzo drtobnych czastkach.Srodki wedlug wynalazku moga równiez zawie¬ rac inne skladniki. Na przyklad, mimo znacznej 30 trwalosci zwiazków o wzorze 1, pozadane moze sie okazac zastosowanie srodka osuszajacego, srodka buforowego lub substancji takiej jak mocznik, któ¬ ry dezaktywuje rejony katalityczne na czastkach rozcienczalnika. Poza tym stosuje sie domieszki za- 35 pobiegajace korozji, zmniejszajace pienienie, redu¬ kujace spiekanie lub wzmagajace flokulacje. Cze¬ sto stosuje sie takze 0,025—10 czesci wagowych (na 1 czesc wagowa zwiazku o wzorze 1) znanego srod¬ ka bakteriobójczego, srodka grzybobójczego, srodka 40 bakteriostatycznego lub grzybostatycznego lub in¬ nego srodka owadobójczego, roztoczobójczego lub nicieniobójczego. Takimi zwiazkami biologicznie aktywnymi, srodkami owadobójczymi, z którymi najkorzystniej laczy sie zwiazki o wzorze 1, sa 45 DDT, TDE, EPN, 3-/dwumetoksyfosfinyloksy/- -N,N-dwumetylo-cis-krotonamid („Azodria"), tok- safen, „Stroban'' (chlorowane terpeny o zawartosci chloru okolo 66%) i endosulfan.Srodkami grzybobójczymi i grzybostatycznymi, 50 z którymi korzystnie laczy sie zwiazki o wzorze 1, sa pieciochloronitrobenzen (PCNB), tiuram, dodina, maneb, 2,3-dwuhydroksypropylomerkaptyd metylo- rteciowy, octan metylorteciowy, p-toluenosulfono- anilid N-etylorteciowy, l,4-dwuchloro-2,5-dwume- 55 toksybenzen, metylowy ester kwasu 2-karboksy- amino-1-benzimidazolokarboksylowego, imid kwa¬ su N-trójchlorometylotioczterowodoroftalowego, imid kwasu N-trójchlorometylotioftalowego, pro- pionian sodowy i wapniowy oraz 3-3'-etyleno-bis- 60 -(czterowodoro-4,6-dwumetyloi-2H-l,3,5-tiadwtiazy- notion-2).Srodkami bakteriostatycznymi i bakteriobójczymi, z którymi korzystnie laczy sie zwiazki o wzorze 1, sa trójzasadowy siarczan miedzi i siarczan strep- 65 tomycyny.79357 9 Szczególnie korzystny sklad srodków wedlug wy¬ nalazku oraz zakres ich stosowania podano ponizej: a) l-karbamoilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczan metylu i 0-(metylokarbamylo)-tiolo- acetylohydroksamat metylu w stosunku 1 : 4—4 : i, do bawelny. b) l-karbamoilo-N^metylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczan metylu lub l-(dwumetylokarbamoi- lo)-NH(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczan metylu i l,4-dwuchloro-2,5-dwumetoksybenzen w stosunku 1: 6—6 :1, do nasion bawelny. 1,4-dwu- chioro-2,5-dwumetoksybenzen mozna zastapic jed¬ nym z ponizszych zwiazków ich mieszaninami lub mieszaninami któregos z nich z l,4-dwuchlo-2,5- -dwumetoksybenzenem: pieciochloronitrobenzen, N- -trójchlorometylotioloczterowodoroiftaloimid, dwu¬ siarczek czterometylotiuramu, l-chloro-2-nitropro- pan, 5-etoksy-3-trójchlorometylo-l,2,4-tiadwuazol i sulfonian p-dwumetyloaminobenzenodwuazosodo- wy. Preparaty te stosuje sie szczególnie do ochrony nasion i zbiorów innych niz nasiona bawelny, na przyklad fasoli, soi, buraków cukrowych. c) l-fcarbamoilo-N- tiolomrówczan metylu, l,4-dwuchloro-2,5-dwumeto- ksybenzen oraz ester metylowy kwasu 2-karboksy- amino-1-benzimidazolokarboksylowego w stosunku 1:4: 4—4 : 1 : 1, do nasion bawelny i zbiorów fa¬ soli, soi, buraków cukrowych. d) l-karbamoilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczan metylu i DDT w stosunku 1 : 6—6 :1, do roslin bawelny. W innych preparatach do podob¬ nego zastosowania mozna zastapic DDT jednym z ponizszych zwiazków, mieszanina tych zwiazków lub mieszanina któregos z nich z DDT. Sa to: en- dryna, karbaryl, malation, paration metylowy, pa- ration, „Guthion" i toksafen. e) l-karbamoilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczan metylu i ester metylowy kwasu 2- -karboksyamino-1-benzimidazolokarboksylowego w stosunku 1:3—3:1, do roslin ryzowych na polu siewnym, lub mokrym polu ryzowym. f) l-karbamoilo-N-(dwumetylokarbamoiloksy)- -imidotiolomrówczan metylu z EPN, karbarylem, „Guthionem", malationem, parationem metylowym, lub parationem w stosunku 1: 4—4 : 1, do roslin ryzowych. g) l-karbamodlo-N-{dwumetylokarbamoiloksy)- -imidotiolomrówczan metylu z DDT, endryna, EPN, toksafenem, malationem, parationem, diazynonem, „Guthionem", karbarylem lub metoksychlorem w stosunku 1 : 5—5 : 1, do roslin ziemniaków lub ro¬ slin krzyzowych. l-karbamoilo-N- moiloksy)-imidotiolomrówczan metylu moze byc za¬ stapiony innym zwiazkiem o wzorze 1, na przyklad l-karbamoilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolo- mrówczanem. h) l-karbamoilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczan metylu z parationem, aldrynem, dia¬ zynonem lub foranem w stosunku 1: 3—3 : 1, do rozpylania na glebe przed lub podczas sadzenia kukurydzy. l-karbamoilo-N-(metylokarbamoiloksy)- -imidotiolomrówczan metylu moze byc zastapiony innym zwiazkiem o wzorze 1, na przyklad 1-kar- bamoilo-N^(dwumetylokarbamoiloksy)imidotiolo- mrówczanem metylu. 10 i) l-karbamoilo-N-{metylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczan metylu z DDT, metoksychlorem, ma¬ lationem, parationem, arsenianem olowiawym, „Gur- thionem", karbarylem lub dwueldrynem w stosunr 5 ku 1:4^-4:1, do upraw jablkowych i innych. j) l-karbamoilo-N-(dwumetylokarbamoiloksy)- -imidotiolomrówczan metylu z DDT, karbarylem, EPN, toksafenem, metoksychlorem lub diazynonem w stosunku 1: 5—5 :1, do upraw kukurydzy. io k) l-karbamoilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imido<- tiolomrówczan metylu z TDT, DDT, „Guthionem", malationem diazynonem, parationem lub karbary¬ lem w stosunku 1: 6—6 : 1, do roslin tytoniowych na polach uprawnych. 15 1) l-karbamoilo-N-(dwumetylokarbamoiloksy)- -imidotiolomrówczan metylu z chlordanem w sto¬ sunku 1: 8—8 :1, do upraw trzciny cukrowej pod¬ czas jej sadzenia, m) 1-karbamoilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imido- 20 tiolomrówczan metylu z toksafenem, karbarylem, endrynem lub „Guthionem" w stosunku 1:12—12 : : 1, do roslin trzciny cukrowej. n) 1-karbamoilo-N-(dwumetylokarbamoiloksy)- imidotiolomrówczan metylu z metoksychlorem, kar- 25 barylem, malationem, DDT lub toksafenem w sto¬ sunku 1: 4—4 :1, do drzew ochronnych i obsza¬ rów zalesionych. o) 1-karbamoilo-N-metylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczan metylu z chlordanem, DDT, diazy- 30 nonem lub parationem w stosunku 1: 5—5 :1, do rozpylania na glebe przed lub podczas sadzenia ziemniaków.Zastosowanie szkodnikobójczych srodków, wspo¬ mnianych wyzej, w polaczeniu ze zwiazkami 35 o wzorze 1, pozwala nierzadko na osiagniecie wy¬ sokiego stopnia zabezpieczenia roslin, zwlaszcza wtedy, gdy zwiazki o wzorze 1 polaczy sie ze srodkiem grzybobójczym i zastosuje tam, gdzie wy¬ stepuja zarówno nicienie pasozytujace na danej 40 roslinie, jak i grzyby. Szczególnie korzystnym po¬ laczeniem jest mieszanina zwiazku o wzorze 1, z l,4-dwuchloro-2,5-dwumetoksybenzenem, N-mety- lotiolokarbaminianem metylu i l,2-dwubromo-3- -chloropropanem. 45 Ilosc aktywnego zwiazku o wzorze 1, która na¬ lezy zastosowac by osiagnac zadane dzialanie szkód" nikobójcze, zalezy od takich czynników jak tempe¬ ratura, pora roku, wilgotnosc, metoda stosowania srodka, rodzaj szkodnika i tym podobne. Wskaza- 50 nie na jedna, ogólnie korzystna metode doboru ilosci srodka aktywnego jest zatem niemozliwe.Mozliwe jest natomiast wskazanie pewnych wa¬ runków, dajacych najlepsze wyniki w poszczegól¬ nych przypadkach zastosowan takich srodków. 55 Tak na przyklad, zwiazki o wzorze 1, stosuje sie w celu zabezpieczenia roslin przed szkodzacymi im owadami i roztoczami przez równomierne po¬ krycie srodkiem chemicznym powierzchni roslin, porazonych" szkodnikami lub profilaktycznie — w 60 celu zabezpieczenia ich przed takim porazeniem.Dzieki zapewnionemu marginesowi bezpieczenstwa dla roslin i zwierzat, preparaty moga byc stosowane bez narazania na niebezpieczenstwo czlo¬ wieka, który je stosuje i bez obawy o wyrzadze- 85 nie szkody roslinom. W takich przypadkach sto-Ii 79357 12 suje sie zwykle 0,05—34 kg skladnika aktywnego, a korzystnie 0,1—17 kg takiego skladnika na hek¬ tar, przy czym ze wzgledów ekonomicznych ilosc te korzystnie jest zmniejszyc do 0,2—8 kg skladni¬ ka aktywnego na hektar. Zabezpieczanie tego typu nalezy zwykle powtarzac w odstepach 3—20-dnio- wych. t)o pokrywania powierzchni porazonych lub narazonych na porazenie stosuje sie sprzet kon¬ wencjonalny.Inne metody zwalczania szkodników lub zabez¬ pieczania roslin przed tymi szkodnikami podano ponizej. a. Zabezpieczanie nasion roslin rolnych, ogrodni¬ czych i ozdobnych podczas przechowywania i tran¬ sportu przed siewem, a takze zabezpieczanie na¬ sion i siewek przed atakiem owadów i roztoczy po wysiewie. Korzystnie stosuje sie 0,06 g — 3 kg zwiazku aktywnego wedlug wynalazku, a najko¬ rzystniej 0,6-^600 g tego zwiazku na 100 kg na¬ sion. b." Zabezpieczanie nasion i wzrastajacych roslin przed owadami i roztoczami przez nasycanie gleby srodkami chemicznymi wedlug wynalazku. Zabez¬ pieczenie to obejmuje zarówno szkodniki atakuja¬ ce korzenie upraw, Jak i te, które atakuja na¬ ziemne ich czesci. Korzystnie stosuje sie 0,1—60 kg, a najkorzystniej 0,3—20 kg skladnika aktywnego na hektar. c. Pokrywanie scian i podlóg budynków takich jak magazyny, sklepy, pomieszczenia rekreacyjne, fabryki, domy mieszkalne, pomieszczenia dla dro¬ biu i inne pomieszczenia gospodarcze w celu za¬ bezpieczenia zawartosci tych pomieszczen lub lu¬ dzi i zwierzat — ich mieszkanców przed niebezpie¬ czenstwem lub uciazliwym atakiem owadów, klesz¬ czy i roztoczy, przy czym czynnosc zabezpieczajaca powtarza sie odpowiednia ilosc razy. d. Natryskiwanie lub opylanie owadów, kleszczy lub roztoczy, szkodzacych zwierzetom badz rozno¬ szacych choroby takie, by pokryc je mniej wiecej równomierna warstwa preparatu, przy czym czyn¬ nosc te powtarza sie odpowiednia ilosc razy. eV Spryskiwanie lub opylanie terenów, w tym bagien i blot, w celu zwalczania szkodników, wy¬ rzadzajacych szkody ludziom i zwierzynie lub roz¬ noszacych choroby. Korzystnie stosuje sie 0,01—10 kg, a najkorzystniej 0,03—3 kg skladnika aktywne¬ go ha hektar, 1—^5 razy w ciagu roku.Zwiazki o wzorze 1 nadaja sie równiez doskonale do zwalczania nicieni pasozytujacych na roslinach, znajdujacych sie w glebie. Fizyczne wlasciwosci tych zwiazków pozwalaja na latwe umieszczenie ich w rejonie wystepowania szkodników, bez wy¬ rzadzania szkody'juz wzrastajacym roslinom. Wlas¬ ciwosci te pozwalaja srodkom chemicznym na prze- inikanie w glab gleby wokól korzeni atakowanych przez nicienie roslin. Margines bezpieczenstwa jest tak duzy, ze nawet dawki znacznie przewyzszajace dawki potrzebne do zwalczania nicieni nie wyrza¬ dzaja roslinom zadnej szkody.Ilosc srodka aktywnego, jaka stosuje sie w przy¬ padku gleby z juz uprawianymi roslinami, jest za¬ sadniczo taka sama jak odpowiednia ilosc w przy¬ padku gleby przygotowanej do uprawy. Ilosc ta wynosi okolo 0,15—225 kg skladnika aktywnego na hektar powierzchni, przy czym ze wzgledów ekonomicznych najkorzystniej stosuje sie 0,25-^55 kg tego skladnika na hektar.Innymi metodami stosowania zwiazków o wzorze 5 1, w celu zwalczania nicieni — pasozytów roslin sa: spryskiwanie lub opylanie naziemnych czesci roslin, takich jak lodygi, liscie lub paki, w któ¬ rych nicienie juz sie umiejscowily, lub które sa narazone na niebezpieczenstwo ze strony tych 10 szkodników; nasycanie czesci reproduktywnych, ta¬ kich jak nasiona, pedy trzciny cukrowej czy bul¬ wy (porazonych lub przeznaczonych do uprawy w porazonej szkodnikami glebie) wodna zawiesina, roztworem lub emulsja skladnika aktywnego, za- !5 nurzanie systemu korzeniowego lub calej rosliny ze szkólki lub kolonii szczepowej w systemie wod¬ nym w celu odkazenia lub profilaktycznego za¬ bezpieczenia przed ewentualnym atakiem nicieni.W powyzszych preparatach stosuje sie 12 g — 4,8 20 kg, korzystnie 30 g — 1,2 kg skladnika aktywnego na 100 litrów wody.We wszystkich powyzszych zastosowaniach, roz¬ dzial srodków wedlug wynalazku moze byc uprasz¬ czany lub modyfikowany zaleznie od mozliwosci 25 i potrzeb ekonomicznych.Ponizej podano przyklady sposobów wytwarzania zwiazków stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wynalazku. Czesci i procenty podane w tych sposobach i przykladach, o ile nie zaznaczono 30 inaczej, oznaczaja czesci i procenty wagowe.Sposób 1. Do ochlodzonej do temperatury 5°C mieszaniny 12,3 czesci chlorku 1-karbamoiloformy- lohydroksyamylu, 79,2 czesci metanolu i 10 czesci wody dodaje sie 7 czesci merkaptanu metylowego, 35 po czym stopniowo, w temperaturze od -^-5°C do 0°C wprowadza sie 8 czesci 50*/t wodnego roztworu wodorotlenku sodowego który podwyzsza wartosc pH do 8. Po odsaczeniu wytworzonego chlorku so¬ dowego steza sie przesacz az wytworza sie krysz- 4o taly. Po ochlodzeniu mieszaniny i jej przesaczeniu, otrzymuje sie 1-karbamoilo-N-hydroksyimidotiolo- mrówczan metylu o temperaturze topnienia 163— —164°C.Do zawiesiny 4,5 czesci powyzszego produktu « i 2,2 czesci izocyjanianu metylowego w 20 czes¬ ciach acetonu dodaje sie niewielka ilosc Dabco, to jest l,4-dwuazadwucyklo-<2,2,2)-oktanu. Tempe¬ ratura reakcji podnosi sie do 55°C, a nastepnie opada, czemu towarzyszy tworzenie sie bialego so osadu. Mieszanine pozostawia sie na kilka godzin w temperaturze pokojowej, po czym saczy. Otrzy¬ muje sie l-karbamoilo-N-(metylokarbamoiloksy)- -imidotiolomrówczan metylu o temperaturze top¬ nienia 162—164°C. 55 Postepujac analogicznie, lecz stosujac inne, wy¬ mienione merkaptany i izocyjaniany, wytwarza sie zwiazki podane w tablicy 1.Sposób 2. W ciagu okolo 37 minut do roztworu 206 czesci oksymu metyloglioksalanu w 1500 czes- 60 ciach wody, dodaje sie w temperaturze 0°C do -^°C 145 czesci chloru. Wytworzony oleisty chlo¬ rek l-metoksykarbonylo)-formylohydroksyamylu wyosabnia sie przez ekstrahowanie chlorkiem me¬ tylenu, nastepnie odparowuje sie chlorek metylenu 65 i krystalizuje z benzenu. Temperatura topnienia13 79357 Tablica 1 14 Merkaptan Merkaptan etylowy Merkaptan propylowy Merkaptan butylowy Merkaptan metylowy Merkaptan metylowy Izocyja¬ nian Izocyjanian metylu Izocyjanian metylu Izocyjanian metylu Izocyjanian etylu Izocyjanian allilu Produkt l-karbamoilo-N-(mety- lo-karbamoiloksy)- imidotiolomrówczan etylu l-karbamoilo-N-(mety- lo-karbamoiloksy)- imidotiolomrówczan propylu l-karbamoilo-N-(mety- lo-karbamoiloksy)- imidotiolomrówczan butylu 1-karbamoilo-N-(etylo- karbamoiloksy)-imi- dotiolomrówczan metylu 1-karbamoilo-N-(alli- lokarbamoiloksy)-imi- dotiolomrówczan metylu 1 Tempera¬ tura top¬ nienia (°C) 145—149 111—112 139—142 121—122 90— 91 Stezenie w •/• wagowych takie, by zwalczyc szkod¬ niki w 95#/o mucha domowa 0,05 0,01 1,0 0,1 1 0,1 mszyca fasolo¬ wa 0,001 0,005 1,0 0,01 0,2 | prze- dziorek dwu¬ kropek 0,05 0,2 1,0 1,0 Stezenie w kg/ha, takie by zwalczyc nicienie w nicien 11,2 | 0,6 3,4 | 5,6 1 3,4 | otrzymanej substancji wynosi 63—65°C. Do otrzy¬ manej zawiesiny chlorku l-(metoksykarbonylo)-for- mylohydroksyamylu w wodzie dodaje sie w tem¬ peraturze 0° do —5°C 105 czesci merkaptanu mety¬ lowego, a nastepnie 130 czesci 50°/o wodnego roz¬ tworu wodorotlenku sodowego, zmieszanego z 330 czesciami wody. Otrzymana dwufazowa mieszani¬ ne reakcyjna ekstrahuje sie chlorkiem metylenu, a po usunieciu rozpuszczalnika pod obnizonym ci¬ snieniem otrzymuje sie staly 1-metoksykarbonylo- -N-hydroksyimidotiolomrówczan metylu, który po przekrystalizowaniu z benzenu daje produkt o tem¬ peraturze topnienia 63—64°C.Otrzymany surowy produkt rozpuszcza sie w 250 czesciach metanolu i w otrzymanym roztworze roz¬ puszcza 180 czesci bezwodnej dwumetyloaminy w temperaturze ponizej 30°C. Mieszanine pozostawia sie na noc w temperaturze pokojowej, po czym usuwa sie nadmiar dwumetyloaminy oraz rozpu¬ szczalnika pod obnizonym cisnieniem, otrzymujac 240 czesci (74f/o) l-dwumetylokarbomoilo)-N-hydro- ksyimidotiolomrówczanu metylu.Do zawiesiny 70 czesci l-(dwumetylokarbamoilo)- -N-hydroksyimidotiolomrówczanu metylu i 172 cze¬ sci Dabco w 350 czesciach acetonu w temperatu¬ rze 40°C dodaje sie powoli 27 czesci izocyjanianu metylu, przy czym temperatura reakcji wzrasta do 58°C. Po obnizeniu sie temperatury do 25°C, od¬ parowuje sie rozpuszczalnik pod obnizonym cis- 40 45 50 55 60 nieniem i przekrystalizowuje pozostaly osad. Kry¬ stalizacja z benzenu daje jeden izomer l-(dwume- tylokarbamoilo)-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotio- lomrówczanu metylu o temperaturze topnienia 109— —110°C. Po przekrystalizowaniu z wody otrzymu¬ je sie drugi izomer l-(dwumetyIofcarbamoilo)-N- -(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczanu mety¬ lu o temperaturze topnienia 101—103°Gi Postepujac analogicznie jak podano w sposo¬ bach 1 i 2, lecz stosujac inne, podane nizej mer- kaptany, aminy i izocyjaniany, otrzymuje sie zwiaz¬ ki wymienione w tablicy 2.Sposób 3. Do zawiesiny 48 czesci 50^/f wodorku sodowego i oleju mineralnego w 648 czesciach czterowodorofuranu dodaje sie mieszajac w ciagu 1 godziny 114 czesci 1-karbamoilo-N-hydroksyimi- dotiolomrówczanu metylu i utrzymuje sie tempe¬ rature 20—30°C. Po ustaniu wydzielania sie wodoru wkrapla sie 107,5 czesci chlorku dwumetylokarba- moilu w temperaturze 15—25°C, po czym miesza dalej w ciagu 1 godziny. Nieorganiczne substancje stale odsacza sie, a l-karbamodlo-N-(dwumetylo- karbamoiloksy)-imidotiolomrówczan metylu wyosab- nia przez odparowanie rozpuszczalnika pod obni¬ zonym cisnieniem.Postepujac analogicznie, lecz stosujac podany w tablicy 3, N-hydroksyimidotiolomrówczan i chlorek karbamoilu, wytwarza sie zwiazek, którego wlas¬ ciwosci podano w tablicy 3,79397 15 16 Tablica 2 Mer- kaptan Mety¬ lowy Mety Iowy Mety¬ lowy Mety¬ lowy Mety¬ lowy Mety¬ lowy Mety¬ lowy Amina Metylo¬ amina Butylo- amina Dwu- etylo- amina Szescio- wodoro- azepina Piroli- dyna N,0- dwu- metylo- hydro- ksylo- amina N-me- tylobu- tylo amina Izocy¬ janian metylu metylu metylu metylu metylu metylu metylu Produkt l-(metylokarba- moilo)-N-mety- lokarbamoilok- sy)-imidotiolo- mrówczan mety¬ lu l-(butylokarba- moilo)-N-(mety- lokarbamoilo- ksy)-imidotiolo- mrówczan mety¬ lu l-(dwuetylokar- bamoiloi)-N-(me- tylokarbamoilik- sy)-imidotiolo- mrówczan mety¬ lu l-(szesciowodo- roazepinokarbo- nylo)-N-metylo- karbamoiloksy)- -imidotiolo- mrówczan mety¬ lu l-(pirolidyno- karbonylo)-N- -(metylokarba- moiloksy)-imido- tiolomrówczan metylu l-(N-metoksy- -N-metylokar- bamoilo)-N-me- tylokarbamoilo- ksy)-imidotiolo- mrówczan mety¬ lu l-(N-metylo-N- -butylokarbamo- ilo)-N-(metylo- karbamoiloksy)- -imidotiolo- mrówczan mety¬ lu Charakterystyka fizyko-chemicz¬ na temperatura topnienia 111,5—112,5°C temperatura topnienia 75—76°C analiza w pod- czerwieni pas¬ ma NH 3350 cm-1, grupy karbony- lowe 1750 cm-1 i 1650 cm-1 C-O, 940 cm-1 temperatura topnienia 93,5—94,5°C temperatura topnienia 124^125,5°C temperatura topnienia 99,5—100,5°C analiza w pod¬ czerwieni NH, 3300 cm"1, gru¬ py karbonylowe, 1725 cm-1 i 1650 cm1 C-O, 935 cm-1 Stezenie w °/o wagowych takie by zwalczyc szkod¬ niki w 95% mucha domo¬ wa 0,05 0,5 0,5 1,0 0,5 0,1 0,5 mszyca fasolo¬ wa 0,005 0,01 0,01 0,05 0,005 0,0025 0,005 prze- dziorek dwu¬ kropek 0,05 0,2 0,2 1,0 1,0 0,5 0,05 Stezenie w kg/ha, ta¬ kie by zwalczyc nicienie w 70°/o nicien 5,60 1,12 3,36 1,12 1,12 1,12 5,6079357 17 18 Tablica 3 N-hydroksy- imidotio- mrówczan 1-dwumety- lokarbamo- ilo-N-hy- droksyimi- dotiolomrów- czan metylu Chlorek karbamo- ilu Chlorek dwumety- lokarba- moilu Produkt Mdwumetylokarba- moilo)N-dwumetylo- karbamoiloksy)-imi- dotiolomrówczan metylu Temperatura topnienia 103,5—104,5°C Stezenie w •/• wagowych takie, by zwalczyc szkod¬ niki w 95e/« mucha domo¬ wa 0,500 mszyca fasolo¬ wa 0,001 prze- dziorek dwu¬ kropek 1,000 Stezenie w kg/ha, ta¬ kie by zwalczyc nicienie w ?(•/• nicien 1,12 bie na Florydzie w ilosci 3,5 kg skladnika aktyw¬ nego na 1 hektar uprawy. Mlode rosliny zostaja zabezpieczone przed atakiem nicieni Tylenchorhyn- 25 chus martini i wzrastaja szybko w porównaniu z roslinami nie poddanymi dzialaniu preparatu.PrzykladIV. Preparatem z przykladu I, za¬ wierajacym l-(dwumetylokarbamoik)-N-(metylo- karbamoiloksy)-imidotiolomrówczan metylu jako 30 skladnik aktywny, spryskuje sie uprawe lucerny porazona nicieniem Ditylenchus ddpsaci w ilosci 1,25 kg skladnika aktywnego na 1 hektar (60 li¬ trów cieczy na hektar). Spryskane rosliny wzrasta¬ ja szybko i rozwijaja ulistnienie o barwie glebokiej 35 zieleni, natomiast sasiednie rosliny, nie poddane dzialaniu preparatu, ksztaltuja wichrowate lodyzki o zóltawych koncach, latwo lamane przez wiatr.Przyklad V. Preparat z przykladu I, zawie¬ rajacy l-(dwumetylokarbamoilo)-N-metylokarbamo- 40 iloksy)-imodotiolomrówczan metylu jako skladnik aktywny, rozpyla sie wokól mlodych drzewek cy¬ trusowych na Florydzie, w gaju porazonym, przez nicienie Radopholus similis, stosujac 4,5—9 kg skladnika aktywnego na 1 hektar, a nastepnie 45 przez zraszanie spryskanej gleby powoduje wsia¬ kanie preparatu w glab. Czynnosc te powtarza sie trzykrotnie w odstepach 3-miesiecznych. Zabezpie¬ czone przed nicieniami drzewa rosna szybko i daja duzy plon owoców. Drzewa cytrusowe z sasiednie- 50 go gaju, niespryskanego preparatem, rosna coraz slabiej i daja niska wydajnosc.Przyklad VI. Mieszanine 75% 1-karbamoilo- -N-(metylokarbamoiloksy)^imidotiolomrówczanu metylu, l°/o soli sodowej kwasu alkilonaftalenosul- 55 fonowego, 10°/e czesciowo odsulfonowariego ligno- sulfonianu sodowego i 14% syntetycznej krzemion¬ ki proszkuje sie mialko i miele w mlynie pneu¬ matycznym. W przypadku zastosowania niewiel¬ kiej ilosci wody, nierozpuszczona czesc skladnika $o aktywnego pozostaje zdyspergowana w poptaci drobniutkiej zawiesiny. W wiekszej ilosci wody wszystek skladnik rozpuszcza sie, przy czym po wyschnieciu na listowiu wielkosc czastek reguluje obecny lignosulfonian. 65 Preparat ten miesza sie z woda i zawiesine roz- Pondzej podano przyklady srodków wedlug wy¬ nalazku oraz ich stosowania. W przykladach tych, jezeli nie zaznaczono inaczej, czesci i procenty oz¬ naczaja czesci i procenty wagowe.Przyklad I. Przesiana frakcje substancji czyn¬ nej o liczbie sitowej ponizej 60 (95%) miesza sie z drobnoziarnista krzemionka (5%) w celu zapo¬ biezenia zbrylaniu sie. Otrzymany krystaliczny pro¬ dukt dysperguje sie w wodzie bez. zbrylania i roz¬ puszcza sie w ciagu kilku minut. Mieszanine te rozpuszcza sie w wodzie i stosuje w stezeniu 120 g preparatu na 100 litrów wody i 2,5 kg skladnika aktywnego na hektar do spryskiwania fasoli szpa¬ ragowej, porazonej przez szkodnika roslin stracz¬ kowych Epilachna varivestis oraz przez Tetrany- chus urticae. Spryskiwane rosliny wzrastaja szyb¬ ko, maja liscie o barwie glebokiej zieleni, pozba¬ wione sa charakterystycznych wygryzien i daja wysoka wydajnosc fasoli. Rosliny niespryskiwane preparatem karlowacieja maja chlorotyczne, sia- teczkowate liscie i daja niski plon.Przygotowany podobnie preparat z. l-(dwumety- lokarbamoilo)-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotio- lomrówczanem metylu, stosowany w ilosci 15 mg skladnika aktywnego na jedna rosline tytoniu, chroni tyton przed atakiem nicieni i zapewnia szybki Wzrost oraz wysoka wydajnosc uprawy.Przyklad II. Rozpuszczalny w wodzie sprosz¬ kowany preparat z przykladu I rozpuszcza sie w ilosci 80 mg na 1 litr wody i roztwór ten stosuje sie jako wode do transplantacji w ilosci okolo 235 ml na kazda rosline tytoniu, sadzona na polu zaka¬ zonym przez Meloidogyne incognita, Tylenchorhyn- chus claytóni, Pratylenchus brachyurus i Conode- rus vespertinus. Rosliny te rozwijaja rozbudowa¬ ny i zdrowy uklad korzeniowy, szybko wzrastaja i daja wysoki plon. Tyton, którego nie poddano dzialaniu preparatu, rosnie wolno i daje liscie po¬ sledniej jakosci.Przyklad III. Preparat z przykladu I z 1- -(dwumetylokarbamoilo)-N-(metylokarbamoiloksy)- ^imidotóolomrówczanu metylu jako skladnikiem ak¬ tywnym dysperguje sie w wodzie i stosuje do na¬ sion trzciny cukrowej uprawianej w mulistej gle-19 79357 20 pyla za pomoca rozpylacza ciagnikowego w ilosci okolo 1,5 kg skladnika aktywnego w 50 litrach wody na 1 hektar bawelny. Spryskiwanie wyko¬ nuje sie raz na tydzien, a w ostatniej fazie wzro¬ stu raz na 5 dni. W ten sposób bawelna zostaje za¬ bezpieczona przed szkodnikami Anthonomus gran- dis, Heliothis zea i Heldothis virescens. Torebki nasienne zostaja zachowane, a przy koncu sezonu uzyskuje sie wysoka wydajnosc uprawy. Na sa¬ siednim polu, którego nie opryskano preparatem, czesc nasienna jest atakowana przez szkodniki i wydajnosc jest znacznie nizsza.Zastosowanie nawet znacznie wyzszej dozy pre¬ paratu niz podana, nie powoduje niekorzystnego oddzialywania na bawelne. W przypadku bardzo ostrego porazenia uprawy przez szkodniki, lepsze rezultaty osiaga sie przez zmieszanie zwiazku we¬ dlug wynalazku z DDT. karbarylem, parationem metylowym lub „Azodrynem".W takiej samej mieszance mozna zastosowac 1- -karbamoilo-N-(dwumetylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczan metylu, 1-karbamodlo-N-metylokar- bamoiloksyj-imidotiolomrówczan etylu lub 1-kar- bamoilo-N-(dwumetylokarbamoiloksy)-imidotiolo- mrówczan etylu.Przyklad VII. Preparat z przykladu VI, dys¬ perguje sie w wodzie i zrasza otrzymana zawiesina w ilosci 10 kg skladnika aktywnego w 200 dcl wo¬ dy na 1 hektar trawnika, w którym gleba jest sil¬ nie porazona nicieniami Belonolaimus longicauda- tus i Hoplolaimus spp. Po rozpyleniu preparatu nasyca sie glebe ta substancja przez zroszenie gle¬ by woda w ilosci okolo 1200 dcl wody na hektar.Trawa w opylonym terenie rozwija gleboki uklad korzeniowy i rosnie szybko, podczas gdy trawa na podobnym, lecz nie opryskiwanym trawniku wzra¬ sta powoli i rozwija plytkie korzenie.Preparatem z przykladu VI zawierajacym "1- -(dwumetylokarbamoilo)-N-(metylokarbamoilo- ksy)-imidotiolomrówczan metylu, zrasza sie inny trawnik podobnie porazony nicieniami z tym, ze tym razem stosuje sie dawke tylko 2,5 kg skladni¬ ka aktywnego w 200 dcl wody na 1 hektar. Zro¬ szony trawnik wykazuje równiez podobne korzyst¬ ne cechy jak te, które osiagnieto przez zastosowa¬ nie wiekszej dawki skladnika aktywnego.Przyklad VIII: Do równoczesnego zwalczania nicieni korzeniowych i grzybów glebowych, a wiec na przyklad Pythium spp. i Rhizoctonia spp. sto¬ suje sie preparat z przykladu VI, przy czym ciecz do spryskiwania zawiera równiez 1,4-dwuchloro- -25dwumetoksybenzen. Na 100 litrów wody stosu¬ je sie 2,4 kg aktywnego zwiazku i 4,8 kg 1,4-dwu- chloro-dwumetoksybenzenu. Mieszanine te rozpyla sie w pasmie 25 cm ponad rzedem przygotowa¬ nym do uprawy bawelny. Natomiast do samego rzedu uprawnego stosuje sie 67,5 kg substancji ak¬ tywnej, czyli 22,5 kg aktywnego zwiazku o wzorze 1 i 45 kg l,4-dwuchloro-2,5-dwumetoksybenzenu na hektar. Natychmiast po rozpyleniu srodka chemicz¬ nego przerabia sie glebe celem dokladnego roz¬ prowadzenia zwiazków chemicznych, po czym sieje sie bawelne w przygotowanych rzedach. Wzrastaja¬ ce siewki sa zabezpieczone przed nicieniami Melo- idogyne incognita i Rotylenchulus reniformus oraz przed grzybami Pythium spp. i Rhizoctonia spp.Otrzymuje sie zdrowa uprawe, a w czasie zbioru uzyskuje wysoki plon. Tam, gdzie nie zastosowano spryskiwania gleby srodkiem szkodnikobójczym, 5 uprawa jest posledniej jakosci, wzrost jej jest sla¬ by a wydajnosc wlókna nizsza.Preparatem, przygotowanym analogicznie jak w przykladzie VI, zawierajacym l-(dwumetylokarba- moilo)-N-(metylokarbamoiloksy)-im}dotiolomrów- 10 czan metylu i l,4-dwuchloro-2,5-dwumetoksyben- zen spryskuje sie glebe przed wysianiem bawelny, jak opisano wyzej przy czym stosuje sie 6 kg zwiazku o wzorze 1 i 45 kg l,4~dwuchloro-2,5-dwu- metoksybenzenu na 1 hektar gleby. Po dokladnym 15 wymieszaniu srodka chemicznego z gleba sieje sie nasiona bawelny. Wzrastajace siewki sa zabezpie¬ czone przed atakiem nicieni i grzybów Pythium i Rhizoctonia. Rosliny rozwijaja gleboki uklad ko¬ rzeniowy i szybko wzrastaja. 20 Nawet znacznie wyzsze dawki niz podane wyzej, nie szkodza absolutnie roslinom bawelny.Przyklad IX. Preparat z przykladu VI, mie¬ sza sie z woda tak, by otrzymac stezenie 45 g skladnika aktywnego na 100 litrów plynu do spry- 25 skiwania, po czym spryskuje sie tym plynem ja¬ blonie az do ociekania, stosujac wysokocisnieniowy rozpylacz hydrauliczny. Co tygodniowa operacja zabezpiecza drzewa przed zielona mszyca jablo¬ niowa, owocówka jablkóweczka, szkodnikiem ame- 30 rykanskim Conotrachelus nenuphar i zwójkówka.W przypadku pozadanych dluzszych odstepów cza¬ su miedzy spryskiwaniami, lub w przypadku szcze¬ gólnie trudnych do zwalczania szkodników, do ply¬ nu dodaje sie odpowiednia skuteczna ilosc DDT, 25 metoksychloru, malationu, arsenianu olowiawego, „Guthianu" lub karbarylu.Przyklad X. Zawiesina wodna preparatu z przykladu VI, zrasza sie trawnik i sasiednia ro¬ slinnosc, zaatakowane przez kleszcz psi Dermacen- 40 tor variabilis, przy czym stosuje sie 6 kg prepa¬ ratu w 800 litrach wody na 1 hektar spryskiwane¬ go terenu, który w ten sposób zostaje skutecznie zabezpieczony przed szkodnikiem.Przyklad XI. Zawiesina preparatu z przy- 45 kladu VI, w wodzie nasyca sie w drewnianej skrzyni warstwe gleby ponad korzeniami roslin, porazona nicieniem Helicotylenchus buxophilus, przy czym stosuje sie 3,5 kg skladnika aktywnego na hektar i dostateczna ilosc wody, aby skladnik 50 ten przeniknal w glab gleby do korzeni. W ten sposób zwalcza sie zasadniczo wszystkie nicienie spiralne, podczas gdy rosliny niepoddane dzialaniu srodka chemicznego wzrastaja powoli i nawet obu¬ mieraja. 55 Przyklad XII. Mieszanine 50°/o 1-karbamoilo- -N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczanu n- -propylu, 1,5% sulfobursztynianu dwuoktylosodo- wego, 2,0% metylocelulozy o niskiej lepkosci i 47,5% krzemionki diatomicznej proszkuje sie na mialki 60 proszek az zasadniczo wszystkie czastki beda mniej¬ sze niz 50 mikronów. Otrzymany proszek miesza sie z woda i rozpryskuje lub rozciencza ciezkimi rozcienczalnikami, otrzymujac pyl do rozpylania.W sklad tego pylu wchodzi 20% powyzszej kompo- 65 zycji i 80% sproszkowanego pirofilitu.79357 21 Skladniki te miesza sie w mieszalniku spiralnym lub stozkowym, otrzymujac pyl o 10*/# aktywnosci.Pylem tym opyla sie dokladnie zarówno górne jak i dolne powierzchnie lisci krzewów rózanych jesz¬ cze wilgotnych od porannej rosy. Pozwala to na zwalczenie mszycy ziemniaczanej Macrosiphum euphorbiae i mszycy rózanej Macrosiphum rosae, a takze popilii japonskiej Popillia japonica. Prepa¬ rat pylowy do zwalczania czarnej plamistosci róz— Diplocarpon rosae, moze zawierac 5V« srodka „Man- zate". Opylone róze dobrze wzrastaja, ich liscie charakteryzuja sie polyskiem i gleboka barwa, a krzewy wydaja liczne paki. Nieopylone krzewy rosna slabo, traca zólknace liscie i maja niewiele paków kwiatowych.Przyklad XIII. Przygotowuje sie preparat z przykladu XII, zawierajacy l- moilo)-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrów- czan metylu jako skladnik aktywny. Preparatem tym zrasza sie ziemie uprawna, porazona przez nicienie. Trichodorus christiei i Pratylenchus zeae, stosujac 2,25—4,5 kg skladnika aktywnego na 1 hektar, po czym preparat miesza sie dokladnie z gleba przez bronowanie brona talerzowa. Ku¬ kurydza uprawiana na takim zroszonym polu wy¬ ksztalca gleboki i rozgaleziony system korzenio¬ wy, wzrasta szybko i daje wysoki plon. Kukury¬ dza na sasiednim nie zroszonym polu uprawnym wzrasta powoli i daje niska wydajnosc.Przyklad XIV. Preparatem z przykladu XIII opyla sie glebe wokól mlodych jablonek, porazo¬ nych nicieniami Pratylenchus spp., przy czym sto¬ suje sie 2,25—4,5 kg skladnika aktywnego na 1 hektar powierzchni. Drzewka rosna szybko, prze¬ ciwnie niz w sasiednim, nieopylonym rejonie.Przyklad XV. Z kurnika i jego najblizszego otoczenia, powaznie zaatakowanego przez obrze¬ zek perski, Argas persicus, usuwa sie na pewien okres kurczeta i porazona przestrzen opyla sie dokladnie 10*/t pylem, wytworzonym z koncentra¬ tu z przykladu XII. Szkodniki zostaja wkrótce zwalczone, a drób umieszczony ponownie w kur¬ niku nabiera zdrowego wygladu i sklada jaja na normalnym poziomie.Przyklad XVI. Preparatem z przykladu XII zrasza sie 25 cm pasmo ponad otwartymi bruzda¬ mi, przygotowanymi do wsiewu nasion bawelny, przy czym stosuje sie 2,5 kg skladnika aktywne¬ go w 75 litrach wody na 10000 m bruzd. Skladnik aktywny przenikajac z gleby do siewek bawelny, nadaje im toksycznosc wobec pewnych szkodni¬ ków, dzieki czemu zwalcza sie nrtszyce, przylzenco- wate i wszaki roslinozerne. Na terenie opylonym rosliny rosna szybko i rozwijaja zielone listowie, •podczas gdy rosliny uprawiane na podobnym, lecz nieopylonym terenie rosna powoli i wyksztalcaja napeczniale srebmawe liscie wskutek dzialalnos¬ ci przylzencowatych.Znacznie wyzsze dawki srodków chemicznych niz podane wyzej moga byc smialo sifcosowane, bez obawy o uszkodzenie uprawy.Przyklad XVII. Mieszanine 25,0#/§ 1-karba- moilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówcza- nu izopropylu, 0,5§/t soli sodowej kwasu alkilonaf- talenosulfonowego, 2,0i/§ taurynianu N-metylo-N 22 10 15 35 50 55 *5 -palmitoilu sodowego i TO^/t glinki atapulgitowej proszkuje sie na mialki prostek do momentu uzys¬ kania czastek zasadniczo takiej samej wielkosci, ponizej 50 mikronów. ' ; .Preparatem zawierajacym 480 g tej mieszaniny w 10 litrach wody spryskuje sie obficie sciany, podlogi i przegrody w pomieszczeniach gospodars¬ kich, zaatakowanych przez muche ókHiiOfwa, Musca doraestica, dzieki czemu szkodnik ten zostaje zwal¬ czony. W podobny sposób stosuje sie preparaty zawierajace inne zwiazki o wzorze 1.Przyklad XVIII. Mieszanine 80V§ 1-karbarnoi- lo-N-(dwumetylokart50moikksy)-imidotiolofBrów- czanu metylu i 20*/« talku blaszkowatego Jaroszkuje sie na mialki proszek do momentu uzyskani* za¬ sadniczo jednolitej wielkosci czastek proszku po¬ nizej liczby sitowej 100. Przez zmieszanie otrzy¬ manego proszku z innymi odpowiednimi substan¬ cjami otrzymuje sie pyl o aktywnosci 2—25#/i.Po zmieszaniu pylu z talkiem otrzymuje sie go¬ towy preparat o aktywnosci 5*/«, którym opyla sie dokladnie uprawe ziemniaków, atakowanych przez mszyce ziemniaczana, Macrosiphum euphorbiae, oraz mszyce brzoskwiniowo-ziemniaczana, Myzus persicae, dzieki czemu szkodniki te zostaja zwal¬ czone. W przypadku obecnosci innych szkodników, takich jak stonka ziemniaczana, pchelka czy skocz- kowate, korzystnie jest do powyzszego preparatu dodac DDT, karbaryl, „Guthion" lub metoksychlor.Przyklad XIX. Przez zmieszanie 25*/t l*fear- bamoilOHN- czanu metylu, 5*/t zmodyfikowanego tlenkiem po* lietylenu oleju sorbitowego i 'l&h dwumetyloror- mamidu, otrzymuje sie jednorodny roztwór. Po po¬ laczeniu tego roztworu z woda, mieszanina na&era chwilowego mlecznego zabarwienia wskutek od¬ dzielenia sie substancji aktywnej, a nastepnie za¬ chodzi calkowite rozpuszczenie, o ile stezenie sklad¬ nika aktywnego jest niskie. Tworzeniu sie wiek¬ szych krysztalów nierozpuszczonego zwiazku zapo¬ biega obecnosc srodka powierzchniowa czynnego.Po rozcienczeniu powyzszego koncentratu emul¬ syjnego woda, zrasza sie otrzymanym preparatem, stosujac 17 kg aktywnego skladnika w 115 dcl wo¬ dy na 1 hektar, pole atakowane przez nicienie bu¬ raka cukrowego, Heterodera schachtii, po czym preparat wmywa sie w glebe na glebokosc okolo 15 cm. Uprawiane na tym polu buraki cukrowe rozwijaja sie normalnie i sa zabezpieczone przed porazeniem niciendowym. Na podobnym polu, lecz niezitoszonym preparatem wedlug wynalazku, bura¬ ki marnieja, a uzyskana wydajnosc jest znacznie nizsza. v Przyklad XX. Zawiesina preparatu z przy¬ kladu XIX, w wodzie zrasza sie nasiona bawelny stosujac 750 g skladnika aktywnego na 100 kg na¬ sion. Z tak przygotowanych nasion otrzymuje sie siewki zabezpieczone przed Aphis gossypii, Lirio- myza brassicae i Frankliniella fusca na okres 3 ty¬ godni lub dluzszy od zasadzenia. Jeszcze lepsze wy¬ niki osiaga sie przez zastosowanie mieszanki po¬ wyzszego preparatu ze srodkiem chloroneb w ilosci 375 g skladnika na 100 kg nasion. Dodanie podat¬ kowo 200 ml „Ceresami" na 100 kg nasion daje jeszcze korzystniejsze rezultaty. Chloroneb.. mozna7*357 23 24 zastapic pieciochloronitrobenzenem, kaptanem, dwu¬ siarczkiem czterometylotiuramu, l-chloro-2-nitro- propanem, 5-etoksy-3-trójchlorometylo-l,2,4-tia- dwuazolem lub sulfonianem p-dwumetyloamino- benzenodwuazosodowym. 5 Przyklad XXI. Zawiesina preparatu z przy¬ kladu XIX w wodzie, przy pomocy rozpylacza hy¬ draulicznego, zrasza sie rosliny kapusty porazone szkodnikami Pieris rapae i Trichoplusiani, stosujac 1 kg skladnika aktywnego na 1 hektar uprawy. io Kapusta zostaje w ten sposób zabezpieczona przed niszczycielskim dzialaniem szkodników, dzieki cze¬ mu otrzymuje sie twarde glowy z duzymi, pelnymi liscmi. Na sasiednim, nieopryskanym terenie wy¬ rastaja glowy uszkodzone przez szkodniki, w wiek- 15 szósci nie nadajace sie do sprzedazy.Przyklad XXII. Preparat z przykladu XIX miesza sie z woda w ilosci 30 g na 100 litrów, po czym w roztworze tym zanurza sie na 3 minuty korzenie i dolne czesci lodyg szkólki lesnej, pora- 20 zoaiej nicieniem Hoplolaimus coronatus. Po zasa¬ dzeniu szkólka rosnie dobrze i dobrze sie prezen¬ tuje, podczas gdy podobna lecz niepoddana dzia¬ laniu preparatu szkólka prezentuje sie niekorzyst¬ nie i czestoobumiera. 21 Przyklad XXIII. Preparat z przykladu XIX miesza sie z woda w ilosci 90 g skladnika aktyw¬ nego na 100 litrów, po czym otrzymanym plynem zrasza sie obficie uprawe tytoniu, porazona przez Heliothis virescens i Manduca spp. Zraszanie takie, 30 (przeprowadzane w odstepach 10-dniowych, dosko¬ nale zapobiega dzialaniu szkodników.Przyklad XXIV. Z mieszaniny 25% 1-karba- moilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrów- czanu alkilu i 75% dwumetylosulfotlenku wytwa- 35 rza sie czysty roztwór stosujac okolo 50 g aktyw¬ nego preparatu na 100 litrów wody.Po rozcienczeniu roztworu woda do uzyskania stezenia preparatu aktywnego 0,2%, spryskuje sie otrzymana ciecza zabudowania gospodarcze, obory *o i otwarte zagrody, dzieki czemu zwalczone zostaja muchy domowe, Musca domestica oraz inne mu¬ chy jak Musca autumnalis.Przyklad XXV. Mieszanine, 30% 1-karbamoi- lo-N-(etylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczanu 45 etylu, 8% laurylowego eteru tlenku polietylenowe¬ go i 62% bialego oleju o niskiej lepkosci (olej Li- teteck) miele sie do uzyskania czastek o wielkosci ponizej 10 mikronów, Po zemulgowaniu zawiesiny woda lub rozcienczeniu jej niefitotoksycznym ole- 50 jem parafinowym, stosuje sie preparat do opry¬ skania. W przypadku stosowania bardzo malej ilo¬ sci, mozna stosowac roztwór bez rozcienczania.W przypadku rozcienczania woda stosuje sie 2,2 kg skladnika aktywnego na 230 litrów wody 55 i ciecza ta zrasza uprawe kukurydzy (230 litrów na hektar), kierujac strumien rozpylonego prepa¬ ratu ku kolbom. Zraszanie takie, powtarzane co 1—2 dni w okresie wzrastania kolb, pozwala na zwalczenie szkodnika Heliothiszea. 00 Przyklad XXVI. Oleista zawiesine z przykla¬ du XXV rozciencza sie olejem parafinowym tak, aby uzyskac 2,4 kg skladnika aktywnego na 100 litrów* Otrzymana ciecza zrasza sie z samolotu te¬ reny bagniste i blotniste, sluzace za wylegarnie M komarów, przy czym stosuje sie 9,4 litra preparatu na 1 hektar terenu. Operacja ta pozwala na zwalczenie larw komarów.Przyklad XXVII. Mieszanine 2% 1-karba- moilo-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrów- czanu metylu i 98% równowagowej mieszaniny „Freonu 11" z „Freonem 12" pakuje sie w puszki aerozolowe do zwalczania owadów.Powyzszy preparat rozpyla sie strumieniem 140— —350 g skladnika aktywnego na 1000 m3 przestrze¬ ni cieplarnianej, w której hoduje sie gozdziki ogro¬ dowe. Opylanie prowadzi sie przy pomocy pola¬ czonego z puszka przedluzacza, pozwalajacego na skierowanie strumienia ponad kwiaty i unikniecie ich uszkodzenia. W ten sposób zwalcza sie mszyce Myzus persicae i Aphis helichrysi.Przyklad XXVIII. Stosuje sie mieszanine 35% l-karbamoilo-N-(dwumetylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczanu allilu, 0,4% Carbopolu 934 (polimer karboksylowoweglowodorowy), 1,00% 10%-go wod¬ nego roztworu NaOH, 100% Na2HP04, 1,00% „El- vanolu" 51—05 (polialkohol winylowy), 0,1% loju siarczanowanego jako srodka przeciwpieniacego i 61,5% wody. W celu unikniecia zbrylania, naj¬ pierw miesza sie Carbopol i Elvanol ze zwiazkiem aktywnym, a NaOH i Na2HP04 rozpuszcza wstep¬ nie w wodzie. Nastepnie dodaje sie substancje sta¬ le i srodek przeciwpieniacy, po czym rozdrabnia sie mieszanine az czastki beda mialy wielkosc po¬ nizej 10 mikronów.P;o rozcienczeniu woda, zrasza sie otrzymana cie¬ cza poletko uprawy truskawek, porazone nicieniem Aphelenchoides besseyi. Roztwór zawiera 120 g srodka aktywnego na 100 litrów wody, przy czym zraszanie prowadzi sie tak, aby uzyskac 2,2 kg skladnika aktywnego na hektar uprawy. Truskawki na zroszonych poletkach rosna dobrze i daja wy¬ soki plon owoców. Natomiast na poletkach nie- zraszanych roslinki zólkna, rosna powoli i daja slabe plony.Przyklad XXIX. Stosuje sie mieszanine 2% l-karbamoila-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolo- mrówczanu metylu, 4% dwumetyloformamidu i 96% zgranulowanego atapulgitu o czastkach wiel¬ kosci 0,25—0,6 mm. Na wstepie rozpuszcza sie skladnik aktywny w dwumetyloformamidzie w pod¬ wyzszonej temperaturze, a nastepnie natryskuje otrzymany roztwór na bebnowany atapulgit. Wsku¬ tek niskiej lotnosci, rozpuszczalnik pozostaje w gra¬ nulce przez dluzszy czas i powoli wyparowuje.W ten sam sposób wytwarza sie granulki, zawie¬ rajace inne zwiazki o wzorze 1.Powyzszy preparat stosuje sie w ilosci 3 kg sklad¬ nika aktywnego na 10000 m bruzd przygotowanych do sadzenia ziemniaków. Dzialanie preparatu po¬ woduje znaczne zmniejszenie liczby szkodników ziemniaczanych, takich jak larwy sprezykowatyeh, turkucie podjadki i inne. Ziemniaki zostaja w ten sposób zabezpieczone przed porazeniem przez mszy¬ ce Macrosiphum euphorbiae i Myzus persicae, dzie¬ ki przenikaniu zwiazku o wzorze 1 z gleby do lisci ziemniaków.Przyklad XXX. Stosuje sie mieszanine 5% 1- -karbamoilo-N-(dwumetylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczanu metylu, 5% trójmetylononylowego70357 25 26 eteru tlenku polietylenowego, 89°/o zgranulowanego wermikulitu i 1% krzemionki syntetycznej. Po mialkim sproszkowaniu zwiazku aktywnego i krze¬ mionki miesza sie proszek z granulkami wermiku¬ litu i rozpyla wraz ze srodkiem powierzchniowo czynnym.W podobny sposób wytwarza sie preparaty, za¬ wierajace inne zwiazki o wzorze 1.Podczas siewu bawelny zrasza sie przygotowane bruzdy, stosujac 2,5 kg skladnika aktywnego na 10000 m bruzd. Wyhodowane siewki sa zabezpie¬ czone przed szkodnikami, dzieki przenikaniu pre¬ paratu z gleby. Na okres 3—4 tygodni zwalczone zostaja w ten sposób mszyca Aphis gossypii, rózne gatunki przylzencowatych i szkodnik lisci Lirio- myza brassicae.Przyklad XXXI. Preparat z przykladu XXX stosuje sie w poczatkowym okresie owocowania ro¬ slin bawelny, uzywajac 7,5 kg skladnika aktywne¬ go na 10000 m bruzd. Pojawiajace sie po okresie spoczynku dorosle kwieciaki bawelnowce, Antho- nomus grandis, które pasozytuja na lisciach i mlo¬ dych zawiazkach owocowych, zostaja zwalczone dzie ki przenikaniu zwiazku o wzorze 1 z gleby do na¬ ziemnych czesci roslin.Przyklad XXXII. Preparat z przykladu XXX stosuje sie podczas wysiewania nasion kukurydzy, uzywajac, 2,5 kg skladnika aktywnego na 1000 m bruzd* W ten sposób zwalczone zostaja larwy szkod¬ ników korzeniowych, Diabrotica longicornis i Dia- brotica virgifera, wykluwajace sie z jaj zlozonych przez dorosle samice poprzedniej jesieni. Kukury¬ dza wzrasta szybko, ksztaltuje gleboki uklad ko¬ rzeniowy, zabezpieczajacy rosliny przed wylega¬ niem podczas wiatru i daje wysokie plony. Ku¬ kurydza uprawiana w sasiedztwie na terenie nie- poddanym dzialaniu preparatu, wyksztalca plytkie korzenie nie chroniace przed wyleganiem, a wy¬ dajnosc jest znacznie nizsza.Przyklad XXXIII. Preparat z przykladu XXX aplikuje sie glebie, porazonej pasozytniczymi nicie¬ niami, stosujac 20 kg skladnika aktywnego na 1 hektar gruntu, przy czym do czynnosci tej uzywa sie znanego dystrybutora nawozowego. Nastepnie miesza sie preparat z gleba przy pomocy brono¬ wania brona talerzowa, co pozwala na niemal cal¬ kowite zwalczenie nicieni Belonolaimus longicau- datus, jak wykazuje sprawdzian po uplywie 15 dni.Na podobnym terenie, lecz nie poddanym dziala¬ niu preparatu, obserwuje sie staly wzrost liczby szkodników.Przyklad XXXIV. 10% l-karbamoilo-N-(me- tylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczanu allilu i 90% mieszaniny gipsu z siarczanem amonowym miesza sie i granuluje metoda podana w opisie patento¬ wym Stanów Zjedn. Ameryki nr 3168437, uzysku¬ jac szybko rozpadajace sie granulki o wielkosci 0,25—1 mm.Jako skladnik aktywny mozna stosowac inne zwiazki o wzorze 1, przy czym stezenie tego sklad¬ nika moze wynosic 2—50% bez utraty wlaciwosci fizycznych.Powyzszy preparat rozsiewa sie przy pomocy dystrybutora nawozowego, stosujac 20 kg skladni¬ ka aktywnego na 1 hektar, po czym miesza sie preparat z gleba przez bronowanie brona talerzo¬ wa. Uprawiany nastepnie w tej glebie tyton jest zasadniczo zabezpieczony przed porazeniem nicie¬ niem Pratylenchus brachyurus i Meloidogyne in- 5 cognita. Ponadto zwalczone zostaja takie szkod¬ niki, jak turkuc podjadek czy larwy sprezykowa-. tych. Tyton rosnie szybko i daje wysoki plon, pod¬ czas gdy na sasiednim terenie, nie poddanym dzia¬ laniu preparatu, roslina rosnie powoli i daje nie- 10 wielka ilosc plonu nadajacego sie do sprzedazy.W ten sam sposób wytwarza sie granulki za¬ wierajace 1-(dwumetylokarbamoilo)-N-(metylokar- bamoiloksy)-imidotiolomrówczan metylu. Zastoso¬ wanie tego1 preparatu w ilosci 5 kg skladnika ak- 15 tywnego na 1 hektar, a nastepnie zmieszanie go z gleba przez bronowanie brona talerzowa, zabez¬ piecza tyton przed porazeniem przez nicienie, dzie¬ ki czemu rosliny wzrastaja szybko i daja wysokie plony. 20 Przyklad XXXV. Preparat z przykladu XXXIV, zawierajacy l-(dwumetylokarbamoilo)-N- - (metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczan metylu jako skladnik aktywny rozsiewa sie przy pomocy dystrybutora nawozowego w ilosci 5 kg skladnika 25 aktywnego na 1 hektar gleby, porazonej przez ni¬ cienie Heterodera glycines, po czym miesza sie do¬ kladnie granulki z gleba przez bronowanie brona talerzowa. Uprawiana w tej glebie soja wyksztal¬ ca jasnozielone rosliny, które daja wysoki plon. 30 Rosliny uprawiane na sasiednim polu, nie obsia¬ nym preparatem chemicznym, sa male i zóltawe oraz daja niskie plony.Przyklad XXXVI. Preparatem z przykladu XXXIV, zawierajacym l- 35 -N^(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczan me¬ tylu jako skladnik aktywny obsiewa sie pole ziem¬ niaczane, porazone przez nicienie Hecterodera ros- tochdensis, przy czym stosuje sie 5—12,5 kg sklad¬ nika aktywnego na 10000 m bruzd. Na polu tym 40 wzrastaja zdrowe ciemnozielone rosliny, a wydaj¬ nosc podczas zbiorów jest wysoka. Natomiast na sasiednim polu, nie obsianym preparatem, rosliny sa male i plony niskie.Przyklad XXXVII. Preparatem z przykladu « XXXIV, zawierajacym l-(dwumetylokarbamoilo)- -N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczan me¬ tylu jako skladnik aktywny, obsiewa sie pole przy¬ gotowane pod uprawe winorosli, porazone przez nicienie Xiphinema index, przy czym stosuje sie 50 4—8 kg skladnika aktywnego na 1 hektar, a pre¬ parat miesza sie z gleba przez bronowanie brona talerzowa. Uprawiana winorosl jest zabezpieczona przed nicieniami.Przyklad XXXVIII. Preparat z przykladu 55 XXXIV stosuje sie do obsiania pola porazonego nicieniem Paratylenchus minutus i Retylenchulus reniformis, przy czym stosuje sie 3—8 kg skladni¬ ka aktywnego na 1 hektar, a preparat miesza sie z gleba przez bronowanie brona talerzowa. Rosna- ot cy na tym polu ananas wyksztalca gleboki uklad korzeniowy i szybko rosnie, podczas gdy na sa¬ siednim, nieobsianym preparatem polu, rosliny sa male i wzrastaja powoli wskutek slabo rozwinie¬ tego ukladu korzeniowego. 6« Przyklad XXXIX. Preparatem z przykladu1939T tl 28 XXXIV obsiewa sie pole upTawy selera, porazone nicieniami Paratylenchus hamatus, przy czym gra¬ nulki wysiewa sie po obu stronach bruzd po wsa¬ dzeniu sadzonek, stosujac 5—12,5 kg skladnika ak¬ tywnego na 10000 m bruzd. W celu ulatwienia roz¬ padu granulek stosuje sie zraszanie pola, które równiez powoduje wsiakanie preparatu w glebe.Seler rosnie w tej glebie szybko i ma ciemnozie¬ lony kolor naci, podczas gdy na sasiednim polu, nieobsianym preparatem chemicznym, rosliny ros¬ na slabo i maja malo chlorofilu.Przyklad XL. Preparat z przykladu XXXIV wysiewa sie wokól palm kokosowych, zakazonych nicieniem Rhadinaphelenchus cocophilus, przy czym stosuje sie 5—8 kg skladnika aktywnego na 1 hek¬ tar. Po wysianiu lekko miesza sie granulki z gle¬ ba. Drzewa rosna dobrze, podczas gdy drzewa nie¬ zabezpieczone przed nicieniami rosna powoli i z cza¬ sem obumieraja.Przyklad XLI. Preparat z przykladu XXXIV wsiewa sie po obu stronach rzedów mlodych roslin herbacianych, porazonych przez nicienie Pratylen- chus spp., przy czym stosuje sie 5—12,5 kg sklad¬ nika aktywnego na 10000 m rzedów. Po wysianiu lekko miesza sie granulki z gleba. Powtarzajac po¬ wyzsza operacje co 6 miesiecy, uzyskuje sie dobry wzrost roslin i wysoka wydajnosc w porównaniu z roslinami narazonymi na dzialanie szkodników.Przyklad XLII. Preparat z przykladu XXXIV wysiewa sie wokól mlodych drzewek bananowych, porazonych przez nicienie Radopholus similis i Pra- tylenchus spp. przy czym stosuje sie 2,25—5,6 kg skladnika aktywnego na hektar. Po lekkim zmie¬ szaniu z gleba, granulki ulegaja rozpuszczeniu pod wplywem wilgoci zawartej w glebie. W celu cal¬ kowitego zwalczenia szkodnika, operacje powyzsza powtarza sie po uplywie okolo 3 miesiecy. Rosliny rosna szybko i dobrze owocuja, podczas gdy rosli¬ ny narazone na dzialanie nicieni rosna powoli i da¬ ja malo owocu.Przyklad XLIII. Roztwór l-(dwumetylokarba- moilo)-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrów- czanu metylu w wodzie stosuje sie jako wode do transplantacji sadzonek truskawek, przy czym do kazdej sadzonki stosuje sie 20 mg zwiazku aktyw¬ nego. Rosliny zostaja w ten sposób zabezpieczone przed porazeniem przez nicienie Aphelenchoides besseyi, rosna szybko i daja wysokie plony, pod¬ czas gdy rosliny niezabezpieczone przed szkodnika¬ mi maja male zdeformowane liscie i daja niski plon lub nawet wcale nie wydaja owoców.Przyklad XLIV. Zawiesina l- bamoilo)-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrów- czanu metylu w wodzie zrasza sie nasiona ogór¬ ków, stosujac 1,25 g zwiazku aktywnego na 1 kg nasion. Wyhodowane z tych nasion siewki sa za¬ bezpieczone przed porazeniem przez nicienie Me- kndogyne incognita na okres do 3 tygodni po wsa¬ dzeniu. Dluzszy okres zabezpieczenia osiaga sie przez zastosowanie wiekszego stezenia srodka ak¬ tywnego. Zabezpieczone rosliny rozwijaja gleboki i gesty uklad korzeniowy, rosna szybko i daja wczesne wysokie plony ogórków wysokiej jakosci.Zwiazek o wzorze 1 jest zupelnie bezpieczny dla nasion i moze byc stosowany w stezeniach nawet do 10 g na 1 kg nasion, nie przynoszac szkody siewkom. W celu zabezpieczenia nasion przed ata¬ kiem grzybów po wysianiu tych nasion do gleby, stosuje sie, wraz ze zwiazkiem o wzorze 1, srodek * taki jak tiram.Przyklad XLV. l-(dwumetylokarbamoilo)-N- -(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczan metylu rozpuszcza sie w wodzie do stezenia 2000 czesci na milion, po czym do otrzymanego roztworu dodaje io sie 300 czesci/milion srodka zwilzajacego Tritpn X-100. W ciagu 0,5—1 godziny moczy sie w takiej kapieli cebulki narcyzów, porazone przez nicienie Ditylenchus dipsaci, a nastepnie suszy je. Z cebu¬ lek takich wyrastaja zdrowe rosliny o ciemnozie- » lonych lisciach, podczas gdy niezabezpieczone ce¬ bulki daja slabe i male rosliny o cetkowatych lub chlorotycznych lisciach.Przyklad XLVI. Zawiesine l-(dwumetylokar- bamoilo)-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrów- 20 czanu metylu w wodzie zrasza sie nasiona ryzu, porazone przez nicienie Aphelenchoides besseyi, przy czym stosuje sie 5—10 g zwiazku chemicznego na 1 kg nasion. Z takich nasion otrzymuje sie zdrowe zielone rosliny, podczas gdy z niezabezpie- £5 czonych nasion wyrastaja rosliny o bialych pla¬ mach.Do powyzszego preparatu mozna dodac tiramowy sredek grzybobójczy.Przyklad XLVII. W wodzie uzywanej do zra- 30 szania mlodego gaju cytrusowego, porazonego przez nicienie Tylenchulus semipenetrans, rozpuszcza sie l-(dwumetylokarbamoilo)-N-(metylokarbamoilo- ksy)-imidotiolomrówczan metylu, przy czym na 2,5 cm wody stosuje sie równowaznik 4—5 kg zwiazku 35 chemicznego na hektar. Zabezpieczone przed nicie¬ niami cytrusowymi mlode drzewka rosna szybko i wczesnie owocuja, podczas gdy w pobliskim ga¬ ju, niezraszanym preparatem szkodnikobójczym, drzewka rosna slabo i daja znacznie mniej i znacz- 40 nie mniejszych owoców.I*"r z y k l a d XLVIII. Mieszanine 20*/« Mdwume- tylokarbamoilo)-N-(metylokarbamoiloksy)-imido- tiolomrówczanu metylu i 80V» metylowego estru kwasu metylotiolokarbaminowego rozciencza sie 45 benzyna lakowa i stosuje do zraszania pola, pora¬ zonego przez nicienie Rotylenchulus reniformis i Paratylenchus minutus, przy czym stosuje sie 22 kg preparatu na 60 litrów wody na 1 hektar grun¬ tu. Po zroszeniu dokladnie bronuje sie brona ta- 50 lerzowa glebe. Uprawiane na takim polu drzewka ananasowe rozwijaja gleboki uklad korzeniowy i wzrastaja szybko, podczas gdy rosliny na sasied¬ nim, niezroszonym polu rosna powoli wskutek sla¬ bo rozwinietego i plytkiego ukladu korzeniowego. 55 PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek do zwalczania szkodników, znamien¬ ny tym, ze jako skladnik czynny zawiera zwiazek •o o ogólnym wzorze 1, w którym Rj oznacza rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla lub rodnik alkeny- lowy o 3—4 atomach wegla, R2 oznacza atom wo¬ doru, grupe metoksylowa, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, grupe alkenylowa o 3-^4 atomach « wegla lub grupe cykloalkilowa o 3—5 atomach193ST 29 wegla, R3 oznacza atom wodoru, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla lub grupe alkenyIowa o 3— —4 atomach wegla, R4 oznacza grupe alkilowa o 1—3 atomach wegla, grupe allilowa lub propar- gilowa, a R5 oznacza atom wodoru lub rodnik metylowy, przy czym R2 i R3 moga razem stano¬ wic rodnik alkilenowy o 2—6 atoniach wegla, a R2 i R3 zawieraja lacznie najwyzej 7 atomów wegla.

2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladnik czynny zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym Rj, R4 i R5 maja znaczenie podane w zastrz. 1, a R2 i R3 oznaczaja atomy wodoru. 30

3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladnik czynny zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym Ri, R4 i R5 maja znaczenie podane w zastrz. 1, a R2 i R3 oznaczaja rodniki metylowe.

4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladnik czynny zawiera l-karbamoilo-N-(me- tylokarbamoiloksy)-imidotiolomrówczan metylu.

5. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 10 jako skladnik czynny zawiera Mdwumetylokarba- moilo)-N-(metylokarbamoiloksy)-imidotiolomrów- czan metylu.?9357 O O Ra. I . ...» ,/R* l3\N_c-C=N-0-C-N'x Wzór 1 D u NOH R*v II 1 3)N-C-C^ +R4NCO— -C-C=NOC-NHR4 R2 SR, "2 s_Ri Schemat 1 j:N-C-C^ +NaH— ^N-C-C^ R2 SR, r2 SRi O /N0°Na* R+x O R3 0 O R4 N-C-C + /N-C-Cl— N-C-C-HIOC-N^ \— y. y 1 \ S -R, tM3 SR- CH3 R* Schemat 2 o o I ^H NqOH i yNOH H2N-C-C( +R,SH-^—H2N-C-C; Schemat 3 Cena 10 zl DN-3, z. 443/73 PL PL