Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1974 Opis patentowy opublikowano: 12.05.1975 77773 KI. 13a, 8/13 MKP F22b 37/22 Twórca wynalazku: Henryk Kamocki Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Przemyslu Budowy Urzadzen Chemicznych, Kraków (Polska) Sposób wytwarzania naczyn zwijano-roztlaczanych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania naczyn zwijano-roztlaczanych, zwlaszcza wysokocisnie¬ niowych.Dotychczas znany sposób wytwarzania wielowarstwowych naczyn cisnieniowych polega na spiralnym na¬ wijaniu tasmy z blachy o szerokosci segmentu naczynia na rure rdzeniowa lub zwijaniu spiralnie samej tasmy o szerokosci tego segmentu. Niedogodnoscia tego sposobu jest to, ze wymaga stosowania precyzyjnych urzadzen do nawijania, ponadto wymaga precyzji sam proces nawijania jak równiez duza dokladnosc dobieranych blach do nawijania.Znany jest równiez sposób nawijania tasmy na rure rdzeniowa ze stosowaniem dodatkowego naciagu tej tasmy oraz stosuje sie docisk tasm za pomoca rolek do warstw nawijanych. Niedogodnoscia tego sposobu jest równiez koniecznosc stosowania skomplikowanych urzadzen do nawijania oraz do stosowania docisku najczesciej za pomoca zestawu rolek.Inny znany sposób wytwarzania zbiorników wysokocisnieniowych polega na nawijaniu wymaganej ilosci warstw wokól dowolnej rury rdzeniowej, przy czym tasma w kazdej warstwie jest ulozona wzdluz linii srubowej, równoleglej do podluznej osi zbiornika, a kierunki ukladania tasmy w sasiednich warstwach sa zgodne lub przeciwne, zas sasiednie krawedzie tasmy w kazdej warstwie sa polaczone spoina, wzglednie sasiednie warstwy tasmy sa polaczone ze soba liniowa zgrzeina. Wada tego sposbu jest koniecznosc stosowania bardzo duzej ilosci spoin oraz ma ta niedogodnosc, ze tez wymaga wysokiej precyzji zwijania, poniewaz warstwy nakladane musza lezec jedna obok drugiej.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych wad i niedognosci oraz opracowanie nowego sposobu wytwa¬ rzania naczyn wysokocisnieniowych z blach handlowych za pomoca procesu zwijania i roztlaczania.Cel ten osiagnieto zgodnie z wynalazkiem, którego istota polega na swobodnym nawijaniu tasmy na rure rdzeniowa, której koniec po nawinieciu spawa sie do ostatniej warstwy a nastepnie po dowolnym szczelnym zamknieciu bocznych konców naczynia, poddaje sie go roztlaczaniu za pomoca wytworzonego cisnienia we wnetrzu tego naczynia.Odmienny sposób wedlug wynalazku charakteryzuje cie tym, ze po swobodnym nawinieciu tasmy na rure rdzeniowa i dospawaniu zewnetrznej koncówki tasmy w formie klina oraz po nalozeniu zewnetrznego cylindra1 77 773 a nastepnie po dowolnym zamknieciu bocznych konców naczynia poddaje sie go roztlaczaniu za pomoca wytworzonego cisnienia we wnetrzu tego naczynia.Inna odmiana sposobu wedlug wynalazku jest istotna tym, ze po swobodnym nawinieciu tasmy na ksztalt cylindra i przyspawaniu poczatku tasmy do warstwy nad nia lezacej oraz dospawaniu koncówki tasmy w formie klina a nastepnie naklada sie zewnetrzny cylinder, po czym dowolnie zamyka sie boczne konce naczynia, które poddaje sie nastepnie roztloczeniu za pomoca wytworzonego cisnienia we wnetrzu tego naczynia.Dalsza odmiana sposobu wedlug wynalazku jest istotna tym, ze tasme do poczatku której przyspawana jest koncówka w formie klina, nawija sie swobodnie tworzac ksztalt cylindryczny, po czym spawa sie koniec tasmy do ostatniej warstwy a nastepnie po dowolnym zamknieciu bocznych konców naczynia poddaje sie go roztlacza¬ niu za pomoca wytworzonego cisnienia we wnetrzu tego naczynia.* Zaleta sposobu wytwarzania naczyn wysokocisnieniowych wedlug wynalazku jest latwe i proste liniowe, luzne i swobodne nawijanie calego zwoju blachy najkorzystniej handlowej a nastepnie na roztlaczaniu tak uksztaltowanego czlonu naczynia za pomoca dowolnego cisnieniowego medium. Sposób wedlug wynalazku pozwala na stosowanie blach o duzych tolerancjach grubosci bez wplywu na jakosc i wytrzymalosc naczynia.Ponadto do realizacji tego sposobu nie sa wymagane urzadzenia naciagajace tasme i urzadzenia dociskajace poszczególne warstwy tasmy do siebie. Poza tym sposób ten pozwala na roztloczenie wszystkich warstw naczynia w jednej operacji, co pozwala na znaczne obnizenie kosztów wykonania, bo o okolo 20% dla porównania z na¬ czyniami roztlaczanymi i okolo 10% w porównaniu z naczyniami zwijanymi. Dalsza zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze zbiorniki wytwarzane tym sposobem sa przedmiotem szczególnego zainteresowania przez przemysl ciezki, chemiczny i spozywczy.' Przedmiot wynalazku uwidoczniono w przykladzie wykonania na rysunkach przedstawiajacych schema¬ tycznie sposoby wykonania naczyn zwijano-roztlaczanych, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny naczynia zwijano-roztlaczanego, a fig. 2, fig. 3 i fig. 4 przedstawiaja w przekroju poprzecznym naczynia zwija¬ no-roztlaczanych w jego odmianach lub kombinacjach.Jak uwidoczniono na rysunkach naczynia zwijano-roztlaczane skladaja sie z tasmy 1, rdzeniowej rury 2, wewnetrznego spawu 3, zewnetrznego spawu 4, zewnetrznej koncówki 5 w formie klina, zewnetrznego cylindra 6 oraz z wewnetrznej koncówki 7 w formie klina.Wykonanie naczynia zwijano-roztlaczanego wedlug wynalazku jest nastepujace: do odpowiednio uksztal¬ towanej rdzeniowej rury 2 spawa sie liniowo tasme 1 za pomoca spawu 3. Przyspawana tasme 1 nawija sie na rdzeniowa rure 2 do chwili osiagniecia odpowiedniej srednicy, po czym koniec tasmy 1 spawa sie do ostatniej warstwy tasmy 1 za pomoca zewnetrznego spawu 4. Nastepnie tak uksztaltowany czlon naczynia zamyka sie szczelnie od stron czolowych w dowolny sposób, na przyklad za pomoca dospawania nieuwidocznionoych na rysunku den, po czym do wnetrza w znany sposób doprowadza sie cisnieniowe medium, które powoduje roztlo¬ czenie rdzeniowej rury 2 oraz poszczególnych warstw nawinietej uprzednio tasmy 1, przy czym cisnienie jest dobierano tak, aby uzyskac przyleganie poszczególnych warstw tasmy 1, a tym samym doprowadzenie do uzys¬ kania pelnego czlonu naczynia.Wykonanie naczynia zwijano-roztlaczanego wedlug odmiany sposobu polega najpierw na spawaniu spawem 3 tasmy do rury 2, a nastepnie na nawinieciu tasmy 1 na ta rure 2, po czym za pomoca spawu 4 laczy sie koniec tasmy 1 z zewnetrzna koncówka 5 w formie klina, a nastepnie naklada sie zewnetrzny cylinder 6 i do tak uksztaltowanego naczynia po zamknieciu jego konców w dowolny sposób doprowadza sie do wnetrza naczynia cisnieniowe medium, które roztlacza rure 2 i warstwy nawinietej uprzednio tasmy 1, tworzac jednolite wielo¬ warstwowe naczynie.Kolejna odmiana sposobu realizowania jest nastepujaco: Poczatek tasmy 1 spawa sie spawem 3 do wstepnie uksztaltowanej pierwszej warstwy a nastepnie nawija sie wymagana ilosc warstw tasmy 1, po czym do konca nawinietej tasmy 1 za pomoca spawu 4 spawa sie zewnetrzna koncówke 5 w formie klina, a nastepnie naklada sie zewnetrzny cylinder 6. Po zamknieciu szczelnym konców do wnetrza naczynia doprowadza sie cisnieniowe medium, które roztlacza nawiniete zwoje tasmy T i dociska trwale do cylindra 6.Dalsza odmiana sposobu wytwarzania naczynia realizuje sie nastepujaco. Do poczatku tasmy 1 spawa sie spawem 3 wewnetrzna koncówke 7 w formie klina, po czym nawija sie zadana ilosc warstw tworzac ksztalt cylindra a nastepnie koniec tasmy 1 spawa sie spawem 4 do ostatniej nawinietej warstwy. Do tak uksztaltowa¬ nego naczynia po dowolnym szczelnym zamknieciu doprowadza sie cisnieniowe medium, które roztlacza posz¬ czególne warstwy tasmy 1 tworzac jednolity zbiornik lub naczynie cisnieniowe. PL PL