PL75719B2 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.05.1975 75719 KI 23c,i/01 MKP ClOm 5/14 CZYTELNIA Uneco Potafewton Twórcy wynalazku: Sergei Alexeevich Petrov, Ignaty Fedorovich Blid- chenko, Gennady Dmitrievich Merkuriev, Vasily Va- f silievich Lobanov, Ivan Akimovich Vovk, Gennady •¦'-,;v'";^l" Petrovich Aladiin, Boris Zolmanovich Akbaschev, ' \?; Rudolf Mikhailovich Devin, Viktor Khrisanfovich Fi- latov, Anna Andreewia Selezneva, Irina Sergeevna Sedysheva Uprawniony z patentu tymczasowego: Kuskovsky zavod konsistentnych smazok, Moskwa (Zwiazek Socjali- stycznych Republik Radzieckch) Smar staly do lozysk tocznych Przedmiotem wynalazku jest smar staly do lo¬ zysk tocznych zawierajacy olej mineralny, zagestnik i przeoiwutleniacz, powszechnie stosowany w prze¬ mysle maszynowym, motoryzacyjnym, lotniczym i kolejnictwie.Omawiany smar jest przeznaczony do zapobiega¬ nia zuzywaniu sie czesci tracych lozysk tocznych, zachodzacego pod wplywem dzialania wysokich ob¬ ciazen promieniowych i osiowych. Najciezszymi wa¬ runkami eksploatacji wspomnianych lozysk sa wa¬ runki powstajace podczas eksploatacji taboru kole¬ jowego, gdzie wystepuja wlasnie wysokie promie¬ niowe i osiowe obciazenia lozysk a takze dzialanie róznych czynników klimatycznych (znaczny zakres temperaturowy, podwyzszona wilgotnosc atmosfe¬ ryczna).Znany jest smar staly do lozysk tocznych, który sklada sie z 19°/o wagowych oleju transformatoro¬ wego o lepkosci 9,6 cSt w temperaturze 50°C i o temperaturze krzepniecia —45°C, 2,5°/o wago¬ wych dodatku zmieniajacego wlasnosci lepkosciowe, mianowicie polimeru eteru winylowoizobutylowego, 17,5% wagowych zagestnika, mianowicie mieszaniny litowych mydel kwasu stearynowego, siarkowanego oleju obrotowego i siarkowanych kwasów nafteno- wych, oraz z 0,5% wagowych dodatku przeciwcier- nego, mianowicie fosforanu trójfenylowego.Omówiony wyzej, znany smar nie zapobiega zu¬ zywaniu sie tracych czesci lozyska w maznicach ta¬ boru .kolejowego przy wysokich obciazeniach osio- 10 15 20 30 wych i promieniowych. Ponadto w skladzie tego smaru wystepuje tak deficytowy skladnik, jak olej olbrotowy.Równiez znanym jest inny smar do lozysk tocz¬ nych w maznicach wagonów kolejowych. Sklada sie on z 77,5% wagowych oleju mineralnego (mieszani¬ ny oleju wrzecionowego i przemyslowego) o lepkos¬ ci 20 cSt w temperaturze 50°C i o temperaturze krzepniecia —38°C, 22% wagowych zagestnika, to jest wapniowo-sodowych mydel oleju rycynowego oraz z 0,5% wagowych przeciwutleniajacego dodat¬ ku dwufenyloaminy.Podany wyzej smar eksploatowany w lozyskach po przebyciu przez tabor kolejowy drogi 100 000— 200 000 km w znacznym stopniu utlenia sie, pochla¬ nia wilgoc i powoduje korozje czesci lozyska.Wiadomo, ze podczas pracy lozyska tocznego znacznego wysilku wymaga pokonanie tarcia slizgo¬ wego, które powstaje miedzy przekladka, walkami i ich powierzchniami czolowymi. Oddzielna czesc energii traci sie na pokonanie tarcia lepkosciowego materialu smarnego. Znany smar wraz z obnizeniem temperatury otaczajacego powietrza gwaltownie podwyzsza swój opór wobec obrotów lozyska, a w temperaturze ponizej —40°C krzepnie naru¬ szajac prawidlowa eksploatacje taboru kolejowego.Omawiany smar rozprowadza sie nierównomiernie po powierzchni smarowanych czesci lozysk, czesto zdairzaja sie przypadki znacznego zgeszczenia smaru w wezlach tarcia. Obserwuje sie przy tym zuzywa- 7571975719 3 nie czesci lozyska, zadziory na powierzchniach czo¬ lowych walców i obrzezach pierscieni. Ponadto zna¬ ny ten smar w miare uplywu czasu wchlania wil¬ goc i rozwarstwia sie, czyni go nieprzydatnym do dalszego stosowania d prowadzi do koniecznosci ogledzin, demontazu maznic wagonów oraz do wy¬ miany smaru.Celem wynalazku jest wyeliminowanie omówio¬ nych niedogodnosci.W tym celu nalezy rozwiazac zagadnienie opraco¬ wania takiego nowego skladu chemicznego smaru stalego do lozysk tocznych, który zapewnilby nie¬ zawodna i skuteczna prace lozysk tocznych w ciagu dhigolrwale^^kresw czasu w szerokim przedziale temperatury otaczajacego powietrza.Stwierdzono, ze zagadnienie to rozwiazuje propo¬ nowana|n}#r |taly. &o lozysk tocznych, zawierajacy piej mwiea^Uw, «zagefetiiik i dodatek przeciwutlenia- cza. Smar' staly wcdlug wynalazku zawiera taki olej -mineralny, który wykazuje lepkosc 12—19 cSt w temperaturze 50°C i temperature krzepniecia nie wyzsza od temperatury —45°Cj a jako zagestnik zawiera mieszanine skladajaca sie z litowych mydel kwasów stearynowego i oleinowego siarkowanego oraz z litowego mydla polimeryzowanego siarkowa¬ nego oleju rycynowego, albo mieszanine skladajaca sie z litowych mydel kwasów stearynowego i oleino¬ wego oraz z litowego mydla polimeryzowanego siar¬ kowanego oleju rycynowego albo mieszanine skla¬ dajaca sie z litowych mydel kwasów stearynowego i oleinowego siarkowanego oraz z litowego mydla oleju rycynowego, przy czym gotowy smar zawiera co najmniej 0,4°/o wagowych siarki.Podany smar staly mozna eksploatowac w tem¬ peraturze od —50 do +130°C, przy czym mozna wykorzystywac go we wszystkich porach roku w róznorodnych warunkach klimatycznych. Smar ten nie wchlania wilgoci i nie rozwarstwia sie, a prty tym niezawodnie zabezpiecza czesc lozyska przed korozja. Smar wedlug wynalazku równo¬ miernie rozprowadza sie po powierzchni smarowa¬ nych czesci lozysk. Smar ten umozliwia zwieksze¬ nie nosnosci osiowej lozysk tocznych, Zabezpiecza niezawodna i skuteczna prace lozysk przy wielkich predkosciach ruchu i dlugich nieprzerwanych prze¬ biegach taboru kolejowego bez ogledzin i demonta¬ zu maznic.W przypadku stosowania w lozyskach tocznych uszczelnien gumowych nalezy stosowac taki smar staly, który zawiera podany wyzej olej mineralny o punkcie anilinowym 75—80°C.Zaleca sie wykorzystanie smaru stalego, który zawiera 11—14% wagowych litowego mydla kwasu stearynowego, 1—3% wagowych litowego mydla kwasu oleinowego siarkowanego, 4—8% wagowych litowego mydla polimeryzowanego siarkowanego oleju rycynowego, 1—3% wagowych przeciwutlenia- cza oraz uzupelniajaca do 100% wagowych ilosc oleju mineralnego.Stosowac mozna równiez korzystnie smar staly skladajacy sie z 11—14% wagowych litowego mydla kwasu stearynowego, 1—3% wagowych litowego mydla kwasu oleinowego, 4—8% wagowych litowe¬ go mydla polimeryzowanego siarkowanego oleju ry¬ cynowego, 1—3% wagowych przeciwutleniacza oraz uzupelniajaca do 100% wagowych ilosc oleju mi¬ neralnego. ! Oprócz smarów stalych o omówionych skladach mozna wykorzystac tez smar skladajacy sie z 11— 5 14% wagowych litowego mydla kwasu stearynowe¬ go, 1—3% wagowych kwasu oleinowego siarkowa¬ nego, 4—8% wagowych litowego mydla oleju rycy¬ nowego, 1—3% wagowych przeciwutleruacza oraz uzupelniajaca do 100% wagowych ilosc oleju mi- io neralnego.Smar staly wedlug wynalazku sporzadza sie w ni¬ zej podany sposób.Najpierw prowadzi sie siarkowanie i polimeryza¬ cje oleju rycynowego, albo prowadzi sie siarkowanie 15 kwasu oleinowego albo w przypadku mieszaniny oleju rycynowego i kwasu oleinowego poddaje sie siarkowaniu i polimeryzacji olej rycynowy a siar¬ kowaniu kwas oleinowy. W tym celu wspomniany olej lub kwas, albo ich mieszanine, wprowadza sie 20 ..do kotla i ogrzewa do temperatury 130^140°C, po czym dodaje sie zmielona siarke w ilosci 5—16% wagowych ilosci oleju rycynowego lub kwasu olei¬ nowego lub ich mieszaniny. Calosc ogrzewa sie do temperatury 170—180°C i utrzymuje sie zawartosc 25 kotla w tej temperaturze w ciagu 3—4 godzin,. Za¬ chodzi wówczas siarkowanie wprowadzonych sub- stratów i polimeryzacji oleju rycynowego. Po uply¬ wie podanego okresu czasu calosc chlodzi sie do temperatury 135—140°C, a siarkowane produkty 30 odsacza sie na prasie filtracyjnej od substancji zy¬ wicznych i nieprzereagowanej siarki.W przypadku, gdy wyjsciowy (podstawiony dla smaru) olej mineralny, taki jak olej wrzecionowy, narzedziowy, transformatorowy lub silnikowy, wy- 35 kazuje lepkosc mniejsza niz 12—19 cSt w tempera¬ turze 50°C, to uprzednio dodaje sie do niego (przed sporzadzeniem smaru) olej mineralny o wysokiej lepkosci, np. olej przemyslowy o lepkosci 42—58 cSt w temperaturze 50°C, w celu osiagniecia nie- 40 odzownej lepkosci. Zamiast oleju mineralnego o wy¬ sokiej lepkosci mozna do wyjsciowego oleju mine¬ ralnego wprowadzic dodatek zmieniajacy lepkosc np. poliizobutylen, polimery eterów winylowych w ilosci 1—5% wagowych oleju mineralnego. Za- 45 geszczenie wyjsciowego oleju mineralnego za pomo¬ ca podanych dodatków prowadzi sie, nieprzerwanie mieszajac, w temperaturze 70—90°C w ciagu 1—3 godzin.W celu sporzadzenia smaru wprowadza sie do 50 reaktora zmydlania 30—35% wagowych oleju mine¬ ralnego o odpowiedniej lepkosci i obliczona ilosc skladników tluszczowych (mieszaniny kwasu steary¬ nowego, kwasu oleinowego siarkowego i polimery¬ zowanego siarkowanego oleju rycynowego, albo 55 mieszaniny kwasów stearynowego i oleinowego oraz polimeryzowanego siarkowanego oleju rycynowego, albo mieszaniny kwasu stearynowego, kwasu oleino¬ wego siarkowanego i oleju rycynowego). Nieprzer¬ wanie mieszajac, ogrzewa sie mieszanine w reakto- 60 rze do temperatury 80—90°C, po czym do reaktora powoli wprowadza, sie 10—12% roztwór wodny wo¬ dorotlenku litowego w ilosci niezbednej do calkowi¬ tego zmydlenia skladników tluszczowych. Reakcje zmydlania prowadzi sie w temperaturze 160—170°C 65 stale mieszajac.5 75719 6 Zmydianie uznaje sie za zakonczone wówczas, gdy zawartosc wolnych alkaliów w zagestniku osiagnie wartosc 0,4—0,6% wagowych, po czym do reaktora dodaje sie 30—35% oleju mineralnego a zawartosc reaktora utrzymuje sie w podanej tem¬ peraturze w ciagu 3—5 gadzin. Zachodzi przy tym piroces pecznienia mydla litowego w oleju mine¬ ralnym. Nastepnie do reaktora dodaje sie pozos¬ tala porcje oleju mineralnego oraz przeciwutleniacz (np. dwufenyloamine, p-hydroksy dwufenyloamine) i stale mieszajac ogrzewa sie reaktor do tempera¬ tury 210°C. Po osiagnieciu tej temperatury, smar zlewa sie do czerpaków agregatu chlodniczego, w którym chlodzi sie smar do temperatury 20—25°C.Ochlodzony smar poddaje sie obróbce mechanicznej i w tym celu z czerpaków wprowadza sie go do pracy, w której przetlacza sie go przez sito. Na¬ stepnie smar poddaje sie zabiegom wykonczenio¬ wym, takim jak ujednorodnianie, odpowietrzenie itp., po czym odpowiednio opakowuje sie go.Omówionym sposobem otrzymano smary stale wedlug wynalazku o rozmaitych skladach chemicz¬ nych, np. o podanych nizej skladach chemicznych I—V.Sklad chemiczny I: litowe mydlo kwasu stearynowego 13% wagowych litowe mydlo kwasu oleinowego litowe mydlo polimeryzowanego siarkowanego oleju rycynowego o zawartosci 7% wagowych siarki dwufenyloamina olej wrzecionowy o lepkosci 14 cSt w temperaturze 50°C i o tempe- peraturze krzepniecia —45 °C. 1% wagowy 6% wagowych 1% wagowy 79 wagowych Sklad chemiczny II: litowe mydlo kwasu stearynowego litowe mydlo kwasu oleinowego litowe mydlo polimeryzowanego siarkowanego oleju rycynowego o zawartosci 5% wagowych siarki dwufenylomina olej mineralny o lepkosci 17cSt w temperaturze 50°C i o tempe¬ raturze krzepniecia —45°C (mie¬ szanina 97% wagowych oleju na¬ rzedziowego o lepkosci 8,5 cSt w temperaturze 50°C i o tempe¬ raturze krzepniecia —60 °C oraz 3°/o wagowych polimeru eteru winylowo-n butylowego i ciezarze czasteczkowym 9000-12000) 14% wagowych 1,5% wagowych 8% wagowych 1% wagowy 75,5% wagowych Sklad chemiczny III: litowe mydlo kwasu stearynowego 12% wagowych litowe mydlo kwasu oleinowego siarkowanego 2% wagowych litowe mydlo polimeryzowanego siarkowanego oleju rycynowego 6% wagowych 15 20 25 30 40 55 (zawartosc siarki w siarkowanej mieszaninie kwasu oleinowego i oleju rycynowego równa 5% wagowych) p-hydroksydwufenyloamina 3% wagowych olej mineralny o lepkosci 16 cSt w temperaturze 50°C i o tempe¬ raturze krzepniecia —45°C (mie¬ szanina 97% wagowych oleju na¬ rzedziowego o lepkosci 8,5 cSt w temperaturze 50°C i o tempe¬ raturze krzepniecia —60°C oraz 3% wagowych poliizobutylenu o ciezarze czasteczkowym 15000- 25000) 77% wagowych Sklad chemiczny IV: litowe mydlo kwasu stearynowego litowe mydlo kwasu oleinowego siarkowanego o zawartosci 16% wagowych siarki litowe mydlo oleju rycynowego dwufenyloamina olej mineralny o lepkosci 18 cSt w temperaturze 50°C i o tempe¬ raturze krzepniecia —45°C (mie¬ szanina 66% wagowych oleju wrzecionowego o lepkosci 14 cSt w temperaturze 50°C i o tempera¬ turze krzepniecia —45°C, 24% wagowych oleju przemyslowego o lepkosci 50 cSt w temperaturze 50°C i o temperaturze krzepnie¬ cia —20 °C oraz 10% wagowych oleju narzedziowego o lepkosci 8,5 cSt i o temperajturze krzepnie¬ cia —60°C) 11% wagowych 3% wagowych 8% wagowych 2,9% wagowych 75,5% wagowych Sklad chemiczny V: litowe mydlo kwasu stearynowego litowe mydlo kwasu oleinowego siarkowanego litowe mydlo polimeryzowanego siarkowanego oleju rycynowego (zajwartosc siarki w siarkowanej mieszaninie kwasu oleinowego i oleju rycynowego równa 6% wagowych) p-hydroksydwufenyloamina olej mineralny o lepkosci 19 cSt w temperaturze 50°C i o tempe¬ raturze krzepniecia —45°C i o punkcie anilinowym 80°C (mieszanina 97% wagowych oleju silnikowego o lepkosci 8,3 cSt w temperaturze 50 °C i o tempe¬ raturze krzepniecia —55°C oraz 3% wagowych poliizobutylenu o ciezarze czasteczkowym 15000- 25000) 13% wagowych 3% wagowych 4% wagowych 3% wagowych 65 77 czesci wago¬ wych75719 Smar wedlug wynalazku i omówiony wyzej smar znany (na osnowie mieszaniny oleju wrzecionowego i oleju przemyslowego) badano na stanowisku z, chrakterystyczna maznica wyposazona w lozyska rolkowe. Próby prowadzono w komorze izotermicz- nej w przedziale temperaturowym od + 20°C do — 40°C pod obciazeniem maznicy równym 10 ton.W tablicy 1 podano wartosci rozruchowych momen¬ tów oporowych Mop Obrotów lozysk w kg/cm, otrzymane jako wynik przeprowadzonych prób.Tablica 1 Nazwa smaru L Smar I wedlug wyna¬ lazku Smar znany Wartosc rozrucho¬ wego momentu opo¬ rowego MoP obrotów lozysk rolkowych . W kg/cm w temperatu¬ rze: +20°C 70 165 o°c 139 295 —20°C 173 472 —40°C 328 956 Uwagi Rozruch stanowiska w tempe¬ raturze -40°C pro¬ wadzono bez obcia¬ zenia | Z tajblicy 1 wynika, ze jakosc smaru ma istotny wplyw na rozruchowe wlasciwosci lozysk, przy czym ten wplyw smaru rosnie wraz z obnizeniem tem^ei-atury otaczajacego powietrza. I tak np. w komorze izotermicznej w temperaturze —20°C wartosc rozruchowego momentu oporowego Mop w przypadku smaru wedlug wynalazku wynosi 173 k^cm a w przypadku smaru znanego wynosi 472 kg/cm, czyli okolo 3-krotnie wiecej niz w przypadku stosowania smaru wedlug wynalazku. Wraz z obni¬ zeniem temperatury rozruchowy moment oporowy znacznie zwieksza sie. Podczas badania znanego smaru w temperaturze —40°C nie udalo sie urucho¬ mic stanowiska obciaznego natomiast rozruchowy moment oporowy dla tego smaru bez obciazenia stanowiska wyniósl 956 kg/cm. Podczas badania smaru, wedlug wynalazku w temperaturze —40°C stanowisko uruchomiono nawet pod obciazeniem, a rozruchowy moment oporowy wyniósl przy tym tylko 328 kg/cm.Smar do lozysk tocznych powinien wykazywac nizsze wafrtosci lepkosci dynamicznej. W tablicy 2 podano wartosci lepkosci dynamicznej smaru we¬ dlug wynalazku, wyzej omówionego smaru zna¬ nego (na osnowie mieszaniny oleju wrzecionowego i przemyslowego) oraz smaru o nazwie SKF-65.Wartosci podane w tablicy 2calkowicie korespon¬ duja z , danymi otrzymanymi podczas okreslania rozruchowych momentów oporowych obrotów lo¬ zysk, '-';"uV/ 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 Tablica 2 1 Nazwa smaru Smar wedlug wynalaz¬ ku Znany smar na osno¬ wie mieszaniny oleju wrzecionowego i prze¬ myslowego Smar o nazwie SKF-65 Wartosci dynamicznej lepkosci smaru przy srednim gradiencie predkosci odksztalcenia 10 sek-1, w puazach w tempera¬ turze —20QC 5900 9800 6750 w tempe¬ raturze —30°C 8900 16200 25600 | 65 Z tablicy 2 wynika, ze smar wedlug wynalazku wykazuje znacznie korzystniejsze wskazniki lepko¬ sciowe niz smary znane.Niezwykle wazne kryterium oceny wlasciwosci eksploatacyjnych smarów stalych stanowi ocena ich wlasciwosci zapobiegajacych zuzywaniu sie lozysk. Próby na stanowisku zaopatrzonym w ty¬ powe lozyska rolkowe, prowadzone pod zwielokrot- aionymi obciazeniami osiowymi i promieniowymi umozliwiaja i scharakteryzowanie dla smaru wedlug wynalazku i dla omówionego smaru znanego, ich wlasciwosci zapobiegajacych zuzywaniu sie lozysk.Za podstawe kryteriów oceny smarów pod wzgle¬ dem ich wlasciwosci zapobiegajacych zuzywaniu sie lozysk przyjmuje sie temperature do jakiej nagrze¬ wa; sie lozysko wskutek tarcia, charakter i wielkosc powierzchni czolowych i powierzchni cylindrycznych rolek lozyska, które w jednakowych warunkach wy¬ trzymalosciowych zaleza od zapobiegajacych zuzy^ waniu sie lozysk wlasciwosci smarów (przeciwcier- nych i przeciwzadziorowych).Badania smarów pod wzgledem wlasciwosci zapo¬ biegajacych zuzywaniu sie lozysk prowadzono w temperaturze otaczajacego powietrza, mianowicie w temperaturze od +20°C do —40°C, pod promie- nowym obciazeniem 10 ton na lozysko i pod osio¬ wym obciazeniem 1 tony na lozysko i szybkosci obro¬ towej 100—160 km/godzine.W podanych warunkach badania nagrzewanie sie lozysk wskutek tarcia w przypadku smaru wedlug wynalazku wynosza mniej niz 10°/o w zakresie temperatur dodatnich li mniej niz 50% w zakresie temperatur ujemnych w stosunku do lozysk za¬ wierajacych smar znany (na osnowie mieszaniny oleju wrzecionowego i przemyslowego).W tablicy 3 zebrano dane porównawcze zuzywa¬ nia sie lozysk w podanych warunkach roboczych lozyska dla przypadku stosowania smaru wedlug wynalazku i smaru znanego (na osnowie mieszaniny oleju wrzecionowego i przemyslowego).Porównanie zuzycia rolek lozysk wedlug wielkosci liniowych, objetosciowych i sumarycznych wskazuje, ze jesli zuzycie w przypadku badanego znanego75719 10 Tablica 3 Rodzaj zuzywania sie rolek lozyska Liniowe zuzycie ro¬ lek - wzdluz tworzacych w przednich lozyskach, w°/o Objetosciowe zuzycie rolek wzdluz tworza¬ cych w przednich lozy¬ skach, w °/o Liniowe zuzycie rolek wzdluz tworzacych w tylnych lozyskach, w °/« Objetosciowe zuzycie rolek wzdluz tworza¬ cych w tylnych lozy¬ skach, w °/o Sumaryczne zuzycie po¬ wierzchni czolowych rolek obu lozysk, w °/o Sumaryczne zuzycie ro¬ lek wzdluz tworzacych i w obu lozyskach, w °/o Objetosciowe zuzycie rolek wzdluz tworza¬ cych w obu lozyskach, w °/o 1 Wielkosc zuzycia rolek lozyska Smar znany 100 100 ¦ 7 . 7 2€ ¦ 100 100 100 100 100 Smar we¬ dlug wyna¬ lazku 9,5 : ¦.-.:.; ;•'. :. 8,5 10: ::,¦¦ 12,5 36 13 10,5 1 smaru przyjmie sie jako równe 100 */», to smar wedlug wynalazku w kazdym rodzaju porównania umozliwia kilkakrotnie nizsze ( w niektórych pró¬ bach dwunastokrothie nizsze) zuzywanie sie rolek niz smar znany.Badanie kinematyki cylindrycznych lozysk rolko¬ wych pod obciazeniami osiowymi przy podwyzszonej szybkosci obrotowej i przy zastosowaniu rozmaitych smarów pozwalaja na wyprowadzenie nastepuja¬ cych wniosków: podstawowymi uszkodzeniami wy¬ wolanymi wskutek dzialania obciazen osiowych sa zadziory powierzchni czolowych rolek i obrzezy pier¬ scienia, a jako skutek szczeliny i pekniecia pierscie¬ ni, zuzywanie i przelamywanie przekladek. Po zmie¬ rzeniu sily tarcia rolek na pierscieniu oporowym lozyska ustalono, ze wyeliminowanie uszkodzen po¬ wierzchni procujacych jest mozliwe pod warunkiem, ze sila tarcia F rolki z krawedzia w strefie zetkniecia sie przewyzsza wartosc 15 kg a wspólczynnik tarcia slizgowego f nie przewyzsza wartosci 0,004. Warunek ten sposród przebadanych smarów spelnia tylko smar staly wedlug wynalazku, natomiast nie spel¬ niaja go ani znany smar (na osnowie mieszaniny oleju wrzecionowego i przemyslowego) ani znany smar o nazwie SKF-65).W przypadku stosowania wyzej omówionego zna¬ nego smaru na osnowie mieszaniny oleju wrzecio¬ nowego i przemyslowego krytyczny momet powsta¬ nia zadziorów czolowych powierzchni rolek nastepu- 20 25 35 je pod obciazeniem osiowym 3 ton ha rolke i fetzy szybkosci obrotowej 115 km/godz. Wówczas sila tar¬ cia F rolki z brzegiem pierscienia w strefie aetkni^- cik?| wyniosla 150 kg, wspólczynnik tarcia slizgowego s f = o,05, a temperatura w strefie tarcia wyniosla 140°C. W przypadku stosowania smaru wedlug wy¬ nalazku w zakresie predkosci obrotowej! do'? 190 km/godz. pod obciazeniem 3 ton na rolke nie fi&$te- puje krytyczny moment powstawania zadriorów ha io powierzchniach czolowych rolek. W przypadkti po¬ danego polaczenia szybkosci i obciazenia (190 km/godz. i 3 tony) sila tarcia F rolki z obrzezem pierscienia w strefie zetkniecia wynosila 7,5 kg, wspólczynnik tarcia slizgowego f = 0,0025, a tempe- 15 ratura w strefie tarcia 73°C.Badania podanych smarów przy osiowych obcia¬ zeniach 3 tony na rolke dowiodly, ze znaple smary ograniczaja nosnosc osiowa lozysk, zwlaszcza przy podwyzszonych szybkosciach obrotowych.Jeden z waznych wskazników jakosci smarów sta¬ nowia ich wlasciwosci antykorozyjne. Wlasciwosci te badano dla smaru wedlug wynalazku i dla omó¬ wionego wyzej znanego smaru (na osnowie )&ie&&- niny oleju wrzecionowego i przemyslowego). v Badania przeprowadzone w komorze w srodo¬ wisku agresywnym, a mianowicie W srodowisku dwutlenku siarki S02 i tlenku wegla CÓ, przy l00^/o wilgotnosci udowodnily, ze smar wedlug wynalkgku zabezpieczal lozysko przed agresywnymi warunkami badania w ciagu 30 dób. W przypadku stosowania podanego znanego smaru ogniska; korozji na po¬ wierzchni czesci lozyska pojawily sie juz w ciagu pierwszej doby, a po trzech dobach próbe przer¬ wano. :¦ *#*£"*" i,Y Próbe w komorze odzwierciedlajacej klimat tro¬ pikalny (temperatura 20 i 50°C, wilgotnosc 100°/o) smar wedlug wynalazku wytrzymuje w ciagu 56 dób. Ze znanym smarem natomiast jui pouplywie 4Q 10 dób przerywa sie próbe, gdyz na powierzchni czesci lozyska rozpoczyna sie proces korozji.Próbe w komorze sztucznej pogody (dzialanie zmieszanego swiatla lamp lukowych i rteciowo- -kwarcowych w temperaturze 55—*Q0°C) smar we- 45 dlug wynalazku wytrzymal. W przypadku próby ze smarem znanym na calej powierzchni lozysk rozpo¬ czal sie proces korozji.Badania antykorozyjnych wlasciwosci smarów dowodza, ze smar wedlug wynalazku wytrzymuje 50 wszystkie próby wedlug wyzej omawianych metod.W przypadku stosowania znanego smaru stwier¬ dzono korozje na powierzchni czesci lozyska we wszystkich próbach. Z przeprowadzonych prób wy¬ nika, ze znany smar wykazuje slaba adhezje do me¬ ss talu i nie zabezpiecza powierzchni czesci lozysk przed korozja. Smar wedlug wynalazku wykazuje nato¬ miast podwyzszona adhezje do metalu (lepsza 20^- 25-krotnie w porównaniu ze znanym smarem), co zapewnia niezawodna ochrone lozysk tocznych przed eo korozja i ich efektywna etapioajtacje w ciaga dtol^ gotrwalego okresu czasu.Jak wspomniano, smar wedlug wynalazku wyka¬ zuje znakomite wlasciwosci zabezpieczajace przed zuzywaniem lozysk órez antykorozyjne. Tó! pbfcacze- 65 nie wlasciwosci smaru osiagnieto. dzieki wprowa- J11 75719 12 dzeniu do skladu chemicznego smaru zagestnika na osnowie siarkowanych produktów (oleju rycynowe¬ go i kwasu oleinowego). Natomiast wprowadzanie zwyczajnych dodatków do znanych smarów litowych podczas ich przygotowywania powoduje znaczne trudnosci i nie daje oczekiwanego rezultatu.W tablicy 4 podano fizyko-chemiczna charaktery¬ styke smaru wedlug wynalazku i omówionego wy¬ zej znanego smaru (na osnowie oleju wrzecionowego i przemyslowego). 10 Smar wedlug wynalazku do lozysk tocznych wy¬ kazuje wlasciwosc stalego przebywania w strefie tarcia i umozliwia przy znacznie obnizonych stra¬ tach smaru zwiekszenie przebiegów taboru kolejo¬ wego bez dodatkowego przygotowania maznic. Po¬ dany smar mozna stosowac w szerokim przedziale temperaturowym (od temperatury —50°C do tem¬ peratury + 130°C). Smar ten pozwala wedlug wspól¬ czynnika tarcia na 5—10-krotne zwiekszenie osio¬ wej nosnosci lozysk, na 20—50°/o zwiekszenie prze- Tablica 4 Wlasnosci Wyglad zewnetrzny lepkosc w puazach: pirzy srednim gradiencie szyb¬ kosci odksztalcenia 10 sek-1 w temperaturze—30°C przy srednim gradiencie szyb¬ kosci odksztalcenia 10 sek-1 w temperaturze 0°C Temperatura kropienia, w °C: Trwalosc cieplna: Agresywnosc wobec powierzchni metalicznych Zawartosc wolnych alkaliów w przeliczeniu na NaOH, w °/o: Zawartosc wolnych kwasów or¬ ganicznych, w °/q Zawartosc wody, °/o Zawartosc domieszek mechanicz¬ nych, D/o Penetracja w temperaturze +25°C Trwalosc koloidu, w °/o wydzie¬ lonego* oleju mineralnego Graniczna wytrzymalosc w tem¬ peraturze 50°C, w g/cm2 Parowanie w parowniczkach w temperaturze 100°C w ciagu 1 godziny, w •/# | I Normy jakosciowe Smar wedlug wynalazku Jednorodny miekki smar, zabar¬ wiony od jasnobrunatnego do ciemnobrunatnego koloru 15 000 3 900 co najmniej 170 w temperaturze 110°C w ciagu 2 godzin ze smaru nie wydziela sie olej mineralny na plytkach ze stali i metali kolo¬ rowych, pokrytych smarem, po u- trzymywaniu ich w temperaturze 100°C w ciagu 3 godzin nie stwier¬ dzono ognisk korozyjnych. co najwyzej 0,3 brak brak brak 190—260 co najwyzej 10 co najmniej 3,0 co najwyzej 3,5 Znany smar Jednorodny miekki smar, zabar¬ wiony jasnozólto 5 000 co najmniej 125 w temperaturze 110°C w ciagu 2 godzin ze smaru nie wydziela sie olej mineralny na plytkach ze stali i metali kolo¬ rowych, pokrytych smarem, po u- trzymywaniu ich w temperaturze 100°C w ciagu 3 godzin nie stwier¬ dzono ognisk korozyjnych co najwyzej 0,2 brak 0,5 brak 220—260 co najwyzej 23 co najmniej 2,4 —t&m 13 biegów miedzyremontowych taboru kolejowego i na zwiekszenie szybkosci do 200 km/godz. PL PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 5 1. Smar staly do lozysk tocznych zawierajacy olej mineralny, zagestnik i pzreciwutleniacz, znamienny tym, ze zawiera olej mineralny wykazujacy lepkosc 12—19 cSt w temperaturze 50°C i temperature krzepniecia nie wyzsza od temperatury —45°C, 10 a jako zagestnik zawiera mieszanine skladajaca sie z litowych mydel kwasów stearynowego i olei¬ nowego siarkowanego oraz z litowego mydla poli¬ meryzowanego siarkowanego oleju rycynowego, albo mieszamine skladajaca sie z litowych mydel kwa- 15 sów stearynowego i oleinowego oraz z litowego my¬ dla polimeryzowanego siarkowanego oleju rycyno¬ wego, albo mieszanine skladajaca sie z litowych mydel kwasów stearynowego i oleinowego siarko¬ wanego oraz z litowego mydla oleju rycynowego, 20 przy czym gotowy smar zawiera co najmniej 0,4*/© wagowych siarki.

2. Smar staly wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera olej mineralny, wykazujacy punkt anilino¬ wy75—80°C. 25

3. Smar staly wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny 14 tym, ze zawiera li—i4*/o wagowych litowego mydla kwasu stearynowego, 1—3°/o wagowych litowego mydla kwasu oleinowego siarkowanego, 4—8*/© wa¬ gowych litowego mydla polimeryzowanego siarko¬ wanego oleju rycynowego, 1—3°/© wagowych prze- ciwutleniacza i uzupelniajaca do 100% wagowych ilosc oleju mineralnego.

4. Smar staly wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze zawiera 11—14°/o wagowych litowego mydla kwasu stearynowego, 1—3°/o wagowych litowego mydla kwasu oleinowego, 4—8°/o wagowych litowe¬ go mydla polimeryzowanego siarkowanego oleju rycynowego, 1—3°/o wagowych przeciwutleniacza i uzupelniajaca do 100°/o wagowych ilosc oleju mine¬ ralnego.

5. Smar staly wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze zawiera 11—14°/© wagowych litowego mydla kwasu stearynowego, 1—2P/o wagowych litowego mydla kwasu oleinowego siarkowanego-, 4—8°/© wa¬ gowych litowego mydla oleju rycynowego, 1—3°/© wagowych przeciwutleniacza i uzupelniajaca do 100°/o wagowych ilosci oleju mineralnego.

6. Smar staly wedlug zastrz. 1—5, znamienny tym, ze zawiera zmieniajacy wlasnosci lepkosciowe dodatek w ilosci 1—5*/o wagowych oleju mineralne¬ go. CZYTELNIA Urz©)4u fofentamgo PL PL