Pierwszenstwo: 27.01.1972 (P. 153128) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.02.1975 74800 KI. 35b,23/70 MKP B66c 23/70 Twórcy wynalazku: Stanislaw Oziemski, Aleksander Kulesza, Zygmunt Szewczyk Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Warszawska, War¬ szawa (Polska), Centralne Biuro Konstrukcyjne Urzadzen Budowla¬ nych, Warszawa (Polska) Wysiegnik teleskopowy wieloczlonowy maszyn roboczych ciezkich Przedmiotem wynalazku jest wysiegnik teleskopo¬ wy wieloczlonowy maszyn roboczych ciezkich zwla¬ szcza zurawi jezdniowych i koparek.Znane sa wysiegniki teleskopowe wieloczlonowe zurawi jezdniowych i koparek, w których urzadze¬ nia napedowe, sluzace do wysuwania wzglednie wsuwania poszczególnych czlonów wysiegnika sta¬ nowia badz silowniki hydrauliczne, badz tez ukla¬ dy zlozone z silowników hydraulicznych i ciagów linowych wzglednie ciagów lancuchowych. Stoso¬ wane uklady napedowe czlonów wysiegnika tele¬ skopowego posiadaja badz to ograniczony zakres zastosowania, badz tez niekorzystne wskazniki techniczno-ekonomiczne. Zastosowanie kilku silow¬ ników hydraulicznych jest technicznie i ekonomicz¬ nie niekorzystne ze wzgledu na skomplikowana konstrukcje kosztowna w wykonawstwie i eksploa¬ tacji. Zastosowanie ukladów zlozonych z silownika hydraulicznego i ciagu linowego jest mozliwe do ograniczonej wielkosci udzwigu i wysiegu ze wzgle¬ du na wymagana wytrzymalosc i zywotnosc liny.Zasltosowanie ukladu zlozonego z silownika hydrau¬ licznego i ciagu lancuchowego jest nieekonomiczne ze wzgledu na ciezar i koszt lancucha i kól lancu¬ chowych. / W znanych wysiegnikach teleskopowych wielo- czlonowych prowadzenie poszczególnych czlonów wysiegnika w czlonach ich bezposrednio obejmu¬ jacych rozwiazane jest badz to przez zastosowanie specjalnych listew prowadzacych w plaszczyznach 2 górnej i dolnej czlonu, badz tez przez zastosowa¬ nie rolek odpowiednio rozmieszczonych na poszcze¬ gólnych czlonach wysiegnika. Te znane rozwiazania nie zapewniaja odpowiedniej wymaganej podatnosci 5 prowadzenia przy wysuwaniu czlonów ze wzgleduj na zaistnienie dopuszczalnych odksztalcen, ugiecia wysiegnika pod wplywem wystepujacych obciazen, czy tez wynikajaca z krzywizny czlonów. Ze wzgle¬ dów eksploatacyjnych i bezpieczenstwa pracy isrbot- io ne jest utrzymywanie urzadzenia chwytnego nosiwa w stalej odleglosci w pionie od konca wysiegnika przy zmianie jego dlugosci przez wysuwanie wzgled¬ nie wsuwanie poszczególnych jego czlonów. Uzy¬ skuje sie to przez kompensacje dlugosci lin podno- 15 szenia.Znane uklady kompensacyjne skladaja sie z od¬ powiedniego ukladu krazków linowych rozmiesz¬ czonych na poszczególnych czlonach wysiegnika i prowadzenia liny podnoszenia przez te krazki. 20 Rozwiazania te sa trudne i klopotliwe w montazu oraz uciazliwe w obsludze w czasie eksploatacji.W znanych rozwiazaniach wysiegnika teleskopo-1 wego mechanizm podnoszenia jest zbudowany na stopie czlonu stalego wysiegnika w ramie sztywno 25 polaczonej ze stopa. Rozwiazanie to jest niekorzyst¬ ne ze wzgledu na prace mechanizmu, obsluge, re¬ gulacje i montaz mechanizmu podnoszenia szcze¬ gólnie w czasie konserwacji i remontów oraz wlas¬ ciwosci trakcyjne zurawia. 30 Celem wynalazku jest wskazanie nowego rozwia-. 748003 74800 4 zania technicznego wysiegnika teleskopowego wie¬ loczlonowego w jego poszczególnych wyzej omówio¬ nych wezlach, które eliminowaloby wystepujace ujemne cechy techniczno-ekonomiczne tak w urza¬ dzeniu napedowym czlonów wysiegnika, ich prowa¬ dzeniu, kompensacji dlugosci lin podnoszenia oraz w zamocowaniu mechanizmu do stopy wysiegnika.Wysiegnik teleskopowy wieloczlonowy masizyn ro-1 boczych ciezkich zwlaszcza zurawi jezdniowych i koparek, wedlug wynalazku, charakteryzuje sie tym, ze urzadzenie napedowe czlonów wysiegnika powodujace ich wysuwanie wzglednie wsuwanie sklada sie ze znanego silownika hydraulicznego i ukladu ciegnowego zlozonego z tasmy stalowej lub niemetalowej i lancucha.Silownik hydrauliczny zamocowany przegubowo glowica draga tlokowego w stopie wysiegnika, a kolnierzem cylindra w pierwszym wysuwanymi czlonie wysiegnika, powoduje ruch tego czlonu, przy czym cylinder jest prowadzony w elastycznej pod¬ porze. Tasma stalowa lub niemetalowa ukladu cieg¬ nowego jest jednym koncem zamocowana w stopie wysiegnika, przechodzi przez szeroka rolke zamo-i cowana obrotowo na glowicy cylindra hydraulicz¬ nego i drugim koncem laczy sie z lancuchem, który przeprowadzony przez kolo lancuchowe zamocowa¬ ne na drugim czlonie przesuwnym wysiegnika, za¬ mocowany jest do czlonu podstawowego wysiegnika.Oiag tasmowo-lancuchowy powoduje przesuwanie dalszych czlonów wysiegnika przy ruchu cylindra hydraulicznego. Rozwiazanie urzadzenia napedowe¬ go wedlug wynalazku cechuje sie uniwersalnoscia w zastosowaniu niezaleznie od wielkosci udzwigu i dlugosci wysiegnika, prostota konstrukcji i sto¬ sunkowo malym ciezarem, jak równiez latwym montazem i obsluga.Prowadzenie poszczególnych czlonów wysiegnika teleskopowego w czlonach ich bezposrednio obej¬ mujacych rozwiazane zostalo wedlug wynalazku po¬ przez zastosowanie podpory górnej przestrzennie podatnej nieograniczenie lub ograniczenie, osadzo¬ nej na zewnetrznej górnej powierzchni czlonu we¬ wnetrznego i podpory dolnej przegubowo osadzonej w dolnej scianie czlonu zewnetrznego wysiegnika, a w scianach bocznych slizgi podatne. Rozwiazanie techniczne prowadzenia czlonów wysiegnika wedlug wynalazku przez stworzenie podatnosci podpór uwzgledniajacych ugiecia, krzywizny i przesuniecia czlonów wysiegnika przy ich obciazeniu, zapewnia prawidlowe i malo-energochlonne ich ruchy.Przedstawiony wynalazek obejmuje równiez no¬ we rozwiazanie kompensacji dlugosci lin podnosze¬ nia, które polega na tym, ze uklad krazków przez które przewija sie lina podnoszenia zbudowany jest na dwóch bezposrednio sasiednich czlonach wysieg¬ nika, przy czym na czlonie wewnetrznym na gór¬ nej jego plaszczyznie osadzona jest obrotowo ilosc krazków odpowiadajaca ilosci czlonów wysuwanych w usytuowaniu szeregowym, a na czlonie zewnetrz¬ nym w uksztaltowanej odpowiednio kieszeni osa¬ dzona jest obrotowo druga grupa krazków, nato¬ miast lina podnoszenia jednym koncem zaczepiona do miejsca zaleznego od ilosci czlonów wysiegnika, przewija sie kolejno przez krazki jednej i drugiej grupy ukladu, schodzac ostatecznie na krazek umie¬ szczony na glowicy wysiegnika. Rozwiazanie kom¬ pensacji wedlug wynalazku ulatwia i potania wy¬ konawstwo i montaz przez zgrupowanie krazków linowych w dwóch miejscach latwo dostepnych dla 5 obslugi i konserwacji.Zabudowa mechanizmu podnoszenia do stopy wy¬ siegnika w nowym rozwiazaniu objetym wynalaz¬ kiem polega na tym, ze mechantan podnoszenia jest wbudowany w korpus, który polaczony jest ze stopa wysiegnika poprzez przegub w dolnej cze¬ sci korpusu i lacznik z nacietym gwintem w górnej czesci korpusu. Rozwiazanie to stwarza mozliwosci szybkiego i latwego przechylenia calego bloku me¬ chanizmu podnoszenia od stopy wysiegnika w dól, a tym samym przeprowadzenia regulacji, konser¬ wacji i wymiany czesci w czasie remontu, czy tez przyjecia dogodnego polozenia do trakcji. j Wysiegnik teleskopowy wieloczlonowy wedlug wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wy¬ konania na rysunkach, na których przedstawia: fig. 1. przekrój wzdluzny wysiegnika w stanie zlo¬ zonym, fig. 2. przekrój wzdluzny wysiegnika w sta¬ nie wysunietym, fig. 3. przekrój elastycznej podpo¬ ry cylindra hydraulicznego, fig. 4. przekrój podpo¬ ry górnej czlona wysiegnika w wykonaniu A, fig. 5. przekrój podpory górnej czlona wysiegnika w wy¬ konaniu B, fig. 6. widok z boku podpory górnej czlona wysiegnika, fig. 7. uklad kompensacyjny liny podnoszenia, fig. 8. uklad krazków kompensacji li¬ ny podnoszenia, fig. 9. polaczenie mechanizmu pod¬ noszenia ze sitopa wysiegnika.Urzadzenie napedowe czlonów wysiegnika przed¬ stawione na fig. 1 i 2 sklada sie z silownika hydrau¬ licznego 1 i ukladu ciegnowego utworzonego z tas¬ my stalowej lub niemetalowej 4 i lancucha 5. Si¬ lownik hydrauliczny 1 zamocowany jest przegubo¬ wo glowica 6 draga tlokowego 3 w stopie wysieg¬ nika 7 a poprzez kolnierz 8 cylindra hydrauliczne¬ go 2 w pierwszym wysuwanym czlonie wysiegnika 14. Tasma stalowa lub niemetalowa 4 ukladu ciag- nowego jest zamocowana nagwintowana koncówka 9 w stopie wysiegnika 7, przechodzi nastepnie na szeroka rolke 10 osadzona obrotowo w glowicy 11 cylindra hydraulicznego 2 i drugim koncem pola^ czona jest z drugim czlonem wysuwanym wysieg¬ nika 15 oraz lancuchem 5. Lancuch 5 przeprowa¬ dzony przez kolo lancuchowe 12 osadzone obroto¬ wo w dolnej czesci pierwszego czlonu wysuwane¬ go wysiegnika 14, zamocowany jest drugim koncem w przedniej czesci czlonu stalego wysiegnika 13.W okresie wysuwania poszczególnych czlonów wy¬ siegnika dzialanie urzadzenia napedowego jest na¬ stepujace: pod wplywem cisnienia w silowniku hy¬ draulicznym 1 przesuwa sie cylinder 2 ciagnac za soba poprzez czopy kolnierza 8 pierwszy czlon wy¬ suwany wysiegnika 14, a poprzez rolke 10 powoduje przesuw tasmy stalowej 4, która wysuwa drugi czlon wysuwany wysiegnika 15. Ruch powrotny drugiego czlonu wysuwanego wysiegnika 15 zapew¬ niony jest ruchem lancucha 5 spowodowanym ko¬ lem lancuchowym 12 osadzonym w pierwszym czlo¬ nie wysuwanym wysiegnika 14 i przesuwajacym sie razem z tym czlonem.Elastyczna podpore cylindra hydraulicznego 2 w pierwszym czlonie wysuwanym wysiegnika 14 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6074800 6 przedstawia fig. 3. Kolnierz cylindra hydrauliczne¬ go 8 posiada dwa symetrycznie usytuowane czopy 37, które poprzez tuleje 18 i wkladki elastyczne 17 osadzone sa w korpusie podpory 19. Korpusy pod¬ pory przymocowane sa srubami do scian czlonu pierwszego wysuwanego wysiegnika 14.Poszczególne czlony wysuwane wysiegnika 14, 15 prowadzone sa w czlonach ich bezposrednio obej¬ mujacych poprzez podpory górne 20 przestrzenne podatne osadzone na zewnetrznych górnych po¬ wierzchniach czlonów wewnetrznych i podporach dolnych 21 przegubowo osadzonych w dolnych scia¬ nach czlonów zewnetrznych. Rozwiazanie konstruk¬ cyjne podpory górnej przesitrzennie podatnej przed¬ stawiaja fig. 4, 5, 6, wykonanie A i B. W wyko¬ naniu A fig. 4 na biezni 22 osadzonej na górnej scia¬ nie czlonu pierwszego wysuwanego 14, wewnetrz-; nie kulisto wyksztalconej usytuowany jest element nosny 23 posiadajacy na górnej powierzchni cierna wykladzine 24, na której wspiera sie górna sciana czlonu stalego wysiegnika 13. W wykonaniu B fig. 5 na górnej scianie czlonu pierwszego wysuwanego 14 ustalona jest poprzez obrzeze 26 wkladka ela¬ styczna 25, na której osadzony jest element nosny 23 z wykladzina 24. Element nosny w widoku z boku przedstawiony jest na fig. 6.Przykladowy^ uklad krazków kompensacji liny podnoszenia przedstawiony jest na fig. 1, 2, 7, 8, w wysiegniku zlozonym z trzech czlonów. Na gór¬ nej scianie pierwszego wysuwanego czlonu wysieg¬ nika 14 osadzone sa obrotowo w odpowiednio wy¬ ksztalconej wnece dwa krazki linOJwe 30, a do gór¬ nej sciany czlonu stalego 13 od strony wewnetrz¬ nej zamocowana jest kieszen z krazkiem linowym 29. Lina podnoszenia 28 ustalona swoim koncem w uchwycie 27 zamocowanym w czlonie stalym wy¬ siegnika 13, nawija sie na krazek pierwszy 30, kra¬ zek 29 i krazek drugi 30 a nastepnie krazek 31 glo¬ wicy wysiegnika 16, przechodzi przez krazki zblo¬ cza i glowicy wysiegnika na beben mechanizmu podnoszenia.Nowe rozwiazanie zabudowy mechanizmu podno¬ szenia 32 do stopy wysiegnika 7 pokazane jest na fig. 1, 2 i 9. Mechanizm podnoszenia 32 osadzony w korpusie 33 polaczony jest ze stopa wysiegnika 7 lacznikiem 35 oraz przez wkladki elastyczne 36 oraz przegubem 34 w dolnej czesci korpusu i stopy wy¬ siegnika. PL PL