Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.09.1974 72072 KI. 63c,19/50— MKP B60k 19/4^ Twórca wynalazku: Andrzej Sadom9ki Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn Budowlanych, Warszawa (Polska) Uklad sterowania hydraulicznego, wielu mechanizmów, na przyklad sprzegiel w skrzyniach przekladniowych przy pomocy jednej dzwigni recznej Przedmiotem wynalazku jest uklad sterowania hydraulicznego wielu mechanizmów, na przyklad sprzegiel w skrzyniach przekladniowych, iprzy po¬ mocy jednej dzwigni recznej, pozwalajacy dokony¬ wac przy odpowiednim ustawieniu dzwigni, prze¬ laczenia odpowiednich biegów oraz blokowania przekladni hydrokinetycznydh.Znane obecnie uklady sterowania hydraulicznego posiadaja kilka dzwigni, sprzegnietych z odpowied¬ nimi suwakami rozdzielajacymi przeplyw medium o cisnieniu roboczym do poszczególnych sprzegiel.Liczba dzwigni w takim przypadku odpowiada za¬ zwyczaj liczbie suwaków spelniajacych jednoczesnie swoija funkcje podczas pracy maszyny. Niedogodno¬ scia takich ukladów jest to, ze w przypadku zasto¬ sowania ich w obecnie produkowanych maszynach budowlanych wystepuje po kilka dzwigni steruja¬ cych skrzynie przekladniowe. Zajmuje to duzo miejsca w kabinie operatora, a w przypadku po¬ trzeby zmiany biegów lub innej czynnosci trzeba przestawiac zazwyczaj dwie, a nawet .trzy dzwignie.Dodatkowa niedogodnoscia tych ukladów jest to, ze posiadaja skomplikoiwaine suwaki dwu- i cztero- polozeniowe. Ponadto w przypadku potrzeby roz¬ laczania sprzegiel podczas hamowania konieczne bylo stosowanie dodatkowego ukladu, stanowiacego oddzielne sterowanie. Stwarza to dodatkowe trud¬ nosci, przy sterowaniu oraz podraza koszt wykona¬ nia.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod- 10 15 20 nosci, to znaczy opracowanie ukladu sterowania hydraulicznego z prostymi rozdzielaczami o dwupo- lozeniotwych suwakach rozdzielajacych medium o cisnieniu roboczym do odpowiednich sprzegiel, przy czym sterowanie tych rozdzielaczy Ibedzie rea¬ lizowane przy pomocy jednej dzwigni recznej, a urzadzenie wylaczajace -sprzegla- podczas hamo¬ wania bedzie dzialalo automatycznie tj. zaleznie od wlaczenia hamulców.Cel ten osiagnieto przez zastosowanie specjalnie uksztaltowanych suwaków, polaczonych przegubo¬ wo z dzwignia reczna rozdzielajacych w odjpojwiedni sposób medium sterujace oraz szeregowe polaczenie zaworu odcinajacego i rozdzielaczy z dwupolozenio- wymi suwakami rozdzielajacymi przeplyw medium roboczego do odpowiednich sprzegiel, przy czym sterowanie zaworu odcinajacego polaczone jest bezposrednio z ukladem hamulcowym, a sterowanie rozdzielaczy realizowane jest przy pomocy dz(wigni recznej, która dzieki polaczeniu przegulbowemu umozliwia ustawianie suwaków w róznych nieza¬ leznych od siebie polozeniach.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym pokaza¬ no w funkcjonalnym polaczeniu elementy sterujace, bedace istota nowego -rozwiazania zagadnienia i ele¬ menty sterowane stanowiace przyklad zastosowania tego rozwiazania do skrzyni czterobiegowej pelno- nawrotnej z blokada przekladni hydrolkinetycznej.Uklad sterowania wedlug wynalazku sklada sie 7207272072 4 z suwaków 3; 6 i 7; polaczonych wzajemnie przez dzwignie 1; 2 i 5 z dzwignia obrotowa 4 i dzwignia reczna 8, zaworu blokady niskocisnienioiwej 9, za¬ woru jednokierunkowego 10, doplywu sterujacego 11, doplywu roboczego 12, zaworu odcinajacego 13 polaczonego z przepona 14, rozdzielaczy z dwupo- lozeniowymi suwakami 15; 16; 17; 18 i 19, sprzegiel hydraulicznych 20; 21; 22; 23; 24 i 26, oraz sprzegla 25, blokujacego przekladnie hydrokinetyczna. Olej pod cisnieniem sterujacym doplywa przewodem 11 przez zawór jednokierunkowy 10 do zaworu bloka¬ dy niskocisnieniowej 9, który jest otwarty tylko przy wlasciwym cisnieniu i umozliwia przeplyw oleju do suwaków 3; 6 i 7 w zaleznosci od polozenia dzwigni recznej 8. Wzajemne kombinacje polozen» suwaków 3; 6 i 7 wykonane za pomoca dzwigni recznej 8 powoduja przeplyw medium sterujacego do odpowiednich rozdzielaczy 15-1-19, które z kolei steruja przeplyw medium roboczego 12 do odpo¬ wiednich sprzegiel 20-*-26 uzyskujac w ten sposób odpowiednie przelozenia skrzyni biegów. Gdy su¬ waki 6 i 7 znajd-uja sie w pozycji najnizsze], a su¬ wak 3 w pozycji srodkowej, jest odciety przeplyw medium sterujacego, a suwaki rozdzielaczy 15-J-19 ustalone sa pod wplywem dzialania sprezyn. Sprze¬ gla 20-^-26 sa wówczas wylaczone. W celu wlaczenia pierwszego biegu do przodu przesuwamy suwaki 6 i 7 do góry o jedna dzialke, a suwak 3 pozostaje w pozycji srodkoiwej. Wówczas strumien medium sterujacego dostaje sie przez suwak 7 do rozdziela¬ czy 15 i 17, w których suwaki pod wplywem cis¬ nienia medium pokonuja sile sprezyn i przesuwaja sie w drugie polozenie. W takim ukladzie zostaje otwarty przeplyw medium roboczego 12 i (skierowa¬ ny plynie do sprzegiel 21 i 23 wlaczajac je równo¬ czesnie. W celu wlaczenia drugiego biegu przesu¬ wamy smwaki 6 i 7 do góry o nastepna dzialke przy czym suwak 3 pozostaje w dalszym ciagu bez zmian.Wówczas medium sterujace przez suwak 6 dodatko¬ wo jest doprowadzone do rozdzielacza 18 przestero- wujac go odpowiednio. W takim ukladzie sprzeglo 23 zostaje polaczone z otworem przelewowym, a do sprzegla 22 zostaje skierowany doplyw medium ro¬ boczego. Pracuje para sprzegiel 21 i 22 co odpowia¬ da drugiemu biegowi. W analogiczny isposób otrzy¬ mamy bieg trzeci i czwarty przesuwajac suwaki 6 i 7 w górne polozenie o nastepne dzialki, a suwak 3 5 pozostawiajac bez zmian. W celu wlaczenia biegów wstecznych, przesuwamy suwak 3 w prawe skrajne polozenie. Powoduje to doplyw medium sterujacego do rozdzielacza 19 przesterowujac go tak, ze me¬ dium pod cisnieniem roboczym przeplywa do sprze- io giel 26 lub 20 zaleznie od polozenia suwaka 18.W takim ukladzie wszystkie cztery biegi omówione wyzej beda biegami wstecznymi. W celu zblokowa¬ nia przekladni hydirokinetycznej przesuwamy su¬ wak 3 w lewe skrajne polozenie. Powoduje to do- 15 plyw medium sterujacego do rozdzielacza 16 prze¬ sterowujac go tak, ze medium robocze doplywa do sprzegla 25. Przy przelaczaniu biegów do przodu suwak 3 znajduje sie zawsze w polozeniu srodko¬ wym co powoduje odblokowanie przekladni hydro- 20 kinetycznej. Zawór odcinajacy 13 sterowany prze¬ pona 14 pod wplywem dzialania sprezonego powie¬ trza zapewnia odciecie doplywu medium roboczego 12 i wylaczenie sprzegiel w przypadku uruchomie¬ nia hamulców. 25 PL PL