PL69877B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: Boots Pure Drug Company Limited, Nottingham (Wielka Brytania) Sposób wytwarzania nowych pochodnych ksantenu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych pochodnych ksantenu o ogólnym wzo¬ rze 1, w którym Y oznacza atom wodoru lub chlorowca albo grupe alkilowa, alkoksylowa lub wodorotlenowa, Xi oznacza atom tlenu lub siarki, X2 ozancza atom tlenu lub siarki, Rx oznacza rod¬ nik alkilowy, alkenylowy lub cykloalkilowy albo grupe hydroksyalkilowa, aryloksyalkilowa, alkano- iloksylowa, dwualkiloaminokilowa, wodorotlenowa, acyloksylowa, alkoksylowa lub trójalkilosiloksy- lowa, a gdy R2 oznacza grupe wodorotlenowa lub acyloksylowa, wówczas Ri oznacza atom wodoru, R2 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy, alkeny¬ lowy lub cykloalkilowy albo grupe hydroksyalki¬ lowa, alkanoiloksylowa, chlorowcoalkilowa, alko- ksyalkilowa, karboksyalkilowa, alkoksykarbonylo- alkilowa, trójalkilosililowa, wodorotlenowa, alko¬ ksylowa lub alkanoiloksylowa, a R3 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy, cykloalkilowy lub aral- kilowy albo grupe alkanoilowa lub alkoksykarbo- nylowa, przy czym R2 i R3 razem z atomem azotu, z którym sa polaczone, moga tworzyc pierscien o 5—7 czlonach, zawierajacy ewentualnie jako je¬ den z czlonów atom tlenu. W zakres wynalazku wchodzi równiez sposób wytwarzania soli tych zwiazków o wzorze 1, które zawieraja grupe kar¬ boksylowa lub zasadowy atom azotu. Zwiazki o wzorze 1 maja wlasciwosci hamowania procesów wydzielniczych, zwlaszcza gruczolów zoladkowych. 10 15 20 25 Stosowane w opisie i w zastrzezeniach okresle¬ nia: rodnik alkilowy, alkenylowy, cykloalkilowy, aralkilowy i alkoksylowy oznaczaja rodniki, które w czesci alkilowej zawieraja 1—7 atomów wegla.Okreslenie „grupa acylowa" oznacza reszte kwa¬ sowa kwasu karboksylowego, alifatycznego, aro¬ matycznego, kwasu karbaminowego podstawionego przy atomie azotu, kwasu weglowego lub hetero¬ cyklicznego kwasu karboksylowego. Przykladami takich grup sa nastepujace grupy: acetylowa, pro- pionylowa, butyrylowa, walerylowa, oktanoilowa, stearylowa, piwaloilowa, etoksyalilowa, fenyloal- kanoilowa, taka jak fenyloacetylowa, podstawiona fenyloalkanoilowa, zawierajaca w pierscieniu fe¬ nyIowym podstawniki takie jak chlorowiec, rodnik alkilowy, alkoksylowy, grupa hydroksylowa, ami¬ nowa, alkiloaminowa, acyloaminowa, dwualkilo- aminowa, albo nitrowa, nastepnie fenoksyalkano- ilowa, taka jak fenoksyacetylowa, lub grupa feno- ksyalkanoilowa zawierajaca w pierscieniu fenylo- wym podstawniki, takie jak chlorowiec, rodnik alkilowy, alkoksylowy, grupa hydroksylowa, ami¬ nowa, alkiloaminowa, acyloaminowa, dwualkiko- aminowa albo nitrowa, grupa chlorowcoalkanoilo- wa, taka jak /?-chloropropionylowa, alkoksyalkano- ilowa, taka jak metoksyacetylowa, alkilotioalkano- ilowa, taka jak metylotioacetylowa, dwualkiloami- noalkanoilowa, taka jak dwuetyloaminoacetylowa, grupa acyloalkanoilowa, taka jest acetoacetylowa, grupa cykloalkiloalkanoilowa, taka jak cyklohek- 69 87769 877 3 syloacetylowa, karboksyalkanoilowa, taka jak /?- -karboksypriopionylowa, karboksyalkenoilowa, taka jak /?-karboksyakryloilowa i podobne grupy w po¬ staci estrów albo soli, grupa heterocykliczna alka- noilowa, taka jak pirydynoacetylowa, grupa alke- noilowa na przyklad krotonylowa, cykloalkanoilo- wa, na przyklad cykloheksylokarbonylowa, arylo- ilowa, na przyklad benzoilowa, naftoilowa, pod¬ stawiona grupa benzoilowa, w której pierscien fenylowy zawiera podstawniki, takie jak chloro¬ wiec, rodnik alkilowy, alkóksylowy, grupa hydro¬ ksylowa, aminowa, alkiloaminowa, acyloaminowa, dwualkiloaminowa, nitrowa albo karboksylowa, ewentualnie w postaci estrów i ich soli, a takze reszty kwasu weglowego, na przyklad grupa alko- ksykarbonylowa, taka jak metoksykarbonylowa, podstawiona grupa alkoksykarbonylowa, taka jak 2-metoksyetoksykarbonylowa, 2-fenoksyetoksykar- nonylowa, 2-chloroetoksykarbonylowa, 2,2,2-trój- -chloroetoksykarbonylowa, grupa alkenyloksykar- bonylowa, taka jak alliloksykarbonylowa, cyklo- alkoksykarbonylowa, taka jak cykloheksylokarbo¬ nylowa, grupa aryloksykarbonyIowa, taka jak fe- noksykarbonylowa i podobne grupy, zawierajace w pierscieniu fenylowym chlorowiec, rodnik alki¬ lowy, alkóksylowy, grupe hydroksylowa, aminowa, alkiloaminowa, acyloaminowa, dwualkiloaminowa, albo nitrowa, grupa aryloalkoksykarbonylowa, ta¬ ka jak 2-fenyloetoksykarbonylowa, podstawiona przy azocie grupa karbamoilowa, na przyklad, N- -arylokarbamoilowa, taka jak N-fenylokarbamo- ilowa, heterocykliczna grupa karbonylowa, na przyklad, grupy obejmujace rodnik karbonylowy, przylaczony do heterocyklicznego 5-7 czlonowego pierscienia, zawierajacego 1 lub 2 heteroatomy, takie jak atom tlenu, siarki i azotu, np. tiofen, czterohydrotiofen, furan, czterohydrofuran, pirydy¬ na, benzotioazol, benzofuran, ksanten, pirymidyna.Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym wszyst¬ kie symbole maja wyzej podane znaczenie, ale co najmniej jeden z symboli R2 i R3 oznacza atom wodoru, wytwarza sie w ten sposób ze zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym Xi, Y i Ri maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z izo¬ cyjanianem, cyjanianem lub izotiocyjanianem. Sto¬ suje sie w tym celu cyjaniany lub izotiocyjaniany metali alkalicznych lub czteroizocyjanian albo czteroizotiocyjanian krzemu, przy czym jezeli X2 oznacza atom tlenu, wówczas zwiazki o wzorze 2 mozna wytwarzac w srodowisku reakcyjnym z odpowiedniego ksanthydrolu lub tiaksanthydrolu.Inny sposób wytwarzania zwiazków o wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, polega na tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 3, w którym Xx i Y maja wyzej podane znaczenie, albo jego ester, poddaje sie reakcji z mocznikiem lub tiomocznikiem o ogólnym wzorze 4, w którym R1? R2, R3 i X2 maja wyzej podane znaczenie, albo zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym X1? Y i Rj maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z halogenkiem karbamylu o ogólnym wzorze 5, w którym R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, a Hal oznacza atom chlorowca, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym wszy¬ stkie symbole maja wyzej podane znaczenie, ale 15 20 35 40 45 55 60 65 co najmniej jeden z symboli R2, R2 i R3 oznacza atom wodoru, albo sól tego zwiazku z metalem, poddaje sie w znany sposób dzialaniu srodka alka- noilujacego, alkilujacego lub alkoksykarbonyluja- cego, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza grupe wodorotlenowa, a pozostale sym¬ bole maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie re¬ akcji ze srodkiem acylujacym, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym Rj oznacza grupe acyloksylowa, a pozostale symbole maja wyzej po¬ dane znaczenie, poddaje sie hydrolizie, albo zwia¬ zek o ogólnym wzorze 2, w którym Xi, Y i Rx maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z pochodna mocznika o ogólnym wzorze 4, w któ¬ rym RD R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, a X2 oznacza atom tlenu, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, zawierajacy grupe wodorotlenowa, pod¬ daje sie reakcji ze srodkiem alkilujacym lub trój- alkilosililujacym, albo zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym Xlt Y i Rj maja wyzej podane zna¬ czenie, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o ogól¬ nym wzorze 6, w którym R:, R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, zawierajacy zestryfikowana grupe karboksylowa, poddaje sie hydrolizie. Otrzymane zwiazki o wzo¬ rze 1, zawierajace wolna grupe karboksylowa, ewentualnie przeprowadza sie w sole.Opisane wyzej reakcje prowadzi sie metodami analogicznymi do znanych metod, stosowanych przy wytwarzaniu podstawionych pochodnych mocznika lub tiomocznika. Procesy wprowadzania grup alkilowych, alkanoilowych, alkoksykarbony- lowych prowadzi sie na drodze reakcji z halogen¬ kami alkilowymi, estrami chlorowcokwasów kar- boksylowych lub bezwodnikami kwasów karboksy- lowych, a grupy acyloksylowe wprowadza sie np. acylujac zwiazki zawierajace grupy wodorotleno¬ we, przy czym jako srodki acylujace stosuje sie znane zwiazki, takie jak bezwodniki lub chloro- bezwodniki kwasów, keteny i izocyjaniany.Szczególnie cenne wlasciwosci maja zwiazki o wzorze 1, w którym Xx i X2 oznaczaja atomy tle¬ nu, Y oznacza atom wodoru, a Ri R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, przy czym Rx korzystnie oznacza atom wodoru (zwiazki o wzorze 7) lub Ri oznacza grupe wodorotlenowa lub acyloksylowa i jeden z symboli R2 i R3 oznacza atom wodoru, a drugi oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy (zwiazki o wzorach 8 i 10).Zwiazki o wzorze 7, w którym Alk oznacza rod¬ nik alkilowy, wytwarza sie przez reakcje N-me- -tylo-N-9-ksantenyloaminy z izocyjanianem alki¬ lowym, albo ksanthydrol lub octan ksanthydrolu poddaje sie reakcji z N,N'-dwumetylomocznikiem.Zwiazki o wzorze 8, w którym Rj oznacza rod¬ nik alkilowy lub atom wodoru, wytwarza sie przez reakcje N-ksantenylohydroksyloaminy z cyjania¬ nem metalu lub z izocyjanianem alkilu, albo przez reakcje ksanthydrolu lub octanu ksanthydrolu ze zwiazkiem o wzorze 9, w którym R' ma wyzej podane znaczenie.Zwiazki o wzorze 10, w którym R' ma wyzej podane znaczenie, a Acyl oznacza rodnik kwaso¬ wy, wytwarza sie przez acylowanie odpowiadaja-69 877 6 cych im zwiazków, w których zamiast grupy -OAcyl znajduje sie grupa wodorotlenowa.Znane sposoby leczenia stanów chorobowych spowodowanych owrzodzeniami przewodu pokar¬ mowego polegaja na zobojetnianiu kwasu zolad¬ kowego za pomoca srodków alkalicznych, takich jak tlenek glinowy, tlenek magnezowy, albo ad¬ sorbentów, takich jak trójkrzemian magnezowy.Dzialanie tych srodków jest wprawdzie natychmias¬ towe, ale trwa bardzo krótko. Znane sa tez srodki przeciwdzialajace wytwarzaniu sie kwasu zolad¬ kowego, jednakze przewaznie maja one dzialanie uboczne, mianowicie powoduja wysuszanie jamy ustnej, rozszerzanie zrenic i inne skutki podobne do objawów wystepujacych przy stosowaniu atro¬ piny.Wad tych nie maja srodki wytwarzane sposo¬ bem wedlug wynalazku, a mianowicie hamuja one procesy wydzielnicze, zwlaszcza gruczolów zolad¬ kowych, nie przejawiajac równoczesnie aktywnosci przeciwcholinergicznej.Badania przeprowadzone ze zwiazkami o wzorze 1 na szczurach pobudzonych, którym podwiazano odzwiernik, wykazaly, ze aktywnosc tych zwiaz¬ ków zalezy od rodzaju podstawników we wzorze 1, przy czym na ogól zwiazki, w których Xi i X2 oznaczaja niezaleznie ' atom tlenu sa aktywniejsze od zwiazków, w których Xi i/lub X2 oznaczaja atomy siarki. Równiez jezeli podstawnik Y ozna¬ czajacy wodór zastapi sie innym podstawnikiem, wówczas przewaznie aktywnosc zwiazku maleje.Zwiazki o wzorze 1 stosuje sie doustnie, dood¬ bytniczo lub pozajelitowo, ale najkorzystniejsze jest podawanie doustne. Dawka dzienna tych zwiazków wynosi 0,25—4 g, ewentualnie podzielona na dawki mniejsze.Wynalazek jest dokladniej wyjasniony w nizej podanych przykladach, przy czym w przykladach I i II opisano sposoby wytwarzania pólproduktów co wlasciwej syntezy zwiazków o wzorze 1.Przyklad I. Roztwór 30,5 g 9-formamido- ksantenu w 400 ml czterowodorofuranu dodaje sie w temperaturze pokojowej do zawiesiny 5,2 g gli¬ nowodorku litowego w 100 ml czterowodorofuranu i mieszajac utrzymuje w stanie wrzenia pod chlod¬ nica zwrotna w ciagu 5 godzin, po czym pozosta¬ wia na noc w temperaturze pokojowej i nastepnie dodaje 5,2 ml wody, 4 ml 5 n roztworu wodorotlen¬ ku sodowego i 16,8 ml wody. Otrzymana zawiesine przesacza sie, osad plucze eterem i przesacz wraz z popluczynami odparowuje. Otrzymany syrop roz¬ puszcza sie w eterze i w temperaturze 5—10°C ekstrahuje 500 ml 3n roztworu kwasu solnego.Wyciag alkalizuje sie, wydzielony olej ekstrahuje eterem, suszy wyciag eterowy i odparowuje. Po¬ zostajac przedestylowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem, otrzymujac 5-metyloaminoksanten o temperaturze wrzenia 110°C/0,1 mm Hg.W analogiczny sposób, redukujac 9-acetamido- ksanten, otrzymuje sie 9-etyloaminoksanten o tem¬ peraturze wrzenia 137—140°C/0,9 mm Hg.Przyklad II. Mieszanine 1 g octanu ksante- nylu-9, 0,6 ml benzyloaminy i 10 ml toluenu utrzy¬ muje sie w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 2 godzin, chlodzi otrzymany roztwór, przemywa go wodnym roztworem wodoroweglanu sodowego i woda i odparowuje. Oleista pozostalosc rozpuszcza sie w 10 ml benzenu, przez roztwór przepuszcza nadmiar suchego chlorowodoru, a na- 5 stepnie dodaje 30 ml benzyny o temperaturze wrzenia 62—68°C, otrzymujac chlorowodorek 9- -benzyloaminoksantenu o temperaturze topnienia 157—161°C.W analogiczny sposób otrzymuje sie N-metoksy- 10 -N-9-ksantenyloamine o temperaturze topnienia 45—46°C i N,N-dwuetylo-N'-9-ksantenyloetyleno- dwuamine o temperaturze wrzenia 130—134°C/ 0,05 mm Hg.Przyklad III. Do roztworu 2,02 g 9-metylo- 15 -aminoksantenu w 10 ml chlorku metylenu dodaje sie 1 ml izocyjanianu etylu. Zachodzi reakcja egzo¬ termiczna i po uplywie 20 minut w temperaturze pokojowej*rozpuszczalnik ulega odparowaniu. Po¬ zostalosc przekrystalizowuje sie z benzenu, otrzy- 20 mujac N'-etylo-N-metylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 139—141 °C.W podobny sposób, na drodze reakcji odpowied¬ niej aminy i odpowiedniego izocyjanianu lub izo- tiocyjanianu, wytwarza sie nastepujace zwiazki: 25 N-etylo-N'-metylo-N-9-ksantenylomocznik o tem¬ peraturze topnienia 118—120°C, N-hydroksy-N/-metylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 185°C, N'-etylo-N-hydroksy-N-9-ksantenylomocznik o 30 temperaturze topnienia 173,5°C, N-hydroksy-N,-propylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 124—126°C, N'-butylo-N-hydroksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 174°C, 35 N-hydroksy-N/-metylo-N-9-ksantenylotiomocznik o temperaturze topnienia 145,5—146°C, N-metoksy-N'-metylo-N-§-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 149—150°C, N,N'-dwumetylo-N-9-ksantenylomocznik o tempe- 40 raturze topnienia 170—172°C, N-metylo-N'-propylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 124—126°C, N'-III-rzed. butylo-N-metylo-N-9-ksantenylomocz- nik o temperaturze topnienia 126—127°C, 45 N'-acetylo-N-metylq-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 142—143°C, N- (2-hydroksyetylo) -N'metylo-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 107—108°C, N'-III-rzed. butylo-N-hydroksy-N-9-ksantenylo- 50 mocznik o temperaturze topnienia 169—170°C, N'-acetylo-N-hydroksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 153-—154°C, N'- (2-acetoksyetylo) -N-hydroksy-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 168°C, 55 N'- (2-chloroetylo) -N-metylo-N-9-ksantenylomocz- nik o temperaturze topnienia 110—111°C, N- (2-dwuetyloaminoetylo) N'-metylo-N-9-ksante- nylcmocznik w postaci oleju, N-cykloheksylo-N'-metylo-N-9-ksantenylomocz- 60 nik o temperaturze topnienia 173—175°C, N'-etoksykarbonylometylo-N-9-ksantenylomocz- nik w postaci oleju, N'-etoksykarbonylometylo-N-hydroksy-N-9- ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 65 158—160°C,6»877 8 N'- (2-acetoksyetyla) -N-metylo-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 153—156°C, N- (2-dwumetyloaminoetylo) -N'-metylo-N-9-ksan- tenylomocznik o temperaturze topnienia 140— —141 °C, N'- (2-etoksyetylo) -N-metylo-N-9-ksantenylomocz- nik o temperaturze topnienia 89—90°C, N'-metylo-N- (2-fenoksyetylo) -N-9-ksantenylomo- cznik o temperaturze topnienia 139—140°C, N-metylo-N'-cykloheksylo-N-9-ksantenylomocz- nik o temperaturze topnienia 173—174°C, N-metylo-N'-winylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 173—175°C i N-hydroksy-N-9-tiaksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 173—175°C.Przyklad IV. Do roztworu 30 g ksanthydrolu i 1 ml trójetyloaminy w 120 ml benzenu dodaje sie powoli w temperaturze 65°C 25 ml izocyjanianu metylu. Roztwór utrzymuje sie w temperaturze 55°C, az do zaprzestania wydzielania sie dwutlenku wegla i utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlod¬ nica zwrotna przez dalsze 1,5 godziny, po czym chlo¬ dzi sie i przesacza. Odsaczony osad przekrystali- zowuje sie z benzenu, otrzymujac solwat N,N'- dwumetylo-N-9-ksantenylomocznika z 2 czastecz¬ kami benzenu, o temperaturze topnienia 170— —171°C. Produkt suszy sie do uzyskania stalej wagi w temperaturze 95°C/2 mm Hg, otrzymujac N,N'-dwumetylo-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 173—174,5°C.W podobny sposób wytwarza sie N,N'-dwume- -tylo-N-(2-chloro-9-ksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 156—159°C i N,N'-dwuwinylo-N-9- -ksantenylomocznik, topniejacy z objawami roz¬ kladu w temperaturze powyzej 150°C.Nizej wymienione zwiazki wytwarza sie w po¬ dobny sposób, wychodzac z odpowiedniego ksant¬ hydrolu i izocyjanianu, z ta róznica, ze jako roz¬ puszczalnik stosuje sie chlorek metylenu a re¬ akcje prowadzi sie w temperaturze pokojowej: N,N'-dwuetylo-N-9-ksantenylpmocznik o tempe¬ raturze topnienia 125—127°C, N,N/-dwumetylo-N-9-tiaksantenylomocznik o tem¬ peraturze topnienia 162—163°C, N,N'-dwumetylo-N- (l-metylo-9-ksantenylo)- mocz¬ nik o temperaturze topnienia 171—172°C, N- (2-fluoro-9-ksantenylo) -N,N'-dwumetylomocz- nik o temperaturze topnienia 172—174°C, N- (l-chloro-9-ksantenylo) -N,N'-dwumetylomocz- nik o temperaturze topnienia 202—206°C, NjN'-dwumetylo-N- (4-metylo-9-ksantenylo)- mocznik o temperaturze topnienia 161—163°C, N,N'-dwumetylo-N- (l-fluoro-9-ksantenylo)- mocz¬ nik o temperaturze topnienia 211—212° i N,N'-dwumetylo-N- (2-metoksy-9-ksantenylo)- mocznik o temperaturze topnienia 128—129,5°C.Przyklad V. Roztw6r 20 g ksanthydrolu i 7,6 g hydroksymocznika w 200 ml roztworu kwa¬ su octowego i etanolu, uzytych w stosunku 1:1, zostawia sie przez noc w temperaturze pokojowej.Odsaczony osad przemywa sie alkoholem i suszy, otrzymujac N-hydroksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 185°C. W podobny sposób, stosujac odpowiedni ksanthydrol i mocznik, otrzy¬ muje sie nastepujace zwiazki: N-hydroksy-N- (l-metylo-9-ksantenylo) -mocznik o temperaturze topnienia 186,5—187°C, N-hydroksy-N-(l-metoksy-9-ksantenylc)-mocznik o temperaturze topnienia 177—178°C, 5 N-hydroksy-N- (l-metoksy-9-ksantenylo)- mocznik o temperaturze topnienia 195—200°C, N-hydroksy-N- (2-fluoro-9-ksantenylo)- mocznik 0 temperaturze topnienia 172—173°C, N-hydroksy-N- (2-etoksy-9-ksantenylo)- mocznik 10 o temperaturze topnienia 180—181°C, N-hydroksy-N- (2-hydroksy-9-ksantenylo)- mocz¬ nik o temperaturze topnienia 167—169°C, N,N'-dwumetoksy-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 143—144°C, 15 N-hydroksy-N-metylo-N'-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 155—156°C, N,N'-dwumetylo-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 170—172°C, N',N'-dwuetylo-N-hydroksy-N-9-ksantenylomocz- 20 nik o temperaturze topnienia 130—132°C, N-hydroksy-N',N'-3-oksapentametyleno-N-9- ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 160— —161°C, N,N'-dwuhydroksy-N-9-ksantenylomocznik o tem- ?5 peraturze topnienia 181°C, N-hydroksy-N',N'-czterometyleno-N-9-ksante- nylomocznik o temperaturze topnienia 154—156°C, N-hydroksy-N',N'-pieciometyleno-N-9-ksante- nylomocznik o temperaturze topnienia 147—150°C, 30 N-hydroksy-N-9-tiaksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 173—175°C, N'-hydroksy-N-9-ksantenylomocznik o temperatu¬ rze topnienia 160°C, N'-metyIo-N- (2-fenoksyetylo)- N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 139—140°C, N-cykloheksylo-N-hydroksy-N'-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 159—161°C, N-benzylo-N-hydroksy-N'-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 151—152°C i N-hydroksy-N-9-tiaksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 173—175°C.Przyklad VI. Roztwór 0,5 g cyjanianu pota¬ sowego dodaje sie mieszajac do zawiesiny 1 g 9-ksantenylohydroksyloaminy w 15 ml 5n kwasu 45 octowego i miesza w ciagu i/2 godziny, po czym odsacza wydzielony osad i przekrystalizowuje go z metanolu otrzymujac N-hydroksy-N-9-ksanteny- -lomocznik o temperaturze topnienia 185°C.Do roztworu 1,16 g czteroizocyjanianu krzemu w ' 10 ml bezwodnego benzenu dodaje sie powoli, mieszajac, roztwór 5 g 9-metyloaminoksantenu w 10 ml bezwodnego benzenu. Otrzymany roztwór utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 45 minut i nastepnie odparowuje do sucha pod zmniejszonym cisnieniem. Do pozo¬ stalosci dodaje sie 20 ml 90% izopropanolu i utrzy¬ muje w stanie wrzenia w ciagu 30 minut pod chlodnica zwrotna, przesacza i przesacz odparo¬ wuje do sucha. Pozostalosc przemywa sie zimnym acetonem i przekrystalizowuje z etanolu, otrzy¬ mujac N-metylo-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 199—202°C.Przyklad VII. Mieszanine, 2 g ksanthydrolu, 1 g N,N'-dwumetylomocznika, 15 ml toluenu i 0,6 65 ml kwasu octowego utrzymuje sie w stanie wrze-6*877 10 nia pod chlodnica zwrotna w ciagu 20 minut, po czym odparowuje do suchosci, pozostalosc prze¬ mywa woda i suszy. Po przekrystalizowaniu po¬ zostalosci z benzenu i wysuszeniu otrzymanych krysztalów w temperaturze 90°C/2 mm Hg otrzy¬ muje sie N,N'-dwumetylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 169—170°C.W analogiczny sposób otrzymuje sie N,N'-dwu- -metylo-N-9-tiaksantenylomocznik o temperaturze topnienia 133—135°C.Przyklad VIII. Do 1,3 g 50% zawiesiny wo¬ dorku sodowego w oleju dodaje sie 5 ml cztero- wodorofuranu i do otrzymanej zawiesiny dodaje sie mieszajac roztwór benzenowy 9,5 g solwatu N,N,-dwumetylo-N-9-ksantenylomocznika, otrzy- manego w sposób opisany w przykladzie IV. Mie¬ szanine utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlod¬ nica zwrotna w ciagu 1 godziny az do ustania wywiazywania sie wodoru, po. czym chlodzi i do¬ daje 3,63 g chloromrówczanu etylu. Nastepnie mieszanine utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu li/2 godziny, chlodzi przesacza i przesacz odparowuje. Oleista pozosta¬ losc rozpuszcza sie w benzenie, odsacza nieprzere- agowany mocznik i przesacz odparowuje do sucha.Pozostalosc przekrystalizowuje sie z benzyna o temperaturze wrzenia 62—68°C, otrzymujac N- -etoksykarbonylo-N,N'-dwumetylo-N'-9-ksante- -nylomocznik o temperaturze topnienia 76—78°C.W podobny sposób, lecz stosujac zamiast chlo¬ romrówczanu etylu chlorek benzoilu, otrzymuje sie N-benzoilo-N,N'-dwumetylo N'-9-ksantenylomocz- nik o temperaturze topnienia 178—179°C.Przyklad IX. Do roztworu 7,8 g 9-metylo- -aminoksantenu w 20 ml chlorku metylenu do¬ daje sie 2,7 g izotiocyjanianu metylu i roztwór pozostawia w temperaturze pokojowej na okres 3 dni, po czym odparowuje do sucha. Pozostalosc przekrystalizowuje sie z izopropanolu, otrzymujac N,N'-dwumetylo-N-9-ksantenylotiomocznik o tem¬ peraturze topnienia 152—153°C.Przyklad X. Do roztworu 0,01 mola N-hy- droksy-N-9-ksantenylomocznika w 25 ml bezwod¬ nej pirydyny dodaje sie 0,015 mola bezwodnika octowego i mieszanke wytrzasa sie i pozostawia w temperaturze pokojowej na noc. Nastepnie do¬ daje sie 250 ml lodowatej wody, odsaeza otrzy¬ many osad i suszy go w temperaturze pokojowej.Produkt ten rozpuszcza sie w malej ilosci aceto¬ nu, odsacza, rozciencza 250 ml benzyny o tempe¬ raturze wrzenia 40—60°C i chlodzi do temperatury 0°C. Krystaliczny produkt odsacza sie, otrzymujac N-acetoksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 172—173°C.W analogiczny sposób otrzymuje sie nastepu¬ jace zwiazki: N-propionyloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 172—174°C, N-butyryloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 176—177°C, N-metoksyacetoksy-N-9-ksantenylomocznik o tem¬ peraturze topnienia 150—151°C, N-krotonyloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 164—167°C, N-fenylokarbamoiloksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 170—172°C (otrzymany z izocyjanianu fenylu), • N-acetoksy-N'-metylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 157—159°C, 5 N'-metylo-N-propionyloksy-N-9-ksantenylomocz- nik o temperaturze topnienia 136—138°C, N-butyryloksy-N'-metylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 158—161°C, N-metoksyacetoksy-N'-metylo-N-9-ksantenyIo- io mocznik o temperaturze topnienia 161—164°C, N-acetoksy-N'-etylo-N-9-ksantenylomocznik o tem¬ peraturze topnienia 162—164°C, N'-etylo-N-metoksyacetoksy-N-9-ksantenylomocz- nik o temperaturze topnienia 127—128°C, 15 N-acetoksy-N'-propylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 134°C, N-metoksyacetoksy-N'-propylo-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 116—117°C, N-acetoksy-N'-butylo-N-9-ksantenylomocznik o 20 temperaturze topnienia 121—122°C, N-acetoksy-N'-IH-rzed. butylo-N-ksantenylomocz- nik o temperaturze topnienia 151—152°C, N-acetoksy-N/-acetylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 145—149°C, N-acetoksy-N-metylo-N'-ksantenylomocznik o tem¬ peraturze topnienia 185—187°C, N-acetoksy-N'- (2-acetoksyetylo) -N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 132—134°C, N-acetoksy-N'-etoksykarbonylometylo-N-9- ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 149— 30 —150°C, N-acetoksy-N',N'-3-oksapieciometyleno-N-S- -ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 125— —126°C, N-acetoksy-N',N'-dwuetylo-N-9-ksantenylomocz- 35 nik o temperaturze topnienia 93—95°C, N-metylotioacetoksy-N-9-ksantenylomocznik o tem¬ peraturze topnienia 152—158°C, N- (2-acetoksyetylo) -N'metylo-N-9-ksantenylomo- cznik o temperaturze topnienia 114—HS^C, 40 N-acetoksy-N-9-tiaksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 167—168°C, N-acetoksy-N'-metylo-N-9-tiaksantenylomocznik o temperaturze topnienia 163.—164°C, N'-acetoksy-N-acetylo-N-9-ksantenylomocznik o 45 temperaturze topnienia 129—131°C, N-acetoksy-N',N'-czterometyleno-N-9-ksanteny- lomocznik o temperaturze topnienia 155—156°C, N-acetoksy-N-metylo-N'-9-ksantenyIomocznik o temperaturze topnienia 185—187°C, N-acetoksy-N-cykloheksylo-N'-§-ksantenylomo- cznik o temperaturze topnienia 178—179°C i N-acetoksy-N-benzylo-N'-9-ksantenylomo€znik o temperaturze topnienia 177—179°C. 55 Przyklad XI. Roztwór 0,012 mola chlorku cykloheksanoilu w 25 ml bezwodnej pirydyny mie¬ sza sie w temperaturze 0°C z roztworem 0,01 mo¬ la N-hydroksy-N-9-ksantenylomocznika w 25 ml bezwodnej pirydyny i postepujac dalej w sposób 60 opisany w przykladzie X otrzymuje sie N-cyklo- -heksanokarbonbiloksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 155—158°C.W analogiczny sposób otrzymuje sie nastepujace 6B zwiazki:69 877 u 12 N-benzyloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 165—166°C, N-(2-furoiloksy)-9-ksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 164—165°C, N-(2-tenoiloksy)-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 151—153°C, N-nikotynoiloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 164—166°C, N-oktanoiloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 121—122°C, N-stearyloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 90—93°C, N-benzoiloksy-N'-metylo-N-9-ksantenylomocz- nik o temperaturze topnienia 179—180°C, N-etoksaliloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 137—139°C, N-benzotiazolo-2-karbonyloksy-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 152—154°C, N-benzofurano-2-karbonyloksy-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 150—151°C, N-fenyloacetoksy-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 145—147°C, N-fenoksyacetoksy-N-9-ksantenylomocznik o tem¬ peraturze topnienia 129—131°C, N-cykloheksyloacetoksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 153—156°C, N-2-czterowodorofuroiloksy-N-9-ksantenylomo- cznik o temperaturze topnienia 157—160°C, N-2-czterowodorotenoiloksy-N-9-ksantenylomo- cznik o temperaturze topnienia 138—141°C, N-3-metoksykarbonylopropionoksy-N-9-ksante- nylomocznik o temperaturze topnienia 144— —145°C i N-(2-benzotenoiloksy)-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 166—167°C.Postepujac w analogiczny sposób, lecz utrzy¬ mujac mieszanine reakcyjna w ciagu nocy nie w temperaturze pokojowej, ale w temperaturze 0°C, otrzymuje sie nastepujace zwiazki: N-izobutyryloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempe¬ raturze topnienia 156,5—159,5°C, N-piwaloiloksy-N-9-ksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 155—158°C i N-izobutyryloksy-N'-metylo-N-9-ksantenylomo- cznik o temperaturze topnienia 168—170°C.Przyklad XII. Do bezwodnej pirydyny, ochlo¬ dzonej do tempetratury -20°C wkrapla sie 2 ml chloromrówczanu etylu i nastepnie dodaje roztwór 1,3 g N-hydroksy-N-^-ksantenylomocznika w 15 ml bezwodnej pirydyny. Otrzymana mieszanine miesza sie i odstawia na okres 45 minut w celu doprowadzenia do temperatury pokojowej, po czym rozciencza sie lodowata woda, odsacza otrzymany osad i przekrystalizowuje go z mieszaniny aceto- tonu i lekkiej benzyny, otrzymujac N-etoksykar- bonyloksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 164—168°C.W podobny sposób wytwarza sie nastepujace zwiazki: N-etoksykarbonyloksy-N'-metylo-N-9-ksanteny- lomocznik o temperaturze topnienia 171—175°C, N-meteksykarbonyloksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 160—161,5°C, N-fenoksykarbonyloksy-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 150—ISl^C, N-2-metoksyetoksykarbonyloksy-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 148—152°C, N-2-fenoksyetoksykarbonyloksy-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 152—154°C, 5 N-2-chloroetoksykarbonyloksy-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 147—149°C, N-2,2,2-trójchloroetoksykarbonyloksy-N-9-ksan- tenylomocznik o temperaturze topnienia 148°C, N-alliloksykarbonyloksy-N-9-ksantenylomocznik io o temperaturze topnienia 148—151°C, N-cykloheksyloksykarbonyloksy-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 151—152°C, N-prop-2-ynylcksykarbonyloksy-N-3-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 150—156°C i 15 N-2-fenyloetoksykarbonyloksy-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 118—120°C.Przyklad XIII. Mieszanine 7 g N,N-dwume- -tylo-N-9-ksantenylomocznika, 2,52 g 50% za¬ wiesiny wodorku sodowego w oleju i 110 ml czte- 20 rowodofuranu miesza sie i utrzymuje w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w czasie 2 godzin, po czym chlodzi i dodaje 7,4 ml jodku metylu i miesza w ciagu nocy w temperaturze pokojowej, nastepnie mieszanine utrzymuje sie w stanie wrze- 25 nia pod chlodnica zwrotna w czasie 1 godziny, po czym chlodzi, dodaje 2 ml jodku i miesza dalej w temperaturze pokojowej w ciagu 3 godzin, na¬ stepnie przesacza i przesacz odparowuje. Pozosta¬ losc rozpuszcza sie w benzenie, przesacza i prze- 30 sacz zageszcza do objetosci 25 ml, nastepnie roz¬ ciencza 125 ml benzyny o temperaturze wrzenia 40—60°C, przesacza i przesacz odparowuje. Oleista pozostalosc rozpuszcza sie w 35 ml benzyny o tem¬ peraturze wrzenia 40—60°C, chlodzi do tempera- 35 tury -80° i przezroczysty roztwór pozostawia do krystalizacji w temperaturze pokojowej. Otrzy¬ many osad przekrystalizowuje sie z lekkiej ben¬ zyny, otrzymujac N,N',N'-trójmetylo-N-9-ksante- nylomocznik o temperaturze topnienia 85,5—87°C. 40 Przyklad XIV. Roztwór 2 g N'-(2-acetoksy- -etylo)-N-hydroksy-N-9-ksantenylomocznika w 20 ml metanolu z dodatkiem okolo 50 mg cyjanku potasowego utrzymuje sie w stanie wrzenia pod 45 chlodnica zwrotna w ciagu 1 godziny, po czym chlodzi do temperatury 0°C, odsacza i przekrysta¬ lizowuje osad, otrzymujac N-hydroksy-N'-(2-hydro- -ksyetylo)-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 179°C. 50 w analogiczny sposób otrzymuje sie N'-(2-hydro- -ksyetylo)-N-metylo-N-9-ksantenylomocznik o tem¬ peraturze topnienia 130—132°C.Roztwór 3 g N'-etoksykarbonylometylo-N-hydro- 55 -ksy-N-9-ksantenylomocznika w 100 ml absolut¬ nego alkoholu i 10 ml In roztworu wodorotlenku sodowego miesza sie w temperaturze pokojowej w ciagu 2 godzin, odsacza wydzielona sól sodowa, suszy i rozpuszcza w 25 ml wody. Po zakwaszeniu 60 kilkoma kroplami kwasu octowego wytraca sie produkt, który nastepnie przekrystalizowuje sie z mieszaniny acetonu i lekkiej benzyny o tempera¬ turze wrzenia 40—60°C, otrzymujac N'-karboksy- -metylo-N-hydroksy-N-9-ksantenylomoeznik o tem- 65 peraturze topnienia 171—173°C,69 877 U W podobny sposób wytwarza sie N'-karbomety- -lo-N-metylo-N-9-ksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 145,5—146°C.Przyklad XV. Roztwór 2,6 g N-hydrcksy-N-9- -ksantenylomocznika, 1,8 g szesciometylodwusila- zyny i 0,9 g chlorotrójmetylosilanu w 25 ml piry¬ dyny pozostawia sie w temperaturze pokojowej na noc, nastepnie rozciencza mieszanine woda. Wy¬ traca osad N-trójmetylosiloksy-N'-trójmetylo- -silylo-N-9-ksantenylomocznika przekrystalizowuje sie z lekkiej benzyny o temperaturze wrzenia 40—60°C, otrzymujac produkt o temperaturze top¬ nienia 118—119°C.W podobny sposób wytwarza sie N'-metylo-N- -trójmetylosiloksy-N-9-ksantenylomocznik o tem¬ peraturze topnienia 142—143°C.Przyklad XVI. Mieszanine 2,7 g N-hydroksy- -N'metylo-N-9-ksantenylomocznika, 5 g karbami- nianu potasowego i 2 g jodku metylu w 50 ml acetonu miesza sie w stanie wrzenia pod chlod¬ nica zwrotna w ciagu 5 godzin, po czym przesacza i odparowuje rozpuszczalnik, otrzymujac N-metok- -sy-N'-metylo-N-9-ksantenylomocznik o tempera¬ turze topnienia 149—150°C.Przyklad XVII. Do roztworu 3,165 g. N-me- -tylo-N-9-ksantenyloaminy w 20 ml bezwodnego benzenu zawierajacego 1,6 g trójetyloaminy dodaje sie 1,77 g chlorku dwumetylokarbamoilu i pozo- stwia na noc w temperaturze pokojowej, po czym rozciencza sie w celu rozpuszczenia powstalego osadu. Oddziela sie warstwe benzenowa, plucze ja woda, suszy i odparowuje pod zmniejszonym cis¬ nieniem. Pozostalosc przekrystalizowuje sie z ete¬ ru naftowego o temperaturze wrzenia 40—60°C, otrzymujac N,N,N'rtrójmetylo-N'-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 81—85°C.Przyklad XVIII. Roztwór 0,2 g N-acetylo- -N-metylokarbamoilu w eterze dodaje sie miesza¬ jac w temperaturze 0°C do zawiesiny 160 mg bez¬ wodnego octanu sodowego w roztworze 200 mg N- -9-ksantenylohydroksyloaminy w 4 ml N-metylo- -^pirolidonu. Mieszanine utrzymuje sie w tempera¬ turze 0°C w ciagu 30 minut, po czym rozciencza wo¬ da, otrzymujac oleisty produkt, który krystalizuje po wymieszaniu z eterem naftowym o temperatu¬ rze wrzenia 62—68°C. Osad odsacza sie i suszy w powietrzu, otrzymujac N-acetoksy-N'-metylo- -N-9-ksantenylomocznik o temperaturze wrzenia 164—167°C.Przyklad XIX. Mieszanine 0,97 g 9-metylo- -aminoksantenu i 0,81 g N,N'-dwumetylomocznika ogrzewa sie w temperaturze 150—200°C w ciagu 40 minut, przy czym mieszanina pieni sie wydzie- jac metyloamine. Mieszanine chlodzi sie, wymywa woda i pozostalosc suszy i przekrystalizowuje z 6 ml benzenu, otrzymujac N,N'-dwumetylo-N-9- -ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 170— —172°C.Przyklad XX. Mieszanine 1,0 g N-metylo- -9-ksantenyloaminy, 0,56 g Nitro-N'-metylomocz- nika i 30 ml benzenu utrzymuje sie w stanie wrze¬ nia pod chlodnica zwrotna w ciagu 5 godzin, po czym chlodzi, otrzymujac krystaliczny N,N'-dwu- -metylo-N-9-ksantenylomocznik o temperaturze topnienia 169—170°C.Mieszanine 0,5 g N-9-ksantenylohydroksyloami- ny, 0,3 g N-nitro-N'-metylomocznika i 5 ml sulfo- tlenku dwumetylu ogrzewa sie na lazni wodnej w ciagu 2 godzin, po czym dodaje wody, odsacza^ 5 otrzymany osad i przekrystalizowuje go z etanolu i z mieszaniny chloroformu z eterem naftowym, otrzymujac N-hydroksy-N'-metylo-N-9-ksantenylo- mocznik o temperaturze topnienia 187—189°C.Analiza wszystkich zwiazków opisanych w przy- 10 kladach III—XX potwierdza ich budowe. Liczne sposród tych zwiazków topnieja z objawami roz¬ kladu. 15 PL

Claims (9)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych pochodnych ksantenu- o ogólnym wzorze 1, w którym Y ozna¬ cza atom wodoru lub chlorowca albo grupe alkilo¬ wa, alkoksylowa lub wodorotlenowa, Xx oznacza atom tlenu lub siarki, X2 oznacza atom tlenu lub 20 siarki, Rj oznacza rodnik alkilowy, alkenylowy lub cykloalkilowy albo grupe hydroksyalkilowa, ary- loksyalkilowa, alkanoilóksyalkilowa, dwualkilo- aminoalkilowa, wodorotlenowa, ocyloksylowa, alko¬ ksylowa lub trójalkilosiloksylowa, a gdy R2 ozna- 25 cza grupe wodorotlenowa lub ocyloksylowa, wów¬ czas Rj oznacza atom wodoru, R2 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy, alkenylowy lub cyklo¬ alkilowy albo grupe hydroksyalkilowa, alkanoilo- ksylowa, chlorowcoalkilowa, aminoksylowa, kar- 30 boksyalkilowa, alkoksykarbonyloalkilowa, trójalki- losililowa, wodorotlenowa, alkoksylowa lub alkanoi- loksylowa, a R3 oznacza atom wodoru, rodnik al¬ kilowy, aralkilowy lub cykloalkilowy albo grupe alkanoilowa lub alkoksykarbonylowa, przy czym 35 R2 i R3 razem z atomem azotu, z którym sa pola¬ czone, moga tworzyc nasycony pierscien o 5—7 czlonach, zawierajacy ewentualnie jako jeden z czlonów atom tlenu, jak równiez soli tych zwiaz¬ ków o wzorze 1, które zawieraja grupe karboksy- 40 Iowa lub zasadowy atom azotu, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym Xi, Y i Rj maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z izocyjanianem, cyjanianem lub izotiocy- janianem, przy czym otrzymuje sie zwiazki o wzo- 45 rze 1, w którym w przypadku uzycia nieorganicz¬ nego cyjanianu, izocyjanianu lub izotiocyjanianu oba symbole R2 i R3 oznaczaja atomy wodoru, a w przypadku uzycia organicznego izocyjanianu lub izotiocyjanianu R2 oznacza atom wodoru a R3 50 oznacza organiczna grupe izocyjanianu lub izotiocy¬ janianu, zas R1? Xj, X2 i Y maja wyzej podane znaczenie, albo zwiazek o ogólnym wzorze 3, w którym Xi i Y maja wyzej podane znaczenie, albo jego ester, poddaje sie reakcji z mocznikiem lub 55 tiomocznikiem o ogólnym wzorze 4, w którym Rx, R2, R3 i X2 maja wyzej podane znaczenie, albo zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym X!, Y i Rx maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z halogenkiem karbamylu o ogólnym wzorze 5, w 60 którym R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, a Hal oznacza atom chlorowca, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, ale co najmniej je¬ den z symboli R2, R2, i R3 oznacza atom 65 wodoru, lub sól tego zwiazku z metalem,69 877 15 poddaje sie dzialaniu srodka alkanoilujacego, alko- ksykarbonylujacego lub alkilujacego, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza grupe wodorotlenowa, a pozostale symbole maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze srodkiem acylujacym, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym Ri oznacza grupe acyloksylowa, a pozosta¬ le symbole maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie hydrolizie, albo zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym Xi, Y i Rj maja wyzej podane znacze¬ nie, poddaje sie reakcji z pochodna mocznika o ogólnym wzorze 4, w którym R1? R2 i R3 maja wy¬ zej podane znaczenie, a X2 oznacza atom tlenu, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym Y oznacza grupe wodorotlenowa lub Ri oznacza gru¬ pe hydroksyalkilowa lub hydroksylowa, albo R2 oznacza grupe hydroksyalkilowa lub hydroksylowa, a pozostale symbole maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze srodkiem alkilujacym lub trójalkilosililujacym, albo zwiazek o ogólnym wzo¬ rze 2, w którym Xi, Y i Ri maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o ogól¬ nym wzorze 6, w którym Rj, R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, albo zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza grupe alkanoiloksyalkilo¬ wa lub R2 oznacza grupe alkanoiloksyalkilowa lub alkoksykarbonyloalkilowa, a pozostale symbole maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie hydro¬ lizie, po czym w przypadku otrzymania zwiazku o wzorze 1, zawierajacego grupe karboksylowa, zwiazek ten ewentualnie przeprowadza sie w sól.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze N-metylo-N-9-ksantenyloamine poddaje sie reakcji z izocyjanianem metylowym lub etylowym otrzy- 15 20 25 ro 16 mujac zwiazek o wzorze 7, w którym Alk oznacza rodnik metylowy lub etylowy.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ksanthydrol lub octan ksanthydrolu poddaje sie reakcji z N,N'-dwumetylomocznikiem, otrzymujac zwiazek o wzorze 7, w którym Alk oznacza rodnik metylowy.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze N-9-ksantenylohydroksyloamine poddaje sie reakcji z cyjanianem metalu alkalicznego, otrzymujac zwiazek o wzorze 8, w którym R' oznacza atom wodoru.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze N-9-ksantenylohydroksyloamine poddaje sie reakcji z izocyjanianem alkilu, otrzymujac zwiazek o wzo¬ rze 8, w którym R' oznacza rodnik alkilowy.
6. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ksanthydrol lub octan ksanthydrolu poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze 9, w którym R' ma wyzej podane znaczenie.
7. 7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 10, w którym R' ozna¬ cza atom wodoru lub rodnik alkilowy, a Acyl oznacza rodnik kwasowy, wytwarza sie przez acy- lowanie zwiazku o wzorze 8, w którym R' ma wy¬ zej podane znaczenie.
8. 8. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze N-9-ksantenylohydroksyloamine poddaje sie reakcji z cyjanianem metalu alkalicznego, otrzymujac N- -hydroksy-N-9-ksantenylomocznik.
9. 9. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ksanthydrol lub octan ksanthydrolu poddaje sie reakcji z N-hydroksymocznikiem, otrzymujac N- -hydroksy-N-9-ksantenylomocznik. Errata Na stronie 2 jest: powinno byc: Na stronie 3 jest: powinno byc: Na stronie 4, jest: powinno byc: Na stronie 5, jest: powinno byc: w lamie 4 w wierszu 45 od góry oznacza atom wodoru (zwiazki o wzorze 7) lub Rx oznacza rodnik metylowy, R2 oznacza rodnik alkilowy, a R3 oznacza atom wodoru (zwiazki o wzorze 7) lub Rx w lamie 5 w wierszu 56 od góry zostajac przedestylowuje sie pod zmniejszo¬ nym zostalosc przedestylowuje sie pod zmniejszo¬ nym w lamie 8 w wierszu 5 od góry (1-metoksy-9-toantenylo)-mocznik (l-fluoro-9-ksantenylo)-mocznik w lamie 9 w wierszu 45 od góry octowego i mieszanke wytrzasa sie i pozosta¬ wia octowego i mieszanine wytrzasa sie i pozosta¬ wiaKI. 12q, 24 69 877 MKP C07d 7/42 H. /NH^ '•j-y l-L .OH W Wzdr J R, X2 I1 II2 HN-C -N /R2 R. 9 02N-N -C-N Wzór 6 CH. H N-CO-N \ H Alk -NHR Wzór 8 OH O HN—C-N H Wzór 4 O Hal-C-N Wzor 5 R. HR, OAcljL H l^-CO-NHR' IVzor 70 PL