Wynalazek niniejszy dotyczy udosko¬ nalonego sposobu rafinowania olejów mi- neralnycjh oraz ich destylatów przez wy¬ dzielenie z nich aromatycznych i nienasy¬ conych weglowodorów, jak równiez ich produktów polimeryzujacych i utleniaja¬ cych.Znaleziono, ze olej mineralny, zawiera¬ jacy przewaznie parafiny, nie daje sie zmie¬ szac z fenolem przy temperaturach w przy¬ blizeniu ponizej 60° C i przy -sklóceniu takiego oleju z równa (lub z przyblizona) iloscia fenolu oraz po ustaniu isie (ponizej 60° C ), ciecze rozdzielaja sie na dwie war¬ stwy, przyczem femioi osiada tia dnie wraz z wiekisiza czescia aromatycznych i niena¬ syconych weglowodorów, które przedtem zawieral olej mineralny.Stwierdzono równiez, ze przy powyzej wskazanych warunkach warstwa fenolu rozpuszcza takze czesc parafin i naftenów, przyczem stosunek tych weglowodorów wzgledem aromatycznych i nienasyconych weglowodorów zalezy od procentowej ilo¬ sci wody w fenolu: im wieksza jest ta ilosc, tern mniejsza jest zawartosc parafin oraz naftenów i tern wieksza — aromatycznych i nienasyconych weglowodorów. Zdawaloby sie, ze gdy procentowa zawartosc wody w fenolu jest dostatecznie wysoka, wówcza* parafiny i nafteny nie mioga byc zupelnie pochloniete, natomiast rozpuszczaja sie w fenolu tylko aromatyczne i nienasycone we¬ glowodory, i rzeczywiscie w pewnej mie¬ rze tak jest; lecz okaizalo sie, ze tylko ma¬ la czesc wszystkich weglowodorów zostalapochlonieta z oleju mineralnego przez fe¬ nol o znacznej zawartosci wody, wobec czego wylacznie rafinujace dzialanie takie¬ go fenolu na olej mineralny jest nieznacz¬ nej Lepsze wyniki mozna otrzymac, gdy poddaje sie olej mineralny w celu oczy¬ szczenia dzialaniu fenolu, zawierajacego tylko od 5% do 10% wody, nastepnie od¬ dziela sie warstwe fenolu i dodaje do niej od 10% do 20% wody. W tych warunkacli fenol wydziela wieksza czesc parafin i naf- tenów przez niego pochlonietych zatrzy¬ mujac aromatyczne i nienasycone weglo¬ wodory.Znaleziono nastepnie, ze fenol, zawie¬ rajacy weglowodory, zawarte w zwyklym mineralnym oleju, uwalnia sie od nich prze:t rozpuszczanie w /wodzie, to znaczy, ze gdy taki fenol jest sklócony z wieksza iloscia wody (od dwu do dwudziestokrotnej jego objetosci) czesc jego rozpuszcza sie w wo¬ dzie, zaleznie od temperatury mieszaniny i od stosunkowej ilosci uzytej wody im wyzsza jest teimperatura lub wieksza ilosc wody lub wieksizemi oba te czynniki, tern wieksza ilosc fenolu moze byc rozpuszczo- na, sprzyczem taki rozpuszczony fenol jest istotnie pozbawiony weglowodorów, Przy Stosownej wiec ilosci wody i odpowiedniej temperaturze, feniol moze byc ilosciowo roz¬ puszczony ii oddzielomy od weglowodorów, zawierajacych tylko nieznaczna ilosc feno¬ lu, przyczem: im wieksza jest jedna lub dru¬ ga lub obie razem, tern mniejsza jest pozosta¬ losc fenolu zawarta w weglowodorach. 0- kazalo sie, ze nawet i ta pozostalosc feno¬ lu frióze byc oddzielona od weglowodorów przez poddanie dzialaniu wody, jak wska¬ zano powyzej; przy procesie ciaglym naj¬ lepiej jest w tym celu przemyc weglowo¬ dory wolne od fenolu, a nastepnie uzyc te sanna wode do dzialania na nowa ilosc fe¬ nolu zawartego w weglowodorach.Jako objasnienie niniejszego postepo¬ wania sluzy nastepujace doswiadczenie: Olej mineralny znany pod nazwa nafty ó temperaturze wrzenia pomiedzy 100° C i 289° C, sklóca sie w temperaturze 30° C z równa objetoscia fenolu, zawierajacego 8% wody, a nastepnie pozostawia sie mie¬ szanine az do osadzenia sie. Skonstatowa¬ no, ze fenol pochlonal 22% iswej objetosci weglowodoiróiw i po zebraniu wierzchniej warstwy nafty dodano do niego 15% wody zlekka mieszajac, a nastepnie pozostawio¬ no w ispokoiju. Utworzona wkrótce nad fenolem warstwe oleju, zebrano, poczem okazalo sie, ze fenol (ten zawieral taki sam procent aromatycznych i nienasyconych * weglowodorów, jak i nafta. Pozostala war¬ stwa fenolu zostala wówczas nagrzana do 100° C i sklócona z czterema objetosciami wody przy 100° C, a nastepnie pozostawio¬ na przy tej samej temperaturze az do u- tworzenia isie na powierzchni wody war¬ stwy oleju.Ta warstwa oleju, zawierajaca mniej wiecej 30% uzytego fenolu zostala oddzie¬ lona (przy 100° C) i -skladala sie z rów¬ nych czesci fenolu i weglowodorów. Pod¬ czas przemywania tej warstwy przy 100° C iloscia wody równa tej, jaka zostala u- zyta w doswiadczeniu (t. j. w ilosci równej czterokrotnej objetosci warstwy fenolowej przy 100° C ) (zredukowano zawartosc fe¬ nolu w warstwie weglowodorów ponizej 15%,.Oczywiscie, do wykonania powyzszego doswiadczenia mozna uzyc zamiast czystej wody równiez wode, zawierajaca fenol; te¬ go rodzaju doswiadczenia byly wykonane tylko nalezy uzyc stosunkowo wieksza i- losc takiej wody, zaleznie od procentowej pierwotnej zawartosci fenolu.Ustalono, jako ogólna zasade, ze dla oczyszczenia fenolu, zawierajacego weglo¬ wodory, w powyzej opisany sposób, najle¬ piej zastosowac temperature powyzej 90° C zuzyc taka ilosc wody 'bez feinplu lub z; u- przednio rozpuszczonym w niej fenolem, ze fenol, który nalezy oczyscic, po rotzpu- szczeniu w wodzie nie powinien powiek* — 2 —szyc zawartosci w niej fenolu ponad 20%, chociaz dla pewnosci jest wskazanie nie doprowadzac stezenia fenolu w wodzie po¬ nad 15% do 16%.Powyzej wskazano, ze dla oczyszczania fenolu zawierajacego weglowodory wedlug niniejszego wynalazku, korzystnie jest sto¬ sowac temperature powyzej 90° C a to z tego powodu, ze proces oplacajacy sie hanidlowlo nie moze byc prowadzony z zasto¬ sowaniem swiezej wody do wskazanego o- czyszczania. Gdy woda zawiera juz 8% do 10% fenolu, wówczas ze wzgledów ekono¬ micznych nalezy utrzymac mozliwie, naj¬ nizszy isltosunek uzytej wody, co moze byc uskutecznione, gdy proces odbywa sie przy wyzszej temperaturze. Poniewaz tempera¬ tury powyzej 100° C moga byc osiagniete przy zastosowaniu cisnienia, wiec w celu unikniecia skomplikowanych aparatów le¬ piej jest [stosowac temperature pomiedzy 90° i 100° C.Stotslownie do powyzej opisanego spo¬ sobu, dotyczacego uwalniania, uzytego do dzialania na olej mineralny fenolu, od roz¬ puszczonych w nim weglowodorów, nalezy zaznaczyc, ze fenol ten otrzymuje sie jako rozczyn wodny. Gdy rozczyn ten zawiera ponad 15% fenolu, wówczas jego wydziele¬ nie ilosciowo mioize byc latwo dokonane przez ochlodzenie rozezynu do temperatury ponizej 40° C; wówczas rozpuszczony fe¬ nol oddziela sie od rozezynu i tworzy z woda emulsje na (skutek swej umiarkowanej rozpuszczalnosci w zimnej wodzie. Emul¬ sja ta moze byc rozdzielona zapomoca zwy¬ kle stosowanego odwirowania, albo zapo¬ moca filtrowania przez sukno lub przez warstwe piasku albo dobrze zmielonego mi¬ neralu np, bauksytu; wówczas czastki feno¬ lu powiekszaja sie i opadaja w wodzie wskutek sily ciezkosci.Fenol w ten sposób otrzymany zawiera tylko slady weglowodorów, lecz znaczna ilosc wody i moze byc uzyty db rafinowa- wania olejów mineralnych w sposób powy¬ zej wskazany dopiero po usunieciu znacznej czesci wody, osiagajac stezenie od 85% do 95%. Odwodnienie fenolu moze byc usku¬ tecznione zapomoca takiich soli jak chlorek wapniowy i chlorek sodowy w zwykle sto¬ sowany sposób, lecz wedlug wynalazku na¬ grzewa sie fenol do temperatury od 110 i 120° C, wówczas wady odparuje sie, a po¬ zostaly stezony fenol praktycznie jest tak skuteczny jak swiezy fenol do rafinowania olejów mineralnych sposobem wedlug ni¬ niejszego wynalazku; fenol taki moze byc uzyty do nastepnej partji oleju mineral¬ nego.Woda pozostala po rozdzieleniu emul¬ sji i oddzieleniu fenolu moze byc uzyta do oczyszczeniia nastepnej porcji fenolu w spo¬ sób wyzej opisany.Sposób oddzielania od oleju mineralne¬ go aromatycznych i nienasyconych weglowo¬ dorów, jak równiez ich produktów polime¬ ryzujacych i utleniajacych wedlug niniej¬ szego wynalazku wykonywa sie w postaci nastepujacych procesów: 1) sklócenie ole¬ ju mineralnego z równa (mniej wiecej) ob¬ jetoscia fenolu, zawierajacego najkorzyst¬ niej nie wiecej niz 10% wody, nastepnie pozostawienie mieszaniny plynów az do osadzenia sie przy temperaturze ponizej moznosci mieszania sie skladników i od¬ dzielenie ich; 2) dodanie wody (czystej lub pozo¬ stalej po uprzedniej operacji) najlepiej w ilosci od 10% do 20% w stosunku do od¬ dzielonej warstwy fenolu przy lekkiem wstrzasaniu, a nastepnie pozostawienie cie¬ czy w spokoju, az warstwa oleju wyplynie na powierzchnie, poczem warstwa ta zosta¬ je zebrana; 3) sklócenie pozostalej warstwy feno¬ lu przy temperaturze powyzej 70°C (lecz najlepiej od 90° i 100°C) z czysta lub po¬ zostala po uprzedniej operacji woda w ta¬ kim stosunku, by utwtorzyl sie rozczyn za¬ wierajacy ilosciowo od 15% do 20% fe¬ nolu, pozostawiajac nastepnie ciecz az do — 3 -osadzenia sie parzy tejze temperaturze i zbierajac gprna wamsfcwc oleju; 4) przemycie wierzchniej warstwy o- leju z okresu 3 znacztnym nadmiarem wiody (czystej lub pozostalej) powyzej 90°C , od¬ dzielenie wody i mzycie jej nastepnie w okresie 2 lub 3; 5) ostudzenie dolnej warstwy miesza- miny z okresu 3, skladajacej sie z razczy- nu fenolu w wodzie, dlo temperatury po¬ nizej mniej wiecej 40° C i nastepne roz¬ dzielenie emulsji zapomoca wirowania lub filtrowania i oddzielenie warstwy fenolu od warstwy wtodnej; 6) uzycie wody pozósitalej z okresu 5 do celów procesu w okresie 4; 7) stezenie fenolu otrzymanego w o- kresie 5 iprzez nagrzanie go do temperatu¬ ry 110° — 120°C i uzyciu tego fenolu do nastepnej partji oleju mineralnego w okre¬ sie 1.Olej mineralny poddany dzialaniu feno¬ lu, jak wskazano w okresie 1, oraz weglo¬ wodory, otrzymane wskutek przemywania warstwy oleju znacznym nadmiarem wody w okresie 4, zawieraja nieznaczny procent rozpuszczonego w nich fenolu, który na¬ lezy usunac przez dokladne sklócenie ole¬ ju mineralnego lub wyciagu weglowodoro¬ wego zaleznie od potrzeby z 8%—10% roz- czynem sody zracej oddzielajac nastepnie ten rozczyni. Fenol z tego plynu moze byc otrzymany przez zakwaszenie kwasem siarftowym lub weglowym w zwykly spo¬ sób, a nastepnie oczyszczony zapomoca de- siylaaji.Chociaz rózne czynnosci opisane powy¬ zej i stanowiace przedmiot mhiiejszego wy¬ nalazku moga byc wykonane w znany spo¬ sób zajkfrrioca urzadzen ihechanicznych lub apai&fów, wskazanem jest jfednak polaczyc fe tbk, by uifcrzytfntó ciagly ptioces w spo- Sób ÓpfeSny ponizej i fp^zdd&tk^ony na fig. 1 zalat&icniieigo i^tfriku. fcitór^nii Nlf 'Af2, M3 d^&c&anoMeszar- ki mieszajace doprowadzane do nich ply¬ ny, które odplywaja nastepnie do separa¬ torów S19 S2 i i d.( które sa zwyklemi zbiornikami do losladzania sie plynów pod wplywem sily ciezkosci. Separatory te sa za- qpatnzone w odpowiednie wyloty tak, ze ciez¬ sze ciecze bez przerwy odplywajaprzez dol¬ ne wyloty, zas lzejsze — przez górne. Li- njami aaa, bbb, i t d. oznaczono rury, pro¬ wadzace ciecze z jednego zbiornika do dru¬ giego w kierunku oznaczonym strzalkami.Zbiioirnik A mapellnca sie olejem mine¬ ralnym zas odpowiednia ilosc fenolu, za¬ wierajacego od 5% do 10% wody wlewa sie do zbiornika N. Olej mineralny i fenol splywaja rurami S wzglednie / wdól do mieszarki M2, a nastepnie po dokladnem sklóceniu sa doprowadzane rura p do se¬ paratora S2, w którym olej mineralny od¬ dziela sie od ciezszego fenolu i przelewa sie przez rure o albo do zapasowego zbior¬ nika albo do drugiego mieszadla, gdzie jest przemywany naprzód rozozynem lugu, a nastepnie woda. Fenol zawierajacy weglo¬ wodory, pochloniete z oleju mineralnego, przelewa sie z separatora S2 przez rure x do mieszadla Af3, gdzie zlekka miesza sie z woda fenolowa doprowadzana rura a w stosunku 15 na 100. Ciecze przelewaja siie nastepnie przez lacznik rurowy h do separatora S3, w którym fenol pozbywa sie czesci oleiju, bardzo zblizonego do pierwot¬ nego oleju mineralnego i wyplywajacego na powierzchnie, olej ten odplywa przez rure L do pompy P3, która przetlacza go wgóre rura c do zbiornika A pierwotnego oleju mineralnego.Fenol z separatora S3 odplywa rura m do pompy P2, która miesza go z goraca wo¬ da fenolowa, splywajaca wdól przez rure h, a nastepnie przetlacza obie ciecze do po¬ ziomego mieszadla M1 rura h. Woda fe- mdlolwia splywajaca rura k, jest doprowa¬ dzana rura d % kotla T do mieszadla Af4, a toast^pnie dio s^arafifetó S4. Zajpamocaodpowiednio urzadzonego zaworu W na ru¬ rze d przeplyw wody fenolowej jest'regu¬ lowany tak, zte 10 do 12 jej objetosci na jedna objetosc fenolu odplywa do pompy P2 w jednlostke czasu, przyczem fenol sply¬ wa do tejze pompy rura m. Poziome mie¬ szadlo M1 jest umieszczone w komorze pa¬ rowej, wobec czego fenol i 10 dlo 12 obje¬ tosci wody fenolowej, dopnowiadzaiiej ru¬ ra h miesfzaja isiie dokladnie przy tempe¬ raturze okolo 100°C. Rura r odprowadza sie powstaj aca para do skraplacza C. Ciecze po ^dokladnem zmieszaniu splywaja, jak wskazano, do separatora S^ W mieszadle Afx fenol jest rozpuszczony w znacznej ob¬ jetosci wody fenolowej i zawarte w nim weglowodory pozostaja w zawieszeniu i wy¬ dzielaja sie, gdy ciecze splyna dio separa¬ tora Su przyczem goracy rozczyn wody fe¬ nolowej osiadla na dinie, podczas gdy we¬ glowodory jako lizejslze wyplywlaja na po¬ wierzchnie i wlewaja sie rura e do miesza¬ dla Af4. Separator Sx powinien byc dlobrze izlojowany lub zaiopatrizony w komore paro¬ wa, by uchronic ciecze od ochladzania sie.Weglowodory w tym okirelslie sa zmieszane ze znaczna iloscia fenolu i W mieszadle ML przemywaja sile goraca woda fenolowa, splywaj aca rura d, dopóki zawartosc w nich fenolu nile izlostamie zredukowana do 10%—15%, Z mieszadla Af4 dleczie prze¬ plywaja do separatora S4, w którym od¬ dziela sie woda fenolowa i odplywa rura k, podczais gdy weglowodory wyplywaja na- wienach i przelewaja sie rura (g; mioga byc one nastepnie przemyte fozczynem lugu, by usunac slady rozpuszczanego w nich je¬ szcze fenolu. Otrzymuje sie wiec wyciag, skladajacy sie przewaznie z aromatycznych i nienasyconych weglowodorów, jak rówiniez ¦z substancyj zywicznych, pocza|tkowo za¬ wartych w obrabianym oleju mineralnym.Rozczyn goracej Wody fenolowej, od¬ dzielonej w separatorze Sx przeplywa rura i do chlodnicy R, i przechodzac rura y o- stateczniie scieka do zbiomnika 5, jak uwi- docznionio na rysunkui. Chlodnica i? zawie¬ ra pewna ilosc miedzianych runek odpo¬ wiednich wymiarów chlodzonych woda. Go¬ racy rozczyn wady fenolowej przeplywa przez te rurki, które sa tak ulozone, by temperatura tego razczynu opadla pomizej 40°C, przed opuszczeniem chlodnicy. Im nizsza jest ostateczna temperatura rozczy- nu wody fenolofwe|j, tern dokladniej wydzie¬ la sie z niej fenol w ostaifcnich okresach procesu.Rozczyn wody fenololwej przed wej¬ sciem do chlodnicy posiiada temperature 90°—100°C, pnzyczem fenol znajduje sie w stanie zupelnie rjozpuszczonym. Po ochlo- dzeniu do 40°C lub ponizej fenol na sku¬ tek swej umiarkowanej rozpuszczalnosci w zimnej wodzie oddziela sie od rozczynu i tworzy z woda emulsje. Po wyjsciu wiec z chlodnicy ostudzona ciecz skla¬ da sie z wody (nazwanej w niniej¬ szym opisie woda fenolowa) nasyco¬ nej fenolem, odpowiednio do tempera¬ tury, do której ciecz jest ostudzona, oraz z oddzielonego fenolu, w postaci zawieisin.Zbiomnik B w ksztalcie szerokiego cy¬ lindra posiada dziurkowane dno, pokryte gesta druciana siatka, a nastepnie gruba warstwa 23—3lem dobrze zmielonego mi¬ neralu np. bauksytui. Zbiornik B znajduje sie u góry oraz czesciowo wewnatrz zbior¬ nika S6 i jest zaopatrzony w dostatecznie szeroka rure, wychodzaca z jego dna i po¬ siadajaca dlugosc równa mniej wiecej % od¬ leglosci miedzy idinami zibiornikóiW B i S5.Emulsja chlodnej wody fenolowej scieka¬ jaca rura y do zbiornika 5, przechodzi przez warstwe zmiel one(go mineralu, wskutek czego czasteczki fenolu powiekszaja sie.Woda fenolowa i powiekszone czasteczki fenolu ositajteczmie zbieraja sie w zbiorni¬ ku S6 gdzie nastepuje rozdzielenie sie dwóch cieczy, ponfewaz fenol, jako ciezszy osiada na dnie. Woda fenolowa (zawiera¬ jaca 6%—9% fenolu, stosownie do tempe¬ ratury oddzltelania w zbiorniku S5 przeply- _ 5 —wa rura / do kotla T, w którym nagtfzewa sie zapomoca odpowiednich srodków do temperatury mniej wiecej 100°C, a nastep¬ nie znów wprowadza sie w obieg rura d, jak powyzej opisano.Fenol, osiadajacy na dnie separatora S6, zawiera okolo 27% wody, wskutek cze¬ go spuszcza sie przez- zawór E do podgrze¬ wacza K, w którym nagrzewa sie dopóty, dopóki nie pozbedzie sie wiekszej ilosci wo¬ dy, osiagajac ostatecznie temperature od 110°—120°C, najlepiej 115°C. Po tej czyn¬ nosci fenol osiajga moc 85% —95%, zalez¬ nie od ostatecznej temperatury nagrzania i wówczas moze Ibyc uzyty do nastepnego ladunku oleju mineralnego zgodnie z ni¬ niejszym wynalazkiem. Uprzednio jednak przeplywa on rura V do chlodnicy D, jak wskazano na rysunku, a .nastepnie przetla¬ cza sie pompa Px przez rure 6 do górne¬ go zbionnika N fenolu, skad wprowadza sie zmofwu w obieg.W ten sposób proces, wskazany wykre¬ sem na fig. 2, jest prowadzony automatyca- nie jako proces ciagly zapomioca mecha¬ nicznych urzadzen, wskazanych na fig. 1 zalaczonego rysunku.Jak w opisie tak i na rysunku podano rózne czesci urzadzenia jedynie w izarysie, poniewaz chodzilo tylko o wyjasnienie, w jaki sposób rózne czynmasci, isltaniowiace ni- ntejszy wynalazek, moga byc polaczone w proces ciagly; jednak nie stanowi on nie¬ zbednego warunku fabrykacji, gdyz jedna lub wiecej ze wskazanych powyzej czyn¬ nosci moga byc prowadzone oddzielnie, za¬ leznie od warunków.Zalaczmy rysunek i powyzszy opisi wy¬ jasniaja przewaznie wzajemna lacznosc róznych okresów- procesu, stanowiacego przedmiot niniejistzego wynalazku, jednak szczególy dla wykonania kazdegio okresu moga byc dowolnie zmieniane, zaleznie od warunków lulb w celu uzyskania wiekszej wydajnosci: np. olej mineralny moze byc poddawany kilkakrotnie dzialaniu niewiel¬ kich porcyj fenolu lub porcyj równej ob¬ jetosci podczas dwóch lub wiecej okresów w przeciwpradzie.Sposób powyzej frakcji olejów mineralnych wrzacej przy temperaturze powyzej 100°C, lecz moze on byc stosowany ii do innych frakcyj, np. wrzacych czesciowo lub calkowicie ponizej 100°C. Jedyna konieczna zmiana w tych wypadkach polega na przeróboe stosowa¬ nego fenolu. Fenol poddany dzialaniu ole¬ ju mineralnego, wtrtzacego czesciowo lub calkowicie ponizej 100°C, lecz przed do¬ daniem wody w celu usuniecia rozpuszczo¬ nej substancji, jak wyjasniono powyzej, pcuwinden byc nagrzany do 120PC w odpo¬ wiednim podgrzewaczu ze skraplaczem by odzyskac ptlzez destylacje lzejsze wycia¬ gniete substancje.W wypadkach uzycia nisikoiwrzacych frakcyj, wystarczy oddestylowac fenol od pochlonietych subistancyj jak wskazanio po¬ wyzej, i jego nastepnie oczyszczanie przez rozpuszczenie w wodzie moze byc wykona¬ ne po kilkakrotnem uzyciu- W niniejszym opisie okreslenie „fenol" jest zastosowane do kwasu karbolowego (CQ Hq OH) lub kwasu krezolowego (C H3 C6 H4 OH), lub mieszaniny tych kwasów w jakimikolwiek stosunku i w stanie za¬ sadniczo czystym, t j, nie zawierajace za¬ nieczyszczen, jak aromatyczne weglowodo¬ ry, isole mineralne, fenolany alkaliczne, al¬ kohole i t. p.; zawartosc wody powinna wy¬ nosic 5% do 10%. Do celów niniejszego wynalazku najlepiej uzyc czystego kwasu karbolowego (CQ H5 OH) lub z niewielka domieszka kwasu krezolowego, poniewaz pierwszy latwiej jest otrzymac w czystym stanie, i rozpuszcza sie on lepiej w wodzie, wymaga wiec db oczyszczenia w sposób po¬ dany mniejszych ilosci Wody.Wode najlepiej uzywac destylowana, zas w razie jej braku, nalezy uzyc miekkiej wody, zawierajacej jedynie slady mineral¬ nych lub organicznych skladników i zupel- 6 —nie pozbawionej nawet sladów alkalicz¬ nych. PL