Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.XII.1966 (P 117 922) 17.XII.1965 Niemiecka Republika Federalna 31.1.1970 58258 KI. 63 c, 3/14 MKP UKD B «2 d kok? Wlasciciel patentu: Georg Fritzmeier K%G. Grosshelfendorf k.Mona- chium (Niemiecka Republika Federalna) Rama ochronna przeciwwywrotna do maszyn roboczych, zwlaszcza ciagników Wynalazek dotyczy ramy ochronnej przeciwwy- wrotnej do maszyn roboczych, w szczególnosci dla ciagników.Znany jest szereg urzadzen chroniacych pojazd w przypadku wywrotu, które jednak juz nie odpo¬ wiadaja w pelni nowoczesnym przepisom bezpie¬ czenstwa, poniewaz sa one albo za elastyczne albo za sztywne i nie wychwytuja w najkorzystniejszy sposób energii kinetycznej wywrotu.Zadaniem wynalazku jest stworzenie ramy chro¬ niacej pojazd w przypadku wywrotu, która odpo¬ wiadalaby w pelni wymogom bezpieczenstwa.Zadanie to rozwiazane zostalo w ten sposób, ze oslonowa rama wraz ze swoimi wspornikami za¬ mocowana jest na pojezdzie za posrednictwem po¬ ziomych, elastycznie i plastycznie odksztalcalnych drazków skretnych.Przy takim zamocowaniu kazde uderzenie w ra¬ me ochronna przy wywrocie pojazdu zostaje wy¬ chwycone przez drazki skretne, które zaleznie od kierunku dzialania uderzenia beda dzialac albo jako drazek skretny, albo jako drazek zginany, przy czym zapewnione jest zarówno niezbedne od¬ ksztalcenie sprezyste, jak i pochlanianie energii dzieki odksztalceniu plastycznemu.Celowym jest, aby z kazdej strony siedzenia kie¬ rowcy umieszczony byl sztywny stojak, na którego górnym koncu by byl zamocowany lezacy wzdluz pojazdu drazek skretny, do którego wystajacych wolnych konców bylyby z obydwu stron przymo- 10 15 20 25 30 cowane wsporniki ramy. Otrzymuje sie w ten spo¬ sób niezwykle oszczedna przestrzennie konstrukcje wspornikowa, która nie tylko pozwala na przejecie sil skretnych przez drazek, lecz takze zapewnia najkorzystniejsza mozliwosc przenoszenia równiez i sil gnacych, przy stosunkowo miekkim dzialaniu sprezystym, gdyz drazki skretne beda w tym dru¬ gim przypadku skutecznie dzialaly jako belki nosne.Szczególnie korzystnie jest, gdy wsporniki ramy oslonowej majacej ksztalt prostokata, przesuniete sa wzgledem przedniej i tylnej poprzeczki tej ra¬ my ku srodkowi i sa polaczone, najlepiej przegu¬ bowo, z jej dzwigarami podluznymi. Przez to ra¬ ma oslonowa wystaje do tylu oraz do przodu, co daje te zalete, ze mozna bez ograniczania swobody u kierowcy zamocowac do ramy szybe przednia, a natomiast tylna wystajaca czesc ramy moze jako wystep, zapobiegac dalszemu wywracaniu sie po¬ jazdu.Przy ciagnikach, w których siedzenie kierowcy znajduje sie mniej wiecej nad tylna osia miedzy wiekszymi tylnymi kolami, korzystnie jest zamo¬ cowac stojak z obydwu stron siedzenia do tylnej osi, przy czym górny koniec stojaka, sluzacy do osadzenia w nim drazka skretnego winien byc po¬ chylony nad blotnikiem, tak aby przestrzen chro¬ niona przez rame oslonowa miala dostateczna sze¬ rokosc. 5825858258 3 Jeszcze korzystniejsze rozwiazanie uzyskuje sie, gdy kazdy stojak jest przymocowany po zew¬ netrznej stronie blotnika miedzy tylnym kolem i blacha boczna blotnika do osi kól tylnych, a dra¬ zek skretny umieszczony jest ponizej górnej bla¬ chy blotnika, przy czym wsporniki ramy oslono¬ wej przechodza przez otwory w tej górnej blasze.Przez to zostaje w zreczny sposób wykorzystana równiez i przestrzen miedzy blacha boczna blot¬ nika i tylnymi kolami, a jednoczesnie za posrednic¬ twem wystajacych poprzez blache górna wsporni¬ ków blotnik zostaje wciagniety do wspólpracy przy przenoszeniu uderzenia.Inna mozliwosc polega na tym, ze stojak zam¬ kniety jest u góry blacha górna blotnika i sztywno polaczony zarówno z ta blacha jak i z drazkiem skretnym, przy czym ten ostatni przylega od góry do górnej blachy i jest do niej dopasowany wzdluz¬ nie, a wsporniki ramy oslonowej sa do niego przy- spawane.Inne rozwiazanie wynalazku polega na tym, ze rama oslonowa z 'kazdej strony podluznej pojazdu zamocowana jest za posrednictwem pojedynczego wspornika do lezacego w kierunku podluznym po¬ jazdu drazka skretnego, który ze swej strony jest sztywno polaczony z osia kól tylnych pojazdu za pomoca dwóch zastrzalów, ulozonych w ksztalcie litery V i zamocowanych do jego konców.Na zalaczonych rysunkach uwidoczniono przy¬ klad wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia pogladowo ciagnik z rama ochronna przeciwwywrotna wedlug wynalazku, fig. 2 rame ochronna przeciwwywrotna wedlug fig. 1, w czesciowym przekroju wzdluz linii II—II na fig. 3, fig. 3 przekrój wzdluz linii III—III na fig. 2, fig. 4—6 widoki, wzglednie przekroje, od¬ powiadajace fig. 1 do 3, dalszych postaci wykona¬ nia przeciwwywrotnej ramy ochronnej wedlug wynalazku, przy czym fig. 5 jest czesciowym prze¬ krojem wzdluz linii V—V, a fig. 6 czesciowym przekrojem wzdluz linii VI—VI, fig. 7 i 8 odmiane wykonania wedlug fig. 4 do 6, odpowiednio do fig. 5 i 6, wreszcie fig. 9 przykladowe przedstawienie dalszych postaci wykonania ramy ochronnej przeciwwywrotnej wedlug wynalazku, odpowiednio do fig. 4.We wszystkich figurach zastosowano dla tych samych czesci te same odsylacze.Na fig. 1 do 3 przeciwwywrotna rama ochronna 1 sklada sie zasadniczo z jednej ramy oslonowej 2 wykonanej jako zwykla rama prostokatna, która za pomoca 4-ch wsporników 3 wspiera sie na po¬ jezdzie za posrednictwem dwóch drazków skret¬ nych 4.Obydwa drazki skretne 4 umieszczone po bokach siedzenia kierowcy 6 i ulozone równolegle do po¬ dluznej osi pojazdu, sa zamocowane do stojaka 7, który jest umocowany do tylnej osi 8 pojazdu w miejscu oznaczonym cyfra 9, przy czym górny ko¬ niec 10 stojaka 7 jest celowo odwiniety na zew¬ natrz ponad blotnik, gdzie wspiera silnie, a jednak rozlacznie zamocowany drazek skretny 4. Wspor¬ niki 3 ramy oslonowej 2 zamocowane sa rozlacz¬ nie na wolnych koncach 12 drazków skretnych 4.Wsporniki 3 sa polaczone z rama oslonowa 2 po- 15 przez przeguby 13, przy czym wsporniki 3 sa prze¬ suniete do wewnatrz wzgledem poprzeczek 14 i 15 ramy oslonowej i przegubowo polaczone z podluz- nica 16. Do tego celu sluzy nasunieta na dzwigary 5 podluzne i umocowana tuleja 17 z prostopadlym do niej króccem 18, który sluzy do osadzenia gór¬ nego konca wspornika 3. Przegubowe zarhocowa- nie wsporników 3 stanowi zalete, gdyz wszystkie czesci przeciwwywrotnej ramy ochronnej moga byc 0 razem zlozone w jeden plaski pakunek co jest nieodzowne dla przesylki. Przesuniecie wsporni¬ ków 3 ku srodkowi wzgledem poprzeczek daje w wyniku rame oslonowa wystajaca do przodu i tylu, która z tylu moze sluzyc jako przeszkoda dla dal¬ szego wywrócenia, a z przodu jako zamocowanie dla szyby przedniej 19.Rama oslonowa i wsporniki moga byc wykona¬ ne z rur stalowych, a dla wykonania drazków skretnych szczególnie nadaja sie pelne lub dra- 20 zone prety o przekroju kwadratowym.Przy formach wykonania wedlug fig. 4 do 6, w odróznieniu do przedstawionych na fig. 1 do 3, przede wszystkim stojak jest osadzony na osi tyl- 2g nych kól ciagnika w taki sposób, ze znajduje sie on po zewnetrznej stronie blotnika 11, miedzy bla¬ cha boczna 21 blotnika, a odpowiednim kolem tyl¬ nym. Górny koniec stojaka 7 znajduje sie pod górna blacha 20 blotnika 11, przy czym osadzony na nim drazek skretny 4 takze miesci sie caly pod ta górna blacha. Wsporniki 3 przechodza przez nie przedstawione na rysunku otwory górnej blachy 20 blotnika i polaczone sa pod nia sztywno z konca¬ mi drazka skretnego 4. Przy tej formie wykonania uzyskuje sie — w porównaniu z wykonaniami wedlug figur 1 do 3 — pomiedzy blotnikami obu tylnych kól wieksza wolna przestrzen i ponadto ladniejszy ksztalt, a poza tym jeszcze te zalete, ze wystaje mniej przeszkadzajacych czesci. 40 Przy formie wykonania wedlug fig. 7 i 8 prze¬ prowadzono w porównaniu z wykonaniami wedlug fig. 4 do 6 tylko te zmiane, ze tutaj drazek skretny lezy na górnej blasze 20 blotnika, jest do nieao w kierunku wzdluznym dopasowany i jest zespawany 45 ze znajdujacym sie na stronie zewnetrznej blotni¬ ka stojakiem 7, dla którego przewidziany jest w blasze górnej blotnika otwór, nie przedstawiony na rysunku. Przy tym sposobie wykonania zespa- wano celowo wsporniki 3 z drazkiem skretnym 4. 50 W przypadku wedlug fig. 9 drazek skretny 4 zainstalowany jest, odpowiednio do sposobu wyko¬ nania wedlug fig. 4 do 6, ponizej górnej blachy blotnika, jednak w tym przypadku jest on osa¬ dzony za posrednictwem dwóch, ulozonych w sto- 55 sunku do siebie w ksztalcie litery V i polaczonych z jego dwoma koncami podpór skosnych 22 na osi tylnych kól, przy czym dla podparcia ramy oslo¬ nowej przewidziana jest jedna jedyna — w opi¬ sanym przypadku — skrzynkowa podpora skosna 60 3a, która polaczona jest, poprzez otwór w górnej czesci blotnika, ze srodkowa partia drazka skret¬ nego 4 i która albo zespawana jest — jak przed¬ stawiono — z rama oslonowa, albo polaczona jest z nia poprzez polaczenie mufowe w ten sposób, ze rama oslonowa moze byc przesuwana wzgledem 65 podpory ukosnej 3a.58258 Przy opisanych konstrukcjach urzadzenie ochron¬ ne przeciwwywrotne podparte jest na pojezdzie za¬ sadniczo, przez elastycznie odksztalcalne drazki skretne; drazki te dzialaja w zaleznosci od kie¬ runku impulsów uderzenia badz jako drazek skret¬ ny, badz tez jako normalne belki zginane. W ten sposób uzyskuje sie dla wszystkich oczekiwanych kierunków uderzenia wystarczajaco elastyczne wy¬ chwycenie, równoczesnie jednak równiez stosunko¬ wo dobre unicestwienie energii przez plastyczne odksztalcenie.Przedstawione przyklady wykonania daja, obok mechanicznej zalety, wyjatkowo latwego montazu, mala ilosc detali, które poza tym zainstalowane sa tak pomyslowo, ze mozliwe jest bezkolizyjne wej¬ scie z przodu i z tylu. Stojak lub podpory ukosne moga byc równiez wsparte na tylnej osi po stronie zewnetrznej kola, przy czym wówczas jego górny odcinek, noszacy drazek skretny, zawiniety jest po¬ nad blotnikiem do srodka. PL