Opublikowano: 15.V.196 9 57291 KI. 21 c, 54/03 MKP H 01 c ffi/grt UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Jacek Bialkowski, inz. Antoni Piotro¬ wski Wlasciciel patentu: Instytut Badan Jadrowych, Warszawa, (Polska) Uklad automatycznego sterowania skokowymi obrotami walka napedzajacego potencjometrów obrotowych Przedmiotem wynalazku jest uklad automatyczne¬ go sterowania skokowymi obrotami walka napedza¬ jacego potencjometrów obrotowych. Uklad bedacy przedmiotem wynalazku znajduje zastosowanie w róznego typu urzadzeniach pomiarowych, gdzie jest wymagana skokowa zmiana parametru zaleznego liniowo od zmiany opornosci, przy regulowanym czasie pomiaru miedzy kolejnymi skokami, np. do automatycznego sterowania zasilania przyrzadu, do automatycznego precyzyjnego ustalania pomiaro¬ wych punktów pracy, we wzmacniaczach z re¬ gulacja wzmocnienia realizowana skokowa zmiana opornosci w petli sprzezenia zwrotnego, przy czym istnieje mozliwosc jednoczesnego automatycznego sterowania procesem zbierania danych.Uklad automatycznego sterowania skokowymi obrotami walka napedzajacego zastosowany zostal w spektrometrze magnetycznym do zdejmowania widm energetycznych elektronów za pomoca zmia¬ ny ogniskujacego pola magnetycznego, które uzy¬ skuje sie w cewkach zasilanych stabilizowanym pradem. Zmiany stabilizowanego pradu zasilajace¬ go uzyskuje sie przez zmiane skokowa napiecia odniesienia w stabilizatorze pradu, w którym za¬ leznosc pradu stabilizowanego od napiecia jest li¬ niowa.Dotychczas stosowane uklady sterowania obro¬ tami potencjometru zapewnialy obrót walka po¬ tencjometru w sposób ciagly przez sterowanie go silnikiem synchronicznym, a w przytoczonym przy- 20 30 kladowo spektrometrze magnetycznym stosowana byla regulacja reczna napiecia odniesienia w sta¬ bilizatorze pradu, polaczona z kazdorazowym po¬ miarem pradu galwanometrem.Celem wynalazku jest umozliwienie dokonywania szybkich skoków potencjometru z precyzyjnie usta¬ lona dokladnoscia katowa.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie ukla¬ du czasowego zaopatrzonego w styki kontrolne ste¬ rujace w wybranym zakresie czasowym uklad re¬ gulowanej skokowo liczby impulsów, który wytwa¬ rza serie impulsów napedzajacych, przy czym kazdy z impulsów serii odpowiadajacy pojedynczemu sko¬ kowi walka jest podawany na wzmacniacz mocy, w którego stopniu wyjsciowym zostala umieszczo¬ na cewka elektromagnetyczna. Napedowa cewka elektromagnetyczna jest polaczona mechanizmem zapadkowym z zebatka oraz z tarcza napedowa sprzegla ciernego, za posrednictwem którego na¬ stepuje obrót walka napedzanego.Impuls konca serii impulsów wysylany przez uklad regulowanej skokowo liczby impulsów, po przejsciu przez uklad opózniajacy, wlacza uklad startu, uruchamiajacy ponownie uklad czasowy.Jednoczesnie przed dojsciem walka potencjometru do koncowego polozenia, nastepuje rozwarcie sty¬ ków wylacznika krancowego, sprzezonych mecha¬ nicznie z walkiem, utrzymywanych stacjonarnie w stanie rozwarcia na zasadzie samopodtrzymywa- nia wzbudzenia przekaznika. 57 2913 57 291 4 Uklad automatycznego sterowania obrotami wal¬ ka wedlug wynalazku uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta* wia schemat blokowy urzadzenia, a fig. 2 mecha¬ nizm napedowy, sklada sie z ukladu czasowego 1, z zaciskami kontrolnymi 8, ukladu 2 regulowanej serii impulsów, wzmacniacza mocy 3, ukladu opóz¬ niajacego 4, ukladu startu 5, przelacznika 6 wyboru rodzaju pracy, wylacznika 7 zakonczenia obrotu walka, cewki elektromagnetycznej 9, zebatki 10, sprzegla 11, ciegla 12, tulei 13, walka 14, przycisk- pokretla 15 i czytnika obrotów 16.Uklad czasowy 1 ustawiony na wybrany zakres czasowy uruchamia uklad 2 regulowanej serii im¬ pulsów, który wytwarza jeden, dwa lub wiecej im¬ pulsów sterujacych wzmacniacz mocy 3 z cewka elekrpmagnetyczna 9, przy czym sciagniecie kot¬ wiczki przekaznika cewki 9 powoduje obrót zebat¬ ki 10 o jeden zab, co w nastepstwie powoduje obrót tarczy napedzajacej sprzegla ciernego, przekazuja¬ cego naped na walek 14. Kat obrotu walka 14 jest rejestrowany czytnikiem obrotów 16. Uklad 2 regu¬ lowany skokowo liczby impulsów jest dodatko¬ wo polaczony przez uklad opózniajacy 4 o regu¬ lowanym opóznieniu i szeregowo polaczony prze¬ lacznik 6 wyboru rodzaju pracy, automatycznej skokowo-ciaglej i automatycznej skokowo-jedno- razowej oraz wylacznik 7 zakonczenia obrotów wal¬ ka, z ukladem startu 5 wlaczajacym uklad czaso¬ wy 1.Impuls konca serii impulsów, wysylany przez uklad 2 regulowanej skokowo liczby impulsów po przejsciu przez uklad opózniajacy 4, przelacznik 6 wyboru rodzaju pracy, wylacznik 7, uruchamia uklad startu 5 wlaczajacy ponownie uklad czaso¬ wy 1. Jednoczesnie przed dojsciem walka potencjo¬ metru do koncowego polozenia nastepuje rozwarcie styków wylacznika 7 poprzez ruchome cieglo 12, zamocowane przesuwnie na nagwintowanej tulei 13, osadzonej na walku 14. Regulowany wylacznik koncowy pozwala na wylaczenie ukladu w dowol¬ nym punkcie zakresu obrotu potencjometru. Sprze¬ glo cierne 11, pozwala na dowolne ustawienie po¬ tencjometru recznie. 1 Uklad automatycznego sterowania obrotami wal¬ ka wedlug wynalazku pozwala przy wylaczeniu elekronicznego napedu mechanizmu walka i wyko¬ rzystaniu mechanizmu startu ukladu czasowego na zastosowanie go do pomiaru stabilnosci dlugoczaso- wej wielkosci sterujacej uklad oraz na okresowe sterowanie dowolnego urzadzenia wspólpracujace¬ go, np. przelicznika elektronicznego. PL