Wykryto,, ze normalne pierwszorzedo- we, nasycone alkohole alifatyczne, poczy¬ najac od alkoholu propylowego, wzwyz daja sie kondensowac z aromatycznemi kwasami sulfonowemi w obecnosci lub bez srodków kondensujacych jak np. kwasu siarkowego i t, d. na produkty, zawieraja¬ ce w pierscieniu jedna lub kilka odnosnych reszt alkylowych.Takie same lub podobne produkty moz¬ na równiez otrzymac, stosujac jako pro¬ dukty wyjsciowe niesultonowane aroma¬ tyczne weglowodory i traktujac je w obec¬ nosci kwasu siarkowego alkoholami, o któ¬ rych mowa powyzej.Okazalo sie ponadto, ze nowe zwiazki mozna otrzymac równiez kondensujac u- przednio weglowodory aromatyczne z al¬ koholami normalnemi i nastepnie sulfonu¬ jac otrzymane w ten sposób produkty.Alkohole mozna stosowac równiez w po¬ staci mieszaniny.Przyklad I. 256 czesci naftalenu prze¬ prowadza sie taka sama iloscia kwasu siar¬ kowego w kwas p -naftalenosulfonowy. Sko¬ ro mieszanina ostudzi sie do 120° C, do¬ daje sie 600 cz. stezonego kwasu siarko¬ wego i, mieszajac silnie, wkrapla stopnio¬ wo w temperaturze okolo 100°C w ciagu dwóch godzin 300 cz. normalnego alkoho¬ lu butyl owego. Po wkropleniu alkoholu reakcje doprowadza sie do konca, ogrze¬ wajac mase reakcyjna w tej samej tempe¬ raturze w ciagu kilku godzin. Po zatrzy-£ maniu niieszadla tworza sie dwie warstwy, z których górna sklada sie przewaznie z kwasu sulfobutylowego. Zobojetniajac od¬ dzielone w ten sposób produkty konden¬ sacji alkaljami i odparowujac je lub wy- salajac, otrzymuje sie w stanie stalym sól sodowa butylowanego kwasu naftalenosul- fonowego.Przyklad II. 120 cz. naftalenu przepro¬ wadza sie w temperaturze 150°—155°C taka sama iloscia kwasu siarkowego (67° Be) w kwafe ^naitaknosulfonowy, po¬ czern ostudzony produkt sulfonowania roz¬ ciencza sie 100 cz. yfcty&su siarkowego o 67° Be. W temperaturze okolo 100°C wkrapla sie, mieszajac, otrzymana w tem¬ peraturze nizszej mieszanine, zawierajaca 200 cl kwasu siarkowego o 67° Be i 126 cz:. normalnego alkoholu propylowego, po¬ czem, ogrzewajac dalej w ciagu kilku go¬ dzin, prowadzi sie reakcje do konca. Po ostudzeniu masa rozdziela sie na dwie war¬ stwy, z których oddziela sie warstwe gór¬ na, zadaje sie woda i zobojetnia lugiem so¬ dowym.Po odparowaniu roztworu otrzymuje sie w stanie stalym sól sodowa propylo- wanego kwasu p-naftalenosulfonowego.Przyklad III. 64 cz. naftalenu przepro¬ wadza sie w sposób znany w kwas (3-naf- talenosulfonowy; mieszanine te studzi sie i rozciencza 50 cz. kwasu siarkowego (67°B&), poczem, mieszajac energicznie, wkrapla powoli przygotowana w tempera¬ turze zwyklej mieszanine, zawierajaca 102 cz. normalnego alkoholu heksylowego i 100 cz. kwasu siarkowego. Mase reagu¬ jaca miesza sie jeszcze przez pewien czas w temperaturze okolo 105°, poczem pozo¬ stawia sie ja w spokoju w celu ochlodze¬ nia. Masa po odstaniu rozdziela sie na dwie warstwy. Oddzielanie i przeróbke górnej warstwy prowadzi sie w sposób wskazany w przykladzie II.Roztwór wodny otrzymanego w ten sposób produktu wykazuje bardzo znacz¬ na zdolnosc zwilzania., ,. Przyklad IV. 156 czesci benzolu prze¬ prowadza sie w temperaturze okolo 100° /zapomoca 362 cz. kwasu siarkowego o 67°Be w kwas benzolosulfonowy. Miesza¬ jac dodaje sie w ciagu 3 do 4 godz 412 cz. kwasu siarkowego o 67°Be i 296 cz. pierw- szorzedbwego n-alkoholu butylowego!, po¬ czem 'reakcja po* k&lkugodzinnem ogrze¬ waniu w temperaturze okolo 100°C dobie¬ ga do konca. Produkt obrabia sie wapnem.Otrzymana sól wapniowa butylowanego kwasu benzolosultonowego po zadaniu we¬ glanem sodowym przeprowadza sie w sól sodowa, która wykazuje bardzo znaczna zdolnosc zwilzania.Przyklad V. 184 cz. toluolu przeprowa¬ dza sie zapomoca 390 cz. kwasu siarkowe¬ go o 67°Be, ogrzewajac w ciagu kilku go¬ dzin w temperaturze 110° do 115°C, w kwas toluolosulfonowy. Po ostudzeniu do 100°C dodaje sie powoli, mieszajac silnie, mieszanine zawierajaca 412 cz. kwasu siarkowego o 67°Be i 296 cz, pierwszorze- dowego n-alkoholu butylowego. Mase na¬ stepnie ogrzewa sie jeszcze w ciagu 4 do 5 godzin w temperaturze 100°—105°C. Bu- tylowany kwas toluolosulfonowy mozna o- trzymac w sposób opisany w przykladzie IV. Jego sól sodowa wykazuje bardzo znaczna zdolnosc zwilzania i pienienia sie.Przyklad VI. 128 cz. naftalenu, 148 cz. pierwszdrzedowego normalnego alkoholu butylowego i 400 cz. kwasu siarkowego 66°Be ogrzewa sie w ciagu 4—5 godz w temperaturze 120°. Mase te utrzymuje sie w temperaturze powyzszej dopóty, dopóki próba wzieta nie rozpusci sie calkowicie w wodzie. Dalsza przeróbke mozna prowa¬ dzic w ten sposób, iz otrzymana jak zwy¬ kle sól wapniowa butylowanego kwasu naftalenosulfonowego przeprowadza sie za¬ pomoca weglanu sodowego w sól sodowa lub tez produkt otrzymany studzi sie, od- - 2 —dziela utworzona warstwe górna i z tej o- statniej otrzymuje sie kwas wolny lub je¬ go sól. PL PL