Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.VI.1968 55077 KI. 42 e, 23/15 MKP G Ol/p ) «5"//f^ Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Wiktor Wasiluk, prof. dr inz. Wlady¬ slaw Krzyzanowski Wlasciciel patentu: Centralny Osrodek Konstrukcyjno-Badawczy Prze¬ myslu Okretowego Gdansk (Polska) Zwezka do pomiaru natezenia przeplywu cieczy o duzej lepkosci Przedmiotem wynalazku jest zwezka wielokry- zowa do pomiaru natezenia przeplywu cieczy o duzej lepkosci, na przyklad oleju smarowego, pa¬ liwa cieklego itp. cieczy. Wartosc liczby Reynoldsa Re przy przeplywie tych cieczy sa przewaznie tak niskie, ze uzywajac zwezek znormalizowa¬ nych nie mozna wyznaczyc liczby przeplywu a, a tym samym ilosci przeplywajacego czynnika.Znane kryzy podwójne maja w porównaniu z kryzami i dyszami normalnymi te zalete ze za¬ pewniaja stalosc liczby przeplywu a dla znacznie nizszych granicznych wartosci liczby Reynoldsa Reg. Brak jednak scislych danych do ustalenia charakteru zmiennosci liczby przeplywu a przy pomiarach natezenia przeplywu za pomoca kryz podwójnych w przypadku cieczy o liczbach Rey¬ noldsa nizszych od wartosci granicznej Reg.Znane sa równiez zwezki specjalne, jak dysze cwierckolowe i pólkolowe, kryzy podwójne zu- kosowane i inne, posiadajace stala liczbe przeply¬ wu a w róznych przedzialach niskich i srednich liczb Reynoldsa, lecz wymagaja one kazdorazowe¬ go wzorcowania w tym zakresie liczb Reynoldsa, w jakim maja byc stosowane.Celem wynalazku jest opracowanie takiej zwez¬ ki, która bylaby prosta i latwa do wykonania, posiadala mozliwie stala liczbe przeplywu a dla niskich liczb Reynoldsa Re i nie wymagala kaz¬ dorazowego wzorcowania przed uzyciem.W tym celu, wykorzystujac analogie do kryz 15 20 25 30 podwójnych przeprowadzono szereg badan do¬ swiadczalnych i opracowano zwezke wielokryzo- wa, to znaczy skladajaca sie z trzech, czterech i pieciu kryz normalnych, uszeregowanych wspól¬ osiowo w okreslonych wzajemnych odleglosciach, w ten sposób, ze wewnetrzne krawedzie kr^z tworza profil zblizony do profilu dyszy. Ustalono przy tym odleglosci kryz oraz zaleznosci liczbowe miedzy modulami poszczególnych kryz wchodza¬ cych w sklad zwezki wielokryzowej — to znaczy miedzy kwadratami stosunków srednich otworów tych kryz do wewnetrznej srednicy przewodu — stwarzaja uklad kryz, dajacy stala lub minimal¬ nie zmieniajaca sie liczbe przeplywu w obszarze liczb Reynoldsa od 50 do 1100, czesto spotykanego na .przyklad przy przeplywach oleju w silowniach okretowych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony przy¬ kladowo na schematycznym rysunku, przedstawia-" jacym zwezke pomiarowa pieciokryzowa w prze¬ kroju wzdluznym.Kryzy normalne 1, 2 ... 5 o srednicach otwo¬ rów < d2 ... d5 sa umieszczone w przewodzie ru¬ rowym 6 o wewnetrznej srednicy D, w jednako¬ wych wzajemnych odstepach a, ustalonych dy¬ stansowymi pierscieniami 7. Najkorzystniejszy od¬ step a wynosi 0,5D, nie rózni sie zatem od stoso¬ wanego w znanych zwezkach dwukryzowych.Równiez stopniowanie wartosci modulów ® 5507755077 kolejnych kryz jest analogiczne do &r- er stosowanego w znanych zwezkach dwukryzowych. /di\2 • Zaleznosc liczbowa miedzy wartosciami I — I i /d2\2 /d2\2 /d3\2 I — I lub I — I i I — I itd. dla kazdych dwóch sa¬ siednich kryz przyjeto wedlug wzoru: (I)' = °'2322 (d)6 - 2'8293 (d)4 + 3'1802 (d)2 - dr 0,00192, przy czym oznacza modul kryzy pierwszej (podstawowej), modul kryzy drugiej. itp. Kolejnosc numeracji kryz jest prze¬ ciwna .do kierunku przeplywu.Zwezka wielokryzowa wedlug wynalazku umoz¬ liwia pomiar natezenia przeplywu cieczy o duzej lepkosci, dla których na skutek niskiej wartosci liczby Reynoldsa nie mozna wyznaczyc liczby przeplywu a za pomoca znanych zwezek normal¬ nych lub dwukryzowych. Juz bowiem dodanie jed¬ nej kryzy do kryzy podwójnej, to znaczy stoso¬ wanie zwezki trójkryzowej zwieksza zakres sta¬ losci liczby przeplywu a, dzieki obnizeniu gra¬ nicznej wartosci liczby Reynoldsa Reg. Dodanie czwartej i piatej kryzy (zwezka cztero- lub pie- ciokryzowa) zwieksza w dalszym ciagu zakres sta¬ losci liczby przeplywu.Ustalono najkorzystniejsze graniczne liczby Reynoldsa Reg, powyzej których mozna przyjac stalosc liczby przeplywu. Jezeli wiec dla zwezki dwukryzowej Reg =2000, to dla trójkryzowej — 1100, dla czterokryzowej — 350 i wreszcie dla pie- ciokfyzowej — 50. 15 20 30 35 40 4 Powyzej granicznej liczby Reynoldsa zaleznosc i Ui miedzy liczba przeplywu a, a modulem kryzy podstawowej (najmniejszej) jest nastepu jaca: a = 0,9121 f4' -- fer + 0,5259 ;epu- — 0.01248.Zwezki wielokryzowe posiadaja szereg zalet, jak na przyklad proste i latwe wykonanie, wspólosio¬ we uszeregowanie kryz normalnych, stalosc liczby przeplywu a juz powyzej bardzo malych granicz¬ nych wartosci liczby Reynoldsa Reg, mniejsza trwala strate cisnienia, niz kryzy normalne, przy tym, w przeciwienstwie do znanych zwezek pod¬ wójnych i specjalnych, nie wymagaja kazdorazo¬ wego wzorcowania przed pomiarem natezenia przeplywu. PL