Pierwszenstwo: Opublikowano: 20. XL 1967 53880 KI. 45 i, 21/04 MKP A 01 n J UKD 631.531.17:547 Wspóltwórcy wynalazku: Konrad Sawicki, Antoni Górski, Juliusz Lo- tocki, Barbara Wicherkiewicz Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania cieklej rtecioorganicznej zaprawy nasiennej i 2 mywania chlorku metylorteciowego, przy braku jakichkolwiek scieków produkcyjnych. Zespole¬ nie szeregu reakcji w jednym ciagu produkcyj¬ nym pozwala na prowadzenie wszystkich operacji 5 w jednym reaktorze, wylacznie w roztworach, umozliwiajac pelna hermetyzacje aparatury.Zmniejsza to powaznie zagrozenie zdrowia obslu¬ gujacych aparature pracowników i obniza koszty inwestycyjne i produkcyjne. 10 Sposób wedlug wynalazku polega na zobojet¬ nieniu wodorotlenkiem sodowym roztworu octanu metylorteciowego w rozcienczonym kwasie octo¬ wym, uzyskanego droga dzialania nadtlenkiem acetylu na octan rteciowy otrzymany z tlenku rte- 15 ciowego i kwasu octowego. Tak otrzymany roz¬ twór kompleksu octanu metylorteciowego z octa¬ nem sodowym poddaje sie dzialaniu roztworu dwucyjanodwuamidu, dodaje odpowiednia ilosc rozpuszczalników, roztworu barwnika, substancji 20 obnizajacej temperature krzepniecia cieczy i roz¬ ciencza woda w celu uzyskania wymaganego ste¬ zenia rteci.W pierwszym stadium procesu w celu otrzyma¬ nia roztworu octanu rteciowego w bezwodnym 25 kwasie octowym stosuje sie 3,5—8,0 mola kwasu octowego i 1,0—1.2 mola bezwodnika octowego na mol tlenku rteciowego. W drugim stadium po wprowadzeniu do otrzymanego roztworu 0,1—0,3 mola bezwodnika octowego inicjuje sie reakcje 30 wolno-rodnikowa przez wprowadzenie w tempera- Przedmiotem wynalazku jest nowy sposób wy¬ twarzania cieklej rtecioorganicznej grzybobój¬ czej zaprawy nasiennej, pozwalajacy na reali¬ zacje procesu technologicznego bez jednoczes¬ nego powstawania toksycznych scieków oraz bez wyodrebniania produktów posrednich.Znany sposób otrzymywania rtecioorganicznych pochodnych dwucyjanodwuamidu o wlasciwosciach grzybobójczych polega miedzy innymi na dziala¬ niu wodorotlenku metylorteciowego na dwucyja- nodwuamid.Wodorotlenek metylorteciowy powstaje w re¬ akcji wodorotlenku sodowego z chlorkiem mety- lorteciowym, który otrzymuje sie droga reakcji chlorku sodowego z octanem metylorteciowym, ten zas mozna otrzymac przez reakcje tlenku rtecio¬ wego z kwasem octowym i dzialanie na powsta¬ ly w ten sposób octan rteciowy nadtlenkiem ace¬ tylu.Proces wytwarzania pochodnych dwucyjanodwu¬ amidu, w którym jednym z etapów jest otrzymy¬ wanie chlorku metylorteciowego jest niedogodny, gdyz w trakcie wyodrebniania tego zwiazku po¬ wstaja scieki zawierajace rtec, a takze dlatego, ze samo wyodrebnianie chlorku metylorteciowego zwiazane jest z powaznym zagrozeniem ze strony tej wysoko toksycznej i lotnej substancji. Sposób wedlug wynalazku polega na wytwarzaniu no¬ wej rtecioorganicznej zaprawy nasiennej w pro¬ cesie technologicznym nie przewidujacym otrzy- 5388053880 3 4 turze okolo 100° 0,05—0,10 mola nadtlenku ace¬ tylu. Kazda z reakcji prowadzi sie w ciagu 0,5—2 godzin w temperaturze 80—110°.W trzecim stadium procesu do uzyskanego roz¬ tworu octanu metylorteciowego dodaje sie 4,8— 10,0 moli wodorotlenku sodowego, a nastepnie poddaje go w temperaturze pokojowej w czasie dluzszym niz 1 godzina lub w temperaturze 70— 85° w ciagu 0,5—1,0 godziny dzialaniu 1,0—1,1 mola dwucyjanodwuamidu.^ Przyklad: Do reaktora wprowadza sie 9,9 kg czerwonego tlenku rteciowego, 14,5 kg technicz¬ nego kwasu octowego i 5,5 kg bezwodnika octo¬ wego. Mieszanine miesza sie w ciagu 1,5 godziny w temperaturze 90—95° do calkowitego rozpusz¬ czenia zawiesiny, a nastepnie w ciagu 5 minut wprowadza sie 1,0 kg bezwodnika octowego i 1,7 kg 20 procentowego roztworu nadtlenku acetylu we ftalanie dwuetylowym.Roztwór miesza sie w dalszym ciagu przez 2 go¬ dziny w temperaturze 95—100°. Po schlodzeniu do¬ daje sie 104,3 kg wody i miesza w ciagu 20 mi¬ nut. Nastepnie dodaje sie 104,3 kg alkoholu ety¬ lowego posulfitowego, 92,8 kg 15 procentowego roztworu wodorotlenku sodowego i miesza w cia¬ gu 30 minut w temperaturze 30°. Po tym czasie wprowadza sie do reaktora roztwór 4,0 kg dwu¬ cyjanodwuamidu w 104,3 kg wody i miesza wcia¬ gu 1 godziny w temperaturze 80° lub 2 godziny / w temperaturze pokojowej. Po odfiltrowaniu za¬ nieczyszczen i dokonaniu analitycznego oznacze- 5 nia rteci w roztworze dodaje sie 40 kg 2,5 procen¬ towego roztworu barwnika ostrzegawczego, 100 kg glikolu etylenowego i 96 kg alkoholu etylowego posulfitowego i 326 kg wody. Po dokladnym wy¬ mieszaniu uzyskuje sie okolo 1000 kg gotowej za- 10 prawy nasiennej zawierajacej okolo 0,8% zwia¬ zanej organicznie rteci. PL