PL53279B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 28. VI. 1967 53279 KI. 12 q, 6/01 MKP C 07 c UKD /")* Wlasciciel patentu: Stamicarbon N. V., Heerlen (Holandia) Sposób wydzielania optycznie czynnej lizyny z mieszanin D- i L— lizyny Wynalazek dotyczy sposobu wydzielania optycz¬ nie czynnej lizyny lub jej soli na przyklad mono- chlorowodorku lizyny, z mieszanin np. z racematów D(—)- i L(+)-lizyny przez wytwarzanie soli z op¬ tycznie czynnymi kwasami.Optycznie czynna lizyna, zwlaszcza L(+)-lizyna, moze stanowic cenny dodatek do pozywienia i pa¬ szy dla zwierzat, w zwiazku z czym szuka sie eko¬ nomicznego technicznego sposobu jej otrzymywania z syntetycznej lizyny lub podobnych produktów.W oparciu o znana metode rozdzielania optycz¬ nych antypodów zasad, wykorzystujaca rózna roz¬ puszczalnosc diastereoizomerycznych soli z optycz¬ nie czynnymi kwasami, przeprowadzono juz wiele doswiadczen i proponowano traktowac mieszani¬ ny D(—)- i L(+)-lizyny okreslonymi, optycznie czynnymi kwasami.Proponowano juz od dawna stosowac do tego celu kwas D-kamforowy (Berg, J. Biol. Chem. 115 (1936), str. 9—15), a ostatnio stosowano optycznie czynne winiany (opis patentowy NRF nr 1.118.794).Dotychczasowe propozycje nie spelnialy jednak warunków stawianych przy technicznynfr ich sto¬ sowaniu. Takimi warunkami sa: dobra zdpljiosc do krystalizacji i niezbyt dlugi okres krystalizacji soli diastereoizomerycznych, jak tez dostatecznie duza róznica w rozpuszczalnosci tych soli; wysoka selek¬ tywnosc przy otrzymywaniu najbardziej pozadane¬ go diastereoizomeru; nie wystepowanie racemizacji optycznie czynnego kwasu w warunkach reakcji. 10 19 20 29 Stwierdzono, ze mozna osiagnac dobre wyniki przy wydzielaniu optycznie czynnej lizyny lub jej soli z mieszanin D- i L-lizyny np. racematów D(—)- i L(+)-lizyny przez wytwarzanie soli z optycznie czynnymi kwasami, jezeli jako kwas optycznie czynny zastosuje sie jeden z optycznych antypo¬ dów kwasu a-fenoksypropionowego.W praktyce jest tak, ze przy zastosowaniu kwasu D(+)-a-fenoksypropionowego sól tego kwasu z L(—)-lizyna („sól-LD") wykazuje znacznie mniejsza rozpuszczalnosc anizeli sól z D(—)-lizyna („sól-DD").Przy zastosowaniu kwasu L(—)-a-fenoksypropio- nowego sól jego z D(—)-lizyna („sól-DL") jest mniej rozpuszczalna anizeli sól z L(+)-lizyna („sól-LL").Stosujac sposób wedlug wynalazku mozna od¬ zyskiwac i zawracac do reakcji optycznie czynny kwas. Mozna równiez obok wydzielania zadanej optycznie czynnej lizyny i ewentualnego przepro¬ wadzania jej na drodze reakcji w sól przeprowa¬ dzac racemizacje niepozadanego optycznego anty- podu lizyny i nastepnie zawracac do reakcji otrzy¬ many racemat.Wedlug wynalazku substancje wyjsciowa podda¬ je sie reakcji z prawie równomolowa w stosunku do D- i L-lizyny iloscia kwasu a-fenoksypropiono¬ wego, przy czym otrzymuje sie stala sól, z któ¬ rej nastepnie przez traktowanie rozpuszczalnikiem, otrzymuje sie frakcje bogata w D(—)- lub L(+)-li- zyne. Tak np. przez reakcje wodnego roztworu 5327953279 substancji wyjsciowej z kwasem D(+)-a-fenoksy- propionowym i przez nastepne usuniecie wody np. na drodze odparowania, suszenia rozpylowego lub azeotropowej destylacji, otrzymuje sie mieszanine soli LD i soli DD, z której uzyskuje sie przez se¬ lektywna ekstrakcje rozpuszczalnikiem, roztwór bogaty w sól DD i stala faze bófita w sól LD.Z fazy stalej mozna nastepnie otrzymac L(+)-li¬ zyne.Jako rozpuszczalnik stosuje sie korzystnie me¬ tanol. Najlepsze wyniki uzyskuje sie prowadzac ekstrakcje w temperaturze okolo 35°C.Szczególnie dobre wyniki odnosnie optycznej czystosci produktu koncowego otrzymuje sie pro¬ wadzac ekstrakcje na zasadzie przeciwpradu.Przyklad I. 312 g sproszkowanej soli, otrzymanej przez suszenie rozpylowe roztworu 146 g DL-lizyny i 166 g kwasu D(+)-a-fenoksypro- pionowego, miesza sie z 312 g metanolu. Metna mieszanine miesza sie w temperaturze 65°C w cia¬ gu V2 godziny i nastepnie w temperaturze 35°C w ciagu 1 godziny. Substancje stala, która jeszcze nie rozpuscila sie, miesza sie po odfiltrowaniu roz¬ tworu z porcjami metanolu w ilosci 187 g i 250 g w temperaturze 35°C, kazdorazowo w ciagu 1 go¬ dziny. W koncu substancje stala przemywa sie jeszcze na filtrze metanolem w ilosci 62,5 g.W ten sposób otrzymuje sie 115,5 g soli LD (wy¬ dajnosc 74%, w odniesieniu do L(+)-lizyny zawar¬ tej w produkcie wyjsciowym). Z soli tej przez rozpuszczenie w wodzie, oddzielenie metanolu i na¬ stepna reakcje z kwasem solnym otrzymuje sie chlorowodorek L(+)-lizyny, o skrecalnosci wlas¬ ciwej [a] 2£ = + 25,1 (c = 10; 6NHC1), co odpowia¬ da 96,5% czystosci optycznej.Przyklad II. Porcje po 312 g suchej soli, otrzymanej przez Wysuszenie wodnego roztworu równomolowych ilosci DL-lizyny i kwasu D(+)-ot- -fenoksypropionowego, poddaje sie selektywnej ekstrakcji przeciwpradowej za pomoca metanolu, przy czym kazda z porcji poddaje sie trzykrot¬ nemu, po sobie nastepujacemu traktowaniu. Pier¬ wsze i drugie traktowanie prowadzi sie metano¬ lem, w którym jest juz rozpuszczona sól lizyny i kwasu D(+)-a-fenoksypropionowego, a trzecie traktowanie czystym metanolem. Przesacz z pierw¬ szego traktowania zawiera mieszanine soli LD i so¬ li DD uboga w sól LD, z której to mieszaniny mozna odzyskac kwas D(+)-a-fenoksypropioriowy, podczas gdy lizyne, po racemizacji zawraca sie do procesu. Przesacz z drugiego traktowania przecho¬ wuje sie chwilowo w pierwszym naczyniu zapaso¬ wym, w dalszym ciagu opisu oznaczonym naczy¬ niem A, a przesacz z trzeciego traktowania prze¬ chowuje w drugim naczyniu zapasowym, zwanym w dalszym ciagu naczyniem B.Z kazda porcja soli postepuje sie nastepujaco: 312 g stalej soli miesza sie najpierw z 880 g cie¬ czy z naczynia A. Po 35-minutowym mieszaniu w temperaturze 35°C, odsacza sie. Odbiera sie 952,5 g ' przesaczu. Substancje stala miesza sie nastepnie z 860 g cieczy, z naczynia B; po 20-minutowym mieszaniu przy 35°C znowu filtruje sie. Przesacz (880 g) odprowadza sie do naczynia A, a substancje stala miesza sie z 812 g czystego metanolu. Po 1( 10-minutowym, mieszaniu w temperaturze 35°C odsacza sie. Przesacz (860 g) skladuje sie w na¬ czyniu B, a pozostalosc mianowicie 109,1 g subs¬ tancji stalej i 62,4 g metanolu, rozpuszcza sie w wo¬ dzie. Po usunieciu metanolu z roztworu wodnego, 15 zakwaszeniu kwasem solnym i ekstrakcji toluenem uwolnionego kwasu D(+)-a-fenoksypropionowego, otrzymuje sie roztwór, który zawiera 63,9 g chlo¬ rowodorku L(+)-lizyny (wydajnosc 70% w odnie¬ sieniu do L(+)-lizyny zawartej w produkcie wyj- 20 sciowym) o skrecalnosci wlasciwej [a] 2jJ = + 2^ (c = 10; 6NHC1), co odpowiada 99,7% czystosci op¬ tycznej. 25 30 35 PL

Claims (7)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wydzielania optycznie czynnej lizyny z mieszanin D- i L-lizyny na przyklad racema- tów D(—)- i L(+)-lizyny przez wytwarzanie so¬ li z optycznie czynnymi kwasami, znamienny tym, ze jako optycznie czynny kwas stosuje sie jeden z optycznych antypodów kwasu a-feno- ksypropionowego.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze substancje wyjsciowa poddaje sie reakcji z pra¬ wie równomolowa w stosunku do D- i L-lizyny iloscia kwasu, po czym po wydzieleniu z roz¬ tworu poreakcyjnego stalej soli ekstrahuje sie z niej rozpuszczalnikiem frakcje bogate w sole 40 D(—)- wzglednie L(+)-lizyny, z których wyosa- bnia sie D- lub L-lizyne w znany sposób.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze' ekstrakcje rozpuszczalnikiem prowadzi sie se¬ lektywnie. 45
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze ekstrakcje prowadzi sie na zasadzie przeciw¬ pradu.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 2—At znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik stosuje sie metanol. w
6. 6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze ekstrakcje metanolem prowadzi sie w tempera¬ turze okolo 3;5°C.
7. 7. Sposób wedlug zastrz. i—6, w przypadku wy¬ twarzania L(+)-lizyny, znamienny tym, ze jako 55 optycznie czynny kwas stosuje sie kwas D(+a- -fenoksypropionowy. „Prasa" Wr. Zam. 590/67. Naklad 280 egz. PL