Trudnosci tych unika sie dzieki niniejszemu wy¬ nalazkowi, którego istota polega na tym, ze na¬ stawianie czynnej dlugosci dzwigni napedzajacej jest dokonywane za pomoca elementu sterujacego wspólpracujacego z nadajnikiem wielkosci korygo¬ wanej, na który to element opada kazdorazowo dzwignia pod wplywem wlasnego ciezaru raz na je¬ den obrót obracajacego sie razem z mechanizmem zliczajacym elementu nosnego oraz, ze ten element sterujacy jest zaopatrzony w samoczynny hamulec, za pomoca którego dzwignia jest kazdorazowo za¬ trzymywana przy osiaganiu swego polozenia pro¬ stopadlego do plaszczyzny sterujacej, na okres jed¬ norazowego wspóldzialania z dzwignia napedzana o ustalonej dlugosci czynnej.Dzieki takiej konstrukcji przekladni istnieje mo¬ zliwosc umieszczenia jej wspólpracujacych glów¬ nych czesci w oddalonych od siebie dowolnych miej¬ scach przyrzadu, w którym zabudowana jest ta przekladnia. Mozna na przyklad wmontowac kólka dzwigni przekladniowych w komorze mechanizmu zliczajacego, natomiast nadajnik wielkosci korygo¬ wanej jak równiez elementy przenoszace jego ru¬ chy sterujace do samoczynnego nastawiania dlu¬ gosci dzwigni napedzajacej, mozna umiescic w nie- 5302553025 wypelnionych przez mechanizm pomiarowy naro¬ zach obudowy przyrzadu.Szczególnie korzystne warunki dla realizacji kon¬ cepcji wynalazku zachodza na przyklad wówczas, kiedy przyrzadem tym jest gazomierz mieszkowy z pionowo dzielona obudowa, w którym pokrywa stanowi sciana czolowa obudowy i jednoczesnie podstawe dla montazu mechanizmu licznikowego.W tego rodzaju licznikach sciana czolowa obudowy moze sluzyc równiez jako plyta montazowa dla cal¬ kowitej przekladni korekcyjnej wlacznie z jej na¬ dajnikiem wielkosci korekcyjnej.Wynalazek jest blizej objasniony na podstawie przykladu wykonania przekladni uwidocznionej na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycz¬ ny widok przekladni w polaczeniu z licznikiem ga¬ zomierza, fig. la — przekladnie w innym polozeniu jej wspólpracujacych dzwigni, fig. Ib i Ic — po¬ przeczne przekroje szczególów przekladni, fig. 2 — podluzny przekrój gazomierza uwidaczniajacy umieszczona w nim przekladnie, a fig. 3 — po¬ przeczny przekrój tego gazomierza. Na rysunku oznaczono w miare moznosci poszczególne czesci przekladni tymi samymi oznaczeniami jak w paten¬ cie glównym.W przekladni wedlug niniejszego wynalazku sym¬ bolami a i b oznaczono dzwignie przekladniowe, a symbolem c — stala odleglosc ich osi obrotu.Dzwignia a jest dzwignia napedzajaca ze zmien¬ na dlugoscia czynna, nastawiana za pomoca nadaj¬ nika wielkosci korygujacej. Jest ona obracana za pomoca walka 1 mechanizmu mierniczego w okól osi tego walka. Napedzana dzwignia b ma nie¬ zmienna dlugosc czynna i obraca sie w okól osi walka 2.Osadzone na walkach 1 i 2 ciegla mechanizmów licznikowych dla korygowanych i niekorygowa- nych wielkosci mierzonych, moga byc takie same jak w patencie glównym i nie wymagaja powtór¬ nego i szczególowego ich opisu. Dzwignia b jest osadzona na tarczy 11, która stanowi jedna czesc sprzegla, przy czym druga czesc tego sprzegla sta¬ nowi tarcza 12. Równiez i zespoly do uruchamiania tego sprzegla nie stanowia one przedmiotu niniej¬ szego wynalazku.Jak to pokazano na fig. ii c zespoly te moga skla¬ dac sie z czlonu sterowniczego 9 osadzonego na ele¬ mencie obrotowym 7 dzwigni a, dzwigni przelaczni¬ kowej 10 i sprezyny 13, jak to zostalo opisane w patencie glównym. Zderzak 3, ustalajacy wyjsciowe polozenie dzwigni napedzanej b moze stanowic ma¬ gnes trwaly wspólpracujacy z wkretem nastaw- czym 20, znajdujacym sie na swobodnym koncu dzwigni b.Element obrotowy 7, w którym dzwignia napedza¬ jaca a jest przestawiana za pomoca nadajnika wielkosci korekcyjnej poprzecznie do walka 1, sta¬ nowi walec z przewierconym prostopadle do jego osi otworem, w którym przemieszcza sie dzwignia a pod wplywem wlasnego ciezaru az do oporu 21.Osadzony na dzwigni a lukowo zagiety czlon 8, ulo¬ zyskowany równiez w elemencie obrotowym 7, któ¬ ry przesuwa sie razem z dzwignia a, (odpowiada opisanej w patencie glównym krzywce prowadza¬ cej 8) jest przeznaczony do tego, aby napedzana dzwignia b miala zapewnione bezuderzeniowe uru¬ chamianie i stopniowe lagodne podnoszenie przy zabieraniu jej przez dzwignie a.W elemencie obrotowym 7, poprzecznie do osi 8 przemieszczania sie dzwigni a, jest wmontowane urzadzenie hamujace, za pomoca którego dzwignia ta kazdorazowo po skorygowaniu jej dlugosci czyn¬ nej zostaje zatrzymana na okreslony czas kolejnej wspólpracy z dzwignia b. To urzadzenie hamujace 10 znajduje sie w otworze 22 i sklada sie z bedacego pod dzialaniem sprezyny 23 czlonu hamujacego 24, którym moze byc sworzen lub tp. element z otwo¬ rem poprzecznym 25, w którym przemieszcza sie slizgowo dzwignia a. Pod naciskiem sprezyny 23 15 czlon hamujacy 24 jest dociskany do dzwigni a, któ¬ ra nastepnie jest dociskana do sciany jej otworu lozyskowego w elemencie 7, w wyniku czego elimi¬ nuje sie ruchy podluzne dzwigni a w jej lozysku (fig. Ib). 20 Jako element do wlaczania i wylaczania tego czlo¬ nu hamujacego 24 sluzy równiez wspóldzialajaca ze sprezyna 23 dzwignia 26, która w kanale równo¬ leglym do polozenia dzwigni a przechodzi przez os elementu obrotowego 7, a na swobodnym koncu jest 25 zaopatrzona w rolke 28. Rolka ta wspólpracuje z lezaca na jej torze ruchu rampa sterownicza 29, tak, ze kazdorazowo przy jej nachodzeniu na rampe 29, dzwignia 26 a z nia czlon hamujacy 24 zostaja zwolnione spod dzialania sprezyny 23, dzieki czemu M dzwignia a zostaje przygotowana do ponownego na¬ stawienia swej dlugosci czynnej, podczas gdy przy powrotnym zejsciu rolki z rampy 29, dzwignia a ponownie jest zatrzymywana za pomoca czlonu ha¬ mujacego 24. 35 Polozenie rampy sterowniczej 29 jest tak dobrane, ze zwalnianie dzwigni a nastepuje kazdorazowo po zakonczeniu okresu wspólpracy z soba obu dzwigni, to jest przy ruchu dzwigni a w prawo ku dolowi i jej ustawieniu pod katem 45° jak równiez w chwi- 40 li jej ponownego przytrzymania za pomoca czlonu hamujacego 24 w momencie osiagniecia pionowego polozenia. Elementem do nastawiania lub korygo¬ wania dlugosci czynnej dzwigni a za pomoca nadaj¬ nika wielkosci korekcyjnej jest sterowany przez 49 ten nadajnik tor nastawczy 30, na który nachodzi odgiety czlon 8 stanowiacy prowadnice dzwigni a przy jej zwolnieniu i przemieszczaniu sie ku dolowi.Uzyskuje ona przy tym poczatkowo dlugosc prze¬ kraczajaca maksymalny wymiar nastawczy, a na- 50 stepnie przesuwa sie ona z powrotem i w prosto¬ padlym jej polozeniu wzgledem toru nastawczego 30 (fig. 1) — osiaga kazdorazowo swa wymagana dlugosc czynna.Tor nastawczy 30, regulowany za pomoca sruby 31, 55 jest ulozyskowany na obrotowym sworzniu dzwig¬ ni 33, z którym razem tworzy dzwignie katowa 30, 32, 33, a przy tym stanowi on sterowany nadajnik wielkosci korekcyjnej poprzez wygiety ku górze pret 34, 35. Nadajnik, który w tym przypadku sta- 60 nowi napelniany gazem porównawczym mieszek 36 wykonany z rury falistej i sluzacy do tego, aby przez zmiane swej dlugosci wskazywal kazdorazowo wartosc wspólczynnika przeliczeniowego objetosci — (wielkosc — z) —, jest umocowany na stale jednym 65 swym koncem w punkcie 37. Jego drugi koniec53025 swobodny jest w punkcie 38 polaczony nastawnie najkorzystniej za pomoca dwu sprezyn plaskich 39, z pretem 34, 35, którego ruch jest przenoszony przez przegub 40 na ramie dzwigni 33.Z uwagi na wymagana wysoka dokladnosc po¬ miarów to przegubowe przenoszenie ruchu nie moze napotykac w przegubie wiekszego oporu. Dla spelnienia tych wymagan poprzecznie do ramienia dzwigni 33 umieszcza sie przegub 40 z okraglym magnesem trwalym 41, o regulowanym polozeniu, który jest umocowany na ramieniu 35 w taki spo¬ sób, ze miejsce styku miedzy ramieniem dzwigni 33 i ramieniem 35 jest zawsze punktowe, przy czym magnes jest osadzony po tej stronie ramienia 35, do której dzwignia katowa 30, 33 pod wplywem wlasnego ciezaru dazy do przylegania ramieniem 33.Jest to ten sam kierunek, w którym nastepuje obciazenie w czasie samoczynnego nastawienia dlu¬ gosci czynnej dzwigni a na torze nastawczym 30.Tym samym jest tez wyeliminowany jakikolwiek luz w przegubie miedzy ramionami 33 i 35.Jako dodatkowe zabezpieczenie moze sluzyc na przegubie zderzak 42, dzieki któremu ramie dzwigni 33 nie moze odchylic sie od magnesu 41 na odleglosc wieksza niz taka na jakiej wystarcza sila magnesu do przyciagniecia ramienia w kierunku powrotnym.Zakres nastawiania wzdluznego przegubu na ra¬ mieniu 35 umozliwia uwzglednienie zróznicowania stalej sprezynowania mieszka 36, sluzacego jako na¬ dajnik wielkosci korygujacej. Przy zabieraniu dzwi¬ gni b dzwignia a nachodzi zagietym czlonem 8 na dzwignie b (fig. la), a wspólpracujacy mechanizm liczacy obraca sie.Przy opisanym w patencie glównym przykladzie wykonania przekladni kolejne cofniecie dzwigni na¬ pedzanej b w jej polozenie wyjsciowe, nastepuje pod dzialaniem sprezyny lub pod wlasnym cieza¬ rem tej dzwigni. Tego rodzaju ruch powrotny nie jest jednak wymuszony i w przypadku, gdy dzwig¬ nia b z jakichkolwiek przyczyn zostanie unierucho¬ miona w swym koncowym polozeniu, to niezaleznie od tego dzwignia a porusza sie swobodnie, a naped mechanizmu liczacego zostanie wylaczony. Do dal¬ szego udoskonalenia wynalazku nalezy zaliczyc uklad, za pomoca którego ruch powrotny dzwigni b dokonywany jest w sposób wymuszony.Uklad ten stanowia para zazebiajacych sie wien¬ ców zebatych 43 i 44, z których jeden jest osadzony na dzwigni b, a drugi na wahliwym segmencie 46 ulozyskowanym w punkcie 45 oraz sztywno z tym segmentem polaczony wahacz 47, którego wolny koniec znajduje sie na torze ruchu zabieraka 48 osadzonego w elemencie obrotowym 7. Powyzej wa¬ hacza 47 (fig. 1) w jego polozeniu wyjsciowym, obracaja sie w okól swoich osi obrotu obydwa wien¬ ce zebate 43 i 44 do takiego polozenia az dzwignia b swoim wolnym koncem ze sruba nastawcza 20 za¬ trzyma sie na odleglosci, na przyklad okolo pól milimetra przed zderzakiem 3 stanowiacym magnes, który ja nastepnie przyciaga do polozenia wyjscio¬ wego.Przed nastepnym zabieraniem dzwigni b przez zagiety czlon 8 i dwignie a wahacz 47 zostaje cof¬ niety za pomoca wienców zebatych 43 i 44 w polo¬ zenie pokazane na fig. 1, w którym nastepuje ich ponowna wspólpraca z zabierakiem 48. Na fig. 2 i 3 uwidoczniono usytuowanie przekladni korekcyjnej i jej uklad sterowania w gazomierzu mieszkowym 9 z pionowo dzielona obudowa. Przednia scianka czo¬ lowa obudowy 49, 50 sluzaca jednoczesnie jako po¬ krywa, ma górna czesc 50, która tworzy jak zwykle w tych licznikach gleboka wneke, przeznaczona na mechanizm licznikowy i zakryta z zewnatrz cza- 10 sza 51 zaopatrzona w okienko odczytowe 56, stano¬ wiace wziernik.W niezajetym przez komore miernicza 52 narozu dna scianki czolowej 49 jest umieszczony nadajnik 36 wielkosci korekcyjnej, który jednym koncem 13 jest przymocowany nieruchomo w punkcie 37.W tymze samym narozu dna jest osadzony prze¬ suwnie pret sterowniczy 34, 35, zas jego odgiete ra¬ mie oraz wspóldzialajace z nim za pomoca prze¬ gubu 40, ramie dzwigni 33 sa umieszczone w nie- 20 zajetym przez komore miernicza 52 narozu bocz¬ nym.W punkcie 53 jest wyprowadzony na zewnatrz scianki 49, odpowiednio uszczelniany sworzen obro¬ towy 32 dzwigni 33, na który jest nasadzone opisa- 25 ne wyzej i sluzace jako tor nastawczy dla dzwigni a i jej zagietego czlonu ramie 30. Ramie to, jak rów¬ niez naped dzwigni a, b z opisanymi juz wyzej ze¬ spolami wspólpracujacymi sa umieszczone razem z licznikiem 19 w nieckowatej wnece w górnej cze- 30 sci 50 scianki, oslonietej czasza 51 z wziernikiem 56.Licznik 19 rejestrujacy korygowane wielkosci miernicze jest osadzony na plytce 54. Dla umoco¬ wania przekladni dzwigniowej a i b i jej wspól¬ pracujacych zespolów przewidziano plytke posred- 55 nia 55. Naped pary kól licznikowych 16 i 17 powo¬ dowany za pomoca elementu sprzeglowego 12 z tu¬ lejka lozyskowa 15 jest zaznaczony linia przery¬ wana.Dla gazomierzy z pionowa dzielona obudowa udo- 40 skonalona przekladnia korekcyjna wedlug wyna¬ lazku stwarza dodatkowo mozliwosc zestawiania w zwarta calosc ukladu, to jest razem z przednia scianka obudowy stanowiaca plyte montazowa, jako odrebny zespól montazowy. W tym przypadku moz- 45 na na przyklad zwykly gazomierz omawianego typu zamienic na licznik z przeliczeniem objetosciowym poprzez wymiane jego scianki przedniej na scianke z zamontowana przekladnia korekcyjna wedlug ni¬ niejszego wynalazku, a ponadto mozna bezposrednio 50 przed zamknieciem obudowy ustalic, zaleznie od kazdorazowego zapotrzebowania, czy przyrzad po jego wykonczeniu ma byc licznikiem z przeliczeniem objetosciowym lub bez takiego przeliczania.Bardzo korzystna jest równiez mozliwosc wyko- 55 rzystania najwiekszego rozstawu dzwigni 33, dzieki któremu sila potrzebna do sterowania toru nastaw- czego 30 jest minimalna, a zuzycie uszczelki 33 jest do pominiecia. PL