Wynalazek dotyczy automatu do fran¬ kowania przesylek pocztowych rozmaitej wartosci. Znane sa takie automaty ze stemplem, którego tarcze cyfrowe po o- stemplowaniu przesylki zostaja cofniete w polozenie zerowe. Wrzucone monety powo¬ duja w tych automatach jedynie nastawia¬ nie stempla.Wynalazek polega na tern, ze jako stempel sluzy znane urzadzenie do druko¬ wania cyfr; urzadzenie to sklada sie z tarcz cyfrowych, polaczonych ze soba dzie¬ siatkowym przelacznikiem. Nastawianie tych tarcz cyfrowych uskuteczniane jest je¬ dynie wrzucana moneta, mianowicie w ten sposób, ze narzady nastawcze, przydzielo¬ ne do róznych przewodów na monety i przechylajace sie proporcjonalnie do war¬ tosci monety, np. wycinki zebate, dzialaja na wal napedowy tarcz cyfrowych. Wyci¬ nek zebaty, przechylajac sie, wyzwala sile* która przestawia go w dawne polozenie, przyczem wycinek zebaty podczas powrot¬ nej drogi przestawia tarcze cyfrowe. Poza tern przewidziany jest licznik, którym su¬ mowane sa wszystkie stemplowane warto¬ sci i który drukuje calkowita sume na kar¬ cie kontrolnej.Techniczny postep, który zostaje osia¬ gniety wskutek zastosowania w automatachdo frankowania urzadzenia do drukowania cyfr, którego tarcze cyfrowe sa polaczone ze soba zapomoca dziesiatkowego przelacz¬ nika, polega na tern, ze moga byc tworzone dowolne kombinacje wartosci bez przygo¬ towywania nowych stempli, podczas gdy*- nastawianie stempla przez wrzucana mo¬ nete ulatwia poslugiwanie sie automatem.Nastawianie tarcz cyfrowych przez wrzucana monete jest uskuteczniane zapo¬ moca mechanicznych albo elektromagne¬ tycznych srodków w ten sposób, ze zalez¬ nie od wartosci wrzuconej monety zostaja wlaczone kontakty, które obracaja odpo¬ wiednie tarcze cyfrowe o liczbe jednosci, odpowiadajaca wartosci monety; równiez przelaczenie dziesiatkowe od jednej tarczy cyfrowej do nastepnej tarczy wyzszego rzedu moze byc uskuteczniane mechanicz¬ nie lub elektromagnetycznie.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku, przeznaczony dla czterech rodzajów monet, mianowicie 1, 2, 5 i 10-groszowych, Fig. 1 przedstawia automat w przekro¬ ju, wedlug linji A — B na fig. 2, fig. 2 — w przekroju wedlug linji C — D na fig. 1, fig. 3 — przekrój wedlug linji E — F na fig, 2, a fig. 4 i 5 — w wiekszej podzialce prze¬ krój wedlug linji A — B na fig. 2 i odpo¬ wiedni widok zboku.Przesylke pocztowa / nalezy wsunac w otwór 2; przesylka ta dostaje sie wskutek tego miedzy oslone 3 stempla i walek opo¬ rowy 4. Oslona 3 stempla jest osadzona ob¬ rotowo w ramie 6 zapomoca dwóch czopów 5 i jest polaczona z korba reczna za posred¬ nictwem pary stozkowych kól zebatych 7 oraz znanego, nieprzedstawionego na ry¬ sunku sprzegla monetowego. Gdy w sprze¬ gle monetowem znajduje sie moneta, to o- slone 3 mozna raz calkowicie obrócic zapo¬ moca korby. Dzwignia katowa 8, która sprezyna 9 przyciska do splaszczonej cze¬ sci oslony 3, cofa te oslone dokladnie w po¬ lozenie wyjsciowe.Wewnatrz oslony 3 stempla, na wale 10 sa obrotowo osadzone tarcze cyfrowe 11 i 12* Tarcza cyfrowa 11 jest polaczona z tar¬ cza cyfrowa 12 zapomoca znanego przelacz¬ nika dziesiatkowego, stosowanego w liczni¬ kach. Tarcza cyfrowa 11 jest tarcza jedno¬ stek, tarcza 12 zas — tarcza dziesiatków.Do tarczy cyfrowej 11 jest przymocowane kólko zebate 13, które zazebia sie z kólkiem zebatem 14. Kólko zebate 14 jest luzno osa¬ dzone na wale 15; na kólku tern jest umie¬ szczona zapadka 16, wspóldzialajaca z kól¬ kiem zapadkowem 17, osadzonem na stale na wale 15. Wal 15 jest obrotowo osadzony jednym koncem w wydrazonym czopie 5, drugim zas — we wsporniku 18. Na wale 15 jest na stale osadzony szereg kól zapad¬ kowych 191 — 194 oraz kolo zebate 20, podczas gdy szereg kól zebatych 211 — 214 jest na tym wale osadzony luzno. Na ko¬ lach zebatych 21l — 214 sa osadzone spre¬ zynujace zapadki 221 — 224, które wspól¬ dzialaja z kolami zapadkowemi 191 — 194.Kazde z czterech kólek zebatych 211 — 214 zazebia sie z jednym z wycinków zebatych 231 — 234, luzno osadzonych na wale 24.Do czterech wycinków zebatych naleza cztery mogace przechylac sie na wale 25 dzwignie wyzwalajace 26x — 2641 których wystepy 27x — 274 wchodza w wykroje 281 — 284, wykonane w wycinkach zeba¬ tych, i wskutek tego nie pozwalaja wycin¬ kom opasc z ich najwyzszego polozenia.Kazda dzwignia wyzwalajaca wchodzi swym drugim koncem do jednego z kana¬ lów wrzutowych 291 — 294. Nieprzedsta- wiony na rysunku przyrzad do sprawdza¬ nia i sortowania monet wprowadza do kaz* dego kanalu tylko przeznaczony dlan ro¬ dzaj monet. Pierwsza wrzucona moneta dostaje sie do sprzegla monetowego korby recznej, podczas gdy wszystkie nastepne monety odprowadzane sa do zbiornika pie¬ niedzy.Automat dziala w sposób nastepujacy.Jezeli do automatu zostala wrzucona — 2 —moneta, np. pieciogroszowa, to zapoinoca u- rzadzenia do sprawdzania i sortowania mo¬ net zostaje ona skierowana do przeznaczo¬ nego dla tego rodzaju monet kanalu wrzu¬ towego 291 (fig. 3). Tutaj spada ona na dzwignie wyzwalajaca 261, która przechy¬ la sie w kierunku strzalki, a jej wystep 271 zwalnia wycinek zebaty 231. Wycinek zeba¬ ty 231 opada wtedy pod dzialaniem wla¬ snego ciezaru, dopóki jego zderzak 301 nie oprze sie na sworzniu 31. Na chwile jednak przedtem zderzak 301 przesuwa wdól dzwi¬ gnie 32, posiadajaca ksztalt litery U i osa¬ dzona wahliwie na sworzniu 31, wskutek czego wyzwala za posrednictwem drazka 33 urzadzenie napedowe. To urzadzenie napedowe stanowi silnik sprezynowy lub elektromagnes, powodujacy podnoszenie sie i opuszczanie sie osadzonej luzno na wale 24 dzwigni 34, której ramie 35 siega przez wszystkie cztery wycinki zebate Podczas podnoszenia sie dzwigni 34 ramie 35 pod¬ nosi opadniety wycinek zebaty 231 talk wysoko, ze wystep 271 dzwigni wyzwalaja¬ cej 261 zaskakuje w wykrój 281 wycinka zebatego 231 i przytrzymuje go, poczem dzwignia 34 powraca w swe najnizsze po¬ lozenie Podczas opadania wycinka zebatego 231 kólko zebate 211 obraca sie w kierunku, odwrotnym do oznaczonego strzalka. Za¬ padka 221 zostaje przytem odciagnieta wtyl o piec zebów kólka zapadkowego 191. Pod¬ czas podnoszenia wycinka zebatego 231 kól¬ ko zebate 21 obraca sie zpowrotem i zabie¬ ra przytem zapomoca zapadki 221 kólko za¬ padkowe 191 w kierunku strzalki, a miano¬ wicie obraca je o kat, odpowiadajacy pie¬ ciu zebom kólka zapadkowego 191.Poniewaz kólko zapadkowe 191 jest na stale osadzone na wale 15, wiec obraca sie takze wal 15 i kólko zapadkowe 17, a za posrednictwem zapadki 16 takze kólko ze¬ bate 14 (fig. 4). Wskutek tego tarcza cyfro¬ wa 11 zostaje obrócona o piec cyfr (od 0 do 5), Opisany przebieg obracania tarczy cy¬ frowej 11 o piec cyfr, w razie wrzucenia pieciogroszowej monety, jest uskutecznia¬ ny podobnie zapomoca trzech innych me¬ chanizmów przelaczajacych dla 1-, 2- i 10-groszowych monet. Róznica miedzy temi czterema mechanizmami napedowemi pole¬ ga na tem, ze na czterech jednakowych wy¬ cinkach 231 — 23* zderzaki 30* — 304 sa u- mieszczone na czterech róznych wysoko¬ sciach, jak to zaznaczono na fig. 1 linjami kreskowariemi. Jezeli na wycinku 231 pie- ciogroszowego mechanizmu (fig. 3) zderzak 301 jest umieszczony tak, ze po opadnieciu wycinka zapadka 221 zostaje odciagnieta wtyl o piec zebów kólka zapadkowego /9\ to zderzak na wycinku dwugroszowego me¬ chanizmu jest umieszczony tak nisko, ze po opadnieciu tego wycinka na sworzen 31 przynalezna zapadka zostanie odciagnieta tylko o dwa zeby kólka zapadkowego. Na wycinku dziesieciogroszowego mechanizmu zderzak jest umieszczony tak wysoko (fig. 3), ze przy opadnieciu wycinka przynalez^ nc kólko zebate wykona caly obrót w kie¬ runku, odwrotnym do zaznaczonego strzal- ka.Obrót walu 15, wywolany ruchem wy¬ cinków, jest przenoszony zapomoca kól ze¬ batych 14 i 13 na tarcze cyfrowa 11, która jest tarcza jednostek. Cyfrowa tarcza dzie¬ siatków 12 jest przelaczana jedynie tylko tarcza jednostek 11, a mianowicie w znany sposób, jak w licznikach, to jest tarcza jed¬ nostek przy przejsciu z 9 na 0 przekreca tarcze dziesiatków o jedna liczbe.Jezeli po monecie pieciogroszowej zo¬ staje wrzucona moneta dwugroszowa, to tarcza cyfrowa 11 wskutek opadniecia i podniesienia sie wycinka zebatego, odpo¬ wiadajacego dwugroszowej monecie, zosta¬ nie przekrecona o dwie cyfry (z 5 na 7).Zapomoca kólka zebatego 20, osadzo¬ nego na stale na wale 15, i posredniego kól¬ ka 42, napedzany jest licznik 36, który sta¬ le sumuje stemplpwane wartosci w sposóbznany i drukuje je na karcie kontrolnej m i).Napedzanie tarcz cyfrowych 11, 12 od wycinków zebatych 23 moze byc uskutecz¬ niane zamiast zapomoca mechanicznych srodków, takze zapomoca srodków elektro¬ magnetycznych, np. w ten sposób, ze ivycin- ki 23 zamykaja kontakty, które znów za¬ mykaja obwód pradu elektromagnesów przelaczajacych, których kotwice odpo¬ wiednio przestawiaja tarcze cyfrowe. Rów¬ niez przelacznik dziesiatkowy miedzy tar¬ cza jednostek i tarczami cyfrowemi dzie¬ siatków, setek i t. d. moze byc elektroma¬ gnetyczny, jak i naped licznika 36.Gdy monety, odpowiadajace wymaga¬ nej oplacie, sa wrzucone, to np. wskutek pokrecenia korby recznej albo tez mecha¬ nicznie lub elektrycznie wskutek urucho¬ mienia wylacznika przyciskowego oslona 3 stempla zostaje raz obrócona. Stempel prze¬ chodzi najpierw obok walca 37 z farba, zo¬ staje pokryty farba, nastepnie odbija sie na liscie, znajdujacym sie miedzy oslona 3 stempla a walkiem oporowym 4, poczem tarcze cyfrowe 11, 12 zostaja znów usta¬ wione w polozeniu zerowem.W celu dokladnego przestawiania obu tarcz cyfrowych 11, 12 zastosowane jest u- rzadzenie wedlug fig. 4 i 5. Kazda tarcza cyfrowa posiada zapadke sprezynujaca 38.Wal 10, na którym sa osadzone obrotowo tarcze U, 12, jest zaopatrzony w zlobek, w który zapadaja konce zapadek 38. Gdy wal 10 obraca sie w kierunku strzalki G, to wraz z nim obracaja sie zapadki 38.Przy kazdym przebiegu stemplowania, a zatem za kazdym obrotem oslony 3 stempla, wal 10 wykonywa dokladnie je¬ den obrót w oslonie stempla. Ten obrót wa¬ lu powinien byc dokonany dopiero wtedy, gdy list zostal juz ofrankowany, a zatem — w ostatniej polowie obrotu oslony 3 stem¬ pla, co zostaje dokonane zapomoca naste¬ pujacego urzadzenia. Na koncu walu 10, wystajacym poza scianke 39 oslony stem¬ pla, jest osadzone kólko zebate 40, które posiada np. szesc zebów. Jeden zab 42 jest do polowy* dlugosci sciety. W ramie 6 jest osadzony wspólisrodkowo z walem 15 i z czopem obrotowym 5 oslony stempla pier¬ scien 41, zaopatrzony w szesc zebów we¬ wnetrznych 43 i w dwa wystepy boczne 44 i 45. Kolo 40 wchodzi do polowy zebów w pierscien 41. Jak widac z fig. 4 i 5, wal 10 nie daje sie obracac w narysowanem polo¬ zeniu, poniewaz zeby kola 40 sa zaryglowa¬ ne obwodem pierscienia 41. Gdy oslona obraca sie w kierunku strzalki H, to wal 10 nie wykonywa poczatkowo obrotu w oslo¬ nie stempla, gdyz dwa sasiednie zeby zeba 42 przylegaja stale do wewnetrznej po¬ wierzchni pierscienia 41. Wal 10 zaczyna sie dopiero obracac z chwila, gdy zab 42 u- derza o wystep 44. Szesc zebów kólka 40 zazebia sie kolejno z szesciu zebami 43 nie¬ ruchomego pierscienia 41, a wal 10 wyko¬ nywa przytem dokladnie jeden obrót. PL