Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu oczyszczania i podniesienia wartosci bar¬ wików organicznych i ich produktów u- bocznych przy zachowaniu, albo wytwa¬ rzaniu koloidalnego stanu. Przy stosowa¬ niu w farbiarniach, a szczególnie w dru¬ karniach, organicznych barwików, niektó¬ re zanieczyszczenia i domieszki sa bar¬ dzo szkodliwe, np. w barwikach znaj¬ duja sie grubsze czesci mineralne, albo grubsze czesci samych barwików, albo ich produktów ubocznych, dalej zwiazków metalowych i w. in., które przy farbowaniu i drukowaniu wywoluja nierównosci farbo¬ wanych powierzchni, co powoduje nieczy¬ sty wyglad.Oczyszczanie barwików odbywa sie obecnie przewaznie droga chemiczna. Spo¬ soby te posiadaja jednak te wade, ze zo¬ staje wywarte dzialanie na same barwiki, ze obce ciala moga przeniknac do barwi¬ ków i, ze w tych warunkach rzadko osiaga sie koloidalny stan barwików.Obecnie ustalono, ze organiczne barwiki i ich produkty uboczne mozna oczyszczac bez uszkodzenia chemicznej budowy bar¬ wika, gdy oddzielenie barwików i ich pro¬ duktów ubocznych od zanieczyszczen i niepozadanych domieszek wykonywa sie w ten sposób, ze dziala sie malemi iloscia¬ mi odpowiedniego elektrolitu na barwik, znajdujacy sie w zawieszeniu, albo roz¬ tworze. Elektrolity te sa natury zasadowej dla barwików o charakterze elektroujem- nym, i kwasne — dla barwików elektrodo- datnich.Pod. elektroujemnemi barwikami nalezy rozumiec takie, które, bedac zawieszone w wodzie, albo koloidalnie rozpuszczone, wedruja pod wplywem elektrycznego pra¬ du stalego ku anodzie, zas elektrododat- niemi barwikami sa takie, które pod wply¬ wem elektrycznego pradu stalego kieruja sie ku katodzie.Przez dodatek odpowiednich elektroli¬ tów drobne czastki materji o tym sa¬ mym ladunku elektrycznym pozostaja w zawieszeniu, natomiast grubsze czesci skladowe' i zanieczyszczenia osadzaja sie, i wtedy, znajdujace sie w zawieszeniu, skladniki mozna oddzielic od osadzonych zanieczyszczen i otrzymac oddzielnie kaz¬ de z nich. Potrzebna do wytworzenia tego stanu ilosc elektrolitu jest bardzo nieznacz¬ na. Zachodzacy przytem proces nie jest chemiczny, ale fizyczny i polega na pod¬ niesieniu stopnia rozszczepienia skladni¬ ków w zawieszeniu, gdy natomiast osa¬ dzone czastki zmniejszaja stopien roz¬ szczepienia.Wykonanie sposobu moze byc dokonane rozmaicie. Ody barwik nie zawiera szko¬ dliwych elektrolitów, a tylko pewna ilosc przeszkadzajacych zanieczyszczen, np. grubszych skladników i t. d., to mozna po¬ stepowac w nastepujacy sposób : Nierozpuszczalny w wodze, kwasach i za¬ sadach barwik antracenowy nieznanej bu¬ dowy, zawierajacy grube i obce skladniki, zostaje czyszczony w nastepujacy sposób: 25 czesci surowego barwika zostaja za¬ dane 500 cm3 wody, poczem dodaje sie 4,2 cm3 roztworu szkla wodnego (1 : 2).Przez dodatek krzemianu sodowego prze¬ chodzi barwik w zawieszenie, a zanieczy¬ szczenia osadzaja sie. Po odlaniu zostaje barwik wyciagniety z zawieszenia droga -elektroosmotyczna. W ten sposób zostaje 1,3% ciezafu surowego barwika wydzielo¬ ne w postaci zanieczyszczen, sam zas bar¬ wik otrzymuje sie w czystej, koloidalnej i odpowiedniej do drukowania formie.Gdy surowe barwiki zawieraja nieodpo¬ wiednie elektrolity, np. gdy zasadowe barwiki — zawieraja kwasy, albo wieksze ilosci soli, to musza one byc poprzednio u- suniete, gdyz tego rodzaju elektrolity prze¬ szkadzaja do wytworzenia stanu roztwo¬ ru. W pewnych wypadkach moga byc te nieodpowiednie elektrolity usuniete przez wymywanie, ale w wiekszosci wypadków sposób ten zawodzi, i wtedy wskazanem jest usuwanie ich droga elektroosmotycz- na. Przy tym sposobie sa mozliwe dwa wypadki.Zanieczyszczony solami barwik podda¬ je sie dzialaniu pradu elektrycznego po¬ miedzy dwiema odpowiedniemi przepona¬ mi, które przepuszczaja z jednej strony kwasy, a z drugiej strony—zasady, nato¬ miast zatrzymuja barwiki. Po usunieciu tym sposobem elektrolitów dodaje sie odpowiednie elektrolity w odpowiedniej ilosci dla osiagniecia i utrzymania stanu roztworu w sposób, powyzej opisany.Mozna równiez wydzielic czesc soli, a pozostala czesc uzyc do wytworzenia sta¬ nu roztworu. Naprzyklad: jezeli czyszczo¬ ny barwik zawiera kwasy obok soli alka¬ licznych, np. kwas siarkowy obok siarcza¬ nu sodowego, to wodne zawieszenia barwi¬ ka poddaje sie dzialaniu elektroosmotycz- nego pradu w naczyniu,które jest przez od¬ powiednia przepone (skórzana) podzielone na dwie przestrzenie. Pod wplywem pradu elektrycznego kwas przeplywa przez prze¬ pone ku przestrzeni anodowej, a barwik, dla którego przepona jest nieprzepuszczal¬ na, zostaje zatrzymany w przestrzeni ka¬ todowej. Jednoczesnie, powstajace w prze¬ strzeni katodowej, alkalja powoduja przej¬ scie barwika w stan roztworu, a zanieczy¬ szczenia wypadaja. Dalsze traktowanie barwika w stanie roztworu odbywa sie w wyzej opisany sposób.Bardzo czesto otrzymuje sie barwik przy samej fabrykacji w roztworze wraz z za¬ nieczyszczeniami. W tym wypadku moznarówniez zapomoca pradu elektrycznego o- trzymac barwik w czystej formie i w do- kladnem rozdzieleniu. Ody, np., ma sie al¬ kaliczny roztwór barwika, to roztwór taki wprowadza sie w przestrzen anodowa ko¬ mórki, której przepona sklada sie z odpo¬ wiedniego materjalu, np. wiskozy. Jako anoda moze byc uzyty, np., wegiel, który wskazane jest pokryc suknem. Pod wply¬ wem pradu elektrycznego daza alkalja do przestrzeni katodowej, a barwik w mia¬ re zmniejszenia zawartosci alkaljów, wy¬ dziela sie przy anodzie w nadzwyczaj mial¬ kim rozdrobnieniu. Pewne zanieczyszcze¬ nia, a mianowicie, zwiazki metalowe daza do przestrzeni katodowej i tam sie wydzie¬ laja. Wiadomem jest, ze na zawiesiny, al¬ bo roztwory barwików dzialano elektroli¬ tami w celu, np., wysalania barwików. E- lektrolity, nadajace sie do wysalania, jak sól kuchenna, alun i inne, nie nadaja sie do postepowania podlug niniejszego sposobu.Równiez i znane zastosowanie dwusiar- czanu i podobnych cial do rozpuszczania barwików niema nic wspólnego z niniej- ' szym sposobem, który przedstawia prze¬ bieg fizyczny, podczas gdy tamten jest procesem chemicznym. PL